భారత హోం వ్యవహారాల మంత్రి

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
భారత హోం వ్యవహారాల మంత్రి
Griha Mantri
Emblem of India.svg
Flag of India.svg
Shri Amit Shah taking charge as the Union Minister for Home Affairs, in New Delhi on June 01, 2019.jpg
Incumbent
అమిత్ షా

since 2019 మే 30
మినిస్ట్రీ ఆఫ్ హోమ్ అఫైర్స్
విధంగౌరవనీయుడు
AbbreviationHM
సభ్యుడుకేంద్ర మంత్రివర్గం
రిపోర్టు టుప్రధానమంత్రి,
భారత పార్లమెంట్
స్థానంనార్త్ బ్లాక్, రాష్ట్రపతి భవన్, న్యూ ఢిల్లీ
నియామకంప్రధానమంత్రి సలహా మేరకు రాష్ట్రపతి
కాల వ్యవధి5 సంవత్సరాలు
అగ్రగామిరాజ్‌నాథ్ సింగ్
(2014-2019)
ప్రారంభ హోల్డర్సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్
(1947-1950)
నిర్మాణం1947 ఆగష్టు 15
భారతదేశం
Emblem of India.svg

ఈ వ్యాసం భారతదేశం రాజకీయాలు, ప్రభుత్వంలో ఒక భాగం.


కేంద్ర ప్రభుత్వం

రాజ్యాంగం



భారత హోం వ్యవహారాల మంత్రి (లేదా హోమ్ మినిస్టర్) భారత ప్రభుత్వ హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖకు అధిపతి. కేంద్ర మంత్రివర్గంలోని అత్యంత సీనియర్ అధికారులలో ఒకడు. భారతదేశ అంతర్గత భద్రత నిర్వహణ హోం మంత్రి ప్రధాన బాధ్యతగా ఉంటుంది.దేశానికి చెందిన పెద్ద పోలీసు దళం దాని అధికార పరిధిలోకి వస్తుంది.హోమ్ మినిస్టరుకు అప్పుడప్పుడు, హోం వ్యవహారాల రాష్ట్ర మంత్రి, దిగువ స్థాయి హోం వ్యవహారాల సహాయ మంత్రి సహకారాలు అందిస్తారు.

స్వతంత్ర భారతదేశం మొదటి హోం మంత్రి, సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ కాలం నుండి, కేంద్ర మంత్రివర్గంలో ప్రధానమంత్రికి మాత్రమే ఈ కార్యాలయం సీనియారిటీలో రెండవ స్థానంలో ఉంది. పటేల్‌లాగే పలువురు హోంమంత్రులు ఉప ప్రధానమంత్రిగా అదనపు మంత్రిత్వశాఖలను కలిగి ఉన్నారు.2020 ఫిబ్రవరి నాటికి, ముగ్గురు హోం మంత్రులు లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి, చరణ్ సింగ్, పివి నరసింహారావు ప్రధానమంత్రులు అయ్యారు. 1998 మార్చి 19 నుండి 2004 మే 22 వరకు సేవలందిస్తున్న ఎల్‌.కె.అద్వానీ, 2020 ఫిబ్రవరి నాటికి అత్యధిక కాలం పాటు హోం మంత్రిగా పనిచేసాడు.

2014 మే 26 నుండి, 2019 మే 30 వరకు, భారత హోం మంత్రిగా భారతీయ జనతా పార్టీకి చెందిన రాజ్‌నాథ్ సింగ్, సుశీల్ కుమార్ షిండే నుండి పదవీభాద్యతలు చేపట్టారు. 2019 మే 31న, రెండవ మోడీ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రమాణ స్వీకారం తర్వాత అమిత్ షా దాని 31వ అధికారిగా పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించారు.

అంతర్గత భద్రత, సరిహద్దు నిర్వహణ, కేంద్రం-రాష్ట్ర సంబంధాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పరిపాలన, కేంద్ర సాయుధ పోలీసు బలగాల నిర్వహణ, విపత్తు నిర్వహణ మొదలైన అనేక రకాల బాధ్యతలను హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (ఎం.హచ్.ఎ) నిర్వర్తిస్తుంది, హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ అంతర్గత భద్రతా పరిస్థితిని నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తుంది, తగిన సలహాలను జారీ చేస్తుంది, ఇంటెలిజెన్స్ ఇన్‌పుట్‌లను పంచుకుంటుంది, భద్రత, శాంతి, సామరస్యానికి భంగం కలగకుండా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు మానవశక్తి, ఆర్థిక మద్దతు, మార్గదర్శకత్వం, నైపుణ్యాన్ని అందిస్తుంది. [1]

హోం మంత్రుల జాబితా[మార్చు]

హోం మంత్రుల జాబితా

వ.సంఖ్య చిత్రం పేరు పదవీకాలం పదవీకాలం (సంవత్సరాలు, రోజుల్లో) రాజకీయ పార్టీ (కూటమి) ప్రధాన

మంత్రి

1 Sardar patel (cropped).jpg సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ 15 ఆగష్టు 1947 12 డిసెంబరు 1950 3 సంవత్సరాలు, 119 రోజులు జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ
2 Jnehru.jpg జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ 12 డిసెంబరు 1950 26 డిసెంబరు 1950 14 రోజులు
3 C Rajagopalachari 1944.jpg సి.రాజగోపాలాచారి 26 డిసెంబరు 1950 5 నవంబరు 1951 314 రోజులు
4
Kailash Nath Katju.jpg
కైలాష్ నాథ్ కట్జూ 5 నవంబరు 1951 10 జనవరి 1955 3 సంవత్సరాలు, 66 రోజులు
5 Pandit Govind Ballabh Pant.jpg గోవింద్ వల్లభ్ పంత్ 10 జనవరి 1955 25 ఫిబ్రవరి 1961 6 సంవత్సరాలు, 46 రోజులు
6 Lal Bahadur Shastri (cropped).jpg లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి 25 ఫిబ్రవరి 1961 1 సెప్టెంబరు 1963 2 సంవత్సరాలు, 188 రోజులు
7 Gulzarilal Nanda (cropped).jpg గుల్జారీలాల్ నందా 1 సెప్టెంబరు 1963 9 నవంబరు 1966 3 సంవత్సరాలు, 69 రోజులు జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ,

లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి,

ఇందిరా గాంధీ

8 Indira Gandhi 1977.jpg ఇందిరా గాంధీ 9 నవంబరు 1966 13 నవంబరు 1966 4 రోజులు ఇందిరా గాంధీ
9 Yashwantrao Chavan.jpg యశ్వంత్ రావ్ చవాన్ 13 నవంబరు 1966 27 జూన్ 1970 3 సంవత్సరాలు, 226 రోజులు
(8) Indira Gandhi 1977.jpg ఇందిరా గాంధీ 27 జూన్ 1970 5 ఫిబ్రవరి 1973 2 సంవత్సరాలు, 223 రోజులు
10 ఉమా శంకర్ దీక్షిత్ 5 ఫిబ్రవరి1 973 10 అక్టోబరు 1974 1 సంవత్సరం, 247 రోజులు
11 Kasu Brahmananda Reddy 2011 stamp of India.jpg కాసు బ్రహ్మానంద రెడ్డి 10 అక్టోబరు 1974 24 మార్చి 1977 2 సంవత్సరాలు, 165 రోజులు
12 Charan Singh 1990 stamp of India.jpg చరణ్ సింగ్ 24 మార్చి 1977 1 జులై 1978 1 సంవత్సరం, 99 రోజులు జనతా పార్టీ మొరార్జీ దేశాయి
13 Morarji Desai During his visit to the United States of America .jpg మొరార్జీ దేశాయి 1 జులై 1978 24 జనవరి 1979 207 రోజులు
14 హీరుభాయ్ ఎం.పటేల్ 24 జనవరి 1979 28 జులై 1979 185 రోజులు
(9) Yashwantrao Chavan.jpg యశ్వంత్ రావు చవాన్ 28 జులై 1979 14 జనవరి 1980 170 రోజులు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (Urs) చరణ్ సింగ్
15 Giani Zail Singh 1995 stamp of India (cropped).png జ్ఞాని జైల్ సింగ్ 14 జనవరి 1980 22 జూన్ 1982 2 సంవత్సరాలు, 159 రోజులు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
16 R Venkataraman (cropped).jpg రామస్వామి వెంకటరామన్ 22 జూన్ 1982 2 సెప్టెంబరు 1982 72 రోజులు
17 ప్రకాష్ చంద్ర సేథీ 2 సెప్టెంబరు 1982 19 జులై 1984 1 సంవత్సరం, 321 రోజులు
18 P. V. Narasimha Rao.JPG పి.వి.నరసింహారావు 19 July 1984 31 డిసెంబరు 1984 165 రోజులు ఇందిరా గాంధీ,
రాజీవ్ గాంధీ
19 Shankarrao Chavan 2007 stamp of India.jpg శంకర్రావు చవాన్ 31 డిసెంబరు 1984 12 మార్చి 1986 1 సంవత్సరం, 71 రోజులు రాజీవ్ గాంధీ
(18) P. V. Narasimha Rao.JPG పి.వి.నరసింహారావు 12 మార్చి 1986 12 May 1986 61 రోజులు
20 Buta Singh (headshot).jpg బూటా సింగ్ 12 మే 1986 2 డిసెంబరు 1989 3 సంవత్సరాలు, 204 రోజులు
21 Mufti Mohammad Sayeed.jpg ముఫ్తీ మహ్మద్ సయ్యద్ 2 డిసెంబరు 1989 10 నవంబరు 1990 343 రోజులు జనతాదళ్ (నేషనల్ ఫ్రంట్) వి.పి.సింగ్
22 Chandra Shekhar Singh.jpg చంద్రశేఖర్ 10 నవంబరు 1990 21 జూన్ 1991 223 రోజులు సమాజ్‌వాదీ జనతా పార్టీ (రాష్ట్రీయ) చంద్రశేఖర్
(19) Shankarrao Chavan 2007 stamp of India.jpg శంకర్రావ్ చవాన్ 21 జూన్ 1991 16 మే 1996 4 సంవత్సరాలు, 330 రోజులు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పి.వి.నరసింహారావు
23 Murli Manohar Joshi MP.jpg మురళీ మనోహర్ జోషి 16 మే 1996 1 జూన్ 1996 16 రోజులు భారతీయ జనతా పార్టీ అటల్ బిహారీ వాజపేయి
24 Deve Gowda BNC.jpg హెచ్.డి.దేవెగౌడ 1 జూన్ 1996 29 జూన్ 1996 28 రోజులు జనతాదళ్ (యునైటెడ్ ఫ్రంట్) హెచ్.డి.దేవెగౌడ
25 ఇంద్రజిత్ గుప్తా 29 జూన్ 1996 19 మార్చి 1998 1 సంవత్సరం, 263 రోజులు కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (యునైటెడ్ ఫ్రంట్) హెచ్.డి.దేవెగౌడ,
ఐ.కె. గుజ్రాల్
26 Lal Krishna Advani 2008-12-4.jpg ఎల్.కె.అద్వానీ 19 మార్చి 1998 22 మే 2004 6 సంవత్సరాలు, 64 రోజులు భారతీయ జనతా పార్టీ (జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి) అటల్ బిహారీ వాజపేయి
27 Shivraj Patil.jpg శివరాజ్ పాటిల్ 22 మే 2004 30 నవంబరు 2008 4 సంవత్సరాలు, 192 రోజులు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్) మన్మోహన్ సింగ్
28 Pchidambaram (cropped).jpg పి.చిదంబరం 30 నవంబరు 2008 31 జులై 2012 3 సంవత్సరాలు, 244 రోజులు
29 Sushilkumar Shinde.JPG సుశీల్ కుమార్ షిండే 31 జులై 2012 26 మే 2014 1 సంవత్సరం, 299 రోజులు
30 Defence Minister Shri Rajnath Singh in February 2020 (cropped).jpg రాజ్‌నాథ్ సింగ్ 26 మే 2014 30 మే 2019 5 సంవత్సరాలు, 4 రోజులు భారతీయ జనతా పార్టీ (జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి) నరేంద్ర మోదీ
31 Shri Amit Shah taking charge as the Union Minister for Home Affairs, in New Delhi on June 01, 2019.jpg అమిత్ షా 30 మే 2019 అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తి[2] 3 సంవత్సరాలు, 236 రోజులు

రాష్ట్ర మంత్రుల జాబితా[మార్చు]

హోం వ్యవహారాల రాష్ట్ర మంత్రులు
రాష్ట్ర మంత్రి చిత్రం రాజకీయ పార్టి పదవీకాలం సంవత్సరాలు, రోజుల్లో
సుబోధ్ కాంత్ సహాయ్ The Union Tourism Minister, Shri Subodh Kant Sahai addressing at the National Tourism Awards 2010-2011 presentation ceremony, in New Delhi on February 29, 2012.jpg జనతాదళ్ 23 ఏప్రిల్ 1990 21 జూన్ 1991 212 రోజులు
శ్రీప్రకాష్ జైస్వాల్ Shri Sri Prakash Jaiswal assumes the charge of the Minister of State for Home Affairs in New Delhi on May 25, 2004.jpg భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 23 మే 2004 22 మే 2009 4 సంవత్సరాలు, 364 రోజులు
ముళ్లపల్లి రామచంద్రన్ Shri Mullappally Ramachandran taking over the charge of the Minister of State for Home Affairs, in New Delhi on May 30, 2009.jpg 28 మే 2009 26 మే 2014 4 సంవత్సరాలు, 363 రోజులు
రతన్‌జిత్ ప్రతాప్ నారాయణ్ సింగ్ 28 అక్టోబరు 2012 26 మే 2014 1 సంవత్సరం, 210 రోజులు
కిరణ్ రిజిజు The Minister of State for Home Affairs, Shri Kiren Rijiju addressing the ‘India Disaster Response Summit’, in New Delhi on November 09, 2017.jpg భారతీయ జనతా పార్టీ 26 మే 2014 30 మే 2019 5 సంవత్సరాలు, 4 రోజులు
హరిభాయ్ పార్థిభాయ్ చౌధరి Shri Haribhai Parthibhai Chaudhary taking charge as the Minister of State for Coal, in New Delhi on September 05, 2017.jpg 9 నవంబరు 2014 5 జులై 2016 1 సంవత్సరం, 239 రోజులు
హన్సరాజ్ గంగారామ్ అహిర్ HG Ahir Meets CM Fadnavis.jpg 5 జులై 2016 25 జులై 2019 3 సంవత్సరాలు, 20 రోజులు
జి.కిషన్ రెడ్డి G. Kishan Reddy.jpg 30 మే 2019 7 జులై 2021 2 సంవత్సరాలు, 38 రోజులు
నిత్యానంద్ రాయ్ Shri Nityanand Rai taking charge as the Minister of State for Home Affairs, in New Delhi on June 01, 2019.jpg 30 మే 2019 అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తి[3] 3 సంవత్సరాలు, 236 రోజులు
అజయ్ కుమార్ మిశ్రా 7 జులై 2021 అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తి[3] 1 సంవత్సరం, 198 రోజులు
నిసిత్ ప్రమాణిక్ Shri Nisith Pramanik Minister.jpg 7 జులై 2021 అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తి[3] 1 సంవత్సరం, 198 రోజులు

మూలాలు[మార్చు]

  1. "About the ministry | Ministry of Home Affairs | GoI". www.mha.gov.in. Retrieved 2021-11-26.
  2. DelhiMay 31, India Today Web Desk New; May 31, 2019UPDATED:; Ist, 2019 17:24. "Amit Shah is Home Minister, Rajnath is Defence Minister: Full list of new portfolios in Modi govt". India Today (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2021-11-26.{{cite web}}: CS1 maint: extra punctuation (link) CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  3. 3.0 3.1 3.2 "Minister of State | Ministry of Home Affairs | GoI". www.mha.gov.in. Retrieved 2021-11-26.

బాహ్య లింకులు[మార్చు]