Jump to content

భారతీయ నెమలి

వికీపీడియా నుండి

భారతీయ నెమలి
నాగర్‌హోల్ జాతీయ ఉద్యానవనంలో నెమలి
భారతీయ నెమలి పిలుపు
బండిపూర్ జాతీయ ఉద్యానవనంలో నెమలి
Scientific classification Edit this classification
Unrecognized taxon (fix): పావో
Species:
Template:Taxonomy/పావోప నెమలి
Binomial name
Template:Taxonomy/పావోప నెమలి
లినేయస్ , 1758
స్థానిక పరిధిని చూపించే పటం

భారతీయ నెమలి (పావో క్రిస్టాటస్), దీనిని సాధారణ నెమలి లేదా నీలి నెమలి అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది భారత ఉపఖండానికి చెందిన నెమలి జాతి. ఇది భారత ఉపఖండం ఉద్భవించినప్పటికీ, అప్పటి నుండి ప్రపంచంలోని అనేక ఇతర ప్రాంతాలకు పరిచయం చేయబడింది. మగ నెమళ్లను నెమళ్ళు అని, ఆడ నెమళ్లను బఠానీలు అని పిలుస్తారు, అయితే రెండు లింగాలను తరచుగా వ్యవహారికంగా "నెమలి" అని పిలుస్తారు.

భారతీయ నెమలిలో లైంగిక ద్విరూపత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది . ప్రకాశవంతమైన రంగులో ఉండే మగ నెమలికి నీలి రంగు తల, విసనకర్ర ఆకారంలో ఉండే శిరస్త్రాణం ఉంటాయి. ఇది తన పొడవైన తోకకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ తోక, రంగురంగుల కంటి చుక్కలున్న పొడవాటి పై తోక ఈకలతో ఏర్పడుతుంది . జతకట్టే సమయంలో ఈ గట్టి ఈకలను విసనకర్రలా పైకి లేపి, ప్రదర్శనలో భాగంగా కంపింపజేస్తారు . ఆడ నెమలి ప్రధానంగా గోధుమ రంగులో ఉండి, తెల్లటి ముఖం, మెరిసే ఆకుపచ్చ రంగు మెడ కింది భాగాన్ని కలిగి ఉంటుంది. దీనికి అంతటి విస్తృతమైన తోక ఉండదు. భారతీయ నెమలిలో ల్యూసిస్టిక్ తెల్ల నెమలితో సహా అనేక రంగు ఉత్పరివర్తనాలు ఉన్నాయి.

పై ఈకల పొడవు, పరిమాణం ఉన్నప్పటికీ, నెమలికి ఎగరగల సామర్థ్యం ఉంది. నెమలి ప్రధానంగా బహిరంగ అడవులలో లేదా సాగు భూములలో నేలపై నివసిస్తుంది, అక్కడ అది పండ్లు, ధాన్యాల కోసం ఆహారం వెతుకుతుంది, అలాగే పాములు, బల్లులు, చిన్న ఎలుకలను కూడా వేటాడుతుంది. అది బిగ్గరగా అరుస్తుంది, దీనివల్ల దానిని గుర్తించడం సులభం అవుతుంది, అటవీ ప్రాంతాలలో వేటాడే జంతువుల ఉనికిని సూచించడానికి ఈ అరుపులను తరచుగా ఉపయోగిస్తుంది. ఇది చిన్న చిన్న గుంపులుగా నేలపై ఆహారం కోసం వెతుకుతుంది. సాధారణంగా పొదల గుండా నడుచుకుంటూ తప్పించుకుంటుంది. ఇది ఎగరడాన్ని మాత్రం నివారిస్తుంది, అయినప్పటికీ విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి ఎత్తైన చెట్లలోకి ఎగురుతుంది.

భారతీయ నెమలి విస్తృతమైన రైలు పనితీరు ఒక శతాబ్దానికి పైగా చర్చనీయాంశంగా ఉంది. 19వ శతాబ్దంలో, చార్లెస్ డార్విన్ దీనిని ఒక పజిల్గా కనుగొన్నాడు, సాధారణ సహజ ఎంపిక ద్వారా వివరించడం కష్టం. అతని తరువాతి వివరణ, లైంగిక ఎంపిక, విస్తృతంగా కానీ విశ్వవ్యాప్తంగా ఆమోదించబడలేదు. 20వ శతాబ్దంలో, అమోట్జ్ జహావి ఈ రైలు ఒక వైకల్యం అని, పురుషులు తమ రైళ్ల వైభవానికి అనుగుణంగా తమ ఫిట్నెస్ను నిజాయితీగా సూచిస్తున్నారని వాదించారు. విస్తృతమైన అధ్యయనం చేసినప్పటికీ, ఇందులో ఉన్న యంత్రాంగాలపై అభిప్రాయాలు విభజించబడ్డాయి.,

భారతీయ నెమలి ఐయుసిఎన్ రెడ్ లిస్ట్ అతి తక్కువ ఆందోళన కలిగించేదిగా జాబితా చేయబడింది. ఇది భారతదేశ జాతీయ పక్షి హిందూ, గ్రీకు పురాణాలలో పూజించబడుతుంది.

వర్గీకరణ

[మార్చు]

భారతీయ నెమలిని 1758లో స్వీడిష్ ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త కార్ల్ లిన్నేయస్ తన 'సిస్టెమా నాచురే' పదవ సంచికలో దాని ప్రస్తుత ద్వినామీకరణ నామం 'పావో క్రిస్టేటస్'తో అధికారికంగా వర్ణించారు.[2][3] ' పావో ' అనే ప్రజాతి పేరు లాటిన్ భాషలో "నెమలి" అని అర్థం,[4] ఇది గ్రీకు పదం 'టావోస్' నుండి వచ్చింది , ఇది పర్షియన్ ' టావస్' నుండి ఉద్భవించింది , ఇది తమిళ పదం ' టోకేయి' నుండి వచ్చింది.[5][6] 'క్రిస్టేటస్ ' అనే జాతి విశేషణం లాటిన్ భాషలో "శిఖరం కలిగిన" అని అర్థం.[7] ఈ జాతి ఏకజాతిగా పరిగణించబడుతుంది : ఉపజాతులు ఏవీ గుర్తించబడలేదు.[8]

లిఖిత ఆంగ్లంలో నెమలి అనే పదం మొట్టమొదట 14వ శతాబ్దం నుండి ఉపయోగించబడింది, ఇక్కడ జియోఫ్రే చౌసెర్ తన పద్యం ట్రోయిలస్ అండ్ క్రిసైడ్లో "గర్వంగా ఒక పెకోక్" అనే ఉపమానంలో ఈ పదాన్ని ఉపయోగించాడు.[9][10] నెమలి, పకోక్, పెకోక్, పకోక, పోకోక్, పోకోక్ వంటి వివిధ స్పెల్లింగ్ రకాలు ఉన్నాయి.[5]

వివరణ

[మార్చు]
తన అభిమాని ఆకారపు శిఖరాన్ని చూపిస్తున్న మగ భారతీయ నెమలి తలశిఖరం

భారతీయ నెమలి పరిమాణం రంగు, శిఖరం ఆకారం వాటి స్థానిక పంపిణీ పరిధిలో వాటిని సులభంగా గుర్తించగలిగేలా చేస్తాయి.[11] ఇది లైంగిక ద్విరూపత గుర్తించదగిన రూపాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది. [12][13] మగ నెమలి లేదా నెమలి అనేది పెద్ద పరిమాణంలో ఉండే పక్షి, దీని తోక పొడవు సగటున మగ నెమలి పెద్ద పరిమాణంలో ఉండే పక్షి. దీని ముక్కు నుండి తోక వరకు సగటు పొడవు 100–120 సెం.మీ (40–46 అంగుళాలు), పూర్తిగా పెరిగిన తోక చివరి వరకు 200–230 సెం.మీ (78–90 అంగుళాలు) ఉంటుంది. దీని బరువు 4.1–5.2 కిలోగ్రాములు (9–11.5 పౌండ్లు) ఉంటుంది. ఇది ఫాసియానిడే కుటుంబంలోని అత్యంత బరువైన పక్షులలో ఒకటి . మగ నెమలికి లోహపు నీలం రంగు శిరస్సు పొట్టిగా, వంకరగా ఉండే నీలం-ఆకుపచ్చ రంగు తల ఈకలు ఉంటాయి. దీనికి విసనకర్ర ఆకారంలో శిరస్సు ఉంటుంది , దీనిలో నల్లని ఈకల కాడలు ఉండి, చివర నీలం-ఆకుపచ్చ రంగు పొరతో కప్పబడి ఉంటాయి. కంటి పైన ఒక తెల్లని చార, కంటి కింద ఒక నెలవంక ఆకారంలో తెల్లని మచ్చ, తెల్లని చర్మంతో ఏర్పడి ఉంటాయి. లోర్, గడ్డం, గొంతు ఆకుపచ్చని ఈకలతో కప్పబడి ఉంటాయి. దీనికి పొడవైన నీలి మెడ , పొలుసుల వంటి కాంస్య-ఆకుపచ్చ ఈకలు, వీపుపై నలుపు, రాగి రంగు గుర్తులు ఉంటాయి. భుజఫలకం ప్రాంతం, రెక్కలు ముదురు గోధుమ రంగు ప్రాథమిక ఈకలతో నల్లని ద్వితీయ ఈకలతో ఏర్పడి ఉంటాయి. తోక ముదురు గోధుమ రంగులో ఉండి, నిగనిగలాడే ఆకుపచ్చ ఛాతీ, లేత గోధుమరంగు తొడలు, నలుపు-గోధుమ రంగు ఉదరం, తోక కవర్ట్‌లు కలిగి ఉంటుంది.[14][15]

తోక కవర్ట్ క్లోజప్, ప్రత్యేకమైన కంటి-మచ్చను చూపిస్తుంది

మగ పక్షి దాని పిరుదుల నుండి విస్తరించి ఉండే పొడవైన తోక ఈకల సమూహానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ తోక ఈకలు పొడవైన పై తోక కవర్ట్‌లతో ఏర్పడి ఉంటాయి, ఇవి కాంస్య-ఆకుపచ్చ రంగులో ఉండి, బయటి పొడవైన ఈకలు ఒక విస్తృతమైన కంటి-మచ్చతో ముగుస్తాయి. కంటి మచ్చలు ఊదా-నలుపు, గుండె ఆకారంలో ఉండే కేంద్రకాన్ని కలిగి ఉంటాయి, నీలం, బయటి రాగి అంచుతో చుట్టబడి ఉంటాయి, దీని చుట్టూ ప్రత్యామ్నాయ ఆకుపచ్చ, కాంస్య రంగులు ఉంటాయి. కొన్ని బయటి ఈకలు మచ్చను కలిగి ఉండవు, అర్ధచంద్రాకారపు నల్లటి కొనతో ముగుస్తాయి.[16][17] రైలు ఈకలు రంగు వర్ణద్రవ్యం కలిగి ఉండవు, రంగు వేయడం అనేది ఈకలు యొక్క సూక్ష్మ నిర్మాణం, ఆప్టికల్ దృగ్విషయం ఫలితం.[18] మగవారికి వెనుక కాలి పైన కాలు మీద స్పర్ ఉంటుంది. రైలు ఈకలు మగ టార్సల్ స్పర్ దాని జీవితంలో రెండవ సంవత్సరంలో మాత్రమే అభివృద్ధి చెందుతాయి. నాలుగు సంవత్సరాల వయస్సు వరకు రైళ్లు పూర్తిగా అభివృద్ధి చేయబడవు.[19] మగ భారతీయ నెమలి రైలు ఈకలు కూడా ప్రతి సంవత్సరం పూయబడతాయి, సాధారణంగా ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబర్లో రుతుపవనాల చివరిలో ప్రారంభమై ఫిబ్రవరి నుండి మార్చి వరకు పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందుతాయి.[16][19] ఫ్లైట్ ఈకలు మొలక ఏడాది పొడవునా వ్యాపించి ఉండవచ్చు .[20]

ఆడ నెమళ్లు లేదా నెమలిపిల్లలు, సుమారు 38 సెం.మీ (15 అంగుళాలు) పొడవుతో చిన్నవిగా ఉంటాయి, 2.7–4.1 కిలోల (6–9 పౌండ్లు) బరువు ఉంటాయి. నెమలిపిల్లకు ఎరుపు-గోధుమ రంగు తల, శిరస్త్రాణం ఉంటుంది, దీని చివరలు ముదురు గోధుమ రంగులో ఉండి ఆకుపచ్చ అంచులను కలిగి ఉంటాయి. పై శరీరం లేత మచ్చలతో గోధుమ రంగులో ఉంటుంది, ప్రాథమిక, ద్వితీయ ఈకలు, తోక ముదురు గోధుమ రంగులో ఉంటాయి. కింది మెడ లోహపు ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంటుంది, ముదురు గోధుమ రంగు రొమ్ము ఈకలు ఆకుపచ్చ రంగుతో మెరుస్తూ ఉంటాయి. కింది భాగాలు తెల్లగా ఉంటాయి. రెండు లింగాలకూ ముదురు గోధుమ రంగు కళ్ళు, గోధుమ రంగు ముక్కు, కాళ్ళు ఉంటాయి. యువ మగ నెమళ్లు కూడా ముదురు గోధుమ రంగు ప్రాథమిక ఈకలతో ఆడ నెమళ్లను పోలి ఉంటాయి. [21][22]

ఉత్పరివర్తనలు, సంకరజాతులు

[మార్చు]
లైడెన్‌లోని నేచురాలిస్ బయోడైవర్సిటీ సెంటర్ నుండి వచ్చిన మెలనిస్టిక్ నల్ల భుజాల భారతీయ నెమలి
ప్రదర్శన చేస్తున్న ల్యూసిస్టిక్ తెల్ల భారతీయ నెమలి

ఎంపిక చేసిన ప్రజననం ద్వారా బందీగా పెంచే పక్షులలో భారతీయ నెమలిలో అనేక రంగు ఉత్పరివర్తనాలు సాధారణం అయ్యాయి . నల్ల భుజాల ఉత్పరివర్తనాన్ని మొదట్లో భారతీయ నెమలి ( P. nigripennis ) ఉపజాతిగా లేదా ప్రత్యేక జాతిగా కూడా పరిగణించారు.[23] ఇది పెంపకంలో ఉన్న ఒక రకమని చార్లెస్ డార్విన్ బలమైన సాక్ష్యాలను సమర్పించారు, ఇది ఇప్పుడు బాగా స్థిరపడి ఆమోదించబడింది. ఇది అడవి జాతి కాకుండా ఒక రంగు వైవిధ్యం అని నిరూపించడం డార్విన్‌కు చాలా ముఖ్యం, ఎందుకంటే ఇది అడవిలో సహజ ఎంపిక ద్వారా నెమ్మదిగా మార్పు చెందుతుందనే అతని సిద్ధాంతానికి విరుద్ధంగా ఉంది.[24] ఈ జన్యు వైవిధ్యంలో, వయోజన మగ నెమలి నల్ల రెక్కలతో మెలనిస్టిక్‌గా ఉంటుంది . పిల్ల పక్షులు లేత తెలుపు రంగులో, పసుపు-గోధుమ రంగు చివరలు గల రెక్కలతో ఉంటాయి. మగ నెమలిలో మెలనిజంను కలిగించే జన్యువు, ఆడ పక్షులలో రంగు పలుచబడటానికి కారణమవుతుంది, దీనివల్ల అవి లేత తెలుపు, గోధుమ రంగు గుర్తులను కలిగి ఉంటాయి.[14][25] ఇతర రకాల ఉత్పరివర్తనాలలో మచ్చల, తెలుపు ఉత్పరివర్తనాలు ఉన్నాయి, ఇవి నిర్దిష్ట లోసై వద్ద అల్లెలిక్ వైవిధ్యం ఫలితంగా ఏర్పడతాయి.[26][27]

మగ ఆకుపచ్చ నెమలి ( Pavo muticus ), ఆడ భారతీయ నెమలి ( P. cristatus ) మధ్య సంకరణం వలన "స్పాల్డింగ్" అనే స్థిరమైన సంకరజాతి ఉత్పత్తి అవుతుంది, దీనికి కాలిఫోర్నియాకు చెందిన పక్షి ప్రేమికుడు కీత్ స్పాల్డింగ్ పేరు పెట్టారు.[28] తెలియని వంశవృక్షం గల పక్షులను అడవిలోకి విడుదల చేస్తే అవుట్‌బ్రీడింగ్ డిప్రెషన్ సంభవించవచ్చు , ఎందుకంటే హాల్డేన్ నియమం ప్రకారం అటువంటి సంకరజాతులు, వాటి సంతానం మనుగడ సామర్థ్యం తరచుగా తగ్గుతుంది.[29][30]

పంపిణీ & నివాస

[మార్చు]
యాల జాతీయ ఉద్యానవనంలో ఆడ భారతీయ నెమలి

భారతీయ నెమలి భారత ఉపఖండం నివాస పెంపకందారు భారతదేశం, శ్రీలంక చాలా వరకు కనిపిస్తుంది. భారతదేశంలో, ఇది వాయవ్యంలో సింధు లోయ నుండి ఈశాన్యంలో అస్సాం వరకు, ఉత్తరాన హిమాలయాల నుండి దక్షిణ కొన వరకు, తూర్పు భారతదేశం సుందర్బన్స్ చిత్తడి నేలలు మినహా దేశవ్యాప్తంగా కనిపిస్తుంది. భారతదేశంలో, ఇది ఉత్తరాన 5,000 అడుగుల (1,500 మీటర్ల) ఎత్తు వరకు దక్షిణాన పర్వతాలలో 6,000 అడుగుల (1,800 మీటర్ల) ఎత్తు వరకు కనిపిస్తుంది. శ్రీలంకలో, ఇది ఎక్కువగా పొడి లోతట్టు ప్రాంతాలలో నివసిస్తుంది. ఇది సాధారణంగా అడవులు, చిన్న కొండలు, నీటి వనరుల సమీపంలో ఉన్న పొదలు గల ప్రాంతాలలో కనిపిస్తుంది. ఇది సాగు చేయదగిన భూములను కూడా ఆక్రమించి, మానవ నివాసాలలో పాక్షిక-పెంపుడు స్థితిలో నివసిస్తుంది.[31] అప్పటి నుండి నెమలి ప్రపంచంలోని అనేక ఇతర ప్రాంతాలలో ప్రవేశపెట్టబడింది కొన్ని ప్రాంతాలలో క్రూరంగా మారింది.[32] ఇది అలెగ్జాండర్ ది గ్రేట్ చేత ఐరోపాలోకి ప్రవేశపెట్టబడిందని భావిస్తున్నారు, అయితే ఈ పక్షి ముందుగానే పరిచయం చేయబడి క్రీస్తుపూర్వం 450 నాటికి ఏథెన్స్ చేరుకుని ఉండవచ్చు.[33][34]

భారతీయ నెమలి మొదటి సంపూర్ణ-జన్యు శ్రేణి 15,970 ప్రోటీన్-కోడింగ్ శ్రేణులను గుర్తించింది. కోడి జన్యువు (9.45%) కంటే తక్కువ పునరావృత డిఎన్ఏ (8.62%) కలిగి ఉన్నట్లు కనుగొనబడింది. ఈ జనాభా కనీసం రెండు బాటిల్‌నెక్స్‌లను (నాలుగు మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం 450,000 సంవత్సరాల క్రితం) ఎదుర్కొందని అధ్యయనాలు సూచించాయి , దీని ఫలితంగా దాని ప్రభావవంతమైన జనాభా పరిమాణంలో తీవ్రమైన తగ్గింపు ఏర్పడింది.[35]

ప్రవర్తన & పర్యావరణం

[మార్చు]
విమానంలో భారతీయ నెమలి

భారతీయ నెమలి, 'మస్టర్స్' అని పిలువబడే చిన్న సమూహాలలో నేలపై మేత మేస్తుంది. ఈ సమూహాలలో సాధారణంగా ఒక మగ నెమలి, మూడు నుండి ఐదు ఆడ నెమళ్లు ఉంటాయి. సంతానోత్పత్తి కాలం తర్వాత, ఈ గుంపులలో సాధారణంగా ఆడ నెమళ్లు, పిల్లలు మాత్రమే ఉంటాయి. ఇది తెల్లవారుజామున బహిరంగ ప్రదేశాలలో కనిపిస్తుంది, పగటిపూట ఎండ తీవ్రంగా ఉన్నప్పుడు ఆశ్రయం కింద విశ్రాంతి తీసుకుంటుంది. సంధ్యా సమయంలో ఇది తరచుగా దుమ్ము స్నానం చేస్తూ కనిపిస్తుంది.[36] ఇది రాత్రివేళ పొడవైన చెట్లపై నివసిస్తుంది, కానీ కొన్నిసార్లు రాళ్ళు లేదా భవనాలను ఉపయోగించవచ్చు.[37][38][39] పక్షులు సాధారణంగా సాయంత్రం సమయంలో తమ నివాస స్థలాలకు చేరుకుంటాయి, తమ స్థానాలను తీసుకునే ముందు తరచుగా కాల్ చేస్తాయి.[40] దాని పరిమాణం ఉన్నప్పటికీ, భారతీయ నెమలి ఎగరగలిగే సామర్థ్యం కలిగి ఉంటుంది. అయితే, ఇది అరుదుగా ఎగురుతుంది, తరచుగా కలవరపడినప్పుడు లేదా భంగం కలిగించినప్పుడు అండర్ గ్రోత్ గుండా కాలినడకన పరిగెత్తడం ద్వారా తప్పించుకుంటుంది. ఇది టేకాఫ్ అయినప్పుడు, గ్లైడింగ్ కాకుండా విమానాన్ని నిర్వహించడానికి సాధారణ, నెమ్మదిగా ఫ్లాప్లను ఉపయోగిస్తుంది.[37][36]

ఆహారం

[మార్చు]

భారతీయ నెమలి ఉదయాన్నే బహిరంగ ప్రదేశాలలో సోమరిగా మేస్తూ కనిపిస్తుంది, ఉదయం & సాయంత్రం వేళల్లో మేత కోసం సాగు భూములకు వెళ్ళవచ్చు.[16] ఈ సమూహాలు తరచుగా ఒకే ఫైల్లో సమీపంలోని వాటర్ హోల్స్కు పానీయం కోసం వెళ్తాయి. ఈ పక్షులు తరచుగా మానవ ఆవాసాలకు సమీపంలో సమావేశమవుతాయి, మానవులచే తినిపించబడవచ్చు. మానవ స్థావరాల చుట్టూ, ఇది ఆహార స్క్రాప్లను, మానవ విసర్జనను కూడా తింటుంది. దాని ఆహారంలో వేరుశెనగ, టమోటాలు, వరి, మిరపకాయలు,అరటిపండ్లు ఉన్నాయి.[41] గిర్ అడవి, దాని ఆహారంలో జిజిఫస్ బెర్రీలు పెద్ద సంఖ్యలో ఉంటాయి.[42] అనైకట్టి కొండలలో దీని ఆహారంలో ఎక్కువగా కూరగాయల పదార్థం , 9% కంటే తక్కువ చీమలు, చెదపురుగులు, మిడుతలు, బీటిల్స్, వానపాములు ఉంటాయి.[43] రెండు భారతీయ నెమళ్ళు ఒక నాగుపామును పెక్ చేయడం, టొమాటో గమనించబడింది, కానీ వారు దానిని చంపలేదు.[44]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ BirdLife International (2016). "Pavo cristatus". IUCN Red List of Threatened Species. 2016 e.T22679435A92814454. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22679435A92814454.en. Retrieved 2 January 2022.
  2. ↑ Linnaeus, C. (1758). Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis (in లాటిన్). Vol. 1 (10th ed.). Holmiae (Stockholm): Laurentii Salvii. p. 156. Archived from the original on 23 August 2021. Retrieved 15 February 2025.
  3. ↑ Peters, J. L., ed. (1934). Check-List of Birds of the World. Vol. 2. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. p. 133. Archived from the original on 15 February 2025. Retrieved 15 February 2025.
  4. ↑ Jobling, J. A. "Pavo". The Key to Scientific Names. Cornell Lab of Ornithology. Retrieved 15 February 2025.
  5. ↑ 5.0 5.1 Hunter, R. (1901). The Imperial Encyclopaedic Dictionary: Volume 7. University of Michigan. p. 3028.
  6. ↑ Burton, R. F. (1884). The book of the sword. Chatto and Windus. p. 155. ISBN 978-0-486-25434-0. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help)
  7. ↑ Jobling, J. A. "cristatus". The Key to Scientific Names. Cornell Lab of Ornithology. Archived from the original on 15 February 2025. Retrieved 15 February 2025.
  8. ↑ Gill, F.; Donsker, D.; Rasmussen, P., eds. (2024). "Pheasants, partridges, francolins". IOC World Bird List Version 14.2. International Ornithologists' Union. Archived from the original on 5 October 2021. Retrieved 15 February 2024.
  9. ↑ Chaucer, Geoffrey. "Troilus and Criseyde" (PDF). University of New York. Archived (PDF) from the original on 4 June 2024. Retrieved 1 June 2024.
  10. ↑ Weekley, E. (1921). An etymological dictionary of modern English. John Murray. p. 528. ISBN 978-1-176-40695-7. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help)
  11. ↑ "Pavo cristatus". India biodiversity portal. Archived from the original on 18 April 2024. Retrieved 1 June 2024.
  12. ↑ Elphick, C.S.; Reed, M.; Delehanty, D.J. (2007). "Applications of reproductive biology to bird conservation and population management". In Jamieson, B.G.M. (ed.). Reproductive Biology and Phylogeny of Birds, Part B: Sexual Selection, Behavior, Conservation, Embryology and Genetics. Enfield: Science Publishers. p. 377. ISBN 978-1-482-28051-7.
  13. ↑ Hall, B. K.; Hallgrímsson, B.; Strickberger, M. W. (2014). Strickberger's Evolution. Jones & Bartlett. p. 278. ISBN 978-1-449-61484-3.
  14. ↑ 14.0 14.1 Blanford, W. T.; Oates, E. W. (1889). The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma. Birds. Vol. 4. Taylor & Francis. pp. 68–70.
  15. ↑ Whistler, H. (1949). Popular handbook of Indian birds (4th ed.). Gurney and Jackson. pp. 407–410. ISBN 978-1-135-41787-1. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help)
  16. ↑ 16.0 16.1 16.2 Blanford, W. T.; Oates, E. W. (1889). The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma. Birds. Vol. 4. Taylor & Francis. pp. 68–70.
  17. ↑ Whistler, H. (1949). Popular handbook of Indian birds (4th ed.). Gurney and Jackson. pp. 407–410. ISBN 978-1-135-41787-1. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help)
  18. ↑ Blau, S.K.. "Light as a Feather: Structural Elements Give Peacock Plumes Their Color".
  19. ↑ 19.0 19.1 Sharma, I. K.. "Ecological Studies of the Plumes of the Peacock (Pavo cristatus)".
  20. ↑ Marien, D.. "Notes on some pheasants from southwestern Asia, with remarks on molt".
  21. ↑ Blanford, W. T.; Oates, E. W. (1889). The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma. Birds. Vol. 4. Taylor & Francis. pp. 68–70.
  22. ↑ Whistler, H. (1949). Popular handbook of Indian birds (4th ed.). Gurney and Jackson. pp. 407–410. ISBN 978-1-135-41787-1. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help)
  23. ↑ Sclater, P. L. (1860). "On the black-shouldered peafowl of Latham (Pavo nigripennis)". Proceedings of the Zoological Society of London: 221–222.
  24. ↑ Van Grouw, H.; Dekkers, W. (2023). "The taxonomic history of Black-shouldered Peafowl; with Darwin's help downgraded from species to variation". Bulletin of the British Ornithologists' Club. 143 (1): 111–121. Bibcode:2023BBrOC.143..111V. doi:10.25226/bboc.v143i1.2023.a7. hdl:10141/623047.
  25. ↑ Seth-Smith, D. (1940). "Peafowl". Avicultural Magazine. Vol. 5. pp. 205–206.
  26. ↑ Somes, R. G.; Burger, R. E. (1991). "Plumage Color Inheritance of the Indian Blue Peafowl (Pavo Cristatus): Blue, Black-Shouldered, Cameo, and Oaten". Journal of Heredity. 82: 64–68. doi:10.1093/jhered/82.1.64.
  27. ↑ Somes, R. G.; Burger, R. E. (1993). "Inheritance of the White and Pied Plumage Color Patterns in the Indian Peafowl (Pavo cristatus)". Journal of Heredity. 84 (1): 57–62. doi:10.1093/oxfordjournals.jhered.a111277.
  28. ↑ Jackson, C. E. (2006). Peacock. Reaktion Books. pp. 10–11. ISBN 978-1-861-89293-5.
  29. ↑ Haldane, J. B. S. (1922). "Sex ratio and unisexual sterility in hybrid animals". Journal of Genetics. 12 (2): 101–109. doi:10.1007/BF02983075. S2CID 32459333. Archived from the original on 28 November 2019. Retrieved 11 September 2019.
  30. ↑ Leimu, R.; Fischer, M. (2010). "Between-Population Outbreeding Affects Plant Defence". PLOS ONE. 5 (9) e12614. Bibcode:2010PLoSO...512614L. doi:10.1371/journal.pone.0012614. PMC 2935481. PMID 20838662.
  31. ↑ Dodsworth, P.T.L. (1912). "Occurrence of the Common Peafowl Pavo cristatus, Linnaeus in the neighbourhood of Simla, N.W. Himalayas". Journal of the Bombay Natural History Society. 21 (3): 1082–1083. Archived from the original on 16 February 2019. Retrieved 21 December 2017.
  32. ↑ Long, J .L. (1981). Introduced Birds of the World. Agricultural Protection Board of Western Australia.
  33. ↑ Whitman, C.H. (1898). "The birds of Old English literature". The Journal of Germanic Philology. 2 (2): 40. doi:10.5962/bhl.title.54912.
  34. ↑ Nair, P. T. (1974). "The Peacock Cult in Asia" (PDF). Asian Folklore Studies. 33 (2): 93–170. doi:10.2307/1177550. JSTOR 1177550. Archived from the original (PDF) on 5 February 2009.
  35. ↑ Jaiswal, S.K.; Gupta, A.; Saxena, R.; Prasoodanan, V.P.; Sharma, A.K.; Mittal, P.; Roy, A.; Shafer, A.B.; Vijay, N.; Sharma, V.K. (2018). "Genome sequence of Indian Peacock reveals the peculiar case of a glittering bird". Frontiers in Genetics. 9: 392. doi:10.3389/fgene.2018.00392. PMC 6156156. PMID 30283495.
  36. ↑ 36.0 36.1 Ali, S.; Ripley, S. D. (1980). Handbook of the birds of India and Pakistan. Vol. 2 (2nd ed.). Oxford University Press. pp. 123–126. ISBN 978-0-195-62063-4.
  37. ↑ 37.0 37.1 Whistler, H. (1949). Popular handbook of Indian birds (4th ed.). Gurney and Jackson. pp. 407–410. ISBN 978-1-135-41787-1. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help)
  38. ↑ Trivedi, P.. "Roost selection by Indian Peafowl (Pavo cristatus) in Gir Forest, India".
  39. ↑ Parasharya, B. M.. "Roosting behaviour of Indian Peafowl Pavo cristatus".
  40. ↑ Navaneethakannan, K.. "Activity patterns in a colony of Peafowls (Pavo cristatus) in nature".
  41. ↑ Johnsingh, A.J.T. & Murali, S. (1978). "The ecology and behaviour of the Indian Peafowl". Journal of the Bombay Natural History Society. 75 (4): 1069–1079. Archived from the original on 2 August 2020. Retrieved 21 December 2017.
  42. ↑ Trivedi, P. & Johnsingh, A.J.T. (1995). "Diet of Indian Peafowl Pavo cristatus Linn. in Gir Forest, Gujarat". Journal of the Bombay Natural History Society. 92 (2): 262–263. Archived from the original on 2 August 2020. Retrieved 21 December 2017.
  43. ↑ Rajeshkumar, N. & Balasubramanian, P. (2011). "Habitat use and food habits of Indian Peafowl Pavo cristatus in Anaikatty Hills, Western Ghats" (PDF). Indian Birds. 7 (5): 125–127.
  44. ↑ Johnsingh, A.J.T. (1976). "Peacocks and cobra". Journal of the Bombay Natural History Society. 73 (1): 214.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=భారతీయ_నెమలి&oldid=4850202" నుండి వెలికితీశారు