భావప్రకటన సంగీతం
"భావవ్యక్తీకరణవాదం" అనే పదాన్ని బహుశా 1918లో సంగీతానికి, ముఖ్యంగా షోన్‌బర్గ్‌కు మొదటిసారిగా వర్తింపజేశారు, ఎందుకంటే చిత్రకారుడు వాసిలీ కాండిన్స్కీ (1866–1944) వలె అతను తన సంగీతంలో శక్తివంతమైన భావాలను తెలియజేయడానికి "సాంప్రదాయ సౌందర్య రూపాలను" నివారించాడు. [1] థియోడర్ అడోర్నో సంగీతంలోని భావవ్యక్తీకరణవాద ఉద్యమాన్ని "సాంప్రదాయ సంగీతంలోని అన్ని సంప్రదాయ అంశాలను, సూత్రబద్ధంగా కఠినమైన ప్రతిదాన్నీ తొలగించడానికి" ప్రయత్నించేదిగా వ్యాఖ్యానించారు. దీనిని అతను 'అరుపు' అనే సాహిత్య ఆదర్శానికి సారూప్యంగా చూస్తాడు. అలాగే, ఎక్స్‌ప్రెషనిస్ట్ సంగీతం "భ్రమలు, మారువేషాలు లేదా మృదువైన పదజాలం లేకుండా ఆత్మాశ్రయ భావన యథార్థతను" కోరుకుంటుందని అడోర్నో భావిస్తాడు. అడోర్నో దీనిని అచేతన మనస్సుకు సంబంధించినదిగా కూడా వర్ణిస్తాడు, ఎక్స్‌ప్రెషనిస్ట్ సంగీతంలో "భయం చిత్రణ కేంద్రంగా ఉంటుంది" అని, అసంగతత్వం ప్రబలంగా ఉంటుందని, తద్వారా "కళ శ్రావ్యమైన, సానుకూల అంశం బహిష్కరించబడుతుంది" అని పేర్కొన్నాడు. [2] ఎక్స్‌ప్రెషనిస్ట్ సంగీతం "అందువల్ల ఇంప్రెషనిస్ట్ సంగీతంతో ముడిపడి ఉన్న వర్ణనాత్మక, ఇంద్రియ గుణాలను తిరస్కరిస్తుంది. బదులుగా అది తన స్వంత స్వచ్ఛమైన సంగీత స్వభావాన్ని గ్రహించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది—'అంతర్గత' దృశ్యాల వ్యక్తీకరణపై 'బాహ్య' పరిమితులను విధించే స్వరరచన సంప్రదాయాలను విస్మరించడం ద్వారా ఇది పాక్షికంగా జరుగుతుంది". [3]
ఎక్స్‌ప్రెషనిస్ట్ సంగీతంలో తరచుగా అధిక స్థాయిలో అపస్వరం, డైనమిక్స్‌లో తీవ్రమైన వైరుధ్యాలు, నిరంతరం మారుతున్న టెక్స్చర్‌లు, "వక్రీకరించిన" శ్రావ్యాలు, శ్రావ్యాలు, విస్తృత లీపులతో కూడిన కోణీయ శ్రావ్యాలు ఉంటాయి. [4]
ప్రధాన వ్యక్తులు
[మార్చు]సంగీత భావవ్యక్తీకరణవాదంలోని ముగ్గురు ప్రధాన వ్యక్తులు ఆర్నాల్డ్ షోన్‌బెర్గ్ (1874–1951), అతని శిష్యులు, ఆంటోన్ వెబెర్న్ (1883–1945), ఆల్బన్ బెర్గ్ (1885–1935), వీరిని రెండవ వియన్నా పాఠశాల అని పిలుస్తారు. ఎక్స్‌ప్రెషనిజంతో సంబంధం ఉన్న ఇతర స్వరకర్తలు ఎర్నెస్ట్ క్రెనెక్ (1900–1991) (రెండవ సింఫనీ, 1922), పాల్ హిండెమిత్ (1895–1963) (డై జుంగే మాగ్డ్, Op. 23b, 1922, జార్జ్ ట్రాకిల్ ఆరు కవితలకు స్వరకల్పన), ఇగోర్ స్ట్రావిన్స్కీ (1882–1971) (త్రీ జపనీస్ లిరిక్స్, 1913), అలెగ్జాండర్ స్క్రియాబిన్ (1872–1915) (చివరి పియానో సోనాటాలు). [5] 20వ శతాబ్దపు రెండవ దశాబ్దంలో వ్రాసిన బ్లూబేర్డ్స్ కాజిల్ (1911), [6] ది వుడెన్ ప్రిన్స్ (1917), [7], ది మిరాక్యులస్ మాండరిన్ (1919) [8] వంటి ప్రారంభ రచనలలో బేలా బార్టోక్ (1881–1945) మరొక ముఖ్యమైన భావవ్యక్తీకరణవాది. షోన్‌బెర్గ్ భావవ్యక్తీకరణవాద స్వేచ్ఛా అటోనల్ స్వరకల్పనల కాలంలో (1908, 1921 మధ్య) చురుకుగా ఉన్న, "భావవ్యక్తీకరణను తీవ్రతరం చేయాలనే సానుభూతితో కూడిన కోరిక" ఉన్న అమెరికన్ స్వరకర్తలలో కార్ల్ రగ్గిల్స్, డేన్ రుధ్యార్, "కొంతవరకు" చార్లెస్ ఐవ్స్ ఉన్నారు, వీరి "వాల్ట్ విట్మన్" అనే పాట దీనికి ఒక ప్రత్యేకమైన స్పష్టమైన ఉదాహరణ. [9] భావవ్యక్తీకరణవాదానికి ముఖ్యమైన పూర్వగాములు రిచర్డ్ వాగ్నర్ (1813–1883), గుస్తావ్ మహ్లర్ (1860–1911), రిచర్డ్ స్ట్రాస్ (1864–1949). [10] Mitchell 2005, 334 పీటర్ మాక్స్‌వెల్ డేవిస్ (1934–2016) వంటి తరువాతి స్వరకర్తలు, "కొన్నిసార్లు షోన్‌బెర్గ్, బెర్గ్, వెబెర్న్‌ల భావవ్యక్తీకరణవాదాన్ని కొనసాగించినట్లుగా చూడబడ్డారు", [11], హెంజ్ హోలిగర్ (జ. 1939) అత్యంత విశిష్ట లక్షణం "షోన్‌బెర్గ్, బెర్గ్, ముఖ్యంగా వెబెర్న్‌లలో కనిపించే ... ముఖ్యంగా గీతాత్మక భావవ్యక్తీకరణవాదాన్ని తీవ్రంగా నిమగ్నమై ప్రేరేపించడం". [12]
ఆర్నాల్డ్ షోన్‌బెర్గ్
[మార్చు]సంగీత భావవ్యక్తీకరణవాదం 1908, 1921 మధ్య ఆర్నాల్డ్ షోన్‌బర్గ్ స్వరపరిచిన సంగీతంతో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంది, ఇది అతను పన్నెండు-స్వర సాంకేతికతను రూపొందించడానికి ముందు అతని "స్వేచ్ఛా అటోనల్" స్వరకల్పన కాలం. [13] అదే కాలానికి చెందిన, సారూప్య లక్షణాలు కలిగిన కూర్పులు, ముఖ్యంగా అతని శిష్యులైన ఆల్బన్ బెర్గ్, ఆంటోన్ వెబెర్న్ ల రచనలు కూడా తరచుగా ఈ శీర్షిక కింద చేర్చబడతాయి, స్వరకర్త వ్యక్తిగత వ్యక్తీకరణ ప్రయత్నాలు పొందికను అధిగమించిన లేదా సాంప్రదాయ రూపాలు, పద్ధతులకు వ్యతిరేకంగా ఉపయోగించబడిన ఏదైనా సంగీతాన్ని వర్ణించడానికి సంగీత పాత్రికేయులు ఈ పదాన్ని నిందాపూర్వకంగా కూడా ఉపయోగించారు. [14] అందువల్ల ఇది స్కోయెన్బర్గ్ రెండవ స్ట్రింగ్ క్వార్టెట్ (1907–08లో వ్రాయబడింది)తో ప్రారంభమవుతుందని చెప్పవచ్చు, దీనిలో నాలుగు కదలికలలో ప్రతి ఒక్కటి క్రమంగా తక్కువ టోనల్‌గా మారుతుంది. [14] మూడవ భాగం బహుశా అటోనల్ (స్వరరహితమైనది) కాగా, చివరి భాగానికి పరిచయం చాలా క్రోమాటిక్‌గా (వర్ణయుతంగా) ఉంటుంది, దీనికి బహుశా టోనల్ సెంటర్ (స్వర కేంద్రం) ఉండదు, ఇందులో స్టీఫన్ జార్జ్ రాసిన ఒక కవిత నుండి తీసుకున్న "ఇచ్ ఫుహ్లే లుఫ్ట్ వాన్ అండ్రెమ్ ప్లానెటెన్" ("నేను మరో గ్రహం గాలిని అనుభూతి చెందుతున్నాను") అనే వాక్యాన్ని ఒక సోప్రానో గాయని ఆలపిస్తుంది. ఇది స్కోయెన్బర్గ్ అటోనాలిటీ "కొత్త ప్రపంచం" లోకి ప్రవేశించడాన్ని సూచిస్తుంది. [14]
1909లో, షోన్‌బెర్గ్ ' ఎర్వార్టుంగ్ ' (నిరీక్షణ ) అనే ఏకాంక 'మోనోడ్రామా'ను రచించాడు. ఇది ముప్పై నిమిషాల నిడివి గల, అత్యంత భావవ్యక్తీకరణవాద రచన. ఇందులో పేరులేని ఒక మహిళ చుట్టూ అల్లుకున్న సంగీత నాటకానికి అటోనల్ సంగీతం తోడుగా ఉంటుంది. తన ప్రేమికుడిని వెతుకుతూ, కలవరపరిచే అడవిలో తడబడుతూ ప్రయాణించిన ఆమె, విశాలమైన గ్రామీణ ప్రాంతానికి చేరుకుంటుంది. ఆమె వేరొక మహిళ ఇంటి దగ్గర తన ప్రియుడి శవాన్ని అనుకోకుండా చూస్తుంది, ఆ క్షణం నుండి కథ పూర్తిగా మానసికంగా సాగుతుంది: ఆ మహిళ తాను చూసినదాన్ని మొదట నిరాకరిస్తుంది, ఆపై అతడిని చంపింది తానేనేమోనని ఆందోళన చెందుతుంది. కథ మొత్తం ఆ మహిళ వ్యక్తిగత దృక్కోణం నుండి సాగుతుంది, ఆమె భావోద్వేగ వేదన సంగీతంలో ప్రతిఫలిస్తుంది. లిబ్రెట్టో రచయిత్రి, మేరీ పాపెన్‌హీమ్, ఇటీవల పట్టభద్రురాలైన వైద్య విద్యార్థిని, ఫ్రాయిడ్ కొత్తగా అభివృద్ధి చేసిన మనోవిశ్లేషణ సిద్ధాంతాలతో సుపరిచితురాలు, షోన్‌బెర్గ్ కూడా అలాగే. [15]
1909లో, షోన్‌బెర్గ్ ఆర్కెస్ట్రా కోసం ఐదు భాగాలను పూర్తి చేశాడు. స్వరకర్తకు చిత్రకారుడైన వాసిలీ కాండిన్స్కీతో ఉన్న సంబంధంలోని ప్రధాన ఉమ్మడి ఆదర్శాన్ని ముందుగానే ఊహిస్తూ, చేతన మనస్సు ప్రమేయం లేకుండా, ఉపచేతన సంకల్పం ఆధారంగా ఇవి స్వేచ్ఛగా నిర్మించబడ్డాయి. అందువల్ల, ఈ రచనలు ఒక గుర్తించదగిన రూపాన్ని తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తాయి, అయినప్పటికీ అవి ఈ ప్రయత్నాన్ని ఎంతవరకు సాధించాయనేది చర్చనీయాంశం.
1908, 1913 మధ్య, స్కోన్‌బర్గ్ డై గ్లక్లిచ్ హ్యాండ్ అనే సంగీత నాటకంపై కూడా పని చేస్తున్నాడు. సంగీతం మళ్ళీ అటోనల్ గా ఉంది. వేదిక మధ్యలో తన వీపుపై ఒక మృగాన్ని మోస్తూ భయంతో వణికిపోతున్న పేరులేని వ్యక్తితో కథ మొదలవుతుంది. అతని భార్య అతన్ని వదిలి మరొకరి దగ్గరకు వెళ్లిపోయింది; అతను తీవ్ర వేదనలో ఉన్నాడు. ఆమె అతని వద్దకు తిరిగి వెళ్ళడానికి ప్రయత్నిస్తుంది, కానీ ఆ బాధలో అతను ఆమెను చూడలేడు. ఆ తర్వాత, తనను తాను నిరూపించుకోవడానికి, ఆ వ్యక్తి ఒక కొలిమి వద్దకు వెళ్లి, విచిత్రమైన వాగ్నేరియన్ సన్నివేశంలో (సంగీతపరంగా కాకపోయినా), తోటి కమ్మరులు అతని పట్ల దూకుడుగా ప్రవర్తిస్తున్నప్పటికీ, ఒక అద్భుతమైన కళాఖండాన్ని తయారుచేస్తాడు. ఆ స్త్రీ తిరిగి రాగా, ఆ పురుషుడు తనతో ఉండమని ఆమెను బ్రతిమాలుతాడు, కానీ ఆమె అతని మీదకు ఒక రాయిని తన్నుతుంది, ఆ చర్య చివరి దృశ్యంలో ఆ పురుషుడు తన వీపుపై ఆ మృగంతో మరోసారి భయంతో వణికిపోతూ కనిపిస్తాడు.
ఈ కథాంశం అత్యంత ప్రతీకాత్మకమైనది, ఎందుకంటే దీనిని షోయెన్బర్గ్ స్వయంగా రాశారు, సుమారుగా అతని భార్య చిత్రకారుడైన రిచర్డ్ గెర్స్ట్‌ల్ కోసం అతన్ని కొద్దికాలం పాటు విడిచిపెట్టిన సమయంలో ఇది జరిగింది. షోన్‌బెర్గ్ ఆ పనిని ప్రారంభించే సమయానికి ఆమె తిరిగి వచ్చినప్పటికీ, వారి సంబంధం అంత సులభం కాదు. [16] కేంద్రంలోని కమ్మరి దృశ్యం, తన రచనల పట్ల ప్రజల నుండి వచ్చిన ప్రతికూల స్పందనతో స్కోయెన్బర్గ్కు కలిగిన నిరాశకు ప్రతీకగా పరిగణించబడుతుంది. కథానాయకుడిలాగే ఒక అద్భుత కళాఖండాన్ని సృష్టించాలన్నది అతని కోరిక. మరోసారి, షోన్‌బెర్గ్ తన నిజ జీవిత కష్టాలను వ్యక్తపరుస్తున్నాడు.
1911 లో, చిత్రకారుడు వాసిలీ కండిన్స్కీ స్కోయెన్బర్గ్కు ఒక లేఖ రాశాడు, ఇది దీర్ఘకాలిక స్నేహం, పని సంబంధాన్ని ప్రారంభించింది. ఇద్దరు కళాకారులు ఇదే విధమైన దృక్పథాన్ని పంచుకున్నారు, కళ ఉపచేతనాన్ని ("అంతర్గత అవసరం") చైతన్యం ద్వారా అడ్డంకి లేకుండా వ్యక్తీకరించాలి. కండిన్స్కీ కన్సర్నింగ్ ది స్పిరిచువల్ ఇన్ ఆర్ట్ (1914) ఈ అభిప్రాయాన్ని వివరిస్తుంది. ఇద్దరూ తమ సొంత చిత్రాలను ఒకరితో ఒకరు మార్పిడి చేసుకున్నారు, షోయెన్బర్గ్ కండిన్స్కీ ప్రచురణ డెర్ బ్లౌ రైటర్కు వ్యాసాలను అందించారు. రెండవ వియన్నా పాఠశాల సభ్యుల మధ్య కాకుండా, ఈ అంతర్-క్రమశిక్షణా సంబంధం బహుశా సంగీత వ్యక్తీకరణలో అత్యంత ముఖ్యమైన సంబంధం. భావవ్యక్తీకరణవాదం అంతర్-క్రమశిక్షణా స్వభావం స్కొయెన్బర్గ్ చిత్రాలలో ఒక అవుట్లెట్ను కనుగొంది, దీనిని కండిన్స్కీ ప్రోత్సహించారు. ఒక ఉదాహరణ స్వీయ-చిత్రం రెడ్ గేజ్ (ఆర్కైవ్ చేసిన లింక్ చూడండి), దీనిలో ఎర్ర కళ్ళు స్కోయెన్బర్గ్ ఉపచేతనానికి కిటికీగా ఉంటాయి.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Sadie 1991, 244.
- ↑ Adorno 2009, 275–276.
- ↑ Carrasco 2020.
- ↑ Anon. 2014.
- ↑ Adorno 2009, 275.
- ↑ Gagné 2011, 92.
- ↑ Clements 2007.
- ↑ Bayley 2001, 152.
- ↑ Carter 1965, 9.
- ↑ Anon. 2000.
- ↑ Griffiths 2002.
- ↑ Whittall 1999, 38.
- ↑ Schoenberg 1975, 207–208.
- 1 2 3 Fanning 2001.
- ↑ Carpenter 2010, 144–146.
- ↑ Biersdorfer 2009.