భాగ్ మిల్ఖా భాగ్
| భాగ్ మిల్ఖా భాగ్ | |
|---|---|
 సినిమా పోస్టర్ | |
| దర్శకత్వం | రాకేశ్ ఓంప్రకాశ్ మెహ్రా |
| రచన | ప్రసూన్ జోషి |
| దీనిపై ఆధారితం | ది రేస్ ఆఫ్ మై లైఫ్ బై మిల్ఖా సింగ్, సోనియా సన్వాల్కా |
| నిర్మాత | రాజీవ్ టాండన్ సుధాంశు వత్స్ రాఘవ్ బహ్ల్ మైత్రేయీ దాస్గుప్తా పి. ఎస్. భారతి |
| తారాగణం | ఫర్హాన్ అక్తర్ |
| ఛాయాగ్రహణం | బినోద్ ప్రధాన్ |
| కూర్పు | పి. ఎస్. భారతి |
| సంగీతం | పాటలు: శంకర్-ఎహసాన్-లాయ్ Background Score: శంకర్-ఎహసాన్-లాయ్ ఇంద్రజీత్ శర్మ |
నిర్మాణ సంస్థ | రాకేశ్ ఓంప్రకాశ్ మెహ్రా పిక్చర్స్ |
| పంపిణీదార్లు | వయాకామ్ 18 మోషన్ పిక్చర్స్ |
విడుదల తేదీ | 2013 జులై 12 |
సినిమా నిడివి | 186 నిముషాలు[1] |
| దేశం | భారతదేశం |
| భాష | హిందీ |
| బడ్జెట్ | ₹410 million[2] |
| బాక్సాఫీసు | est. ₹2.1 బిలియన్లు[3] |
భాగ్ మిల్ఖా భాగ్ అనేది 2013లో విడుదలైన ఒక భారతీయ హిందీ బయోపిక్ స్పోర్ట్స్ డ్రామా చిత్రం. రాకేష్ ఓంప్రకాశ్ మెహ్రా దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రానికి గీతరచయిత ప్రసూన్ జోషి కథను అందించాడు. ఈ చిత్రాన్ని రోంప్ పిక్చర్స్ బ్యానర్పై రాజీవ్ టాండన్, ఎడిటర్ పి.ఎస్. భారతిలతో కలిసి వయాకామ్ 18 మోషన్ పిక్చర్స్ నిర్మించింది. కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ఛాంపియన్,యు రెండుసార్లు ఆసియా గేమ్స్ 400 మీటర్ల ఛాంపియన్ అయిన భారతీయ అథ్లెట్ మిల్ఖా సింగ్ జీవితం ఆధారంగా ఈ చిత్రం నిర్మించబడింది. ఇందులో ఫర్హాన్ అక్తర్ మిల్ఖా సింగ్ పాత్రలో నటించగా ఆర్ట్ మాలిక్, దివ్య దత్తా, పవన్ మల్హోత్రా, యోగరాజ్ సింగ్, ప్రకాష్ రాజ్, మీషా షఫీ సహాయక పాత్రలలో కనిపించారు. సోనమ్ కపూర్ ప్రత్యేక పాత్రలో నటించింది.
410 మిలియన్ల రూపాయల (US $43 లక్షల) బడ్జెట్తో నిర్మించిన ఈ చిత్రం 2013 జూలై 12న విడుదలై విమర్శకుల నుండి, ప్రేక్షకుల నుండి ప్రశంసలు అందుకుంది. ఇది బాక్సాఫీస్ వద్ద చాలా బాగా ఆడింది, చివరికి దేశీయంగా "సూపర్ హిట్" గా ప్రకటించబడింది, అలాగే విదేశాలలో కూడా విజయవంతమైంది.[4][5][6] 2013లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యధిక వసూళ్లు రాబట్టిన బాలీవుడ్ చిత్రాలలో ఆరవ స్థానంలో నిలిచింది. అంతేకాకుండా, ₹1 బిలియన్ (100 కోట్లు) వసూళ్లను సాధించిన 21వ చిత్రంగా ఇది రికార్డు సృష్టించింది.
భాగ్ మిల్ఖా భాగ్ చిత్రం మిల్ఖా సింగ్, అతని కుమార్తె సోనియా సాన్వాల్కతో కలిసి రాసిన 'ది రేస్ ఆఫ్ మై లైఫ్' అనే ఆత్మకథ ఆధారంగా రూపొందించబడింది.[7][8][9][10] మిల్ఖా సింగ్ ఈ సినిమా హక్కులను కేవలం ఒక్క రూపాయికే విక్రయించాడు. అయితే, సినిమా ద్వారా వచ్చే లాభాల్లో కొంత వాటాను 'మిల్ఖా సింగ్ చారిటబుల్ ట్రస్ట్'కు అందించాలనే షరతుతో ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకున్నాడు. నిరుపేద క్రీడాకారులకు సహాయం చేయాలనే లక్ష్యంతో 2003లో ఈ ట్రస్ట్ను స్థాపించాడు.[11][12]
కథ
[మార్చు]ఈ సినిమా 1960 రోమ్ ఒలింపిక్స్తో మొదలవుతుంది. అక్కడ మిల్ఖా సింగ్ 400 మీటర్ల పరుగు పందెంలో పాల్గొంటాడు. అతని కోచ్ "భాగ్ మిల్ఖా భాగ్!" (పరిగెత్తు మిల్ఖా, పరిగెత్తు!) అని గట్టిగా అరిచినప్పుడు, మిల్ఖాకు ఒక్కసారిగా తనను వెంటాడే చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలు గుర్తొస్తాయి. ఆ కలత వల్ల అతను పందెంలో వెనుకబడి నాలుగో స్థానానికి పడిపోతాడు.
ఆ జ్ఞాపకాలన్నీ 1947 భారత విభజన సమయంలో పంజాబ్లో జరిగిన మతకల్లోలాలు, తన కళ్లముందే తల్లిదండ్రులు చంపబడిన చేదు సంఘటనలకు సంబంధించినవి. ఆ తర్వాత మిల్ఖా ఒంటరిగా ఢిల్లీ చేరుకోవడం, అక్కడ తన సోదరిని కలవడం వంటివి ఫ్లాష్బ్యాక్లో కనిపిస్తాయి. శరణార్థి శిబిరాల్లో పేదరికంలో గడుపుతూ, మిల్ఖా తన స్నేహితులతో కలిసి దొంగతనాలు చేస్తూ బతుకుతుంటాడు. పెద్దయ్యాక, అతను బీరో అనే అమ్మాయితో ప్రేమలో పడతాడు. ఆమె మిల్ఖాను ఒక నిజాయితీపరుడైన వ్యక్తిగా జీవించమని కోరుతుంది.
తరువాత మిల్ఖా త్వరలో సైన్యంలో చేరతాడు. అక్కడ, మొదటి 10 స్థానాల్లో నిలిచిన వారికి పాలు, రెండు గుడ్లు అధికంగా ఇవ్వడంతో పాటుగా శారీరక శ్రమ నుండి మినహాయింపు లభించే ఒక పరుగు పందెంలో మిల్ఖా విజయం సాధిస్తాడు; అతని పరుగు నైపుణ్యాన్ని ఒక హవల్దార్ గుర్తిస్తాడు. ఆ తర్వాత అతను సర్వీస్ కమిషన్కు ఎంపికవుతాడు, కానీ అక్కడ అతనికి కొంత నిరాశ ఎదురవుతుంది. ఒలింపిక్స్ కోసం భారత జట్టు ఎంపికకు ముందు రోజు, మిల్ఖా చేతిలో అంతకుముందు ఓడిపోయిన సీనియర్ క్రీడాకారులు అతనిపై దాడి చేసి కొడతారు. తీవ్రమైన గాయాలైనప్పటికీ, అతను పట్టుదలతో పందెంలో పాల్గొని, తన నొప్పిని అధిగమిస్తాడు; ఆ పందెంలో గెలవడమే కాకుండా జాతీయ రికార్డును కూడా తిరగరాస్తాడు. తన విజయ గర్వంతో, బీరోను పెళ్లి చేసుకోవాలని అడగడానికి మిల్ఖా తిరిగి ఢిల్లీకి వెళ్తాడు. అయితే, బీరోకు అప్పటికే పెళ్లయిపోయిందని, ఆమె ఢిల్లీ వదిలి వెళ్లిపోయిందని అతని స్నేహితుడు చెబుతాడు.
1956 మెల్బోర్న్ ఒలింపిక్స్ సమయంలో, మిల్ఖా తన ఆస్ట్రేలియన్ టెక్నికల్ కోచ్ మనవరాలైన స్టెల్లా పట్ల ఆకర్షితుడవుతాడు. ఒక రాత్రి బార్లో సరదాగా గడిపిన తర్వాత, వారు సన్నిహితంగా ఉంటారు. మరుసటి రోజు అతను చాలా అలసిపోయి, శిక్షణకు ఆలస్యంగా వస్తాడు. ఫలితంగా, మిల్ఖా ఫైనల్ రేసులో ఓడిపోతాడు. తన తప్పును తెలుసుకుని అద్దం ముందు నిలబడి తనను తాను కొట్టుకుంటాడు. భారతదేశానికి తిరిగి వస్తున్న విమానంలో, 400 మీటర్ల పరుగు పందెంలో ప్రపంచ రికార్డు ఎంత అని తన కోచ్ను అడిగి, అది 45.9 సెకన్లు అని తెలుసుకుంటాడు. ఆ తర్వాత, హిమాలయాల చలిలో టైర్లతో కఠినమైన శిక్షణ పొందుతూ, తనను తాను అత్యంత కష్టపెట్టుకుంటూ సాగే మిల్ఖా ప్రయాణం కనిపిస్తుంది. తదనంతరం, భారతదేశం కోసం స్వర్ణం గెలవాలనే ఆశతో ఆయన 1958 ఆసియా క్రీడల్లో పాల్గొంటాడు. అక్కడ "ఆసియాలోనే అత్యంత వేగవంతమైన వ్యక్తి"గా పేరొందిన అబ్దుల్ ఖాలిక్ను చూస్తాడు. అబ్దుల్ తన రేసులో గెలిచిన తర్వాత, మిల్ఖా అతన్ని అభినందించడానికి వెళ్తాడు, కానీ పాకిస్తానీ కోచ్, ఇంకా అబ్దుల్ అతన్ని అవమానిస్తారు. అయితే, 200 మీటర్ల పరుగు పందెంలో మిల్ఖా, ఖాలిక్ను భారీ తేడాతో ఓడిస్తాడు. ఆపై కామన్వెల్త్ గేమ్స్లో, 400 మీటర్లలో మరొక స్వర్ణ పతకాన్ని గెలుచుకుంటాడు. వివిధ వార్తాపత్రికలు అతన్ని "ది కింగ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్" అని కీర్తిస్తాయి. ఆర్మీలోని తన సహచరులతో కలిసి విజయాన్ని జరుపుకున్న తర్వాత, 45.9 సెకన్లు అని రాసి ఉన్న కాగితాన్ని అతను తగులబెడతాడు. చివరకు 400 మీటర్ల ప్రపంచ రికార్డును బద్దలు కొట్టి, తన జీవితకాల స్వప్నాన్ని నెరవేర్చుకుంటాడు.
భారత ప్రధాని జవహర్లాల్ నెహ్రూ, పాకిస్థాన్లో అబ్దుల్ ఖాలిక్తో జరిగే స్నేహపూర్వక పరుగు పందెంలో భారత జట్టుకు నాయకత్వం వహించమని మిల్ఖా సింగ్ను ఆహ్వానిస్తాడు. అయితే, చిన్నతనంలో విభజన సమయంలో పాకిస్థాన్ నుండి ప్రాణాలతో పారిపోయి వచ్చిన ఆ చేదు జ్ఞాపకాల వల్ల, మిల్ఖా అక్కడికి వెళ్లడానికి ఖచ్చితంగా నిరాకరిస్తాడు. మిల్ఖా అభ్యంతరాన్ని తెలుసుకున్న ప్రధాని, చివరికి అతన్ని ఒప్పించి పాకిస్థాన్కు పంపిస్తాడు.
పాకిస్థాన్ చేరుకున్న తర్వాత, మిల్ఖా ప్రెస్ కాన్ఫరెన్స్కు వెళ్లకుండా నేరుగా తన స్వగ్రామానికి వెళ్తాడు. అక్కడ తన తల్లిదండ్రులు ఎలా చంపబడ్డారో, తన తండ్రి చివరి మాటలు "భాగ్ మిల్ఖా భాగ్!" అని ఎలా వినిపించాయో గుర్తు చేసుకుంటాడు. మిల్ఖా కన్నీరుమున్నీరవుతుండగా, ఒక బాలుడు వచ్చి అతన్ని ఓదారుస్తాడు. ఆ అబ్బాయి మరెవరో కాదు, మిల్కా చిన్ననాటి స్నేహితుడు సంప్రీత్ కుమారుడు. ఆ తర్వాత మిల్ఖా తన పాత స్నేహితుడు సంప్రీత్ను కలుసుకుంటాడు.
ఆ పందెంలో, ప్రారంభంలో ఖాలిక్ ఆధిక్యంలో ఉన్నప్పటికీ, మిల్ఖా ఒక్కొక్కరినీ అధిగమిస్తూ ముందంజలోకి వస్తాడు. మిల్ఖా అంత సులభంగా పాకిస్థానీ అథ్లెట్ను దాటి, భారీ తేడాతో విజయం సాధించడం చూసి ముగ్ధుడైన పాకిస్థాన్ అధ్యక్షుడు జనరల్ అయూబ్ ఖాన్, అతనికి "ది ఫ్లయింగ్ సిఖ్" అనే బిరుదును ప్రదానం చేస్తాడు. మిల్ఖా స్వయంగా కోరినట్లుగా, జవహర్లాల్ నెహ్రూ ఆయన గౌరవార్థం ఒక రోజును జాతీయ సెలవు దినంగా ప్రకటిస్తాడు.
చివరి సన్నివేశంలో, మిల్ఖా సింగ్ తన విజయ యాత్రను ఆస్వాదిస్తూ పరిగెడుతుంటే, స్టేడియంలోని వారందరూ ఆయన సాధించిన ఘనతను చూసి ఆశ్చర్యపోతూ అభినందిస్తారు. తన పక్కనే తన చిన్ననాటి రూపం కూడా కలిసి పరిగెత్తుతున్నట్లు మిల్ఖా చూడటంతో ఈ సినిమా ముగుస్తుంది.
తారాగణం
[మార్చు]- ఫర్హాన్ అక్తర్ - సుబేదార్ మిల్ఖా సింగ్
- జప్తేజ్ సింగ్ - బాల మిల్ఖా సింగ్
- ఆర్ట్ మాలిక్ - సంపూరణ్ సింగ్ (మిల్ఖా తండ్రి)
- దివ్యా దత్తా - ఇస్రీ కౌర్ (మిల్ఖా అక్క)
- పవన్ మల్హోత్రా - హవల్దార్ గురుదేవ్ సింగ్ (సైన్యంలో మిల్ఖా కోచ్)
- యోగ్రాజ్ సింగ్ - రణబీర్ సింగ్ (మిల్ఖా కోచ్)
- ప్రకాష్ రాజ్ - సుబేదార్ వీరపాండియన్
- కె.కె. రైనా - వాధ్వా
- మీషా షఫీ - పెరిజాద్
- రెబెకా బ్రీడ్స్ - స్టెల్లా
- దలీప్ తహిల్ - జవహర్లాల్ నెహ్రూ
- శాంతకుమార్ - జనరల్ అయూబ్ ఖాన్
- దేవ్ గిల్ - అబ్దుల్ ఖాలిక్
- నవాబ్ షా - ఖాలిక్ కోచ్
- జస్ భాటియా - మహీందర్
- సలీమ్ జైదీ - పాకిస్తానీ విలేఖరి
- సుమీత్ గులాటి - సురేష్ కుమార్
- మహేంద్ర మేవటి - కిర్పాల్ సింగ్
- రూపిందర్ సింగ్ - అథ్లెటిక్స్ కన్సల్టెంట్
- షహీదుర్ రెహ్మాన్ - షేర్ సింగ్ రాణా
- చందన్ సింగ్ గిల్ - సంప్రీత్ సింగ్ (మిల్ఖా బాల్య స్నేహితుడు)
- సోనమ్ కపూర్ - బిరో కౌర్ (మిల్ఖా ప్రేయసి)
- రాకేశ్ ఓంప్రకాశ్ మెహ్రా - పైలట్ (అతిథి పాత్ర)
- లాయ్ మెండోన్సా - అతిథి పాత్ర
- శ్రీశ్వర - నిర్మల్ సైనీ
నిర్మాణం
[మార్చు]అభివృద్ధి
[మార్చు]ఢిల్లీ-6 (2009) చిత్రం విడుదలైన తర్వాత, దర్శకుడు రాకేష్ ఓంప్రకాష్ మెహ్రా రెండు ప్రాజెక్టులపై పని చేయడం ప్రారంభించాడు: ఒకటి చారిత్రక ప్రేమకథ అయిన మీర్జా సాహిబాన్, మరొకటి మిల్ఖా సింగ్ బయోపిక్. అయితే, మిల్ఖా సింగ్ కథ మెరుగ్గా రూపుదిద్దుకోవడంతో ఆయన దాన్నే ఎంచుకున్నాడు. మెహ్రాతో కలిసి 'ఢిల్లీ-6'కు పనిచేసిన ప్రసూన్ జోషి, ఈ చిత్రానికి స్క్రిప్ట్ రాయడం మొదలుపెట్టాడు. సినిమా టైటిల్ అయిన "భాగ్ మిల్ఖా భాగ్" (పరిగెత్తు మిల్ఖా పరిగెత్తు) గురించి జోషి తర్వాత ఒక వివరణ ఇచ్చాడు. నిజానికి మిల్ఖా సింగ్ తండ్రి ఎప్పుడూ ఆ మాట అనలేదని, ఆ వాక్యాన్ని తనే సృష్టించానని, కథా గమనంలో దాన్ని విస్తృతంగా ఉపయోగించానని ఆయన స్పష్టం చేశాడు.
ఢిల్లీలో పెరుగుతున్న సమయంలో, మెహ్రాకు "ఫ్లయింగ్ సిఖ్"గా ప్రసిద్ధి చెందిన పరుగు వీరుడు మిల్ఖా సింగ్ జీవిత విశేషాలు, గాథలతో పరిచయం ఉండేది. మెహ్రా ఈత నేర్చుకోవడానికి ఢిల్లీలోని నేషనల్ స్టేడియానికి వెళ్లేవాడు, అక్కడికే మిల్ఖా సింగ్ కూడా తన సాధన కోసం వచ్చేవాడు. క్రమంగా, మిల్ఖా సింగ్ చిన్ననాటి వివరాలను మెహ్రా తెలుసుకున్నాడు; ముఖ్యంగా విభజన సమయంలో తన కళ్ల ముందే తన కుటుంబం మొత్తం చంపబడటం, ఒక శరణార్థిగా ఆయన ఒంటరిగా ఢిల్లీకి ప్రయాణించిన తీరు మెహ్రాను కదిలించాయి.
మెహ్రా ఈ ప్రాజెక్టును కేవలం ఒక క్రీడా చిత్రంగా కాకుండా, ఒక వ్యక్తిగత కథగా రూపొందించడం ప్రారంభించాడు. "జిందగీ సే భాగో నహీ, జిందగీ కే సాత్ భాగో" (జీవితం నుండి పారిపోవద్దు, జీవితంతో కలిసి పరిగెత్తు) అనే ఇతివృత్తాన్ని తీసుకొని, మిల్ఖా సింగ్ యొక్క 13 ఏళ్ల నుండి 28 ఏళ్ల వరకు సాగిన జీవిత ప్రయాణాన్ని ఈ సినిమాలో చిత్రించాడు.
పరిశోధన కోసం ఆయన అనేకసార్లు చండీగఢ్ సందర్శించాడు. అక్కడ ఆయన సింగ్ తో గంటల తరబడి మాట్లాడాడు. మిల్కా సింగ్ కుమారుడు, ప్రముఖ గోల్ఫ్ క్రీడాకారుడు జీవ్ మిల్ఖా సింగ్, కుటుంబ సభ్యులతో తన సమావేశాలను ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు.[13] మిల్ఖా సింగ్ తన కథకు చిత్ర హక్కుల కోసం పెద్ద ప్రతిపాదనను తిరస్కరించి, బదులుగా టోకెన్ మొత్తాన్ని ₹1 (1.3¢ US) (1) వసూలు చేశాడు, ఎందుకంటే ఈ చిత్రం "మన యువతకు స్ఫూర్తినిచ్చి, భారతదేశపు మొదటి ఒలింపిక్ ట్రాక్ స్వర్ణాన్ని సాధించగలదని, అదే తనకు సరైన బహుమతి అవుతుంది" అని అతను నమ్మాడు.[14]
ఈ కథ రాయడానికి తదుపరి రెండున్నర సంవత్సరాలు పట్టింది.[15] దర్శకుడి అభిప్రాయం ప్రకారం, ఇది క్రీడా చిత్రం కాదు, మానవ ఆత్మ గురించిన ఒక చిత్రం.[16]
నటీనటుల ఎంపిక
[మార్చు]2010లో, ప్రధాన పాత్రకు తొలి పోటీదారులు అభిషేక్ బచ్చన్, అక్షయ్ కుమార్. మెహ్రాకు బచ్చన్ అంటే ఇష్టమైతే, కుమార్ కు మిల్కా సింగ్ స్వయంగా ప్రాధాన్యత ఇచ్చాడు. అయితే, మెహ్రా, తుది స్క్రిప్ట్ పూర్తయ్యే వరకు తారాగణంపై తుది నిర్ణయాన్ని వాయిదా వేశారు.[17] మెహ్రా ఈ చిత్రాన్ని హృతిక్ రోషన్, అమీర్ ఖాన్, రణ్వీర్ సింగ్లకు ఆఫర్ చేయగా, వారందరూ దానిని తిరస్కరించారు.[18] నెలల తరబడి అన్వేషణ తరువాత, సెప్టెంబర్ 2011లో, ప్రధాన తారాగణాన్ని ప్రకటించారు.[15] నటుడు-దర్శకుడు ఫర్హాన్ అక్తర్, నటి సోనమ్ కపూర్ ప్రధాన పాత్రలను పోషించారు. ఆ తరువాత, మిల్ఖా సింగ్ని, అతని కుటుంబాన్ని కలవడానికి అక్తర్ పంజాబ్ సందర్శించాడు.[19] నిర్ణయం తీసుకునే ముందు, అక్తర్ ఒక కథ సెషన్ కోసం ఒకసారి మెహ్రాను కలుసుకున్నాడు. కథ విన్న వెంటనే ఆ పాత్రను పోషించడానికి అంగీకరించాడు.[20] అతను మిల్ఖా సింగ్ జీవితం నుండి ప్రేరణ పొంది, ఆ పాత్ర కోసం విస్తృతమైన శారీరక శిక్షణ తీసుకున్నాడు.[16]
"అలీఫ్ అల్లా (జుగ్ని)" పాటతో ప్రసిద్ధి చెంది, విజయవంతమైన పాకిస్థానీ చిత్రం 'వార్' లో రా (RAW) ఏజెంట్గా నటించి, 2013లో 'ద రిలక్టెంట్ ఫండమెంటలిస్ట్' చిత్రంతో హాలీవుడ్ ప్రవేశం చేసిన పాకిస్థానీ నటి, గాయని మీషా షఫీ, ఈ సినిమాలో పెరీజాద్ పాత్రకు ఎంపికయ్యింది. ఆమె ఈ చిత్రంలో మిల్ఖా సింగ్ స్నేహితురాలిగా, భారత జట్టు తరపున స్విమ్మర్గా నటించింది.
చిత్రీకరణ
[మార్చు]ప్రధాన షూటింగ్ ఫిబ్రవరి 2012లో ప్రారంభమైంది. ఇది ప్రధానంగా భారతదేశంలోని పంజాబ్లో జరిగింది. కొన్ని సన్నివేశాలను ఢిల్లీ, టోక్యో, మెల్బోర్న్, రోమ్లలో చిత్రీకరించారు.[21][22][23]
అంతర్జాతీయ సంస్థ రీల్ స్పోర్ట్స్, 'భాగ్ మిల్ఖా భాగ్' చిత్రంలోని క్రీడలకు సంబంధించిన సన్నివేశాలను సమన్వయం చేసింది. పరుగు పందెం సన్నివేశాల కోసం నిపుణులైన పరుగు వీరులందరినీ ఎంపిక చేసింది.
సంగీతం
[మార్చు]ఈ చిత్రానికి సంగీతాన్ని, నేపథ్య సంగీతాన్ని శంకర్-ఎహసాన్-లాయ్ ద్వయం అందించారు. దర్శకుడు రాకేష్ ఓంప్రకాష్ మెహ్రాతో వారికి ఇది మొదటి సినిమా. ఈ సౌండ్ట్రాక్లో ప్రసూన్ జోషి రాసిన ఏడు పాటలు ఉన్నాయి. ఈ చిత్ర ఆడియోను జూన్ 14, 2013న ఐట్యూన్స్, అమెజాన్ వంటి డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్లలో సోనీ మ్యూజిక్ విడుదల చేసింది.
విడుదల
[మార్చు]2013 మే 31న యే జవానీ హై దివానీతో పాటు భాగ్ మిల్ఖా భాగ్ టీజర్ ట్రైలర్ విడుదలైంది.
భాగ్ మిల్ఖా భాగ్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా 2013 జూలై 12న 1200 థియేటర్లలో విడుదలైంది.[24]
ఆ వేసవిలో, ఈ చిత్రం భారత రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుండి వివిధ పన్ను మినహాయింపులను పొందింది.
ఫర్హాన్ అక్తర్, దర్శకుడు రాకేష్ ఓంప్రకాశ్ మెహ్రా 2013 ఆగస్టు 3న టైమ్స్ స్క్వేర్లోని రిలయన్స్ డిజిటల్ ఎలక్ట్రానిక్స్ స్టోర్లో ఈ చిత్రం యొక్క అధికారిక మొబైల్ గేమ్ను ప్రారంభించారు.[25]
పాకిస్తాన్ స్పోర్ట్స్ బోర్డ్, అథ్లెటిక్స్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ పాకిస్తాన్ వంటి క్రీడా పాలక సంస్థలను ప్రతికూలంగా చిత్రీకరించినందుకు ఈ చిత్రాన్ని పాకిస్తాన్ సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఫిల్మ్ సెన్సార్స్ నిషేధించింది.[26]
విమర్శనాత్మక స్పందన
[మార్చు]భారతదేశంలో
[మార్చు]ఈ చిత్రం దేశీయంగా విమర్శకుల నుండి ఎక్కువగా సానుకూల సమీక్షలను అందుకుంది.[27]
బాలీవుడ్ హంగామాకు చెందిన తరణ్ ఆదర్శ్, ఈ చిత్రం "విజేతగా నిలవడమే కాకుండా.. ప్రశంసలను, అభిమానాన్ని, గౌరవాన్ని, ప్రతిష్టను పొందుతుంది" అని జోస్యం చెప్పాడు.[28]
ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాకు చెందిన మధురీత ముఖర్జీ ఇలా పేర్కొంది, "మీరు ఎంత బిజీగా ఉన్నా, కాసేపు ఆగి మరీ చూడవలసిన సినిమా ఇది." ఇండియా టుడే సమీక్ష ముగింపులో ఇలా ఉంది, "వెళ్ళండి, మిల్కాతో కలిసి పరిగెత్తండి. ఈ వేగవంతమైన జీవితంలో, ఈ పరుగు ఖచ్చితంగా మీ మనసును ప్రశాంతపరుస్తుంది." సిఫీ కి చెందిన విజయ్ సిన్హా ఈ చిత్రాన్ని ప్రశంసిస్తూ, "డ్రగ్స్ బారిన పడిన పంజాబ్ యువతను కూడా ఈ సినిమా థియేటర్లకు వచ్చేలా చేస్తుంది" అని అభిప్రాయపడ్డాడు. జీ న్యూస్కు చెందిన గాయత్రి శంకర్ "మీరు నిజమైన దేశభక్తులైతే, ఈ సినిమా చూశాక మీ కళ్లు చెమ్మగిల్లి, మీ తల గర్వంతో నిటారుగా నిలుస్తుంది." అని వ్రాసింది.
యాహూ! మూవీస్ సమీక్ష సారాంశం ప్రకారం, "మెహ్రా 'భాగ్ మిల్ఖా భాగ్'ను ఒక ఆసక్తికరమైన కథగా, అద్భుతమైన సినిమా నిర్మాణానికి నిదర్శనంగా తీర్చిదిద్దారు; ఇది ఒక స్ఫూర్తిదాయకమైన గాథ కావడం అనేది చిత్ర నిర్మాణ నైపుణ్యం పక్కన ఒక అదనపు ఆకర్షణ మాత్రమే." .[29][30][31][32][33]
నటుడు హృతిక్ రోషన్ అక్తర్ నటనను ప్రశంసిస్తూ, ఈ చిత్రాన్ని "అసాధారణమైనది" గా భావించాడు. ప్రముఖ నటుడు అమితాబ్ బచ్చన్ తన బ్లాగులో దీనిని ఎంతో ప్రశంసించాడు.[34][35]
అంతర్జాతీయంగా
[మార్చు]అమెరికన్ అథ్లెట్ కార్ల్ లూయిస్ అమెరికాలో భాగ్ మిల్ఖా భాగ్ ను చూసి అథ్లెట్ పట్ల తన ప్రశంసలను వ్యక్తం చేయడానికి భారతదేశంలో ఉన్న మిల్ఖా సింగ్ కు ఫోన్ చేశాడు.[36]
ఇంకా లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్, ది న్యూయార్క్ టైమ్స్, ది హాలీవుడ్ రిపోర్టర్ , వాషింగ్టన్ పోస్ట్ మొదలైన అంతర్జాతీయ పత్రికలు తమ తమ సమీక్షలలో ఈ సినిమాకు ప్రసంశల జల్లు కురిపించాయి.
బాక్సాఫీస్
[మార్చు]భాగ్ మిల్ఖా భాగ్ చిత్రం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ₹2.1 బిలియన్ల (సుమారు 210 కోట్లు) వసూళ్లను సాధించింది. అంతేకాకుండా, 2013లో అత్యధిక వసూళ్లు రాబట్టిన బాలీవుడ్ చిత్రాలలో ఇది ఐదవ స్థానంలో నిలిచింది.
వివాదాలు
[మార్చు]ఈ చిత్రంలోని "మస్తాన్ కా ఝుంద్" పాటలో "హవన్" అనే పదాన్ని ఉపయోగించడాన్ని హిందూ జనజాగ్రతి సమితి (హెచ్జెఎస్) అనే మితవాద హిందూ సంస్థ అభ్యంతరం వ్యక్తం చేయడంతో ఈ పాట వివాదంలోకి వచ్చింది. హవనం (యజ్ఞం) ను అవమానకరమైన రీతిలో ఉపయోగించారని వారు ఆరోపించారు. ఈ సమస్యకు సంబంధించి గోవా ప్రదర్శనలు జరిగాయి.[37]
సమాచార, ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహించిన ఒక వర్క్షాప్ను సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఫిల్మ్ సర్టిఫికేషన్ (CBFC)లోని కొందరు సభ్యులు బహిష్కరించారు. 'భాగ్ మిల్ఖా భాగ్' చిత్రానికి సెన్సార్ బోర్డ్ ఇచ్చిన సర్టిఫికేట్ విషయంలో కొందరు అధికారులు పక్షపాతంతో వ్యవహరించారని వారు ఆరోపించారు. ముఖ్యంగా, ఆ సినిమాలో ఒక లైంగిక సన్నివేశం, కొంత హింస ఉన్నప్పటికీ, దానికి 'U' (యూనివర్సల్) సర్టిఫికేట్ ఇవ్వడాన్ని వారు తీవ్రంగా విమర్శించారు. సెన్సార్ ఎగ్జామినింగ్ మెంబర్, మాజీ నటి షర్మిలా ఠాగూర్ నిర్ణయాలను తప్పుబడుతూ, సీఈఓ పంకజా ఠాకూర్, ఇతర బోర్డు అధికారులు చిత్ర దర్శకుల చేతిలో కీలుబొమ్మలుగా మారారని, వారు అసభ్యతను ప్రోత్సహిస్తున్నారని ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశారు.
పర్యవసానంగా, ఇటీవలి కాలంలో పెరుగుతున్న అసభ్యత స్థాయిలకు సంబంధించి ఢిల్లీ హైకోర్టు ఐ అండ్ బి మంత్రిత్వ శాఖను, సెన్సార్ బోర్డును వివరణ కోరింది.[38][39]
చారిత్రక నిజాలు
[మార్చు]పురుషుల 400 మీటర్ల ప్రపంచ రికార్డును మిల్ఖా సింగ్ కలిగి ఉన్నారని కథలో పేర్కొన్నప్పటికీ, పురుషుల 400 మీటర్ల ప్రపంచ రికార్డు హోల్డర్ల జాబితాలో మిల్ఖా సింగ్ పేరు ప్రస్తావించబడలేదు. 1952 ఒలింపిక్స్ తర్వాత రణబీర్ సింగ్ (మిల్ఖా కోచ్) ప్రపంచ రికార్డును 45.9 సెకన్లుగా పేర్కొన్నట్లు చూపబడింది. కానీ మిల్ఖా చివరికి 1956 ఒలింపిక్స్లో 45.73 సెకన్ల వ్యక్తిగత రికార్డుతో ఆ సమయాన్ని అధిగమించాడు. అదే రేసులో మొదటి స్థానంలో నిలిచిన యునైటెడ్ స్టేట్స్కు చెందిన లూ జోన్స్ 45.2 సెకన్ల సరికొత్త ప్రపంచ రికార్డును నెలకొల్పాడు.[40]
రోమ్ ఒలింపిక్స్లో భారత జట్టులో భాగమైన ప్రఖ్యాత అథ్లెట్ గుర్బచన్ సింగ్ రంధావా, మిల్ఖా సింగ్ 400 మీటర్ల రేసులో ముందంజలో ఉన్నాడని, వెనుకకు చూసి ఓడిపోయాడని సినిమాలో చేసిన వాదన తప్పు అని పేర్కొన్నాడు. అతను రేసులో ఎప్పుడూ ముందు లేడు కానీ 300 మీటర్ల పరుగులో ఐదవ స్థానంలో ఉన్నాడు.[40]
అవార్డులు
[మార్చు]| అవార్డు[a] | తేదీ[b] | విభాగం | స్వీకర్త(లు) | ఫలితంcope="col" |Ref. | |
|---|---|---|---|---|---|
| ఏషియన్ ఫిల్మ్ అవార్డులు | 27 మార్చ్ 2014 | ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు | శంకర్-ఎహసాన్-లాయ్ | ప్రతిపాదించబడింది | [41] |
| బిగ్ స్టార్ ఎంటర్టైన్మెంట్ అవార్డులు | 18 డిసెంబర్ 2013 | ఈ సంవత్సరపు అత్యంత వినోదాత్మక చిత్రం | భాగ్ మిల్ఖా భాగ్ | గెలుపు | [42] [43] |
| అత్యంత వినోదాత్మక దర్శకుడు | రాకేశ్ ఓంప్రకాశ్ మెహ్రా | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| అత్యంత వినోదాత్మక నటుడు | ఫర్హాన్ అక్తర్ | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| అత్యంత వినోదాత్మక గాయకుడు | సిద్దార్థ్ మహదేవన్ ("జిందా" పాట కొరకు) | గెలుపు | |||
| ఫిల్మ్ఫేర్ పురస్కారాలు | 24 జనవరి 2014 | ఉత్తమ సినిమా | భాగ్ మిల్ఖా భాగ్ | గెలుపు | [44] [45] |
| ఉత్తమ దర్శకుడు | రాకేశ్ ఓంప్రకాశ్ మెహ్రా | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ నటుడు | ఫర్హాన్ అక్తర్ | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ సహాయ నటి | దివ్యా దత్తా | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ గీత రచయిత | ప్రసూన్ జోషి – ("జిందా" పాట కొరకు) | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ గాయకుడు | సిద్దార్థ్ మహదేవన్ – ("జిందా" పాట కొరకు) | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ నేపథ్య సంగీత దర్శకుడు | శంకర్-ఎహసాన్-లాయ్ & టబ్బీ | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ కాస్ట్యూమ్ డిజైనర్ | డాలీ అహ్లువాలియా | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ ప్రొడక్షన్ డిజైనర్ | సుమిత్ బసు | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ స్పెషల్ ఎఫెక్ట్స్ | ఫైర్ఫ్లై క్రియేటివ్ స్టుడియో, పిక్సియాన్ & టాటా ఎలిక్సీ | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| గ్లోబల్ ఇండియన్ మ్యూజిక్ అకాడమీ ఆవార్డులు | 20 జనవరి 2014 | ఉత్తమ ఫిల్మ్ ఆల్బమ్ | శంకర్-ఎహసాన్-లాయ్ | ప్రతిపాదించబడింది | [46] [47] |
| ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు | ప్రతిపాదించబడింది | ||||
| ఉత్తమ నేపథ్య సంగీతం | గెలుపు | ||||
| ఉత్తమ గీత రచయిత | ప్రసూన్ జోషి – ("జిందా" పాట కొరకు) | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ప్రసూన్ జోషి – ("భాగ్ మిల్ఖా భాగ్" పాట కొరకు) | ప్రతిపాదించబడింది | ||||
| ఉత్తమ యుగళం | శ్రేయా ఘోషల్ & జావేద్ బషీర్ – ("ఓ రంగ్రేజ్" పాట కొరకు) | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ ఇంజనీర్ - ఫిల్మ్ ఆల్బమ్ | ఆశీష్ మన్చందా | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఇన్టర్నేషనల్ ఇండియన్ ఫిల్మ్ అకాడమీ (ఐఫా) అవార్డులు | 23–26 ఏప్రిల్ 2014 | ఉత్తమ సినిమా | భాగ్ మిల్ఖా భాగ్ | గెలుపు | [48] [49] |
| ఉత్తమ దర్శకుడు | రాకేశ్ ఓంప్రకాశ్ మెహ్రా | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ నటుడు | ఫర్హాన్ అక్తర్ | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ సహాయ నటుడు | పవన్ మల్హోత్రా | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ సహాయ నటి | దివ్యా దత్తా | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు | శంకర్-ఎహసాన్-లాయ్ | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్త్తమ నేపథ్య సంగీతం | గెలుపు | ||||
| ఉత్తమ గీత రచయిత | ప్రసూన్ జోషి – ("ఓ రంగ్రేజ్" పాట కొరకు) | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ నేపథ్య గాయకుడు | సిద్దార్థ్ మహదేవన్ – ("జిందా" పాట కొరకు) | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ నేపథ్య గాయని | శ్రేయా ఘోషల్ – ("ఓ రంగ్రేజ్" పాట కొరకు) | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ కథ | ప్రసూన్ జోషి | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే | గెలుపు | ||||
| ఉత్తమ సంభాషణలు | గెలుపు | ||||
| ఉత్తమ ఛాయాగ్రహణం | బినోద్ ప్రధాన్ | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ ఎడిటింగ్ | పి. ఎస్. భారతి | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ కాస్ట్యూమ్ డిజైన్ | డాలీ అహ్లూవాలియా | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ మేకప్ | విక్రమ్ గైక్వాడ్ | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ సౌండ్ డిజైన్ | నకుల్ కామ్టే | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ సౌండ్ మిక్సింగ్ | దేబజిత్ చాంగ్మై | గెలుపు | |||
| మిర్చీ మ్యూజిక్ అవార్డ్స్ | 27 ఫిబ్రవరి 2014 | లిరిసిస్ట్ ఆఫ్ ది ఇయర్ | ప్రసూన్ జోషి – ("మస్తో కా ఝండ్" పాట కొరకు) | గెలుపు | [50] |
| సూఫీ సాంప్రదాయాన్ని ప్రతిబింబించే పాట | "మేరా యార్" | గెలుపు | |||
| జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు | 3 మే 2014 | ఉత్తమ ప్రజాదరణ పొందిన సినిమా | నిర్మాత: వయాకామ్ 18 మోషన్ పిక్చర్స్ & రాంప్ పిక్చర్స్ దర్శకుడు: రాకేశ్ ఓంప్రకాశ్ మెహ్రా |
గెలుపు | [51] |
| ఉత్తమ నృత్య దర్శకుడు | గణేష్ ఆచార్య – ("మస్తో కా ఝండ్" కొరకు) | గెలుపు | |||
| ప్రొడ్యూసర్స్ గిల్డ్ ఫిల్మ్ అవార్డ్స్ | 16 జనవరి 2014 | ఉత్తమ చిత్రం | భాగ్ మిల్ఖా భాగ్ | గెలుపు | [52] [53] |
| ఉత్తమ దర్శకుడు | రాకేశ్ ఓంప్రకాశ్ మెహ్రా | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ నటుడు | ఫర్హాన్ అక్తర్ | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ సహాయ నటి | దివ్యా దత్తా | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు | శంకర్-ఎహసాన్-లాయ్ | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ గీత రచయిత | ప్రసూన్ జోషి – ("భాగ్ మిల్ఖా భాగ్" పాట కొరకు) | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ కథ | ప్రసూన్ జోషి | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే | గెలుపు | ||||
| ఉత్తమ సంభాషణలు | ప్రతిపాదించబడింది | ||||
| ఉత్తమ ఛాయాగ్రహణం | బినోద్ ప్రధాన్ | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ నృత్య దర్శకత్వం | గణేష్ ఆచార్య – ("మస్తో కా ఝండ్" కొరకు) | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ సౌండ్ డిజైన్ | నకుల్ కామ్టే | గెలుపు | |||
| స్క్రీన్ అవార్డ్స్ | 14 జనవరి 2014 | ఉత్తమ చిత్రం | భాగ్ మిల్ఖా భాగ్ | గెలుపు | [54] [55] [56] [57] |
| ఉత్తమ దర్శకుడు | రాకేశ్ ఓంప్రకాశ్ మెహ్రా | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ నటుడు | ఫర్హాన్ అక్తర్ | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ నటుడు (పాపులర్ ఛాయిస్) | ప్రతిపాదించబడింది | ||||
| ఉత్తమ బాల నటుడు | జప్తేజ్ సింగ్ | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు | శంకర్-ఎహసాన్-లాయ్ | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ నేపథ్య సంగీతం | గెలుపు | ||||
| ఉత్తమ గీత రచయిత | ప్రసూన్ జోషి – ("జిందా" పాట కొరకు) | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ నేపథ్య గాయకుడు | సిద్దార్థ్ మహదేవన్ – ("జిందా" పాట కొరకు) | ||||
| ఉత్తమ సంభాషణలు | ప్రసూన్ జోషి | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ ఛాయాగ్రహణం | బినోద్ ప్రధాన్ | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| జీ సినీ అవార్డ్స్ | 8 ఫిబ్రవరి 2014 | ఉత్తమ చిత్రం | భాగ్ మిల్ఖా భాగ్ | ప్రతిపాదించబడింది | [58] [59] |
| ఉత్తమ చిత్రం - క్రిటిక్స్ అవార్డ్ | గెలుపు | ||||
| ఉత్తమ దర్శకుడు | రాకేశ్ ఓంప్రకాశ్ మెహ్రా | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ దర్శకుడు - క్రిటిక్స్ అవార్డ్ | గెలుపు | ||||
| ఉత్తమ నటుడు | ఫర్హాన్ అక్తర్ | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ నటుడు - క్రిటిక్స్ అవార్డ్ | గెలుపు | ||||
| ఉత్తమ సహాయ నటి | దివ్యా దత్తా | గెలుపు | |||
| ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు | శంకర్-ఎహసాన్-లాయ్ | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ నేపథ్య సంగీతం | ప్రతిపాదించబడింది | ||||
| ఉత్తమ గీత రచయిత | ప్రసూన్ జోషి– ("జిందా" పాట కొరకు) | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ గాయకుడు | జావేద్ బషీర్ – ("మేరే యార్" పాట కొరకు) | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ ఛాయాగ్రాహకుడు | బినోద్ ప్రధాన్ | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ సౌండ్ డిజైన్ | నకుల్ కామ్టే | ప్రతిపాదించబడింది | |||
| ఉత్తమ ప్రొడక్షన్ డిజైన్ Best Production Design | సుమిత్ బసు | ప్రతిపాదించబడింది |
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]గమనికలు
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "BHAAG MILKHA BHAAG (12A)". British Board of Film Classification. the original నుండి 15 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 July 2013.
- ↑ "UTV pulls out of 'Bhaag Milkha Bhaag' for 'Paan Singh Tomar'". CNN-IBN. the original నుండి 3 November 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 August 2013.
- ↑ "Boxofficeindia.com". Box Office India. the original నుండి 4 January 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 May 2015.
- ↑ "Bhaag Milkha Bhaag Grosses 96 Crore in Three Weeks". Box Office india. the original నుండి 6 August 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 August 2013.
- ↑ "Bhaag Milkha Bhaag Overseas". Box Office India. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 26 July 2013.
- ↑ "Bhaag Milkha Bhaag". Box Office India. ఒరిజినల్ నుండి 21 June 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2021-06-21.
- ↑ "Milkha Singh: 'My God, my religion, my beloved'". Livemint/Hindustan Times. 10 July 2013. ఒరిజినల్ నుండి 14 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 July 2013.
- ↑ "I don't know how much people know about Milkha Singh: Farhan Akhtar". Hindustan Times. 12 July 2013. the original నుండి 14 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 July 2013.
- ↑ "Bhaag Milkha Bhaag Picks Up Well On Day One". Box Office India. 12 July 2013. ఒరిజినల్ నుండి 15 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 July 2013.
- ↑ Ramnath, Nandini (1 July 2013). "When Milkha Singh ran for his life". Livemint/Hindustan Times. ఒరిజినల్ నుండి 18 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 July 2013.
- ↑ Koshie, Nihal (30 June 2013). "If Milkha Singh was born in present times, no one would be able to break his record in 100 yrs". The Indian Express. ఒరిజినల్ నుండి 16 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 July 2013.
- ↑ "The Race of My Life: An Autobiography". Rupa Publications. the original నుండి 12 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 July 2013.
- ↑ "'Bhaag Milkha Bhaag': Scripting the amazing Milkha Singh story". Zee News. 12 May 2010. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 July 2013.
- ↑ "Chak de India: Milkha sells story for Re 1". The Times of India. 21 March 2010. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 July 2013.
{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link) - ↑ 15.0 15.1 "Who to cast in Milkha's role, gave Rakeysh Mehra sleepless nights". Ibnlive.in.com. the original నుండి 29 June 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 July 2013.
- ↑ 16.0 16.1 "'Bhaag Milkha Bhaag' not a sports film: Rakeysh Omprakash Mehra". Mid-day.com. 20 June 2013. ఒరిజినల్ నుండి 18 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 July 2013.
- ↑ "Is it Akshay or Abhishek for Bhag Milkha Bhag?". The Times of India. 22 March 2010. ఒరిజినల్ నుండి 1 November 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 July 2013.
- ↑ "'Ranveer Singh and Hrithik Roshan passed on Bhaag Milkha Bhaag, Aamir Khan said it isn't for me': Rakeysh Omprakash Mehra on casting Farhan Akhtar". 12 July 2023. ఒరిజినల్ నుండి 13 July 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 July 2023.
- ↑ "Farhan and Sonam to star in Rakeysh's 'Bhaag Milkha Bhaag'". The Indian Express. 23 September 2011. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 July 2013.
- ↑ "Never had second thoughts on 'Bhaag Milkha Bhaag': Farhan AkhtarAgencies : New Delhi, Sun". The Indian Express. 5 February 2012. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 July 2013.
- ↑ "Location". IBN Live. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 February 2012.
{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link) - ↑ "Shooting date". The Indian Express. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 February 2012.
- ↑ Singh, Prashant. "Farhan refuses to wear fake lungi for Bhaag Milkha Bhaag". Hindustan Times. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 December 2011.
{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link) - ↑ "Specialty B.O. Preview: 'Fruitvale Station', 'Crystal Fairy', 'The Hunt', 'Still Mine', 'Bhaag Milkha Bhaag', 'Pawn Shop Chronicles'". Deadline Hollywood. ఒరిజినల్ నుండి 15 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 July 2013.
- ↑ "Farhan, Mehra launch 'Bhaag Milkha..' mobile game at the Reliance Digital electronics store in Mumbai – The Times of India". The Times of India. ఒరిజినల్ నుండి 15 August 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 August 2013.
- ↑ "Bhaag Milkha Bhaag banned in Pakistan". ఒరిజినల్ నుండి 2016-03-05 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2015-08-29.
- ↑ "Can 'Bhaag Milkha Bhaag' rely on the word of mouth publicity?". IBN Live. 13 July 2013. the original నుండి 16 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
- ↑ "Bhaag Milkha Bhaag Movie Review Bhaag Milkha Bhaag – Review by Taran Adarsh". Bollywood Hungama. the original నుండి 13 April 2012 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
- ↑ "Bhaag Milkha Bhaag: Movie Review". The Times of India. 11 July 2013. ఒరిజినల్ నుండి 19 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 July 2013.
- ↑ "Movie review: Bhaag Milkha Bhaag". India Today. 12 July 2013. ఒరిజినల్ నుండి 18 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 July 2013.
- ↑ "Bhaag Milkha Bhaag review: Watch India, watch". Sify. 12 July 2013. the original నుండి 13 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
- ↑ "Bhaag Milkha Bhaag review: Watch it for Farhan Akhtar". Zee News. ఒరిజినల్ నుండి 16 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 July 2013.
- ↑ "Yahoo! Movies Review: Bhaag Milkha Bhaag". Yahoo! Movies. 12 July 2013. ఒరిజినల్ నుండి 22 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 July 2013.
- ↑ "Hrithik Roshan praises Farhan Akhtar's Bhaag Milkha Bhaag". Daily Bhaskar. 10 July 2013. the original నుండి 3 December 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 10 July 2013.
- ↑ "DAY 1911". 10 July 2013. ఒరిజినల్ నుండి 15 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 July 2013.
- ↑ "Carl Lewis watches Bhaag Milkha Bhaag, calls Milkha Singh". 17 July 2013. NDTV. the original నుండి 20 January 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 November 2013.
- ↑ "Hindu group wants screening of Bhaag Milkha Bhaag withheld in Goa". The Times of India. 10 June 2013. the original నుండి 12 July 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
- ↑ "CBFC members boycott workshop". Anand Mishra, Age Correspondent, Mumbai. The Asian Age. 24 August 2013. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 November 2013.
{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link) - ↑ Vicky Lalwani (6 August 2013). "Controversy clouds Censor Board". Mumbai Mirror. ఒరిజినల్ నుండి 31 December 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 November 2013.
- ↑ 40.0 40.1 "Milkha claimed he bettered world record, but he has never done so: Gurbachan Singh Randhawa". NDTV. 11 August 2013. ఒరిజినల్ నుండి 13 August 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 August 2013.
- ↑ "Grandmaster, Snowpiercer lead AFA noms". Screendaily. 11 February 2014. ఒరిజినల్ నుండి 20 July 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "Nominations for 4th Big Star Entertainment Awards". Bollywood Hungama. 12 December 2013. ఒరిజినల్ నుండి 27 March 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "Big Star Entertainment Awards 2013: Winners List". BizAsiaLive. 19 December 2013. ఒరిజినల్ నుండి 9 July 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "59th Idea Filmfare Awards Nominations". Filmfare. 13 January 2014. ఒరిజినల్ నుండి 15 January 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "Winners of 59th Idea Filmfare Awards". Filmfare. 25 January 2014. ఒరిజినల్ నుండి 9 July 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "4th GiMA Awards Film Music Nominees". Global Indian Music Academy Awards. the original నుండి 8 February 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "Global Indian Music Awards (GiMA) 2014: Winners list". BizAsiaLive. 20 January 2014. ఒరిజినల్ నుండి 9 July 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "IIFA Awards 2014: The list of nominees". CNN-News18. 22 February 2014. ఒరిజినల్ నుండి 9 July 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "Complete list of winners at IIFA 2014". CNN-News18. 27 April 2014. ఒరిజినల్ నుండి 9 July 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ Parande, Shweta (28 February 2014). "Mirchi Music Awards 2014 winners: Shahrukh Khan, Farhan Akhtar honoured; Aashiqui 2 wins 7 trophies". India.com. ఒరిజినల్ నుండి 25 January 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 April 2018.
- ↑ "61st National Film Awards" (PDF). Directorate of Film Festivals. 16 April 2014. the original (PDF) నుండి 16 April 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "9th Renault Star Guild Awards releases list of nominees". India Today. 16 January 2014. ఒరిజినల్ నుండి 22 January 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "Winners of 9th Renault Star Guild Awards". Bollywood Hungama. 17 January 2014. ఒరిజినల్ నుండి 11 July 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "The 20th Annual Screen Awards 2014 Nominations". Screen Awards. Indian Express Limited. the original నుండి 11 January 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "The 20th Annual Screen Awards 2014 Winners". Screen Awards. Indian Express Limited. the original నుండి 21 January 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "Annual Screen Awards 2014: The Complete List of Nominees". International Business Times. 8 January 2014. ఒరిజినల్ నుండి 9 July 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "20th Annual Life OK Screen Awards: List of winners". The Indian Express. 15 January 2014. ఒరిజినల్ నుండి 30 March 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "Zee Cine Awards 2014: Complete list of nominations". Zee News. 6 February 2014. ఒరిజినల్ నుండి 27 March 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.
- ↑ "Zee Cine Awards 2014 winners". Sify. 24 February 2014. the original నుండి 9 July 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 July 2021.