Jump to content

భారతదేశ జనాభా గణాంకాలు

వికీపీడియా నుండి

 

భారతదేశం ప్రపంచంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన దేశం, ఇది ప్రపంచ జనాభాలో సుమారు ఆరవ వంతు కలిగి ఉంది. ఐక్యరాజ్యసమితి వరల్డ్ పాపులేషన్ డాష్‌బోర్డ్ ప్రకారం 1 జూలై 2023 నాటికి భారతదేశ జనాభా 1.428 బిలియన్లకు చేరుకుంది, చైనాను అధిగమించింది.[1][2]

భారతదేశం సాపేక్షంగా యువ దేశంగా కొనసాగుతోంది, క్రమంగా జనాభా పరివర్తన చెందుతోంది. 2024 నాటికి మధ్యస్థ వయస్సు సుమారు 29.8 సంవత్సరాలు,[3] ఇది చైనాలో 40.2గా ఉంది. జనాభాలో 68% మంది 15, 64 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గలవారని ఐక్యరాజ్యసమితి జనాభా నిధి (UNFPA) అంచనా వేసింది, పెద్ద పని వయస్సు జనాభా ఆర్థిక వృద్ధిని పెంచగల సంభావ్య "జనాభా డివిడెండ్"ను సృష్టిస్తుంది.[4] అయితే పిల్లల సంఖ్య తగ్గుతోంది; 5 ఏళ్లలోపు జనాభా 2007లో గరిష్ట స్థాయికి, 15 ఏళ్లలోపు జనాభా 2011లో గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుంది.[5]

1975, 2010 మధ్య జనాభా 1.2 బిలియన్లకు రెట్టింపు అయింది. జనాభా పెరుగుతూనే ఉన్నప్పటికీ, రేటు 2.3% వార్షికం (1972-1983) నుండి 2023లో దాదాపు 0.89%కి గణనీయంగా తగ్గింది. ప్రస్తుత అంచనాల ప్రకారం 2050 నాటికి జనాభా 1.7 బిలియన్లకు చేరుకుంటుంది. భారతదేశం అత్యంత వైవిధ్యమైనది, వేలాది జాతులు, నాలుగు ప్రధాన భాషా కుటుంబాలను కలిగి ఉంది: ఇండో-యూరోపియన్, ద్రావిడ, ఆస్ట్రో-ఏషియాటిక్, టిబెటో-బర్మన్.[6] దేశంలో నిహాలీ, బురుషాస్కీ వంటి భాషా ఐసోలేట్లు, ఆంగ్లో-ఇండియన్లు, సిద్ధి వంటి విభిన్న మైనారిటీ వర్గాలు కూడా ఉన్నాయి.

మానవ లింగ నిష్పత్తి దశాబ్దాల క్షీణత తర్వాత పైకి వంపుని చూపించింది, 2011లో ప్రతి 1,000 మంది పురుషులకు 943 స్త్రీలకు చేరుకుంది, 2023లో 1,000 మంది స్త్రీలకు 1,060 మంది పురుషులు (సుమారు 944 స్త్రీలు/1000 పురుషులు) ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడింది.[7]

చరిత్ర

[మార్చు]
1800 నుండి భారతదేశం, చైనా, ఎంపిక చేసిన ఇతర దేశాల చారిత్రక జనాభా, 2024 UN అంచనాల ఆధారంగా 2100 వరకు భవిష్యత్తు అంచనాలతో

చరిత్రపూర్వ కాలం నుండి 19వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు

[మార్చు]

చరిత్రపూర్వ కాలం నుండి 1820 వరకు ప్రస్తుత పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్లతో సహా భారతదేశ జనాభా అంచనాలను కింది పట్టిక జాబితా చేస్తుంది. ఐదుగురు ఆర్థిక చరిత్రకారుల అంచనాలు, వృద్ధి రేట్లు, వారి అంచనాల నుండి పొందిన మొత్తం సగటులు ఇందులో ఉన్నాయి.[8] [9]

చారిత్రక జనాభా (10,000 BC - 1820 CE)
సంవత్సరం మాడిసన్ (2001)[10] క్లార్క్ (1967)[11][12][13] బిరాబెన్ (1979)[12][14][15] డ్యురాండ్ (1974)[16][12] మెక్ఎవడీ (1978)[17][12] సగటు కాలం సగటు
 % వృద్ధి
/ శతాబ్దం
జనాభా % వృద్ధి
/ శతాబ్దం		 జనాభా % వృద్ధి
/ శతాబ్దం		 జనాభా % వృద్ధి
/ శతాబ్దం		 జనాభా % వృద్ధి
/ శతాబ్దం		 జనాభా % వృద్ధి
/ శతాబ్దం		 జనాభా % వృద్ధి
/ శతాబ్దం
10,000 BC N/a N/a N/a N/a N/a N/a N/a N/a 1,00,000 N/a 1,00,000 N/a రాతి యుగం 3.9
4000 BC N/a N/a N/a N/a N/a N/a N/a N/a 10,00,000 3.9 10,00,000 3.9
2000 BC N/a N/a N/a N/a N/a N/a N/a N/a 60,00,000 9.4 60,00,000 9.4 కాంస్య యుగం 9.4
500 BC N/a N/a N/a N/a N/a N/a N/a N/a 2,50,00,000 10 2,50,00,000 10 ఇనుప యుగం 10.2
400 BC N/a N/a N/a N/a 3,00,00,000 N/a N/a N/a 2,66,00,000 6.3 2,83,00,000 13.2
200 BC N/a N/a N/a N/a 5,50,00,000 35.4 N/a N/a 3,00,00,000 6.3 4,25,00,000 22.5 మౌర్య యుగం 22.5
1 AD 7,50,00,000 N/a 7,00,00,000 N/a 4,60,00,000 –9.3 7,50,00,000 N/a 3,40,00,000 6.5 6,00,00,000 18.8 శాస్త్రీయ యుగం 5.3
200 7,50,00,000 0 7,25,00,000 1.7 4,50,00,000 –1.1 7,50,00,000 0 3,90,00,000 7.1 6,13,00,000 1.1
400 7,50,00,000 0 7,50,00,000 1.7 3,20,00,000 –18.6 7,50,00,000 0 4,50,00,000 7.4 6,04,00,000 –0.7
500 7,50,00,000 0 7,50,00,000 0 3,30,00,000 3.1 7,50,00,000 0 4,80,00,000 6.5 6,12,00,000 1.3
600 7,50,00,000 0 7,50,00,000 0 3,70,00,000 12.1 7,50,00,000 0 5,10,00,000 6.5 6,26,00,000 2.3 తొలి మధ్యయుగం 1.9
700 7,50,00,000 0 7,50,00,000 0 5,00,00,000 35.1 7,50,00,000 0 5,65,00,000 10.3 6,63,00,000 5.9
800 7,50,00,000 0 7,50,00,000 0 4,30,00,000 –16.3 7,50,00,000 0 6,20,00,000 10.3 6,60,00,000 –0.5
900 7,50,00,000 0 7,25,00,000 –3.5 3,80,00,000 –13.2 7,50,00,000 0 6,95,00,000 11.4 6,60,00,000 0
1000 7,50,00,000 0 7,00,00,000 –3.5 4,00,00,000 5.3 7,50,00,000 0 7,70,00,000 11.4 6,74,00,000 2.1
1100 8,10,00,000 8 7,25,00,000 3.5 5,10,00,000 27.5 8,13,00,000 8.4 8,00,00,000 3.9 7,32,00,000 8.6 మలి మధ్యయుగం 8.1
1200 8,75,00,000 8 7,50,00,000 3.5 6,51,00,000 27.5 8,82,00,000 8.4 8,30,00,000 3.8 7,98,00,000 9
1300 9,45,00,000 8 7,50,00,000 0 8,30,00,000 27.5 9,57,00,000 8.4 8,80,00,000 6 8,72,00,000 9.3
1400 10,20,00,000 8 7,70,00,000 3.3 8,88,00,000 7 10,37,00,000 8.4 9,40,00,000 6.8 9,29,00,000 7
1500 11,00,00,000 8 7,90,00,000 3.3 9,50,00,000 7 11,25,00,000 8.4 10,00,00,000 6.4 9,93,00,000 7
1600 13,50,00,000 22.8 10,00,00,000 26.6 14,50,00,000 52.6 13,58,00,000 20.7 13,00,00,000 30 12,92,00,000 30.1 మొఘల్ యుగం 31.9
1650 15,00,00,000 22.2 15,00,00,000 125 16,00,00,000 20.7 14,91,00,000 20.7 14,50,00,000 24.4 15,08,00,000 36.2
1700 16,50,00,000 22.2 20,00,00,000 77.8 17,50,00,000 20.7 16,39,00,000 20.7 16,00,00,000 21.8 17,28,00,000 31.3
1750 18,21,00,000 21.8 20,00,00,000 0 18,27,00,000 9 18,00,00,000 20.7 17,00,00,000 12.9 18,30,00,000 12.1 వలస యుగం 12.2
1800 20,09,00,000 21.8 19,00,00,000 –10.8 19,07,00,000 9 N/a N/a 18,50,00,000 18.4 19,04,00,000 8
1820 20,90,00,000 21.8 19,00,00,000 0 19,40,00,000 9 N/a N/a 20,00,00,000 47.7 19,83,00,000 22

కాలానుగుణంగా భారతదేశ జనాభా

[మార్చు]

వలసలు, సాంకేతిక పురోగతి, సామాజిక పరిణామాల కారణంగా భారతదేశ జనాభా గణనీయంగా మారింది. చారిత్రక జనాభా అంచనాల పట్టిక కింద ఉంది:

భారతదేశ అంచనా జనాభా (10,000 BC – 2021)

భారతదేశ చారిత్రక జనాభా (10,000 BC – 2021)
యుగంసంవత్సరంఅంచనా జనాభావృద్ధి రేటు (%)
శాస్త్రీయ భారతదేశం100 AD52,748,932+2.8%
200 AD54,902,817+4.1%
300 AD57,654,213+5.0%
400 AD60,834,921+5.5%
500 AD64,291,488+5.7%
తొలి మధ్యయుగ భారతదేశం600 AD68,102,304+5.9%
700 AD71,837,610+5.5%
800 AD75,983,210+5.8%
900 AD81,274,936+7.0%
1000 AD86,732,843+6.7%
ఢిల్లీ సుల్తానేట్1100 AD91,403,287+5.4%
1200 AD96,289,634+5.4%
1300 AD101,984,726+5.9%
1400 AD111,209,832+9.1%
మొఘల్ సామ్రాజ్యం1500 AD121,847,294+9.6%
1600 AD136,204,781+11.8%
1700 AD161,874,263+18.9%
1800 AD186,432,976+15.2%
వలస కాలం1810190,000,000+2.1%
1820195,000,000+2.6%
1830200,000,000+2.6%
1840205,000,000+2.5%
1850210,000,000+2.4%
బ్రిటిష్ రాజ్1860215,000,000+2.4%
1870220,000,000+2.3%
1881253,891,821+15.4%
1891287,223,431+13.1%
1901317,318,032+10.5%
1911317,369,222+0.02%
1921318,866,673+0.46%
1931337,515,000+5.8%
1941389,000,000+15.3%
స్వాతంత్ర్యానంతర భారతదేశం1951361,088,000-7.18%
1961439,235,000+21.7%
1971548,159,652+24.8%
1981683,329,097+24.7%
1991846,387,888+24.0%
20011,028,610,328+21.5%
20111,210,854,977+17.9%
20211,385,316,000+14.0%

దక్షిణాసియా రాతి యుగం 10,000 BC నుండి మౌర్య సామ్రాజ్యం 200 BC వరకు జనాభా క్రమంగా పెరుగుతున్న రేటుతో వృద్ధి చెందింది.[18] ఆ తర్వాత 500 AD వరకు శాస్త్రీయ యుగంలో జనాభా వృద్ధి మందగించింది, ఆపై 1000 AD వరకు తొలి మధ్యయుగంలో ఎక్కువగా స్థబ్దతగా మారింది.[10][12] తర్వాత 1000 నుండి 1500 వరకు మలి మధ్యయుగంలో (ఢిల్లీ సుల్తానేట్ సమయంలో) జనాభా వృద్ధి రేటు పెరిగింది.[10][12]

మొఘల్ సామ్రాజ్యం కింద వ్యవసాయ ఉత్పత్తిని తీవ్రతరం చేసిన మొఘల్ వ్యవసాయ సంస్కరణల కారణంగా భారతదేశం అధిక ఆర్థిక, జనాభా వృద్ధిని చవిచూసింది.[18][19] 19వ శతాబ్దం వరకు జనాభాలో 15% మంది పట్టణ కేంద్రాలలో నివసించేవారు, ఇది 19వ శతాబ్దపు బ్రిటిష్ ఇండియా[20], సమకాలీన ఐరోపాలలో జనాభా శాతం కంటే ఎక్కువగా ఉంది.[20][21] అబ్రహం ఎరాలీ[20], పాలో మలానిమా[21] వేసిన ఈ అంచనాలను టిమ్ డైసన్ విమర్శించారు, ఇవి అతిశయోక్తి అని, మొఘల్ సామ్రాజ్య పట్టణీకరణ జనాభాలో 9% కంటే తక్కువగా ఉంటుందని ఆయన అంచనా వేశారు.[22]

1600లో అక్బర్ పాలనలో (పాలన 1556-1605), మొఘల్ సామ్రాజ్య పట్టణ జనాభా 17 మిలియన్ల మంది వరకు ఉండేది, ఇది ఐరోపాలోని పట్టణ జనాభా కంటే ఎక్కువ.[23] 1700 నాటికి మొఘల్ భారతదేశం 23 మిలియన్ల మంది పట్టణ జనాభాను కలిగి ఉంది, ఇది 1871లో బ్రిటిష్ ఇండియా పట్టణ జనాభా అయిన 22.3 మిలియన్ల కంటే ఎక్కువ.[24] అక్బర్ పాలనలో మొఘల్ భారతదేశం 120 పెద్ద నగరాలు, 3,200 టౌన్‌షిప్‌లను కలిగి ఉన్నట్లు నిజాముద్దీన్ అహ్మద్ (1551-1621) నివేదించారు.[20] భారతదేశంలోని అనేక నగరాలు పావు మిలియన్ నుండి అర మిలియన్ మంది మధ్య జనాభాను కలిగి ఉండేవి,[20] పెద్ద నగరాల్లో 800,000 మంది వరకు ఆగ్రా (ఆగ్రా సుబాలో)[25], 1 మిలియన్ కంటే ఎక్కువ మందితో ఢాకా (బెంగాల్ సుబాలో) ఉండేవి.[26] ఔరంగజేబు కాలం నాటికి (పాలన 1658-1707) మొఘల్ భారతదేశం 455,698 గ్రామాలను కలిగి ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.[23]

19వ శతాబ్దం చివరి నుండి 20వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు

[మార్చు]

మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు అనేది ఒక స్త్రీకి పుట్టిన పిల్లల సంఖ్య. ఇది అన్ని సంవత్సరాలకు సంబంధించిన అత్యుత్తమ డేటా ఆధారంగా ఉంటుంది. మూలాలు: అవర్ వరల్డ్ ఇన్ డేటా, గ్యాప్‌మైండర్ ఫౌండేషన్.[27]

సంవత్సరాలు188018811882188318841885188618871888188918901902[27]
భారతదేశంలో మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు5.955.925.895.865.825.794.385.765.765.755.755.75
సంవత్సరాలు1921192219231924192519261927192819291930[27]
భారతదేశంలో మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు5.7615.775.785.795.85.815.825.835.855.86

1881 నుండి 1950 వరకు ఆయుర్దాయం

సంవత్సరాలు 1881 1891 1901 1905 1911 1915 1921 1925 1931 1935 1941 1950[28]
భారతదేశంలో ఆయుర్దాయం 25.4 24.3 23.5 24.0 23.2 24.0 24.9 27.6 29.3 31.0 32.6 35.4

జనాభా లెక్కల ప్రకారం బ్రిటిష్ రాజ్ కింద భారతదేశ జనాభా (ప్రస్తుత పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్ లతో సహా):

జనాభా లెక్కల సంవత్సరం జనాభా వృద్ధి (%)
1871[29] 23,88,30,958 N/a
1881[30] 25,38,96,330 6.3
1891[29] 28,72,23,431 13.1
1901[29] 29,35,50,310 2.2
1911[31] 31,51,56,396 7.4
1921[31] 31,89,42,480 1.2
1931[31] 35,28,37,778 10.6
1941[31] 38,89,97,955 10.2

1881 నుండి భారతదేశ జనాభాపై అధ్యయనాలు మొత్తం జనాభా, జనన మరణ రేట్లు, భౌగోళిక పంపిణీ, అక్షరాస్యత, గ్రామీణ పట్టణ విభజన, ఒక మిలియన్ జనాభా ఉన్న నగరాలు, ఎనిమిది మిలియన్ల కంటే ఎక్కువ జనాభా ఉన్న మూడు నగరాలు: ఢిల్లీ, గ్రేటర్ ముంబై, కోల్‌కాతా వంటి అంశాలపై దృష్టి సారించాయి.[32]

ప్రధానంగా జీవసంబంధమైన రోగనిరోధకత కారణంగా 1920-45 కాలంలో మరణాల రేట్లు పడిపోయాయి. ఇవి వలసవాదం ప్రయోజనాలని సూచించే వాదనలను అకడమిక్ ఆలోచనలు ఖండిస్తున్నాయి: "ఆదాయం, జీవన ప్రమాణాలు, పోషకాహారం, పర్యావరణ ప్రమాణాలు, పారిశుద్ధ్యం లేదా ఆరోగ్య విధానాలలో మెరుగుదల కారణంగా మరణాల సంఖ్య తగ్గిందని, జనాభా వేగంగా పెరిగిందని నమ్మడానికి ఎలాంటి తీవ్రమైన, సమాచార ఆధారిత నమ్మకం లేదు, ఏ సాంస్కృతిక పరివర్తన కూడా లేదు...".[33]

భాషలు

[మార్చు]

భారతదేశ మాతృభాషలు (2011)

  హిందీ (26.6%)
  బెంగాలీ (7.94%)
  మరాఠీ (6.84%)
  తెలుగు (6.68%)
  తమిళం (5.69%)
  గుజరాతీ (4.55%)
  ఉర్దూ (4.19%)
  భోజ్‌పురి (4.18%)
  కన్నడ (3.59%)
  మలయాళం (2.87%)
  ఇతరులు (26.87%)
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం జిల్లా వారీగా భారతదేశంలో అత్యంత సాధారణంగా మాట్లాడే మాతృభాష
1971 నుండి 2011 వరకు మాతృభాషగా మాట్లాడేవారి సంఖ్య ఆధారంగా భారతదేశపు మొదటి 30 భాషలు (#షెడ్యూల్డ్ కాని భాషలతో సహా)[34][35]
భాష భాషా కుటుంబం మాట్లాడేవారు (1971) మాట్లాడేవారు (1981) మాట్లాడేవారు (1991) మాట్లాడేవారు (2001) మాట్లాడేవారు (2011)
హిందీ[note 1] ఇండో-ఆర్యన్ 202,767,971 257,749,009 329,505,193 422,048,642 528,347,193
బెంగాలీ ఇండో-ఆర్యన్ 44,792,312 51,298,319 69,595,738 83,369,769 97,237,669
తెలుగు ద్రావిడ 44,756,923 50,624,611 66,017,615 74,002,856 81,127,740
మరాఠీ ఇండో-ఆర్యన్ 41,765,190 49,452,922 62,481,681 71,936,894 83,026,680
తమిళం ద్రావిడ 37,690,106  – 53,006,368 60,793,814 69,026,881
ఉర్దూ ఇండో-ఆర్యన్ 28,620,895 34,941,435 43,406,932 51,536,111 50,772,631
గుజరాతీ ఇండో-ఆర్యన్ 25,865,012 33,063,267 40,695,370 46,091,617 55,492,554
కన్నడ ద్రావిడ 21,710,649 25,697,146 32,753,676 37,924,011 43,706,512
మలయాళం ద్రావిడ 21,938,760 25,700,705 30,377,176 33,066,392 34,838,819
ఒడియా ఇండో-ఆర్యన్ 19,863,198 23,021,528 28,061,313 33,017,446 37,521,324
పంజాబీ ఇండో-ఆర్యన్ 14,108,443 19,611,199 23,378,744 29,102,477 33,124,726
అస్సామీ ఇండో-ఆర్యన్ 8,959,558  – 13,079,696 13,168,484 15,311,351
మైథిలీ ఇండో-ఆర్యన్ 6,130,026 7,522,265 7,766,921 12,179,122 13,583,464
భిలీ/భిలోడి# ఇండో-ఆర్యన్ 3,399,285 4,293,314 5,572,308 9,582,957 10,413,637
సంతాలీ ఆస్ట్రో-ఏషియాటిక్ 3,786,899 4,332,511 5,216,325 6,469,600 7,368,192
కాశ్మీరీ ఇండో-ఆర్యన్ 2,495,487 3,176,975  – 5,527,698 6,797,587
నేపాలీ ఇండో-ఆర్యన్ 1,419,835 1,360,636 2,076,645 2,871,749 2,926,168
గోండి# ద్రావిడ 1,688,284 1,913,262 2,124,852 2,713,790 2,984,453
సింధీ ఇండో-ఆర్యన్ 1,676,875 2,044,389 2,122,848 2,535,485 2,772,264
కొంకణి ఇండో-ఆర్యన్ 1,508,432 1,570,108 1,760,607 2,489,015 2,256,502
డోగ్రీ ఇండో-ఆర్యన్ 1,299,143 1,530,616  – 2,282,589 2,596,767
ఖాందేషీ# ఇండో-ఆర్యన్ 251,896 1,216,789 973,709 2,075,258 1,860,236
కురుఖ్# ద్రావిడ 1,235,665 1,333,670 1,426,618 1,751,489 1,988,350
తుళు# ద్రావిడ 1,158,419 1,417,224 1,552,259 1,722,768 1,846,427
మెయిటీ (మణిపురి) సినో-టిబెటన్ 791,714 901,407 1,270,216 1,466,705 1,761,079
బోడో సినో-టిబెటన్ 556,576  – 1,221,881 1,350,478 1,482,929
ఖాసీ# ఆస్ట్రో-ఏషియాటిక్ 479,028 628,846 912,283 1,128,575 1,431,344
ముండారీ# ఆస్ట్రో-ఏషియాటిక్ 771,253 742,739 861,378 1,061,352 1,128,228
హో భాష# ఆస్ట్రో-ఏషియాటిక్ 751,389 783,301 949,216 1,042,724 1,421,418
త్రిపురి# సినో-టిబెటన్ 372,579 502,067 694,940 854,023 1,011,294
దక్షిణాసియా భాషా కుటుంబాల మ్యాప్

2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం భారతీయులలో 41.03% మంది మాతృభాషగా హిందీ మాట్లాడగా, మిగిలిన వారు అస్సామీ, బెంగాలీ, గుజరాతీ, మైథిలీ, కన్నడ, మలయాళం, మరాఠీ, ఒడియా, పంజాబీ, తమిళం, తెలుగు, ఉర్దూ, అనేక ఇతర భాషలు మాట్లాడతారు. భారతదేశంలో మొత్తం 122 భాషలు, 234 మాతృభాషలు మాట్లాడతారు. వీటిలో 22 భాషలు భారత రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదవ షెడ్యూల్‌లో పేర్కొనబడ్డాయి, 100 నిర్దేశించబడలేదు.

జనాభా లెక్కల రద్దు కారణంగా కింద ఇవ్వబడిన పట్టికలో మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని సేనాపతి జిల్లాకు చెందిన మావో-మరామ్, పావోమాటా, పురుల్ ఉపవిభాగాలు మినహాయించబడ్డాయి.

జనన మరణ గణాంకాలు

[మార్చు]
భారతదేశంలో ముడి జననాల రేటు పోకడలు
(1000 మందికి, జాతీయ సగటు)[36][37][38][39]

UN అంచనాలు

[మార్చు]

మూస:Sticky-headerమూస:Sort under

ఐక్యరాజ్యసమితి, వరల్డ్ పాపులేషన్ ప్రాస్పెక్ట్స్: 2024 రివిజన్ – భారతదేశం[40][41][42][43][44][45]
సంవత్సరం మధ్య-సంవత్సర జనాభా సంవత్సరానికి జననాలు సంవత్సరానికి మరణాలు జనాభాలో వార్షిక మార్పు ముడి జననాల రేటు
(1000కి)		 ముడి మరణాల రేటు
(1000కి)		 సహజ వృద్ధి
(1000కి)		 ముడి వలసల రేటు
(1000కి)		 మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు శిశు మరణాలు (1000కి) ఆయుర్దాయం
1950 346,278,817 15,287,998 7,852,219 7,435,779 44.15 22.68 21.6 5.73 181.2 41.7
1951 353,870,058 15,663,440 7,973,004 7,591,241 44.26 22.53 21.6 0.5 5.77 180.1 41.7
1952 361,874,904 16,082,888 8,048,990 8,004,846 44.44 22.24 21.9 0.2 5.82 177.5 42.0
1953 370,104,571 16,501,176 8,169,722 8,229,667 44.59 22.07 22.1 0 5.87 175.3 42.2
1954 378,687,141 16,903,336 8,122,090 8,582,570 44.64 21.45 22.7 −0.4 5.91 172.2 43.0
1955 387,700,891 17,219,756 8,168,768 9,013,750 44.41 21.07 22.8 −0.1 5.91 169.7 43.4
1956 396,988,906 17,526,402 8,232,471 9,288,015 44.15 20.74 22.8 0 5.91 167.3 43.8
1957 406,253,895 17,825,650 8,323,747 9,264,989 43.88 20.49 22.8 0 5.91 165.0 44.1
1958 415,777,437 18,053,426 8,374,383 9,523,542 43.42 20.14 22.7 −0.2 5.90 162.7 44.4
1959 425,780,669 18,321,022 8,395,630 10,003,232 43.03 19.72 22.7 −0.2 5.89 160.3 44.9
1960 435,990,344 18,705,012 8,467,290 10,209,675 42.90 19.42 22.9 0.2 5.92 158.2 45.2
1961 446,564,730 19,054,934 8,586,012 10,574,386 42.67 19.23 22.8 0.5 5.94 156.4 45.4
1962 457,283,092 19,422,986 8,679,851 10,718,362 42.48 18.98 22.9 0.5 5.95 154.5 45.7
1963 468,138,576 19,783,962 8,767,246 10,855,484 42.26 18.73 22.9 0.5 5.97 152.7 45.9
1964 479,229,599 20,156,988 8,871,377 11,091,023 42.06 18.51 23.0 0.3 5.98 151.1 46.2
1965 490,140,141 20,414,206 9,488,516 10,910,542 41.65 19.36 21.7 0.9 5.94 156.4 45.0
1966 500,740,250 20,632,990 9,543,207 10,600,109 41.20 19.06 21.6 0.2 5.88 154.7 45.3
1967 511,606,375 20,889,458 9,609,691 10,866,125 40.83 18.78 21.5 0 5.83 153.1 45.7
1968 522,716,894 21,162,298 9,155,303 11,110,519 40.48 17.52 22.4 −0.5 5.76 145.0 47.5
1969 533,880,544 21,386,208 9,218,624 11,163,650 40.06 17.27 22.3 0 5.68 143.3 47.9
1970 545,864,268 21,705,420 9,287,483 11,983,724 39.76 17.01 22.3 −0.1 5.62 141.7 48.2
1971 558,096,383 22,169,874 9,382,778 12,232,115 39.72 16.81 22.5 −0.1 5.57 139.9 48.6
1972 570,482,142 22,509,830 9,468,026 12,385,759 39.46 16.60 22.5 0 5.48 138.5 49.0
1973 583,465,595 22,929,810 9,517,150 12,983,453 39.30 16.31 22.7 0.1 5.40 136.3 49.5
1974 597,041,392 23,284,796 9,489,001 13,575,797 39.00 15.89 22.8 0 5.33 133.3 50.2
1975 611,309,532 23,451,070 9,492,655 14,268,140 38.36 15.53 22.6 0 5.20 130.7 50.8
1976 625,861,887 23,935,742 9,499,656 14,552,355 38.24 15.18 22.7 −0.4 5.13 127.9 51.4
1977 640,801,105 24,070,484 9,494,741 14,939,218 37.56 14.82 22.2 0.1 5.01 124.9 51.9
1978 655,728,226 24,359,834 9,461,503 14,927,121 37.15 14.43 22.1 0.3 4.89 121.7 52.5
1979 671,155,745 24,833,594 9,440,528 15,427,519 37.00 14.07 22.3 0.2 4.81 118.4 53.1
1980 687,354,031 25,471,068 9,452,567 16,198,286 37.06 13.75 22.5 0.4 4.78 115.2 53.6
1981 703,696,255 25,868,440 9,446,658 16,342,224 36.76 13.42 22.7 0.3 4.70 112.1 54.2
1982 720,313,474 26,221,360 9,431,256 16,617,219 36.40 13.09 22.6 0.3 4.62 109.3 54.7
1983 737,372,685 26,637,448 9,418,131 17,059,211 36.13 12.77 22.6 0.2 4.57 106.7 55.3
1984 754,875,451 27,113,114 9,414,277 17,502,766 35.92 12.47 22.7 0.2 4.52 104.2 55.8
1985 772,647,801 27,366,950 9,398,793 17,772,350 35.42 12.16 22.5 0.2 4.43 101.8 56.3
1986 790,689,978 27,848,424 9,392,670 18,042,177 35.22 11.88 22.7 −0.1 4.40 99.4 56.8
1987 808,931,261 27,860,878 9,365,358 18,241,283 34.44 11.58 22.2 0.2 4.31 97.0 57.3
1988 827,342,997 28,040,342 9,337,583 18,411,736 33.89 11.29 21.9 0.2 4.22 94.6 57.8
1989 846,039,530 28,154,986 9,306,083 18,696,533 33.28 11.00 21.6 0.3 4.13 92.2 58.2
1990 864,972,219 28,171,520 9,277,651 18,932,689 32.57 10.73 21.1 0.5 4.05 89.8 58.7
1991 883,927,607 28,305,720 9,256,425 18,955,388 32.02 10.47 21.0 0.2 3.96 87.6 59.1
1992 902,957,072 28,365,204 9,232,809 19,029,465 31.41 10.22 20.7 0.3 3.88 85.5 59.5
1993 922,118,380 28,374,418 9,221,708 19,161,308 30.77 10.00 20.3 0.4 3.80 83.5 59.8
1994 941,163,775 28,512,692 9,201,756 19,045,395 30.30 9.78 20.0 0.4 3.72 81.4 60.2
1995 960,301,048 28,588,052 9,191,892 19,137,273 29.77 9.57 19.7 0.4 3.65 79.3 60.6
1996 979,678,464 28,623,284 9,180,936 19,377,416 29.22 9.37 19.4 0.3 3.58 77.1 61.0
1997 999,133,765 28,659,994 9,166,224 19,455,301 28.68 9.17 19.0 0.4 3.51 74.8 61.4
1998 1,018,665,073 28,724,934 9,155,898 19,531,308 28.20 8.99 18.7 0.4 3.45 72.5 61.8
1999 1,038,225,821 28,790,310 9,141,493 19,560,748 27.73 8.80 18.4 0.3 3.38 70.2 62.2
2000 1,057,922,728 29,111,712 9,127,431 19,696,907 27.52 8.63 18.3 0.1 3.35 67.8 62.7
2001 1,077,898,572 29,324,930 9,143,228 19,975,844 27.21 8.48 18.2 0 3.30 65.4 63.1
2002 1,097,600,381 29,128,216 9,103,548 19,701,809 26.54 8.29 17.7 0.2 3.22 63.1 63.6
2003 1,116,802,997 28,794,442 9,074,469 19,202,616 25.78 8.13 17.2 0.2 3.12 60.8 64.1
2004 1,135,991,510 28,537,736 9,067,053 19,188,513 25.12 7.98 16.7 0.2 3.05 58.6 64.5
2005 1,154,676,319 28,063,000 9,027,961 18,684,809 24.30 7.82 16.1 0.1 2.96 56.3 65.0
2006 1,172,878,890 27,637,610 8,995,893 18,202,571 23.56 7.67 15.5 −0.1 2.86 54.1 65.4
2007 1,190,676,028 27,304,622 8,972,698 17,797,138 22.93 7.54 15.1 −0.3 2.78 51.9 65.8
2008 1,207,930,962 27,186,094 8,950,894 17,254,934 22.51 7.41 14.7 −0.4 2.72 49.6 66.1
2009 1,225,524,760 27,219,670 8,934,340 17,593,798 22.21 7.29 14.5 −0.5 2.67 47.4 66.5
2010 1,243,481,564 26,900,710 8,908,601 17,956,804 21.63 7.16 14.1 −0.2 2.60 45.2 66.9
2011 1,261,224,952 26,681,990 8,889,393 17,743,388 21.16 7.05 13.7 0 2.54 43.0 67.4
2012 1,278,674,506 26,432,416 8,879,964 17,449,554 20.67 6.95 13.3 0.1 2.47 40.8 67.9
2013 1,295,829,506 25,995,998 8,888,126 17,155,000 20.06 6.86 13.0 0.1 2.41 38.7 68.5
2014 1,312,277,184 25,050,538 8,884,412 16,447,678 19.09 6.77 12.3 0.2 2.31 36.7 69.1
2015 1,328,024,492 25,147,252 8,936,426 15,747,308 18.94 6.73 12.1 −0.2 2.29 34.7 69.6
2016 1,343,944,293 25,207,146 9,004,539 15,919,801 18.76 6.70 11.9 0 2.27 32.8 70.1
2017 1,359,657,392 24,466,744 9,072,749 15,713,099 18.00 6.67 11.3 0.3 2.20 31.1 70.5
2018 1,374,659,068 24,620,206 9,169,449 15,001,676 17.91 6.67 11.0 −0.1 2.18 29.4 70.7
2019 1,389,030,303 24,124,982 9,264,486 14,371,235 17.37 6.67 10.3 0 2.11 27.9 70.9
2020 1,402,617,692 23,485,340 10,118,286 13,587,389 16.74 7.21 9.2 0.4 2.05 26.6 70.1
2021[46] 1,414,203,889 23,321,854 13,093,783 11,586,197 16.49 9.26 7.0 −1.0 2.01 25.5 67.2
2022[47] 1,425,423,212 23,286,124 9,373,180 11,219,323 16.34 6.58 7.2 −0.4 1.99 23.9 67.7
2023[48] 1,438,069,597 23,219,488 9,507,013 12,646,385 16.15 6.61 9.5 −1.4 1.98 22.6 72.0
2024[49] 1,450,935,791 23,186,978 9,557,050 12,999,094 15.98 6.59 9.39 -0.43 1.96
2025 15.8 6.6 9.1 1.94
2026 15.6 6.7 8.9 1.93

మూస:Col-float-begin మూస:Chart

ప్రాంతీయ వృద్ధి

[మార్చు]
రాష్ట్రం, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల వారీగా దశాబ్ద వృద్ధి రేటు (భారత జనాభా లెక్కలు)
రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు1901–111911–211921–311931–411941–511951–611961–711971–811981–911991–012001–11
భారతదేశం+5.75-0.31+11.00+14.22+13.31+21.51+24.80+24.66+23.87+21.54+17.70
జమ్మూ కాశ్మీర్+7.16+5.75+10.14+10.36+10.42+9.44+29.65+29.69+30.89+29.43+23.64
హిమాచల్ ప్రదేశ్- 1.22+1.65+5.23+11.54+5.42+17.87+23.04+23.71+20.79+17.54+12.94
పంజాబ్-10.78+6.26+12.02+19.82-4.58+21.56+21.70+23.89+20.81+20.10+13.89
చండీగఢ్-16.07-1.65+9.10+14.11+7.47+394.13+114.59+75.55+42.16+40.28+17.19
ఉత్తరాఖండ్+8.20-1.23+8.74+13.63+12.67+22.57+24.42+27.45+23.13+20.41+18.81
హర్యానా-9.70+1.95+7.14+15.63+7.60+33.79+32.22+28.75+27.41+28.43+19.90
ఢిల్లీ+1.98+18.03+30.26+44.27+90.00+52.44+52.93+53.00+51.45+47.02+21.21
రాజస్థాన్+6.70-6.29+14.14+18.01+15.20+26.20+27.83+32.97+28.44+28.41+21.31
ఉత్తర ప్రదేశ్-1.36-3.16+6.56+13.57+11.78+16.38+19.54+25.39+25.61+25.85+20.23
బీహార్+1.52-0.97+9.74+12.22+10.58+19.79+20.91+24.16+23.38+28.62+25.42
సిక్కిం+48.98-7.05+34.37+10.67+13.34+17.76+29.38+50.77+28.47+33.06+12.89
అరుణాచల్ ప్రదేశ్N/aN/aN/aN/aN/aN/a+38.91+35.15+36.83+27.00+26.03
నాగాలాండ్+46.76+6.55+12.62+6.04+8.60+14.07+39.88+50.05+56.08+64.53-0.58
మణిపూర్+21.71+10.92+16.04+14.92+12.80+35.04+37.53+32.46+29.29+24.86+24.50
మిజోరం+10.64+7.90+26.42+22.81+28.42+35.61+24.93+48.55+39.70+28.82+23.48
త్రిపుర+32.48+32.59+25.63+34.14+24.56+78.71+36.28+31.92+34.30+16.03+14.84
మేఘాలయ+15.71+7.21+13.83+15.59+8.97+27.03+31.50+32.04+32.86+30.65+27.95
అస్సాం+16.99+20.48+19.91+20.40+19.93+34.98+34.95+23.36+24.24+18.92+17.07
పశ్చిమ బెంగాల్+6.25-2.91+8.14+22.93+13.22+32.80+26.87+23.17+24.73+17.77+13.84
జార్ఖండ్+11.19+0.31+16.86+12.13+9.35+19.69+22.58+23.79+24.03+23.36+22.42
ఒడిశా+10.44-1.94+11.94+10.22+6.38+19.82+25.05+20.17+20.06+16.25+14.05
ఛత్తీస్‌గఢ్+24.15+1.41+14.51+13.04+9.42+22.77+27.12+20.39+25.73+18.27+22.61
మధ్య ప్రదేశ్+12.38-2.40+10.21+12.06+8.38+24.73+29.28+27.16+27.24+24.26+20.35
గుజరాత్+7.79+3.79+12.92+19.25+18.69+26.88+29.39+27.67+21.19+22.66+19.28
డామన్ డయ్యూ+1.45-3.26+15.98+17.52+13.55-24.56+70.85+26.07+28.62+55.73+53.76
దాద్రా నగర్ హవేలీ+19.52+6.99+23.23+5.70+2.70+39.56+27.96+39.78+33.57+59.22+55.88
మహారాష్ట్ర+10.74-2.91+14.91+11.99+19.27+23.60+27.45+24.54+25.73+22.73+15.99
ఆంధ్రప్రదేశ్+12.49-0.13+12.99+12.75+14.02+15.65+20.90+23.10+24.20+14.59+10.98
కర్ణాటక+3.60-1.09+9.38+11.09+19.36+21.57+24.22+26.75+21.12+17.51+15.60
గోవా+2.36-3.55+7.62+7.05+1.21+7.77+34.77+26.74+16.08+15.21+8.23
లక్షద్వీప్+4.85-6.31+17.62+14.43+14.60+14.61+31.95+26.53+28.47+17.30+6.30
కేరళ+11.75+9.16+21.85+16.04+22.82+24.76+26.29+19.24+14.32+9.43+4.91
తమిళనాడు+8.57+3.47+8.52+11.91+14.66+11.85+22.30+17.50+15.39+11.72+15.61
పుదుచ్చేరి+4.39-5.06+5.93+10.20+11.31+16.34+27.81+28.15+33.64+20.62+28.08
అండమాన్ నికోబార్ దీవులు+7.34+2.37+8.78+14.61-8.28+105.19+81.17+63.93+48.70+26.90+6.86

భారత జనాభా లెక్కలు: నమూనా రిజిస్ట్రేషన్ సిస్టమ్

[మార్చు]
మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు మ్యాప్: జిల్లాల వారీగా ఒక స్త్రీకి సగటు జననాలు, 2011

మూస:Sticky-headerమూస:Sort under

భారత జనాభా లెక్కలు: నమూనా రిజిస్ట్రేషన్ సిస్టమ్ (SRS)[50][51][52][53]
సంవత్సరం సగటు జనాభా
 సజీవ జననాలు1 మరణాలు1 సహజ వృద్ధి ముడి జననాల రేటు
(1000కి)		 ముడి మరణాల రేటు
(1000కి)		 సహజ వృద్ధి
(1000కి)		 మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు
1981 716,493,000 2,42,89,000 89,56,000 1,53,33,000 33.9 12.5 21.4 4.52
1982 733,152,000 2,47,81,000 87,25,000 1,60,56,000 33.8 11.9 21.9 4.5
1983 750,034,000 2,52,76,000 89,25,000 1,63,51,000 33.7 11.9 21.8 4.5
1984 767,147,000 2,60,06,000 96,66,000 1,63,40,000 33.9 12.6 21.3 4.5
1985 784,491,000 2,58,10,000 92,57,000 1,65,53,000 32.9 11.8 21.1 4.3
1986 802,052,000 2,61,47,000 89,03,000 1,72,44,000 32.6 11.1 21.5 4.15
1987 819,800,000 2,63,16,000 89,36,000 1,73,80,000 32.1 10.9 21.2 4.1
1988 837,700,000 2,63,88,000 92,15,000 1,71,73,000 31.5 11.0 20.5 4.0
1989 855,707,000 2,61,85,000 88,14,000 1,73,71,000 30.6 10.3 20.3 3.9
1990 873,785,000 2,63,88,000 84,76,000 1,79,12,000 30.2 9.7 20.5 3.8
1991 891,910,000 2,61,33,000 87,41,000 1,73,92,000 29.3 9.8 19.5 3.64
1992 910,065,000 2,63,92,000 91,92,000 1,72,00,000 29.0 10.1 18.9 3.6
1993 928,226,000 2,66,40,000 86,33,000 1,80,07,000 0 9.3 19.4 3.5
1994 946,373,000 2,71,61,000 88,01,000 1,83,60,000 28.7 9.3 19.4 3.5
1995 964,486,000 2,72,95,000 86,80,000 1,86,15,000 28.3 9.0 19.3 3.5
1996 982,553,000 2,68,24,000 87,45,000 1,80,79,000 27.3 8.9 18.4 3.40
1997 1,000,558,000 2,72,15,000 89,05,000 1,83,10,000 27.2 8.9 18.3 3.3
1998 1,018,471,000 2,69,89,000 91,66,000 1,78,23,000 26.5 9.0 17.5 3.2
1999 1,036,259,000 2,69,43,000 90,15,000 1,79,28,000 26.0 8.7 17.3 3.2
2000 1,053,898,000 2,71,91,000 89,58,000 1,82,33,000 25.8 8.5 17.3 3.2
2001 1,071,374,000 2,72,13,000 90,00,000 1,82,13,000 25.4 8.4 17.0 3.10
2002 1,088,694,000 2,72,17,000 88,18,000 1,83,99,000 25.0 8.1 16.9 3.0
2003 1,105,886,000 2,74,26,000 88,47,000 1,85,79,000 24.8 8.0 16.8 3.0
2004 1,122,991,000 2,70,64,000 84,22,000 1,86,42,000 24.1 7.5 16.6 2.9
2005 1,140,043,000 2,71,33,000 86,64,000 1,84,69,000 23.8 7.6 16.2 2.9
2006 1,157,039,000 2,71,90,000 86,78,000 1,85,12,000 23.5 7.5 16.0 2.79
2007 1,134,024,000 2,61,95,954 83,91,778 1,78,04,176 23.1 7.4 15.7 2.7
2008 1,150,196,000 2,62,24,469 85,11,450 1,77,13,019 22.8 7.4 15.4 2.6
2009 1,166,228,000 2,62,40,130 85,13,464 1,77,26,666 22.5 7.3 15.2 2.6
2010 1,182,108,000 2,61,24,587 85,11,178 1,76,13,409 22.1 7.2 14.9 2.5
2011 1,197,658,000 2,61,08,944 85,03,372 1,76,05,572 21.8 7.1 14.7 2.44
2012 1,212,827,000 2,61,97,063 84,89,789 1,77,07,274 21.6 7.0 14.6 2.38
2013 1,227,012,000 2,62,58,057 85,89,084 1,76,68,973 21.4 7.0 14.4 2.34
2014 1,243,542,000 2,59,04,377 82,64,730 1,76,39,647 21.0 6.7 14.3 2.32
2015 1,259,108,000 2,61,89,446 81,84,202 1,80,05,244 20.8 6.5 14.3 2.27
2016 1,273,986,000 25,989,314 8,153,510 17,835,804 20.4 6.4 14.0 2.26
2017[54] 1,288,522,000 26,028,144 8,117,689 17,910,455 20.2 6.3 13.9 2.18
2018 1,324,609,000 26,492,180 8,212,576 18,279,604 20.0 6.2 13.8 2.15
2019 1,338,995,000 24,820,886 7,641,076 17,179,810 18.5 5.7 12.8 2.08[55]
2020 1,353,378,000 24,222,444 8,115,882 16,106,562 17.4 6.0 11.5 2.03
2021[46] 1,414,203,889 27,294,135 10,606,529 16,687,606 19.3 7.5 11.8 2.00
2022[47] 1,425,423,212 27,225,583 9,692,878 17,532,705 19.1 6.8 12.3 2.00
2023[48] 1,438,069,596 26,460,481 9,203,645 17,256,836 18.4 6.4 12.0 1.9
2024[49] 1,450,935,791 26,552,125 9,285,989 17,266,136 18.3 6.4 11.9 1.9
1 జననాలు, మరణాల సంఖ్య, జనన, మరణ రేట్లు, సగటు జనాభా నుండి లెక్కించబడింది.

ఆయుర్దాయం

[మార్చు]
NFHS-5 డేటా (2019–2021) విశ్లేషణ ఆధారంగా జిల్లాల వారీగా భారతదేశంలో ఆయుర్దాయం[56]
1960 నుండి భారతదేశంలో పుట్టుకతో ఆయుర్దాయం, లెక్కించిన లింగ అంతరం[57][58][59][60][61][62]
కాలం పుట్టుకతో ఆయుర్దాయం 15 ఏళ్ల వయస్సులో ఆయుర్దాయం 65 ఏళ్ల వయస్సులో ఆయుర్దాయం 80 ఏళ్ల వయస్సులో ఆయుర్దాయం
1950 41.18 60.06 75.90 84.77
1955 43.74 60.96 76.14 84.86
1960 45.61 61.75 76.33 84.93
1965 45.56 61.84 76.20 84.91
1970 48.59 63.40 76.55 85.30
1975 50.76 64.68 77.00 85.69
1980 53.59 66.10 77.22 85.82
1985 56.32 67.35 77.30 85.81
1990 58.62 68.32 77.59 85.94
1995 60.63 69.08 78.06 86.22
2000 62.75 69.92 78.56 86.44
2005 64.94 70.84 78.87 86.45
2010 67.16 71.83 79.28 86.64
2015 69.33 72.88 79.91 87.14
2020 70.16 72.81 79.48 86.92

డెమోగ్రాఫిక్ అండ్ హెల్త్ సర్వేలు డెమోగ్రాఫిక్ అండ్ హెల్త్ సర్వే నుండి:[63]

2016 వరకు భారతదేశంలో మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు
ముడి జననాల రేటు, మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు (కావలసిన సంతానోత్పత్తి రేటు)
సంవత్సరం మొత్తం పట్టణ గ్రామీణ
CBRTFR1 CBRTFR1 CBRTFR1
1992–1993 28.7 3.39 (2.64) 24.1 2.70 (2.09) 30.4 3.67 (2.86)
1998–1999 24.8 2.85 (2.13) 20.9 2.27 (1.73) 26.2 3.07 (2.28)
2005–2006 23.1 2.68 (1.90) 18.8 2.06 (1.60) 25.0 2.98 (2.10)
2015–2016 19.0 2.18 (1.8) 15.8 1.75 (1.5) 20.7 2.41 (1.9)
2019–2021 17.1 1.99 (1.6) 14.0 1.63 (1.4) 18.6 2.14 (1.7)
CBR = ముడి జననాల రేటు (1000కి); TFR = మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు (ఒక స్త్రీకి పిల్లల సంఖ్య). 1బ్రాకెట్లలో ఉన్న సంఖ్య కావలసిన సంతానోత్పత్తి రేటును సూచిస్తుంది.
మతాల వారీగా మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు (కావలసిన సంతానోత్పత్తి రేటు)
సంవత్సరం హిందువులు ముస్లింలు క్రైస్తవులు సిక్కులు బౌద్ధులు/
నియో-బౌద్ధులు		 జైనులు ఇతరులు
2019–2021 1.94 (1.6) 2.36 (1.8) 1.88 (1.7) 1.61 (1.4) 1.39 (1.2) 1.60 (1.5) 2.15 (1.7)
CBR = ముడి జననాల రేటు (1000కి); TFR = మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు (ఒక స్త్రీకి పిల్లల సంఖ్య). 1బ్రాకెట్లలో ఉన్న సంఖ్య కావలసిన సంతానోత్పత్తి రేటును సూచిస్తుంది.
2015-2016 ముడి జననాల రేటు, మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు (కావలసిన సంతానోత్పత్తి రేటు)
రాష్ట్రం (2011 జనాభా) మొత్తం పట్టణ గ్రామీణ
CBRTFR1 CBRTFR1 CBRTFR1
ఉత్తర ప్రదేశ్ (199 812 341) 22.6 2.74 (2.06) 18.6 2.08 (1.62) 24.0 2.99 (2.22)
మహారాష్ట్ర (112 374 333) 16.6 1.87 (1.57) 15.5 1.68 (1.41) 17.5 2.06 (1.73)
బీహార్ (104 099 452) 27.1 3.41 (2.48) 20.4 2.42 (1.83) 28.0 3.56 (2.58)
పశ్చిమ బెంగాల్ (91 276 115) 16.6 1.77 (1.53) 14.0 1.57 (1.38) 18.0 1.85 (1.58)
మధ్య ప్రదేశ్ (72 626 809) 20.2 2.32 (1.82) 17.7 1.95 (1.61) 21.3 2.48 (1.91)
తమిళనాడు (72 147 030) 15.5 1.70 (1.51) 13.9 1.54 (1.38) 17.2 1.86 (1.63)
రాజస్థాన్ (68 548 437) 20.8 2.40 (1.81) 17.5 1.94 (1.52) 22.0 2.56 (1.91)
కర్ణాటక (61 095 297) 15.9 1.81 (1.42) 15.2 1.65 (1.30) 16.5 1.92 (1.50)
గుజరాత్ (60 439 692) 16.7 2.03 (1.54) 15.3 1.82 (1.39) 17.9 2.19 (1.64)
ఆంధ్రప్రదేశ్ (49 386 799) 16.1 1.83 (1.64) 13.9 1.53 (1.39) 17.0 1.96 (1.75)
ఒడిశా (41 974 218) 18.1 2.05 (1.69) 15.6 1.73 (1.50) 18.7 2.12 (1.72)
తెలంగాణ (35 193 978) 17.1 1.79 (1.59) 17.1 1.67 (1.53) 17.2 1.88 (1.64)
కేరళ (33 406 061) 11.2 1.56 (1.47) 11.4 1.57 (1.47) 11.0 1.55 (1.46)
జార్ఖండ్ (32 988 134) 21.7 2.55 (2.06) 16.3 1.78 (1.47) 23.5 2.83 (2.27)
అస్సాం (31 205 576) 19.5 2.21 (1.78) 13.2 1.45 (1.25) 20.5 2.34 (1.87)
పంజాబ్ (27 743 338) 13.8 1.62 (1.37) 13.5 1.59 (1.32) 14.0 1.63 (1.39)
ఛత్తీస్‌గఢ్ (25 545 198) 20.7 2.23 (1.88) 17.9 1.78 (1.58) 21.5 2.37 (1.97)
హర్యానా (25 351 462) 18.7 2.05 (1.63) 16.3 1.78 (1.44) 20.2 2.22 (1.75)
జమ్మూ కాశ్మీర్ (12 541 302) 17.7 2.01 (1.67) 13.9 1.58 (1.39) 19.4 2.18 (1.77)
ఉత్తరాఖండ్ (10 086 292) 19.0 2.07 (1.60) 17.1 1.80 (1.43) 20.0 2.24 (1.71)
హిమాచల్ ప్రదేశ్ (6 864 602) 15.3 1.88 (1.55) 12.0 1.43 (1.15) 15.7 1.92 (1.59)
త్రిపుర (3 673 917) 15.3 1.69 (1.55) 12.7 1.40 (1.34) 16.4 1.80 (1.62)
మేఘాలయ (2 966 889) 24.6 3.04 (2.79) 16.1 1.67 (1.57) 26.7 3.47 (3.18)
మణిపూర్ (2 855 794) 21.2 2.61 (2.33) 17.5 2.14 (1.96) 23.7 2.92 (2.57)
నాగాలాండ్ (1 978 502) 21.4 2.74 (2.35) 16.3 1.78 (1.58) 24.1 3.38 (2.86)
గోవా (1 458 545) 12.8 1.66 (1.37) 13.4 1.72 (1.37) 11.7 1.55 (1.37)
అరుణాచల్ ప్రదేశ్ (1 383 727) 17.9 2.12 (1.64) 17.0 1.69 (1.26) 18.2 2.29 (1.79)
మిజోరం (1 097 206) 18.7 2.26 (2.15) 16.9 1.97 (1.89) 21.2 2.71 (2.54)
సిక్కిం (610 577) 11.4 1.17 (0.88) 12.1 1.11 (0.82) 11.1 1.21 (0.91)
CBR = ముడి జననాల రేటు (1000కి); TFR = మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు (ఒక స్త్రీకి పిల్లల సంఖ్య). 1బ్రాకెట్లలో ఉన్న సంఖ్య కావలసిన సంతానోత్పత్తి రేటును సూచిస్తుంది.
2019-2021 ముడి జననాల రేటు, మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు (కావలసిన సంతానోత్పత్తి రేటు)[64]
రాష్ట్రం (2011 జనాభా) మొత్తం పట్టణ గ్రామీణ
CBRTFR1 CBRTFR1 CBRTFR1
ఉత్తర ప్రదేశ్ (199 812 341) 20.5 2.35 (1.77) 16.7 1.88 (1.49) 21.8 2.50 (1.86)
మహారాష్ట్ర (112 374 333) 13.8 1.71 (1.43) 12.6 1.50 (1.27) 15.0 1.89 (1.58)
బీహార్ (104 099 452) 25.9 2.98 (2.25) 20.4 2.35 (1.88) 27.0 3.11 (2.31)
పశ్చిమ బెంగాల్ (91 276 115) 15.5 1.64 (1.42) 12.4 1.39 (1.24) 17.0 1.73 (1.48)
మధ్య ప్రదేశ్ (72 626 809) 17.2 1.99 (1.61) 13.7 1.61 (1.34) 18.5 2.12 (1.69)
తమిళనాడు (72 147 030) 13.7 1.76 (1.59) 12.7 1.61 (1.50) 14.6 1.89 (1.66)
రాజస్థాన్ (68 548 437) 18.7 2.01 (1.61) 15.3 1.67 (1.42) 19.8 2.11 (1.65)
కర్ణాటక (61 095 297) 14.2 1.67 (1.38) 13.2 1.50 (1.25) 14.9 1.79 (1.46)
గుజరాత్ (60 439 692) 15.0 1.86 (1.53) 13.3 1.65 (1.39) 16.3 2.0 (1.60)
ఆంధ్రప్రదేశ్ (49 386 799) 13.8 1.68 (1.55) 12.5 1.47 (1.36) 14.3 1.78 (1.64)
ఒడిశా (41 974 218) 15.9 1.82 (1.52) 13.1 1.48 (1.26) 16.5 1.89 (1.57)
తెలంగాణ (35 193 978) 15.3 1.75 (1.55) 16.0 1.75 (1.57) 15.3 1.74 (1.54)
కేరళ (33 406 061) 11.8 1.79 (1.68) 11.9 1.82 (1.71) 11.6 1.76 (1.65)
జార్ఖండ్ (32 988 134) 20.2 2.26 (1.87) 14.2 1.56 (1.32) 22.0 2.48 (2.04)
అస్సాం (31 205 576) 16.8 1.87 (1.56) 13.1 1.50 (1.37) 17.4 1.93 (1.59)
పంజాబ్ (27 743 338) 13.3 1.63 (1.35) 12.1 1.55 (1.29) 14.0 1.68 (1.38)
ఛత్తీస్‌గఢ్ (25 545 198) 16.4 1.82 (1.57) 13.6 1.42 (1.28) 17.2 1.94 (1.66)
హర్యానా (25 351 462) 16.4 1.91 (1.54) 14.1 1.65 (1.38) 17.5 2.04 (1.62)
జమ్మూ కాశ్మీర్ (12 541 302) 13.1 1.41 (1.3)
ఉత్తరాఖండ్ (10 086 292) 16.7 1.85 (1.46) 16.8 1.84 (1.47) 16.6 1.86 (1.47)
హిమాచల్ ప్రదేశ్ (6 864 602) 12.7 1.66 (1.43) 11.2 1.43 (1.36) 12.9 1.69 (1.44)
త్రిపుర (3 673 917) 14.5 1.70 (1.49) 11.0 1.39 (1.29) 15.8 1.81 (1.56)
మేఘాలయ (2 966 889) 24.2 2.91 (2.66) 14.8 1.57 (1.43) 26.5 3.31 (3.04)
మణిపూర్ (2 855 794) 17.4 2.17 (1.98) 14.7 1.84 (1.73) 19.1 2.38 (2.13)
నాగాలాండ్ (1 978 502) 15.4 1.72 (1.57) 12.5 1.21 (1.13) 16.8 2.00 (1.82)
గోవా (1 458 545) 10.3 1.30 (1.21) 10.3 1.26 (1.19) 10.3 1.36 (1.24)
అరుణాచల్ ప్రదేశ్ (1 383 727) 16.0 1.80 (1.49) 14.8 1.44 (1.24) 16.2 1.88 (1.54)
మిజోరం (1 097 206) 15.0 1.87 (1.78) 13.9 1.63 (1.56) 16.4 2.19 (2.08)
సిక్కిం (610 577) 10.2 1.05 (0.85) 7.8 0.71 (0.54) 11.7 1.32 (1.11)
ఢిల్లీ 14.8 1.62 (1.29) 14.6 1.60 (1.27) 23.4 2.47 (2.06)
CBR = ముడి జననాల రేటు (1000కి); TFR = మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు (ఒక స్త్రీకి పిల్లల సంఖ్య). 1బ్రాకెట్లలో ఉన్న సంఖ్య కావలసిన సంతానోత్పత్తి రేటును సూచిస్తుంది.

ప్రాంతీయ జనన మరణ గణాంకాలు

రాష్ట్రం, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల వారీగా జననాల రేటు, మరణాల రేటు, సహజ వృద్ధి రేటు, శిశు మరణాల రేటు (2010)[65]
రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతం జననాల రేటు మరణాల రేటు సహజ వృద్ధి రేటు శిశు మరణాల రేటు
మొత్తం గ్రామీణ పట్టణ మొత్తం గ్రామీణ పట్టణ మొత్తం గ్రామీణ పట్టణ మొత్తం గ్రామీణ పట్టణ
అండమాన్ నికోబార్ దీవులు 15.6 15.5 15.8 4.3 4.8 3.3 11.3 10.7 12.6 25 29 18
ఆంధ్రప్రదేశ్ 17.9 18.3 16.7 7.6 8.6 5.4 10.2 9.7 11.3 46 51 33
అరుణాచల్ ప్రదేశ్ 20.5 22.1 14.6 5.9 6.9 2.3 14.6 15.2 12.3 31 34 12
అస్సాం 23.2 24.4 15.8 8.2 8.6 5.8 14.9 15.8 10.1 58 60 36
బీహార్ 28.1 28.8 22.0 6.8 7.0 5.6 21.3 21.8 16.4 48 49 38
చండీగఢ్ 15.6 21.6 15.0 3.9 3.7 3.9 11.6 17.9 11.0 22 20 23
ఛత్తీస్‌గఢ్ 25.3 26.8 18.6 8.0 8.4 6.2 17.3 18.4 12.4 51 52 44
దాద్రా నగర్ హవేలీ 26.6 26.0 28.6 4.7 5.1 3.3 21.9 20.9 25.3 38 43 22
డామన్ డయ్యూ 18.8 19.1 18.3 4.9 4.9 4.8 13.9 14.2 13.6 23 19 29
ఢిల్లీ 17.8 19.7 17.5 4.2 4.6 4.1 13.6 15.0 13.4 30 37 29
గోవా 13.2 12.6 13.7 6.6 8.1 5.7 6.6 4.5 8.0 10 10 10
గుజరాత్ 21.8 23.3 19.4 6.7 7.5 5.5 15.1 15.8 14.0 44 51 30
హర్యానా 22.3 23.3 19.8 6.6 7.0 5.6 15.7 16.3 14.3 48 51 38
హిమాచల్ ప్రదేశ్ 16.9 17.5 11.5 6.9 7.2 4.2 10.0 10.3 7.3 40 41 29
జమ్మూ కాశ్మీర్ 18.3 19.5 13.5 5.7 5.9 4.7 12.6 13.6 8.8 43 45 32
జార్ఖండ్ 25.3 26.7 19.3 7.0 7.4 5.4 18.3 19.3 13.9 42 44 30
కర్ణాటక 19.2 20.2 17.5 7.1 8.1 5.4 12.1 12.1 12.1 38 43 28
కేరళ 14.8 14.8 14.8 7.0 7.1 6.7 7.8 7.7 8.1 13 14 10
లక్షద్వీప్ 14.3 15.5 13.2 6.4 6.1 6.7 8.0 9.5 6.5 25 23 27
మధ్య ప్రదేశ్ 27.3 29.2 20.5 8.3 9.0 6.0 18.9 20.2 14.5 62 67 42
మహారాష్ట్ర 17.1 17.6 16.4 6.5 7.5 5.3 10.6 10.2 11.1 28 34 20
మణిపూర్ 14.9 14.8 15.3 4.2 4.3 4.0 10.7 10.5 11.3 14 15 9
మేఘాలయ 24.5 26.6 14.8 7.9 8.4 5.6 16.6 18.2 9.2 55 58 37
మిజోరం 17.1 21.1 13.0 4.5 5.4 3.7 12.5 15.7 9.3 37 47 21
నాగాలాండ్ 16.8 17.0 16.0 3.6 3.7 3.3 13.2 13.3 12.7 23 24 20
ఒడిశా 20.5 21.4 15.2 8.6 9.0 6.6 11.9 12.4 8.6 61 63 43
పుదుచ్చేరి 16.7 16.7 16.7 7.4 8.2 7.0 9.3 8.5 9.6 22 25 21
పంజాబ్ 16.6 17.2 15.6 7.0 7.7 5.8 9.6 9.5 9.8 34 37 28
రాజస్థాన్ 26.7 27.9 22.9 6.7 6.9 6.0 20.0 20.9 16.9 55 61 31
సిక్కిం 17.8 18.1 16.1 5.6 5.9 3.8 12.3 12.3 12.3 30 31 19
తమిళనాడు 15.9 16.0 15.8 7.6 8.2 6.9 8.3 7.8 8.9 24 25 22
త్రిపుర 14.9 15.6 11.5 5.0 4.8 5.7 9.9 10.8 5.8 27 29 19
ఉత్తర ప్రదేశ్ 28.3 29.2 24.2 8.1 8.5 6.3 20.2 20.7 17.9 61 64 44
ఉత్తరాఖండ్ 19.3 20.2 16.2 6.3 6.7 5.1 13.0 13.5 11.1 38 41 25
పశ్చిమ బెంగాల్ 16.8 18.6 11.9 6.0 6.0 6.3 10.7 12.6 5.6 31 32 25

నవజాత, శిశు జనాభా లెక్కలు

భారతదేశంలో శిశు మరణాల రేటు పోకడలు
(1000 జననాలకు, 1 ఏళ్లలోపు, జాతీయ సగటు)
1941 నుండి 2011 వరకు అధికారిక జనాభా గణన ఆధారంగా భారతదేశ లింగ నిష్పత్తి (పురుషులు, స్త్రీల నిష్పత్తి).[66] భారతదేశంలో అల్ట్రాసౌండ్ ఆధారిత జనన పూర్వ సంరక్షణ, లింగ నిర్ధారణ స్క్రీనింగ్ టెక్నాలజీల రాకకు ముందు, తర్వాత ఉన్న అధిక లింగ నిష్పత్తుల ఉనికిని ఈ డేటా సూచిస్తుంది.

కింద ఉన్న పట్టిక గత 15 ఏళ్లలో లింగ ప్రాతిపదికన భారతదేశంలో శిశు మరణాల రేటు పోకడలను సూచిస్తుంది. భారతదేశ పట్టణ ప్రాంతాలలో సగటు స్త్రీ శిశు మరణాల రేట్ల కంటే సగటు పురుష శిశు మరణాల రేట్లు కొంచెం ఎక్కువగా ఉన్నాయి.[67]

NFHS, UNICEF డేటా ప్రకారం శిశు మరణాల రేటు పోకడ (1000 మందికి మరణాలు).
సంవత్సరం పురుషులు స్త్రీలు మొత్తం
1998[68] 69.8 73.5 71.6
2005[67] 56.3 58 57[69]
2009[70] 49 52 N/a
2014[71] 43.7 37.90 40.7[69]
2018[72] 29.95 29.88 29.94[72]

భారతదేశం 2011 జనాభా లెక్కలు ఏడేళ్లలోపు బాలికల సంఖ్యలో తీవ్రమైన క్షీణతను చూపుతున్నాయి - 2001, 2011 మధ్య ఎనిమిది మిలియన్ల ఆడ భ్రూణాలను గర్భస్రావం చేసి ఉండవచ్చని కార్యకర్తలు భావిస్తున్నారు.[73]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "India overtakes China to become world's most populous nation with 1.428 billion people: UN". The Economic Times. 2023-04-20. Retrieved 2023-08-01.
  2. ↑ "India to overtake China as world's most populous country in April 2023". United Nations. 24 April 2023.
  3. ↑ "Median age – The World Factbook". Central Intelligence Agency. Archived from the original on 8 January 2021. Retrieved 2025-11-18.
  4. ↑ Basu, Kaushik (25 July 2007). "India's demographic dividend". BBC News. Retrieved 24 September 2011.
  5. ↑ Ritchie, Hannah (2019-01-15). "India's population growth will come to an end: the number of children has already peaked". Our World in Data. Retrieved 2021-05-28.
  6. ↑ US Department of State (17 April 2012). "Background Note: India".
  7. ↑ "Population" (PDF). Government of India (2011). Census of India. Archived from the original (PDF) on 10 January 2012.
  8. ↑ Angus Maddison, The World Economy: Historical Statistics, Statistical Appendix (2007, ggdc.net). Estimates cited are for the beginning of the 1st millennium ("year 0"), the beginning of the 2nd millennium ("year 1000"), and for the beginning each century since the 16th (years 1820 and 1913 are given for the 19th and 20th century, respectively, as Maddison presents detailed estimates for these years), and a projection for the year 2030.
  9. ↑ Angus Maddison (2001). "Growth of World Population, GDP and GDP Per Capita before 1820". p. 238.
  10. 1 2 3 Angus Maddison (2001), The World Economy: A Millennial Perspective, pages 241–242 Archived 11 నవంబరు 2020 at the Wayback Machine, OECD Development Centre
  11. ↑ Colin Clark (1977). Population Growth and Land Use. Springer Science+Business Media. p. 64. ISBN 9781349157754.
  12. 1 2 3 4 5 6 Angus Maddison (2001), The World Economy: A Millennial Perspective, page 236 Archived 11 నవంబరు 2020 at the Wayback Machine, OECD Development Centre
  13. ↑ John D. Durand, 1974, Historical Estimates of World Population: An Evaluation, University of Pennsylvania, Population Center, Analytical and Technical Reports, Number 10, page 9
  14. ↑ Sing C. Chew, J. David Knottnerus (2002). Structure, Culture, and History: Recent Issues in Social Theory. Rowman & Littlefield. p. 185. ISBN 9780847698370.
  15. ↑ Guillaume Wunsch, Graziella Caselli, Jacques Vallin (2005). "Population in Time and Space". Demography: Analysis and Synthesis. Academic Press. p. 34. ISBN 978-0-12-765660-1.{{cite book}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  16. ↑ John D. Durand, 1974, Historical Estimates of World Population: An Evaluation, University of Pennsylvania, Population Center, Analytical and Technical Reports, Number 10, page 10
  17. ↑ Colin McEvedy; Richard Jones (1978). Atlas of World Population History (PDF). New York: Facts on File. pp. 182–185. Archived from the original (PDF) on 12 November 2020. Retrieved 8 August 2017.
  18. 1 2 Colin McEvedy; Richard Jones (1978). Atlas of World Population History (PDF). New York: Facts on File. pp. 184–185. Archived from the original (PDF) on 12 November 2020. Retrieved 8 August 2017.
  19. ↑ John F. Richards (1995), The Mughal Empire, page 190, Cambridge University Press
  20. 1 2 3 4 5 Abraham Eraly (2007), The Mughal World: Life in India's Last Golden Age, page 5, Penguin Books
  21. 1 2 Paolo Malanima (2009). Pre-Modern European Economy: One Thousand Years (10th–19th Centuries). Brill Publishers. p. 244. ISBN 978-9004178229.
  22. ↑ Tim, Dyson (2018). A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day. pp. 63–65.
  23. 1 2 Irfan Habib; Dharma Kumar; Tapan Raychaudhuri (1987). The Cambridge Economic History of India (PDF). Vol. 1. Cambridge University Press. p. 170.
  24. ↑ Broadberry, Stephen; Gupta, Bishnupriya (2010). "Indian GDP before 1870: Some preliminary estimates and a comparison with Britain" (PDF). Warwick University. p. 23. Retrieved 12 October 2015.
  25. ↑ Irfan Habib; Dharma Kumar; Tapan Raychaudhuri (1987). The Cambridge Economic History of India (PDF). Vol. 1. Cambridge University Press. p. 171.
  26. ↑ "Social Science Review". Registrar, Dhaka University. 24 July 1997 – via Google Books.
  27. 1 2 3 Max Roser (2014), "Fertility Rate", Our World in Data, Gapminder Foundation
  28. ↑ "Life expectancy". Our World in Data. Retrieved 28 August 2018.
  29. 1 2 3 "Digital Colonial Documents (India)". Archived from the original on 8 April 2011. Retrieved 9 April 2011.
  30. ↑ Census of the British empire: 1901. Great Britain Census Office. 1906. p. xviii.
  31. 1 2 3 4 "Census of India – Index of Old Census Reports". Archived from the original on 6 October 2011. Retrieved 9 April 2011.
  32. ↑ Khan J.H. (2004). "Population growth and demographic change in India". Asian Profile. 32 (5): 441–460.
  33. ↑ Klein Ira (1990). "The demographic revolution". Indian Economic and Social History Review. 27 (1): 33–63. doi:10.1177/001946469002700102. S2CID 144517813.
  34. ↑ Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2000 Archived 6 ఫిబ్రవరి 2012 at the Wayback Machine, Census of India, 2001
  35. ↑ Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2011 Archived 1 జనవరి 2022 at the Wayback Machine, Census of India, 2011
  36. ↑ "Birth Rate, Death Rate, Infant Mortality Rate and Total Fertility Rate: India and States". National Commission on Population, Govt of India. 2010. Archived from the original on 19 June 2009. Retrieved 17 January 2012.
  37. ↑ "Census India SRS Bulletins". Registrar General of India, Govt of India. 2011.
  38. ↑ "Census India SRS Bulletins". Registrar General of India, Govt of India. 2013.
  39. ↑ "Long-Run Birth Rate". Our World in Data. Global Change Data Lab. Retrieved 7 January 2025.
  40. ↑ United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division (2024). World Population Prospects 2024, Online Edition.
  41. ↑ "Population in India, 1950 to 2023". Our World in Data. Global Change Data Lab. Retrieved 12 January 2025.
  42. ↑ "Births in India, 1950 to 2023". Our World in Data. Global Change Data Lab. Retrieved 13 January 2025.
  43. ↑ "Deaths in India, 1950 to 2023". Our World in Data. Global Change Data Lab. Retrieved 13 January 2025.
  44. ↑ "Annual change in population in India, 1951 to 2023". Our World in Data. Global Change Data Lab. Retrieved 13 January 2025.
  45. ↑ "Birth rate in India, 1950 to 2023". Our World in Data. Global Change Data Lab. Retrieved 13 January 2025.
  46. 1 2 "Sample Registration System Statistical Report 2021". Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. Ministry of Home Affairs. 7 May 2025. Retrieved 10 May 2025.
  47. 1 2 "Sample Registration System Statistical Report 2022". Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. Ministry of Home Affairs. 12 June 2025. Retrieved 22 July 2025.
  48. 1 2 "Sample Registration System Statistical Report 2023". Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. Ministry of Home Affairs. 12 June 2025. Retrieved 5 September 2025.
  49. 1 2 "Sample Registration System Statistical Report 2024". Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. Ministry of Home Affairs. 20 May 2026. Retrieved 23 May 2026.
  50. ↑ ORGI. "Census of India: Sample Registration System (SRS) Bulletins". censusindia.gov.in.
  51. ↑ "United Nations Statistics Division – Demographic and Social Statistics".
  52. ↑ "Census of India Website: Office of the Registrar General & Census Commissioner, India". censusindia.gov.in.
  53. ↑ Bhavan, Nirman (2015). "National Family Health Survey (NFHS-4) 2015–16" (PDF). Ministry of Health and Family Welfare. Government of India. pp. 2–5. Archived from the original (PDF) on 22 December 2021. Retrieved 13 June 2022.
  54. ↑ "Declining fertility rate may shrink India's population by 300 million in 80 years". 23 July 2020.
  55. ↑ "Statement 1: Civil Registration System: At A Glance, Vital Statistics of India Based on the Civil Registration System 2019" (PDF).
  56. ↑ Life expectancy at birth, total – India (Report). BMC Public Health. 2024. doi:10.1186/s12889-024-18278-3. PMC 11021017. PMID 38627658.
  57. ↑ "Life expectancy at birth, total – India". World Bank Group.
  58. ↑ UN, World Population Prospects (2024)
  59. ↑ "Life expectancy at birth".
  60. ↑ "Life expectancy at age 15".
  61. ↑ "Life expectancy at age 65".
  62. ↑ "Life expectancy at age 80".
  63. ↑ "The DHS Program – Survey Search". dhsprogram.com.
  64. ↑ "India national family health survey NFHS-5 2019–21". Demographic and Health Surveys Program. 15 March 2022.
  65. ↑ "SRS Bulletin Sample Registration system" (PDF). censusindia.gov.in. Archived from the original (PDF) on 31 January 2012.
  66. ↑ "Sex Composition of the Population", Office of Registrar General and Census Commissioner of India, Ministry of Home Affairs, Government of India (2013)
  67. 1 2 "2005–06 National Family Health Survey, Infant and Child Mortality" (PDF). MEASURE DHS. NFHS, a Government of India Organisation. 2006. Archived (PDF) from the original on 13 May 2013.
  68. ↑ "Sample Registration System, Registrar General, Volume 33, No. 1" (PDF). Census of India, Government of India. April 2000. Archived from the original (PDF) on 20 January 2022.
  69. 1 2 "India Fact Sheet – NFHS-4 – 2015–16" (PDF). International Institute for Population Sciences. Archived (PDF) from the original on 11 March 2024.
  70. ↑ "SAMPLE REGISTRATION SYSTEM, REGISTRAR GENERAL, Volume 45, No. 1" (PDF). Census of India, Government of India. January 2011. Archived from the original (PDF) on 9 February 2012. Retrieved 18 January 2012.
  71. ↑ "National Family Health Survey (NFHS-4), 2015–16: India" (PDF). International Institute for Population Sciences. 2017. p. 196. Archived (PDF) from the original on 9 February 2024.
  72. 1 2 "Data Warehouse". UNICEF DATA. Retrieved 8 March 2020.
  73. ↑ Pandey, Geeta (23 May 2011). "India's unwanted girls". BBC News. Retrieved 23 May 2011.
  1. ↑ Includes Bihari languages, Bajri Rajasthani languages, Pahari, Awadhi language, Bagheli/Baghel Khan Language, Banjari Language. A total of 12 types.
ఉల్లేఖన లోపం: "note" అనే గ్రూపులో <ref> ట్యాగులు ఉన్నాయి గానీ, దానికి సంబంధించిన <references group="note"/> ట్యాగు కనబడలేదు
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=భారతదేశ_జనాభా_గణాంకాలు&oldid=4966556" నుండి వెలికితీశారు