Jump to content

భాటియా కులం

వికీపీడియా నుండి
భాటియా
మతాలుహిందూమతం, ఇస్లాం, సిక్కుమతం
జనాభా గల రాష్ట్రాలుపంజాబ్, రాజస్థాన్, గుజరాత్, సింధ్
Subdivisionsకచ్చి, హలై, కాంతి, నవ్‌గామ్, పచిస్‌గామ్, తాథై

భాటియా అనేది భారతదేశం, పాకిస్తాన్‌లోని పంజాబ్, రాజస్థాన్, సింధ్, గుజరాత్ ప్రాంతాలలో కనిపించే ఒక ప్రజల సమూహం, కులం. సాంప్రదాయకంగా, వారు వ్యాపార, వర్తక సమాజంగా ఉన్నారు. భాటియాలు, లోహానాలు, ఖత్రిలు ఒకే రకమైన సమాజాలుగా ఉండేవారు, వారు ఒకరితో ఒకరు వివాహ సంబంధాలు కలిగి ఉండేవారు. భాటియాలు సరస్వత్ బ్రాహ్మణులను పూజారులుగా నియమించుకుంటారు.[1]

చరిత్ర

[మార్చు]
పశ్చిమ భారతదేశంలోని భాటియా పురుషులు (c. 1855-1862)
పశ్చిమ భారతదేశంలోని భాటియా మహిళలు (c. 1855-1862)

భాటియాలు ఒక వ్యాపార వర్గం - సాంప్రదాయకంగా వారు వర్తకులు, వ్యాపారులు.[2][3][4][5][6] భాటియాలు ప్రధానంగా వాయువ్య భారతదేశం, పాకిస్తాన్‌లో నివసిస్తున్నారు.[7] బి.ఎన్. పూరి ప్రకారం, భాటియాలు ఖత్రి వర్గంలో ఒక భాగం, కానీ అరోరాలు, సూద్‌లతో పాటు ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపును నిలుపుకున్నారు.[8]

వ్యాపారులైన వారి సాంప్రదాయ వృత్తికి ముందు, లోహానాలు, భాటియాలు ఇద్దరూ వ్యవసాయ వృత్తిలో నిమగ్నమై ఉండేవారు. చరిత్రకారిణి గోస్వామి వారి ఆచార స్థానం "అస్పష్టంగా" ఉందని, "వారిని ఉన్నత కులంగా గానీ, నిమ్న కులంగా గానీ పరిగణించలేదు" అని పేర్కొన్నారు. బ్రిటిష్ రాజ్ కాలం నాటి మేజర్ జనరల్ అలెగ్జాండర్ కన్నింగ్‌హామ్ ప్రకారం, "భాటియా" అనే పదం యోధుడు అని అర్థం వచ్చే "భట్" అనే పదం నుండి ఉద్భవించిందని ఆమె ఇంకా తెలిపారు. తాము రాజపుత్రుల మూలానికి చెందినవారమని భాటియాలు చెప్పుకుంటారు. గోస్వామి ప్రకారం, వారు "సాంప్రదాయ బనియా కులం".[7] చరిత్రకారుడు ద్విజేంద్ర త్రిపాఠి, వైష్ణవ బనియాల వలె భాటియాలు వైశ్యులతో సంబంధం కలిగి ఉన్నారని పేర్కొన్నారు.[9] సామాజిక శాస్త్రవేత్త ఏఎం షా కూడా లోహానాలు, వానియాల వలె భాటియాలను వైశ్య వర్ణానికి చెందినవారిగా పరిగణిస్తారు.[10]

భాటియా కులం భౌగోళిక మూలాలు అనిశ్చితంగా ఉన్నాయి. ఆండ్రే వింక్ చేసిన ఇటీవలి అధ్యయనం జైసల్మేర్‌లోని భాటియాలకు, గుజరాత్‌లోని చాళుక్యులకు మధ్య 12వ శతాబ్దపు సంబంధాన్ని గుర్తించింది, అయితే ఆంథోనీ ఓ'బ్రియన్ వారి మాతృభూమిని కనుగొనడానికి దాదాపు సమకాలీనంగా చేసిన ప్రయత్నం, వారిని 7వ శతాబ్దం నుండి సింధ్ చుట్టూ ఉంచడానికి దారితీసింది. మధ్యయుగ, తొలి ఆధునిక భారత చరిత్రపై ఆసక్తి ఉన్న ప్రొఫెసర్ అయిన వింక్, ఫిరోజ్ షా తుగ్లక్ పాలనలో సింధ్‌లోని ఈ వర్గానికి చెందిన చాలా మంది ఇస్లాం మతంలోకి మారారని నమోదు చేశారు.[11]

ముఖ్యంగా సింధ్‌లోని ముల్తాన్ ప్రాంతంతో సంబంధం ఉన్న భాటియాలు చారిత్రాత్మకంగా వ్యాపారులు, వారు బహుశా భోరా, లోహానా వర్గాలతో పాటు మధ్య ఆసియాలో కనిపించే తొలి భారతీయ ప్రవాసంలో భాగంగా ఉన్నారు. [a] ఒక ముఖ్యమైన వ్యాపార సమూహంగా వారి ఆవిర్భావం 17వ శతాబ్దానికి ముందే జరిగింది, భారతదేశం వలస పాలనకు లోబడిన సమయానికి, భాటియాలు, ఇతర రెండు తొలి ప్రవాస వర్గాలు వాణిజ్య, వడ్డీ వ్యాపార నెట్‌వర్క్‌లను స్థాపించాయి, మధ్య ఆసియా చరిత్రలో నిపుణుడైన స్కాట్ లెవీ ప్రకారం, అవి "... ఆఫ్ఘనిస్తాన్, మధ్య ఆసియా అంతటా విస్తరించి, చివరికి అరేబియా ద్వీపకల్పం, తూర్పు ఆఫ్రికాను దాటి పశ్చిమాన కరేబియన్ దీవులకు, తూర్పున ఆగ్నేయాసియా, చైనాకు చేరుకున్నాయి."[13]బ

ముక్త్సర్ యుద్ధంలో, తెలిసిన సైనికులలో 12% మంది భాటియాలు ఉన్నారు.

భాటియాలు, ఖత్రిలు, లోహానాలతో పాటు, రష్యాలోని వోల్గా నది నుండి భారతదేశంలోని కలకత్తా వరకు సంబంధాలు కలిగిన ప్రముఖ వ్యాపారులు. ముఖ్యంగా సింధ్‌లోని ముల్తాన్ ప్రాంతంతో సంబంధం ఉన్న భాటియాలు చారిత్రాత్మకంగా వ్యాపారులు, వారు బహుశా బోహ్రా, లోహానా వర్గాలతో పాటు మధ్య ఆసియాలో కనిపించే తొలి భారతీయ ప్రవాసంలో భాగంగా ఉన్నారు. ఒక ముఖ్యమైన వ్యాపార సమూహంగా వారి ఆవిర్భావం 17వ శతాబ్దానికి ముందే జరిగింది, భారతదేశం వలస పాలనకు లోబడిన సమయానికి, భాటియాలు, ఇతర రెండు తొలి ప్రవాస వర్గాలు వాణిజ్య, వడ్డీ వ్యాపార నెట్‌వర్క్‌లను స్థాపించాయి, మధ్య ఆసియా చరిత్రలో నిపుణుడైన స్కాట్ లెవీ ప్రకారం, అవి "... ఆఫ్ఘనిస్తాన్, మధ్య ఆసియా అంతటా విస్తరించి, చివరికి అరేబియా ద్వీపకల్పం, తూర్పు ఆఫ్రికాను దాటి పశ్చిమాన కరేబియన్ దీవులకు, తూర్పున ఆగ్నేయాసియా, చైనాకు చేరుకున్నాయి."[14] థట్టా ( సింధ్ )కు చెందిన భాటియాలు మస్కట్ ( ఒమన్ )లో ఒక కాలనీని స్థాపించారు, అక్కడ వారు అరేబియా ద్వీపకల్పం, భారతదేశం మధ్య అంతర్జాతీయ వాణిజ్యాన్ని నిర్వహించారు.[15]

చమ్కౌర్ యుద్ధంలో, 40 మంది పంజాబీ సైనికులలో 5 మంది సిక్కు భాటియాలు ఉన్నారు. వారు మొఘలుల భారీ సైన్యానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడారు. [16] ముక్స్టర్ యుద్ధంలో, 40 మంది పంజాబీలు మొఘలులకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతూ తమ ప్రాణాలను కోల్పోయారు. కులం నమోదు చేయబడిన 25 మంది సైనికులలో, 3 మంది సైనికులు సిక్కు భాటియా కుటుంబాలకు చెందినవారు.

పూర్వం భాటియాలు మాంసాహారులుగా ఉండేవారు.[17][18][16]

మతం

[మార్చు]
గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని అత్యంత పురాతన ఆలయాన్ని 1817లో సింధ్‌లోని థట్టాకు చెందిన భాటియాలు నిర్మించారు.

హిందూ భాటియాలు వైష్ణవాన్ని అనుసరిస్తారు. వారు రామ, కృష్ణులతో సహా విష్ణువు అవతారాలను పూజిస్తారు.[19] వారు హింగ్లాజ్ మాతను, అలాగే దరియా సాగర్ (సముద్రం)ను కూడా పూజిస్తారు.[20][21] అంతేకాకుండా, కొంతమంది భాటియాలు జైనులు.[19] గల్ఫ్‌లోని అత్యంత పురాతన దేవాలయం, బహ్రెయిన్‌లోని శ్రీనాథ్‌జీ ఆలయాన్ని 1814లో తట్టై భాటియా సమాజం నిర్మించింది, ఇప్పటికీ వారే నిర్వహిస్తున్నారు. ఇది కృష్ణుని రూపమైన శ్రీనాథ్‌జీకి అంకితం చేయబడింది. ద్వారకా దేవాలయాలకు ప్రధానంగా భాటియాలు నిధులు సమకూర్చారు.[22]

చాలామంది భాటియాలు సిక్కు మతాన్ని అనుసరించారు. భాయ్ బన్నో పంజాబ్‌లోని (ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్‌లో ఉన్న) గుజరాత్ జిల్లాలోని మంగత్ గ్రామానికి చెందిన బిషన్ చంద్ భాటియా కుమారుడు. అతను గురు అర్జున్‌కు నమ్మకమైన అనుచరుడయ్యాడు, గురు అర్జున్ అతన్ని ఆది గ్రంథం తయారీలో పాలుపంచుకునేలా చేశారు.[23] మహారాజా రంజిత్ సింగ్ పూర్వీకులు భాయ్ బన్నో భాటియా ప్రయత్నాల ద్వారా సిక్కు మతంలోకి దీక్ష పొందారు.[24]

ఉప-సమూహాలు

[మార్చు]

భాటియాలలో జాఖర్, కుట్చీ, వేహా, హలాయ్, కంథి, పావ్రాయ్, నవగామ్, పచిస్‌గామ్, తట్టై, పంజాబీ వంటి వివిధ ఉప కులాలు ఉన్నాయి. కచ్‌కు చెందిన భాటియాలను కుట్చీ భాటియాలు అని, జామ్‌నగర్ జిల్లా చుట్టుపక్కల వారిని హలాయ్ భాటియాలు అని, ప్రస్తుత పాకిస్తాన్‌లోని సింధ్‌కు చెందిన వారిని సింధీ భాటియాలు అని, ప్రస్తుత భారతదేశం, పాకిస్తాన్‌లోని పంజాబ్‌కు చెందిన వారిని పంజాబీ భాటియాలు అని పిలుస్తారు. 1947లో పెద్ద సంఖ్యలో పంజాబీ భాటియాలు పాకిస్తానీ పంజాబ్‌లో స్థిరపడ్డారు.

కొన్ని ప్రధాన సమూహాలు వారు అనుసరించే ప్రధాన వృత్తులు లేదా వారు చేసే చేతిపనుల నుండి ఉద్భవించాయి.

ఇవికూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Schaflechner, Jürgen (2018). Hinglaj Devi: Identity, Change, and Solidification at a Hindu Temple in Pakistan (in ఇంగ్లీష్). Oxford University Press. pp. 71–75. ISBN 978-0-19-085052-4.
  2. ↑ David S. Landes; Joel Mokyr; William J. Baumol (31 January 2010). The Invention of Enterprise: Entrepreneurship from Ancient Mesopotamia to Modern Times. Princeton University Press. pp. 463–. ISBN 978-0-691-14370-5.
  3. ↑ A.M. Shah (6 December 2012). The Structure of Indian Society: Then and Now. Routledge. pp. 175–. ISBN 978-1-136-19771-0.
  4. ↑ Claude Markovits (1 February 2004). A History of Modern India, 1480-1950. Anthem Press. pp. 565–. ISBN 978-1-84331-004-4.
  5. ↑ Claude Markovits (22 June 2000). The Global World of Indian Merchants, 1750–1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama. Cambridge University Press. pp. 38–. ISBN 978-1-139-43127-9.
  6. ↑ Scott Levi (15 January 2016). Caravans: Punjabi Khatri Merchants on the Silk Road. Penguin UK. ISBN 9789351189169.
  7. 1 2 Chhaya Goswami (18 February 2016). Globalization before Its Time: The Gujarati Merchants from Kachchh. Penguin UK. ISBN 9789385890703.
  8. ↑ Puri, Baij Nath (1988). The Khatris, a Socio-cultural Study (in ఇంగ్లీష్). M.N. Publishers and Distributors. p. 150.
  9. ↑ Dwijendra Tripathi (1984). Business Communities of India: A Historical Perspective. Manohar. p. 156. ISBN 978-0-8364-1276-5. Whatever the origin of the Jains and the Bhatias, in popular imagination, they are associated with the Vaishya stock no less than the Vaishnava Banias
  10. ↑ A.M. Shah (6 December 2012). The Structure of Indian Society: Then and Now. Routledge. pp. 99–. ISBN 978-1-136-19771-0. Although the Vanias, Bhatias and Lohanas belong to the Vaishya varna, the third in the varna hierarchy, why are they the largest constituent of the sect?
  11. 1 2 Levi, Scott (2007). "Multanis and Shikarpuris: Indian Diasporas in Historical Perspective". In Oonk, Gijsberk (ed.). Global Indian Diasporas: Exploring Trajectories of Migration and Theory. Amsterdam University Press. pp. 64–65. ISBN 978-90-5356-035-8. Retrieved 1 May 2013.
  12. ↑ Falzon, Mark-Anthony (2004). Cosmopolitan Connections: The Sindhi Diaspora, 1860-2000. Brill. pp. 32–34. ISBN 978-90-0414-008-0. Retrieved 1 May 2013.
  13. ↑ Levi, Scott (2007). "Multanis and Shikarpuris: Indian Diasporas in Historical Perspective". In Oonk, Gijsberk (ed.). Global Indian Diasporas: Exploring Trajectories of Migration and Theory. Amsterdam University Press. pp. 44–46. ISBN 978-90-5356-035-8. Retrieved 1 May 2013.
  14. ↑ Levi, Scott (2007). "Multanis and Shikarpuris: Indian Diasporas in Historical Perspective". In Oonk, Gijsberk (ed.). Global Indian Diasporas: Exploring Trajectories of Migration and Theory. Amsterdam University Press. pp. 44–46. ISBN 978-90-5356-035-8. Retrieved 1 May 2013.Levi, Scott (2007). "Multanis and Shikarpuris: Indian Diasporas in Historical Perspective". In Oonk, Gijsberk (ed.). Global Indian Diasporas: Exploring Trajectories of Migration and Theory. Amsterdam University Press. pp. 44–46. ISBN 978-90-5356-035-8. Retrieved 1 May 2013.
  15. ↑ Levi, Scott (2007). "Multanis and Shikarpuris: Indian Diasporas in Historical Perspective". In Oonk, Gijsberk (ed.). Global Indian Diasporas: Exploring Trajectories of Migration and Theory. Amsterdam University Press. pp. 64–65. ISBN 978-90-5356-035-8. Retrieved 1 May 2013.Levi, Scott (2007). "Multanis and Shikarpuris: Indian Diasporas in Historical Perspective". In Oonk, Gijsberk (ed.). Global Indian Diasporas: Exploring Trajectories of Migration and Theory. Amsterdam University Press. pp. 64–65. ISBN 978-90-5356-035-8. Retrieved 1 May 2013.
  16. 1 2 Singh, Jagjit (1981). The Sikh Revolution: A Perspective View (in ఇంగ్లీష్). Bahri.
  17. ↑ Basu, Helene (2018). "Gujarat". In Jacobsen, Knut A.; Basu, Helene; Malinar, Angelika; Narayanan, Vasudha (eds.). Brill's Encyclopedia of Hinduism Online. Brill.
  18. ↑ (Feb 2004). "Jains, caste and hierarchy in north Gujarat".
  19. 1 2 Goswami, Chhaya (18 February 2016). Globalization before Its Time: The Gujarati Merchants from Kachchh (in ఇంగ్లీష్). Penguin UK. ISBN 978-93-85890-70-3.
  20. ↑ The Great Circle: Journal of the Australian Association for Maritime History (in ఇంగ్లీష్). Australian Association for Maritime History. 1983.
  21. ↑ Schaflechner, Jürgen (2018). Hinglaj Devi: Identity, Change, and Solidification at a Hindu Temple in Pakistan (in ఇంగ్లీష్). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-085052-4.
  22. ↑ Tambs-Lyche, Harald (9 August 2017). Transaction and Hierarchy: Elements for a Theory of Caste (in ఇంగ్లీష్). Routledge. ISBN 978-1-351-39396-6.
  23. ↑ Singha, H. S. (2000). The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) (in ఇంగ్లీష్). Hemkunt Press. ISBN 978-81-7010-301-1.
  24. ↑ Bhatia, Harbans Singh (1986). Political, Legal, and Military History of India (in ఇంగ్లీష్). Deep & Deep Publications.
  1. ↑ Claude Markovits, whose studies encompass commercial networks in colonial India, says that the Lohana term referred to all merchant communities of Sindh other than the Bhatias and the Khatris.[11] Mark-Anthony Falzon considers all Sindhi Hindu communities to be jatis of the Lohana caste, with the exception of Brahmins and Bhatias.[12]
  • Markovits, Claude (2000). The Global World of Indian Merchants, 1750 - 1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama. Cambridge Studies in Indian History and Society (Book 6). Cambridge: Cambridge University Press.
  • O'Brien, Anthony (1996). The Ancient Chronology of Thar: the Bhattika, Laukika and Sindh Eras. Delhi: Oxford University Press.
  • Wink, André (1997). Al-Hind - The Making of the Indo-Islamic World: The Slave Kings and the Islamic Conquest, 11th - 13th Centuries. Vol. 2. Leiden: E. J. Brill.

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=భాటియా_కులం&oldid=4907676" నుండి వెలికితీశారు