Jump to content

భారతదేశంలో ఇనుప యుగం

వికీపీడియా నుండి

భారత ఉపఖండ చరిత్రపూర్వ యుగంలో, కాంస్య యుగం తరువాత ఇనుప యుగం వచ్చింది, ఇది పాక్షికంగా దక్షిణ భారతదేశం బృహత్‌శిలా సంస్కృతులకు అనుగుణంగా ఉంటుంది. ఉత్తర భారతదేశ ఇతర ఇనుప యుగ పురావస్తు సంస్కృతులు పెయింటెడ్ గ్రే వేర్ సంస్కృతి (క్రీ.పూ 1300–300)[1], నార్తర్న్ బ్లాక్ పాలిష్డ్ వేర్ (క్రీ.పూ 700–200). ఇది వేద కాలానికి చెందిన జనపదాలు లేదా రాజ్యాల నుండి ప్రారంభ చారిత్రక కాలానికి చెందిన పదహారు మహాజనపదాలకు లేదా ప్రాంతీయ-రాష్ట్రాలకు పరివర్తనకు అనుగుణంగా ఉంటుంది. ఈ కాలం చివరినాటికి మౌర్య సామ్రాజ్యం ఆవిర్భావంతో ఇది ముగుస్తుంది.

ఇనుము కరిగించే తొలి ఆధారాలు అసలు ఇనుప యుగం ఆవిర్భావానికి కొన్ని శతాబ్దాల ముందు ఉన్నాయి.[2] క్రీ.పూ 3345, క్రీ.పూ 2953 మధ్య నాటి శివగళై ప్రదేశంలో బొగ్గు నమూనాల రేడియోకార్బన్ తేదీల ఆధారంగా, క్రీ.పూ 4వ సహస్రాబ్ది మధ్యకాలంలోనే తమిళనాడులో ఇనుము కరిగించే ప్రక్రియ జరిగిందని వాదనలు ఉన్నాయి.[3] ఈ తేదీలు వివాదాస్పదమయ్యాయి.[4]

ప్రాంతం

[మార్చు]

ఉత్తర భారతదేశం

[మార్చు]

ఆర్. తివారీ (2003) ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో కొలిమిలు, గొట్టాలు, లోహపు మలినాలతో సహా ఇనుప వస్తువులకు క్రీ.పూ 1800 నుండి క్రీ.పూ 1000 మధ్య రేడియోకార్బన్ డేటింగ్ చేశాడు. 1996 నుండి 2001 వరకు ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని మల్హర్, రాజా నల కా టిలా, దాదూపూర్, లౌహ్రాదేవాలో జరిగిన తవ్వకాల తరువాత భారతదేశంలో ఇనుము పురాతనత్వం మరింత వెనక్కి నెట్టబడింది.[5]

క్రీ.పూ రెండవ సహస్రాబ్ది ప్రారంభం నుండి మధ్య గంగా మైదానం, తూర్పు వింధ్య పర్వతాలలో ఇనుము వాడకం, ఇనుప పనులు ప్రబలంగా ఉండేవి.[6]

ఇనుము వాడకం ప్రారంభం సాంప్రదాయకంగా తరువాతి వేద ప్రజల తూర్పు వలసలతో ముడిపడి ఉంది, వీరు ముఖ్యంగా గ్రేటర్ మగధ ప్రాంతంలో భౌతిక సంస్కృతిని విప్లవాత్మకం చేసిన ఒక ఏజెన్సీగా పరిగణించబడతారు.

కొత్త ఆవిష్కరణలు, వాటి తేదీలు ఒక తాజా సమీక్ష అవసరాన్ని సూచిస్తున్నాయని పండితుడు రాకేష్ తివారీ పేర్కొన్నాడు. అతని ప్రకారం, ఈ ఆధారాలు దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలలో ఇనుము ప్రారంభ వాడకాన్ని ధృవీకరిస్తాయి, ఇనుప పనుల అభివృద్ధికి భారతదేశం నిజంగా ఒక స్వతంత్ర కేంద్రంగా ఉందని ఇవి సాక్ష్యమిస్తున్నాయి.[7][8]

అయితే క్రీ.పూ 1800-1000 కాలంలో ఇనుమును మొట్టమొదట ఉపయోగించారనే వాదనలను సమీక్షిస్తూ, పురావస్తు శాస్త్రవేత్త సూరజ్ భాన్ ఈ ప్రదేశాలలో (ముఖ్యంగా మల్హర్, దాదూపూర్, లహురదేవా) "ఇనుము స్ట్రాటిగ్రాఫికల్ సందర్భం, కాలక్రమం సందేహాలకు అతీతం కాదు" అని పేర్కొన్నాడు, అయినప్పటికీ గంగా మైదానాలలో "క్రీ.పూ 600 ప్రాంతంలో పట్టణీకరణ పెరగడానికి కొన్ని శతాబ్దాల ముందు" ఇనుమును ఉపయోగిస్తున్నారనడంలో "ఎటువంటి సందేహం లేదు".[9]

దక్షిణ భారతదేశం

[మార్చు]

క్రీ.పూ 3345, క్రీ.పూ 2953 మధ్య నాటి శివగళై ప్రదేశంలో బొగ్గు నమూనాల రేడియోకార్బన్ తేదీల ఆధారంగా, క్రీ.పూ 4వ సహస్రాబ్ది మధ్యకాలంలోనే తమిళనాడులో ఇనుము కరిగించే ప్రక్రియ జరిగిందని వాదనలు ఉన్నాయి.[3] ఈ ప్రదేశంలోనే ఇనుప కళాఖండాలు ఉన్న ఒక చెక్కుచెదరని ఖనన కలశం నుండి తీసిన బియ్యం నమూనాలు క్రీ.పూ 1248, క్రీ.పూ 1155 అనే చాలా తరువాతి తేదీలను ఇచ్చినందున, ఈ తేదీలు వివాదాస్పదమయ్యాయి.[10][4] స్ట్రాటిగ్రాఫిక్ ఆటంకం, వివిధ కాలాలకు చెందిన పదార్థాలు కలవడం, ప్రారంభ బొగ్గు నమూనాలపై ఎంపిక చేసిన ప్రాధాన్యత కారణంగా పండితులు ప్రారంభ తేదీలను ప్రశ్నించారు, ఇంత విస్తృతమైన కాలక్రమ శ్రేణి పురావస్తు పరంగా అసంభవం అని వారు పేర్కొన్నారు.[11][12]

దక్షిణ భారతదేశంలోని మయిలడుంపరైలో జరిగిన ఇటీవలి తవ్వకాలు కూడా ప్రారంభ ఇనుము వాడకాన్ని సూచిస్తున్నాయని అన్వయించబడ్డాయి, కొన్ని రేడియోకార్బన్ తేదీలు ఇనుప యుగం క్రీ.పూ 2172 ప్రాంతంలో ప్రారంభమైనట్లు సూచిస్తున్నాయి. ఈ వివరణలు ఇంకా చర్చలో ఉన్నాయి.[13]

దక్షిణ భారతదేశంలో మరింత కచ్చితమైన తేదీలు ఉన్న ప్రారంభ ఇనుప యుగ ప్రదేశాలలో కర్ణాటకలోని హల్లూర్, తమిళనాడులోని ఆదిచానల్లూర్ ఉన్నాయి, ఇవి సాధారణంగా క్రీ.పూ 1000 నాటివిగా పరిగణించబడతాయి.[14] తమిళనాడులో కచ్చితమైన తేదీ ఉన్న పురాతన ఇనుప కొలిమి కొడుమనల్‌లో కనుగొనబడింది, ఇది క్రీ.పూ 5వ శతాబ్దానికి చెందినది.[11] నాగపూర్ సమీపంలోని మహుర్ఝారి, ప్రారంభ చారిత్రక కాలంలో పూసల తయారీకి ఒక ప్రధాన కేంద్రంగా ఉండేది.[15]

విస్తృత కోణంలో చూస్తే, క్రీ.పూ 3000 నుండి మధ్యప్రాచ్యంలో ఇనుము పరిమిత వాడకం ధృవీకరించబడింది, అయితే ఇనుము లోహశాస్త్రం క్రీ.పూ 1200 తరువాత మాత్రమే విస్తృతమైంది, అప్పుడు పనిముట్లు, ఆయుధాలలో కాంస్యం స్థానాన్ని ఇనుము ఎక్కువగా భర్తీ చేసింది, ఇది ఇనుప యుగ సాంప్రదాయిక ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది.[14][12]

పాకిస్తాన్

[మార్చు]

చార్సద్దాలో క్రీ.పూ 900 నాటికే ఇనుము వాడకం కనిపించింది.[16]

శ్రీలంక

[మార్చు]

శ్రీలంకలో ప్రోటోహిస్టారిక్ ప్రారంభ ఇనుప యుగం క్రీ.పూ 1000 నుండి క్రీ.పూ 600 వరకు కొనసాగింది. అనురాధపుర, సిగిరియాలోని అలిగాల షెల్టర్ నుండి రేడియోకార్బన్ ఆధారాలు సేకరించబడ్డాయి.[17][18][19][20] అనురాధపుర ఆవాసం క్రీ.పూ 800 నాటికి 10 ha (25 acres) మేర విస్తరించినట్లు నమోదైంది, క్రీ.పూ 700–600 నాటికి 50 ha (120 acres) విస్తీర్ణానికి పెరిగి ఒక పట్టణంగా మారింది.[21]

జాఫ్నాలోని ఆనైకోడైలో ఒక ప్రారంభ ఇనుప యుగ నాయకుడి అస్థిపంజర అవశేషాలు తవ్వకాల్లో బయటపడ్డాయి. అస్థిపంజరంతో పాటు పాతిపెట్టిన ముద్రికపై తమిళ-బ్రాహ్మీ శాసనాలలో "కో వేత" అనే పేరు చెక్కబడింది, ఇది క్రీ.పూ 3వ శతాబ్దానికి చెందినదని తవ్వకాలు జరిపినవారు నిర్ధారించారు.[22] కో అంటే తమిళంలో "రాజు" అని అర్థం, దక్షిణ భారతదేశంలోని సమకాలీన తమిళ-బ్రాహ్మీ శాసనాలలో కనిపించే కో ఆతన్, కో పుతివిర వంటి పేర్లతో ఇది పోల్చదగినది.[23] కందరోడై, మాటోట, పిలాపిటియ, తిస్సామహరామలలో కూడా ప్రారంభ ఇనుప యుగ ప్రదేశాలు ఉండవచ్చని ఊహించబడింది.[18]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]
  • భారతీయ పురావస్తు శాస్త్రం
  • భారత ఉపఖండంలో లోహశాస్త్ర చరిత్ర
  • భారత ఉపఖండంలో కుమ్మరి కళ
ఇతరాలు

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Uesugi, Akinori, (2018). "An Overview on the Iron Age in South Asia", in (ed.) Akinori Uesugi, Iron Age in South Asia, Kansai University, Fig. 6, pp. 9-12
  2. ↑ "the date of the beginning of iron smelting in India may well be placed as early as the sixteenth century BC [...] by about the early decade of thirteenth century BCE iron smelting was definitely known in India on a bigger scale" Rakesh Tewari (2003), The origins of Iron-working in India: New evidence from the Central Ganga Plain and the Eastern Vindhyas. Archived 10 మే 2005 at the Wayback Machine Archaeology Online
  3. 1 2 Jesudasan, N. Sai Charan & Dennis S. (23 January 2025). "Iron Age began in Tamil Nadu in first quarter of 4th millennium BCE: CM Stalin". The Hindu. Retrieved 9 February 2025.
  4. 1 2 Ahluwalia, Disha (25 January 2025). "Tamil Nadu's Iron Age report is a turning point in Indian archaeology. It needs more research". ThePrint. Retrieved 9 February 2025.
  5. ↑ "Iron Age in India began over 4,000 years ago. Tamil Nadu's Mayiladumparai revises research". ThePrint. 21 August 2023.
  6. ↑ Rakesh Tewari (2003). The origins of iron working in India: new evidence from the Central Ganga Plain and the Eastern Vindhyas. Antiquity, 77, pp 536-544. doi:10.1017/S0003598X00092590.
  7. ↑ Rakesh Tewari (2003), The origins of Iron-working in India: New evidence from the Central Ganga Plain and the Eastern Vindhyas. Archived 10 మే 2005 at the Wayback Machine Archaeology Online
  8. ↑ Tewari, Rakesh (Sep 2003). "The origins of iron working in India: new evidence from the Central Ganga Plain and the Eastern Vindhyas". Antiquity. 77 (297): 536–544. CiteSeerX 10.1.1.403.4300. doi:10.1017/S0003598X00092590. S2CID 14951163. Retrieved 2 February 2015. {{cite journal}}: Cite uses deprecated parameter |citeseerx= (help)
  9. ↑ Bhan, Suraj (2006). ""North Indian Protohistory and Vedic Aryans"". Ancient Asia Journal. 1: 173–178.
  10. ↑ Charan, N. Sai (23 January 2025). "Sivagalai sheds light on iron's antiquity in Tamil landscape". The Hindu. Retrieved 9 February 2025.
  11. 1 2 Krishnan, P A (12 February 2025). "Tamil Nadu CM's Iron Age Claims: Omitting Inconvenient Questions". Outlook India. Retrieved 24 April 2025.
  12. 1 2 Ganguly, Arnab (23 January 2025). "New history of the world? MK Stalin says Iron Age began 5,300 years ago in Tamil Nadu". Telegraph India. Retrieved 9 February 2025.
  13. ↑ "Iron Age in India began over 4,000 years ago. Tamil Nadu's Mayiladumparai revises research". ThePrint. 21 August 2023.
  14. 1 2 Rakesh Tewari (2003), The origins of Iron-working in India: New evidence from the Central Ganga Plain and the Eastern Vindhyas. Archived 2005-05-10 at the Wayback Machine Archaeology Online. Agrawal et al. 1985: 228-29. Sahi (1979: 366)
  15. ↑ "Antiquity of Bead Manufacturing at Mahurjhari and Its Relevance in Early Iron Age Megalithic Culture of Vidarbha" (PDF). www.heritageuniversityofkerala.com. Archived from the original (PDF) on 7 January 2021. Retrieved 11 January 2022.
  16. ↑ "The Re-Emergence of Regional Differentiation (c. 1200–600 BCE)". The Archaeology of South Asia. Cambridge University Press. 2015-08-31. p. 320. doi:10.1017/cbo9781139020633.009.
  17. ↑ Weligamage, Lahiru (2005). "The Ancient Sri Lanka". LankaLibrary Forum. Archived from the original on 10 January 2020. Retrieved 10 October 2018.
  18. 1 2 Deraniyagala, Siran Upendra. The prehistory of Sri Lanka: An ecological perspective (Thesis).
  19. ↑ Karunaratne; Adikari (1994). "Excavations at Aligala prehistoric site". In Bandaranayake; Mogren (eds.). Further studies in the settlement archaeology of the Sigiriya-Dambulla region. Sri Lanka: University of Kelaniya: Postgraduate Institute of Archaeology. p. 58.{{cite book}}: CS1 maint: publisher location (link)
  20. ↑ Mogren (1994). "Objectives, methods, constraints, and perspectives". In Bandaranayake; Mogren (eds.). Further studies in the settlement archaeology of the Sigiriya-Dambulla region. Sri Lanka: University of Kelaniya: Postgraduate Institute of Archaeology. p. 39.{{cite book}}: CS1 maint: publisher location (link)
  21. ↑ Allchin, F. R. (1989). "City and State Formation in Early Historic South Asia". South Asian Studies. 5 (1): 1–16. doi:10.1080/02666030.1989.9628379. ISSN 0266-6030.
  22. ↑ Raghupathy, Ponnambalam (1987). Early settlements in Jaffna, an archaeological survey. Madras: Raghupathy. pp. 199–204.
  23. ↑ Intirapālā, Kārttikēcu (2005). The evolution of an ethnic identity: the Tamils in Sri Lanka c. 300 BCE to c. 1200 CE. Colombo: South Asian Studies Centre Sydney. p. 324. ISBN 0-646-42546-3.

మరింత చదవడానికి

[మార్చు]
  • Kenoyer, J.M. 1998 Ancient Cities of the Indus Valley Civilization. Oxford University Press and American Institute of Pakistan Studies, Karachi.
  • Kenoyer, J. M. 1991a The Indus Valley Tradition of Pakistan and Western India. In Journal of World Prehistory 5(4): 331–385.
  • Kenoyer, J. M. 1995a Interaction Systems, Specialized Crafts and Culture Change: The Indus Valley Tradition and the Indo-Gangetic Tradition in South Asia. In The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity, edited by G. Erdosy, pp. 213–257. Berlin, W. DeGruyter.
  • Shaffer, J. G. 1992 The Indus Valley, Baluchistan and Helmand Traditions: Neolithic Through Bronze Age. In Chronologies in Old World Archaeology (3rd Edition), edited by R. Ehrich, pp. 441–464. Chicago, University of Chicago Press.
  • Chakrabarti, D.K.
    • 1974. Beginning of Iron in India: Problem Reconsidered, in A.K. Ghosh (ed.), Perspectives in Palaeoanthropology: 345–356. Calcutta: Firma K.L. Mukhopadhyay.
    • 1976. The Beginning of Iron in India. Antiquity 4: 114–124.
    • 1992. The Early Use of Iron in India. Delhi: Oxford University Press.
    • 1999. India An Archaeological History. Delhi: Oxford University Press.
  • Chakrabarti, Dilip K. (2000), "Mahajanapada States of Early Historic India", A Comparative Study of Thirty City-state Cultures: An Investigation, Kgl. Danske Videnskabernes Selskab, pp. 375–393, ISBN 8778761778
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=భారతదేశంలో_ఇనుప_యుగం&oldid=4918256" నుండి వెలికితీశారు