బ్రోకలీ

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
Broccoli
Broccoli, Calabrese cultivar
Species
Brassica oleracea
Cultivar group
Italica Group
Origin
ఇటలీ నుండి (2,000 సం. క్రితం)[1][2]

బ్రోకలీ ("క్యాబేజీ పుష్ప శిఖరభాగాన్ని" తెలిపే ఇటలీ భాషకు సంబంధించిన బహువచనంbroccolo ) [3] అనేది క్యాబేజీ కుటుంబం బ్రాసికేసియా (గతంలో క్రూసిఫెరా) కు చెందిన ఒక వృక్షం.

బ్రోకలీ (broccoli) ఒక రకమైన కూరగాయ. ఇది బ్రోకలీ మొక్క యొక్క పువ్వు. చూడడానికి ఆకుపచ్చగా ఉంటుంది. దీనిని పచ్చిగా తినవచ్చు, ఉడకబెట్టి, తాలింపు వేసుకుని తినవచ్చు. ఇది పౌష్ఠికాహారం. ఇది ఆరోగ్యానికి మేలు చేస్తుంది.ఇది మన దేశపు కూరగాయ కాకపోవడంవల్ల, దీనికి మన భాషలో ప్రత్యేకమైన పేరులేదు.

వీటి మొలకలలో కూడా అత్యదిక ఆరోగ్యకారక పదార్ధాలు ఉన్నాయి. బ్రోకలీని ఎక్కువగా తీసుకోవడం వలన ప్రోస్టేట్ కాన్సర్ ను హృదయ సంబంధ వ్యాధులను బాగా ఎదుర్కోవచ్చు. బ్రాసికా ఒలెరాసియా జీవజాతులకు సంబంధించిన ఇటాలికా విభిన్న వృక్ష సముదాయం కింద దీనిని వర్గీకరించారు. బ్రోకలీకు సాధారణంగా ఆకుపచ్చ రంగులో విశాలమైన పుష్పగుచ్ఛాలు ఉంటాయి. చూడటానికి ఒక చెట్టు మాదిరిగా శాఖలు కలిగి ఉండి, మందపాటి, తినదగిన కాండం నుంచి మొలకెత్తుతుంది. పుష్పగుచ్ఛాల ద్రవ్యరాశి (బరువు) ఆకుల చేత మోయబడుతుంటుంది. బ్రోకలీ చూడటానికి దాదాపు కాలీఫ్లవర్ మాదిరిగానే కన్పిస్తుంది. అయితే అది అదే జీవజాతికి చెందిన విభిన్న వృక్ష సముదాయానికి చెందినదే కావడం గమనార్హం.

చరిత్ర[మార్చు]

బ్రోకలీ ఐరోపా ఖండంలోని వన్య క్యాబేజీ వృక్షం నుంచి ఎక్కువగా ఉత్పత్తి చేయబడుతోంది. ఈ ఆకుకూరకు సంబంధించిన ఆనవాళ్లు సుమారు 2,000 ఏళ్ల ముందు నుంచే ఉన్నాయి.[4] బ్రోకలీ అనేది రోమన్ సామ్రాజ్యం నుంచే ఇటలీవాసులకు అతి ముఖ్యమైన ఆహార పదార్థంగా పేర్కొనబడుతోంది.[5] బ్రోకలీని వలసప్రజలు తొలిసారిగా అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలకు పరిచయం చేశారు. అయితే 1920 దశకాల వరకు కూడా అది పెద్దగా ప్రాచుర్యం పొందలేదు.[4]

ఉపయోగాలు[మార్చు]

వంటకు[మార్చు]

బ్రోకలీని సాధారణంగా ఉడకబెట్టడం లేదా ఆవిరి చేయడం ద్వారా లేదా ముడి పదార్థంగానే భుజిస్తారు. అయితే అది ఎక్కువగా బుభక్ష్య (భోజనానికి ముందు ఆకలిని పెంచేందుకు వాడుతారు) ముడి ఆకుకూరగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది. ఉడకబెట్టడం వల్ల బ్రోకలీలోని అనుమానిత క్యాన్సర్‌ నివారణ స్థాయిలు తగ్గే అవకాశమున్నట్లు తెలుపబడింది. అయితే నీటియావిరిలో ఉడికించడం, సూక్ష్మకిరణ అలల ఉష్ణ కుంపటి మరియు బాణలిలో వేగించడం వంటి ఇతర తయారీ పద్ధతులు ఆ స్థాయిలను ఏ మాత్రం తగ్గించవు.[6]

పౌష్టిక మరియు ఔషధీయ విలువలు[మార్చు]

Broccoli, raw (edible parts), 100g
పోషక విలువలు, ప్రతి 100 గ్రాములకు
శక్తి 30 kcal   140 kJ
పిండిపదార్థాలు     6.64 g
- చక్కెరలు  1.7 g
- పీచుపదార్థాలు  2.6 g  
కొవ్వు పదార్థాలు 0.37 g
మాంసకృత్తులు 2.82 g
నీరు 89.30g
విటమిన్ A  31 μg 3%
థయామిన్ (విట. బి1)  0.071 mg   5%
రైబోఫ్లేవిన్ (విట. బి2)  0.117 mg   8%
నియాసిన్ (విట. బి3)  0.639 mg   4%
పాంటోథీనిక్ ఆమ్లం (B5)  0.573 mg  11%
విటమిన్ బి6  0.175 mg 13%
ఫోలేట్ (Vit. B9)  63 μg  16%
విటమిన్ సి  89.2 mg 149%
కాల్షియమ్  47 mg 5%
ఇనుము  0.73 mg 6%
మెగ్నీషియమ్  21 mg 6% 
భాస్వరం  66 mg 9%
పొటాషియం  316 mg   7%
జింకు  0.41 mg 4%
శాతములు, అమెరికా వయోజనులకు
సూచించబడిన వాటికి సాపేక్షంగా
Source: USDA పోషక విలువల డేటాబేసు

బ్రోకలీలో C, K, మరియు A విటమిన్‌లు అధికంగా ఉన్నాయి. అంతేకాక వినియోగం లేని పదార్థంగా కూడా దీనిని వాడతారు. క్యాన్సర్‌‌ను సమర్థవంతంగా నివారించే డైఇండోలిల్‌మీథేన్ మరియు కొద్దిశాతంలో సెలీనియం వంటి పలు పోషక పదార్థాలు కూడా ఇందులో ఉన్నాయి.[7] బ్రోకలీని ఒక్కసారి గనుక తీసుకుంటే, 30 mgల విటమిన్ C మరియు 52 mgల విటమిన్ C లభిస్తుంది.[8] బ్రోకలీలోని 3,3'-డైఇండోలిల్‌మీథేన్ అంటువ్యాధులను నిరోధించేదిగానూ, బ్యాక్టీరియా ప్రతి రక్షకము మరియు క్యాన్సర్ నివారణ శక్తి కలిగిన సహజ వ్యాధినిరోధక స్పందన వ్యవస్థ యొక్క ఒక శక్తివంతమైన శ్రుతిమిశ్రకం.[9][10] అంతేకాక బ్రోకలీలో గ్లూకోరాఫనిన్ సమ్మేళనం కూడా ఉంటుంది. దానిని క్యాన్సర్ నివారణ సమ్మేళనం సల్ఫోరఫేన్‌ కోసం ఉపయోగిస్తారు. బ్రోకలీ వల్ల అనేక ఉపయోగాలు ఉన్నప్పటికీ, దానిని పది కంటే ఎక్కువ సార్లు ఉడికించినట్లయితే, పోషక విలువలు తగ్గుతాయి.[6] బ్రోకలీని ఎక్కువగా వాడటం ద్వారా వీర్యగ్రంథి క్యాన్సర్ ప్రమాదాన్ని అధిగమించవచ్చు.[11] అంతేకాక గుండె సంబంధ వ్యాధుల నివారణకు కూడా బ్రోకలీ ఉపయోగపడుతుంది.[12]

భిన్న రకాలు[మార్చు]

సాధారణంగా మూడు రకాల బ్రోకలీ జాతులను పెంచుతున్నారు. వాటిలో గ్రేట్ బ్రిటన్‌లో అప్పుడప్పుడు కెలబ్రీస్‌గానూ మరియు ఉత్తర అమెరికాలో సాధారణంగా పిలిచే "బ్రోకలీ" బాగా తెలిసిన రకం. దానికి పొడవాటి (10 నుంచి 20 cm వరకు) ఆకుపచ్చటి గుచ్ఛాలు మరియు మందపాటి కాండాలు ఉంటాయి. ఇటలీలోని కెలబ్రియా ద్వారా దానికి ఆ పేరు సంక్రమించింది. అది శీతాకాలంలో పండే వార్షిక పంట.

మొలకెత్తిన బ్రోకలీకి పలు పల్చని కాండాలతో విశాలమైన అనేక గుచ్ఛాలు ఉంటాయి. శీతాకాలంలో గానీ లేదా మరుసటి ఏడాది మొదట్లో గానీ కోతలు చేపట్టే విధంగా బ్రోకలీ పెంపకాన్ని మే నెలలో మొదలుపెడుతారు. ఉత్తర అమెరికాలో లభ్యమయ్యే ఆనువంశిక రకం "సెలబ్రీస్" ఈ కోవకు చెందినదే.

రొమానెస్కో బ్రోకలీ యొక్క గుచ్ఛాలు విశిష్ట నమూనా రూపంతో పాటు పీతహరిత వర్ణాన్ని కలిగి ఉంటాయి. సాంకేతికంగా అది బోట్రిటిస్ (కాలీఫ్లవర్) వృక్ష సముదాయానికి చెందినది.

కృష్ణలోహిత కాలీఫ్లవర్ దక్షిణ ఇటలీ, స్పెయిన్ మరియు యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లలో అమ్ముడయ్యే ఒక బ్రోకలీ రకం. దీనికి కాలీఫ్లవర్‌ మాదిరి గుచ్ఛం ఉన్నప్పటికీ, చిన్నపాటి అబ్బురపు మొగ్గలను కలిగి ఉంటుంది. అరుదుగా దీని యొక్క అబ్బురపు మొగ్గల కొన భాగాన కృష్ణలోహిత ఆకారం ఉంటుంది.

క్యాబేజీ (క్యాపిటటా గ్రూపు), కాలీఫ్లవర్ (బోట్రిటిస్ గ్రూపు), కేల్ మరియు కొల్లార్డ్ గ్రీన్స్ (అసిఫాలా గ్రూపు), కోల్‌రాబి (గోంగీలోడ్స్ గ్రూపు) మరియు బ్రూస్సెల్స్ స్ప్రౌట్‌లు బ్రాసికా ఒలెరాసియా యొక్క ఇతర విభిన్న వృక్ష సముదాయాలు. చైనా బ్రోకలీ (అల్బోగ్లాబ్రా గ్రూపు) కూడా బ్రాసికా ఒలెరాసియా విభిన్న వృక్ష సముదాయం కిందకే వస్తుంది.[13]

ఉత్పత్తి[మార్చు]

2005లో కాలీఫ్లవర్ మరియు బ్రోకలీ దిగుబడి

ఉత్తర అమెరికాను తీసుకుంటే, దీని ఉత్పత్తి ప్రాథమికంగా కాలిఫోర్నియాలోనే. నేషనల్ అగ్రికల్చరల్ స్టాటస్టిక్స్ సర్వీస్, USDA ప్రకారం, 2004లో కాలీఫ్లవర్‌కు సమయానుగుణ సగటు f.o.b. షిప్పింగ్ సూచీ ధర 100 పౌండ్లకు ($0.73/kg) $33.00.

11 జూన్ 2008 నాటికి కాలీఫ్లవర్ మరియు బ్రోకలీని ఉత్పత్తి చేస్తున్న మొదటి పది దేశాలు
దేశం ఉత్పత్తి (టన్నుల్లో) అధస్సూచిక
 People's Republic of China 8,585,000 F
 భారతదేశం 5,014,500
 United States 1,240,710
 Spain 450,100
 Italy 433,252
 France 370,000 F
 Mexico 305,000 F
 Poland 277,200
 పాకిస్తాన్ 209,000 F
 United Kingdom 186,400
 {{{1}}}ప్రపంచం మొత్తం మీద 19,107,751 A
గుర్తు చూపించనిది = అధికారిక గణాంకం, P = అధికారిక గణాంకం, F = FAO అంచనా, * = అనధికారికం/మధ్యస్త అధికారికం/దర్పణ నివేదిక, C = గణించిన గణాంకం A = సరాసరి (అధికారిక, మధ్యస్త అధికారిక లేదా అంచనాలు మొత్తం కలిగి ఉండొచ్చు) ;
మూలం: ఫుడ్ అండ్ అగ్రికల్చరల్ ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ యునైటెడ్ నేషన్స్ : ఎకనామిక్ అండ్ సోషియల్ డిపార్ట్‌మెంట్ : ది స్టాటిస్టికల్ డివిజన్

సేద్యం[మార్చు]

బ్రోకలీ అనేది చల్లని వాతావరణంలో పండే పంట. అందువల్ల అది వేసవికాలంలో పెద్దగా దిగుబడినివ్వదు. రోజు వారీ సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 65 మరియు 75 డిగ్రీల ఫారిన్‌హీట్ (18 నుంచి 23 డిగ్రీల సెల్సియస్) మధ్య బ్రోకలీ చక్కగా పెరుగుతుంది.[14]

గ్యాలరీ[మార్చు]

Commons-logo.svg
వికీమీడియా కామన్స్‌లో కి సంబంధించిన మీడియా ఉంది.

సూచనలు[మార్చు]

  1. Buck, P. A. "Origin and Taxonomy of Broccoli" (PDF). Department of Food Technology, University of California. Retrieved 2009-05-14. 
  2. Stephens, James. "Broccoli — Brassica oleracea L. (Italica group)". University of Florida. p. 1. Retrieved 2009-05-14. 
  3. మూస:Cite dictionary
  4. 4.0 4.1 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  5. Nonnecke, Ib (November 1989). Vegetable Production. Springer-Verlag New York, LLC. p. 394. ISBN 9780442267216. 
  6. 6.0 6.1 Warwick Medical School, University of Warwick (2007-05-15). "Research Says Boiling Broccoli Ruins Its Anti Cancer Properties". 
  7. "WHFoods: Broccoli". George Mateljan Foundation. Retrieved 2009-05-11. 
  8. అండర్‌స్టాండింగ్ న్యూట్రిషన్, ఎలియనార్ N. వైట్నీ అండ్ ఎవా M. N. హామిల్టన్, టేబుల్ H, సప్లిమెంట్, పేజీ 373 టేబుల్ 1, ISBN 0-8299-0419-0
  9. "Diindolylmethane Information Resource Center at the University of California, Berkeley". Retrieved 2007-06-10. 
  10. "Diindolylmethane Immune Activation Data Center". Retrieved 2007-06-10. 
  11. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  12. Clout, Laura (5 September 2009). "Broccoli beats heart disease". Daily Express. Retrieved 5 September 2009. 
  13. Dixon, G.R. (2007). Vegetable brassicas and related crucifers. Wallingford: CABI. ISBN 9780851993959. 
  14. Smith, Powell (June 1999). "HGIC 1301 Broccoli". Clemson University. Retrieved 25 August 2009. 

బాహ్య వలయాలు[మార్చు]

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=బ్రోకలీ&oldid=2108761" నుండి వెలికితీశారు