బ్లైత్స్ ట్రాగోపాన్
| బ్లైత్స్ ట్రాగోపాన్ | |
|---|---|
 | |
Scientific classification  | |
| Unrecognized taxon (fix): | Tragopan |
| Species: | Template:Taxonomy/TragopanT. blythii |
| Binomial name | |
| Template:Taxonomy/TragopanTragopan blythii (Jerdon, 1870) | |
బ్లైత్స్ ట్రాగోపాన్ (Tragopan blythii) లేదా బూడిద రంగు పొట్ట గల ట్రాగోపాన్ అనేది ఒక అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో ఉన్న (Vulnerable) నెమలి జాతికి చెందిన పక్షి. ఈ పక్షి సాధారణ నామం ఇంగ్లీష్ జంతు శాస్త్రవేత్త, ఆసియాటిక్ సొసైటీ ఆఫ్ బెంగాల్ మ్యూజియం క్యూరేటర్ అయిన Edward Blyth (1810–1873) జ్ఞాపకార్థం పెట్టబడింది. ఇది నాగాలాండ్ రాష్ట్ర పక్షి.
విస్తరణ, జనాభా
[మార్చు]ఈ పక్షి జనాభా చాలా తక్కువగా ఉంది, వేగంగా క్షీణిస్తోందని నమ్ముతారు. బ్లైత్స్ ట్రాగోపాన్ భూటాన్, ఈశాన్య భారతదేశం, ఉత్తర మయన్మార్, ఆగ్నేయ టిబెట్, చైనా వంటి వివిధ ప్రాంతాలలో కనిపిస్తుంది. ఇవి ఆహారం కోసం, వాతావరణ మార్పులను బట్టి హిమాలయ పర్వతాల వాలులలో పైకి క్రిందికి వలస వెళ్తుంటాయి. వీటి మొత్తం జనాభా సుమారు 2,500 నుండి 9,999 వరకు ఉండవచ్చని అంచనా.[1] ఇతర అనుబంధ పక్షి జాతులతో పోలిస్తే ఈ సంఖ్య చాలా తక్కువ. ఇవి సాధారణంగా దట్టమైన అడవులు, సతత హరిత ఓక్ (Oak), రోడోడెండ్రాన్ (Rhododendron) అడవుల పొదల్లో, చీకటిగా, ప్రశాంతంగా ఉండే ప్రదేశాలలో నివసించడానికి ఇష్టపడతాయి. ఇవి చాలా ఇతర పక్షుల కంటే ఎక్కువ ఎత్తులో నివసిస్తాయి.
వర్గీకరణ
[మార్చు]బ్లైత్స్ ట్రాగోపాన్‌లో రెండు గుర్తింపు పొందిన ఉపజాతులు ఉన్నాయి:[3]
- T. b. blythii (Jerdon, 1870) - ఈశాన్య భారతదేశ హిమాలయాల నుండి నైరుతి చైనా, ఉత్తర మయన్మార్ వరకు కనిపిస్తాయి.
- T. b. molesworthi (E.C.S. Baker, 1914) - మోల్స్‌వర్త్స్ ట్రాగోపాన్ - తూర్పు భూటాన్‌లో కనిపిస్తుంది.
వివరణ
[మార్చు]
ట్రాగోపాన్ (Tragopan) ప్రజాతికి చెందిన పక్షులలో బ్లైత్స్ ట్రాగోపాన్ పరిమాణంలో అతి పెద్దది. మిగిలిన నెమలి జాతి పక్షుల లాగే, ఇందులో మగ పక్షి చాలా ప్రకాశవంతమైన రంగులను కలిగి ఉంటుంది. ఇది తుప్పు పట్టిన ఎరుపు రంగు తల, పసుపు రంగు ముఖ చర్మం, వీపుపై ఉండే చిన్న తెల్లటి చుక్కల (Ocelli) ద్వారా గుర్తించబడుతుంది. నల్లటి పట్టీ ముక్కు నుండి తల పైభాగం వరకు, కళ్ళ వెనుక భాగం వరకు విస్తరించి ఉంటుంది. మగ పక్షులకు సంభోగ సమయంలో నిటారుగా మారే రెండు లేత నీలిరంగు కొమ్ములు ఉంటాయి.[4] వీటి గొంతు కింద రంగురంగుల చర్మపు పొర (Lappet) వేలాడుతూ ఉంటుంది. సంభోగ కాలంలో ఈ పొరను ఇవి విస్తరింపజేస్తాయి.[5] ఆడ పక్షులు మగ పక్షులంత ప్రకాశవంతమైన రంగుల్లో ఉండవు. ఇవి నలుపు, గోధుమ, తెలుపు రంగుల మిశ్రమంతో ముదురు గోధుమ రంగులో ఉంటాయి.[6] ఈ సాదాసీదా రూపం శత్రువుల నుండి తప్పించుకోవడానికి (Camouflage) ఉపయోగపడుతుంది. ఇది ప్రారంభ దశలో తమ పిల్లలను రక్షించుకోవడానికి ఆడ పక్షులకు సహాయపడుతుంది.
ఆహారం
[మార్చు]బ్లైత్స్ ట్రాగోపాన్‌లు సర్వభక్షకులు. అడవులలో ఇవి విత్తనాలు, బెర్రీలు, పండ్లు, మొగ్గలను తింటాయి. బంధించి పెంచే పక్షులు కీటకాలు, పురుగులు, చిన్న కప్పలను కూడా తింటాయి. ఇవి ప్రాథమికంగా శాకాహారులు అయినప్పటికీ, బెర్రీలు, పండ్లను తినడానికి ఎక్కువ ఆసక్తి చూపుతాయి.
ప్రవర్తన
[మార్చు]వలస
[మార్చు]ఈ పక్షులు ప్రధానంగా ఆహారం కోసం కొండ వాలులపై పైకి క్రిందికి కదులుతాయి. వీటి నివాస స్థలాలలో శీతాకాలాలు తట్టుకోగలిగేలా ఉండటం వల్ల ఇవి చాలా దూర ప్రాంతాలకు వలస వెళ్లడం చాలా అరుదు. వృక్షసంపద ఎండిపోకుండా చూసుకోవడానికి మాత్రమే ఇవి ప్రయాణిస్తాయి. అటువంటి సందర్భాలలో అనుకూలమైన జీవన పరిస్థితులు, ఆహార సరఫరా కోసం పర్వతాల నుండి కిందకు దిగివస్తాయి. ఇవి ఎలా ప్రయాణిస్తాయనే దానిపై ఖచ్చితమైన సమాచారం లేనప్పటికీ, ఇతర ట్రాగోపాన్ జాతుల వలె నాలుగు నుండి ఐదు పక్షుల సమూహాలుగా కలిసి ప్రయాణిస్తాయని భావిస్తారు.[5]
ప్రత్యుత్పత్తి
[మార్చు]
బ్లైత్స్ ట్రాగోపాన్ ప్రత్యుత్పత్తి కాలం ఏప్రిల్‌లో ప్రారంభమై మే వరకు కొనసాగుతుంది. ఆడ పక్షులను ఆకర్షించడానికి మగ పక్షులు రకరకాల ప్రదర్శనలు చేస్తాయి.
కోర్ట్‌షిప్ ఆచారం (ఆకర్షించే విధానం)
[మార్చు]మగ పక్షి తన రెక్కలను కొద్దిగా పైకి లేపి, కొమ్ములను ముందుకు చాచి, భూమిని గీకుతూ వంగి ప్రదర్శనలు ఇస్తుంది. మగ పక్షి ఎంత ఆడంబరంగా ప్రవర్తిస్తే, ఆడ పక్షి ఆకర్షితమవ్వడానికి అంత ఎక్కువ అవకాశాలు ఉంటాయి. ఆడ పక్షి స్పందించకపోతే, మగ పక్షి మరింత శ్రద్ధను ఆకర్షించడానికి ఈ ప్రవర్తనను తీవ్రతరం చేస్తుంది. ఆపై ఆడ పక్షి చుట్టూ తిరుగుతూ, రొమ్మును ముందుకు నెట్టి, రెక్కలను గాల్లోకి చాచి ముస్తాబవుతుంది.[5]
ఎదుగుదల, అభివృద్ధి
[మార్చు]ఫలదీకరణం చెందిన తర్వాత ఆడ పక్షి రెండు నుండి ఐదు గుడ్లు పెడుతుంది. గుడ్ల పొదిగే కాలం సుమారు 28 రోజులు ఉంటుంది. గుడ్డు నుండి పిల్లలు వచ్చినప్పుడు అవి ఆడ పక్షి రూపంలోనే ఉంటాయి. మొదటి సంవత్సరం వసంతకాలంలో ఈకలు రాలినప్పుడు (Moult) మగ పక్షుల మెడపై ఎరుపు రంగు రావడం ప్రారంభమవుతుంది. రెండవ సంవత్సరంలో వీటికి పూర్తి స్థాయి వయోజన ఈకల రంగులు వస్తాయి.[5]
గూడు కట్టడం
[మార్చు]అడవులలో వీటి గూళ్లు నేరుగా లభించనప్పటికీ, ఇవి ఎప్పుడూ నేలపై గూడు కట్టవని, చెట్లు, కొమ్మలు, చిన్న పొదలలోనే కడతాయని నాగాలాండ్ స్థానికులు పేర్కొన్నారు. ఇవి భూమికి 6 నుండి 20 అడుగుల ఎత్తులో గూళ్లు నిర్మిస్తాయి. వర్షాకాలంలో వచ్చే వరదలు నేలపై ఉండే వృక్షసంపదను కొట్టుకుపోయేలా చేస్తాయి కాబట్టి, నేలకు పైన గూడు కట్టడం వీటికి ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది. ఈ గూళ్లు చిన్న కర్రలు, గడ్డి, కలుపు మొక్కల వంటి మెత్తటి పదార్థాలతో నిర్మించబడతాయి.[5]
ముప్పులు
[మార్చు]ఈశాన్య భారతదేశంలో అడవుల నరికివేత ఈ పక్షుల జనాభా తగ్గడానికి ప్రధాన కారణం. అడవులు అంతరించడం వల్ల వీటికి ఆహారం, నివాసం కరువవుతున్నాయి.
అధిక శ్రమతో కూడిన వేట (Overexploitation) ఈ పక్షులకు పెద్ద ముప్పుగా మారింది.[7] ఈ వేట కారణంగానే ఇవి ఐయుసిఎన్ (IUCN) రెడ్ లిస్ట్‌లో చేర్చబడ్డాయి.[8][9] నాగాలాండ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లలో ఈ పక్షులను ఆహారం కోసం ఉచ్చులు, తుపాకులు, విల్లంబులతో వేటాడుతున్నారు. తూర్పు నాగాలాండ్ స్థానిక తెగల ప్రకారం, గతంలో ఇవి ఎక్కువగా కనిపించిన అడవులలో ఇప్పుడు పూర్తిగా అంతరించిపోయాయి.[10][11]
భూటాన్‌లో మితిమీరిన పశువుల మేత, పోడు వ్యవసాయం (Slash and burn agriculture) కూడా పెద్ద ముప్పుగా మారాయి. ఈ పద్ధతుల వల్ల అడవులు చిన్న చిన్న భాగాలుగా విడిపోయి (Fragmentation), పక్షుల ఉప సమూహాల మధ్య దూరం పెరిగిపోతోంది. దీనివల్ల వాటికి కావలసిన జన్యు వైవిధ్యం (Genetic variation) లభించక సంతానోత్పత్తి సమస్యలు ఎదురవుతున్నాయి.
పరిరక్షణ
[మార్చు]ఇది నాగాలాండ్ రాష్ట్ర పక్షి. బ్లైత్స్ ట్రాగోపాన్ మనుగడ కోసం ఇప్పటికే నాగాలాండ్‌లో రెండు వన్యప్రాణుల అభయారణ్యాలు, ఒక చిన్న రిజర్వ్ ప్రాంతాన్ని కేటాయించారు.
ఈ పక్షి కనిపించే అన్ని దేశాలలో దీనికి చట్టపరమైన రక్షణ ఉంది. చట్టాలను కఠినంగా అమలు చేయడం, ప్రజలలో పరిరక్షణ అవగాహన కార్యక్రమాలను పెంపొందించడం చాలా అవసరం.[6] భారతదేశంలోని మిజోరంలో ఉన్న బ్లూ మౌంటైన్ నేషనల్ పార్క్ ప్రస్తుతం ఈ పక్షుల పిలుపుల ఆధారంగా (Call count technique) వాటి జనాభాను సర్వే చేస్తోంది. అక్కడ వీటి సంఖ్య 500 నుండి 5000 వరకు ఉండవచ్చని అంచనా వేశారు.[12]
మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 BirdLife International (2020). "Tragopan blythii". IUCN Red List of Threatened Species. 2020 e.T22679163A177682428. doi:10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22679163A177682428.en. Retrieved 11 November 2021.
- ↑ "Appendices | CITES". cites.org. Retrieved 2022-01-14.
- ↑ "DOI – IOC World Bird List". www.worldbirdnames.org. doi:10.14344/ioc.ml.13.1. Retrieved 2023-03-15.
- ↑ Neil, D. "Tragopan". The World Book Encyclopedia. 19. Chicago, IL: World Book, Inc.: 368.
- 1 2 3 4 5 Johnsongard, P. A. (1986). The Pheasants of the World. New York: Oxford University Press.
- 1 2 ARKive. "Blyth's tragopan (Tragopan blythii)". ARKive: Images of Life on Earth. Archived from the original on 2009-06-01. Retrieved 30 April 2009.
- ↑ Choudhury, A. (2001). "Some bird records from Nagaland, north-east India". Forktail. 17 (91–103). Archived from the original on 10 June 2011. Retrieved 30 April 2008.
- ↑ BirdLife International. "Tragopan blythii 2006". IUCN Red List of Threatened Species. Archived from the original on 27 June 2014. Retrieved 11 May 2006.
- ↑ Rosser, A. M.; S. A. Mainka (June 2002). "Overexploitation and Species Ext extinctions". Conservation Biology. 16 (3): 584–586. doi:10.1046/j.1523-1739.2002.01635.x.
- ↑ S. Rameshkumar, S. Bhupathy, Vengotanakro, Thirumalainathan, J. Paramadandha and Pranjitsarma. Blyth's Tragopan Tragopan blythii (Jerdon 1870) in Eastern Nagaland: Peoples' Perception. Journal of the Bombay Natural History Society. 2013. Vol 109 1&2. pp.82-86
- ↑ McGowan, P.J. & P.J. Garson (1995). Status Survey and Conservation Action Plan 1995-1999 Pheasants. Gland, Switzerland: IUCN.
- ↑ Ghose, Dipankar; Kaul, Rahul; Saha, Goutam Kumar (2003). "Status survey of the Blyth's tragopan in Blue National Park, Mizoram, India using call count technique". Current Science. 84 (1): 95–96.