భూటానీస్ గుల్త్రమ్

గుల్ట్రమ్ (నగల్ట్రమ్)
དངུལ་ཀྲམ (Dzongkha) ; Error {{native name list}}: an IETF language tag in \|tag2= is required (help); Error {{native name list}}: an IETF language tag in \|tag3= is required (help); Error {{native name list}}: an IETF language tag in \|tag4= is required (help);
ISO 4217
Code	BTN (numeric: 064)
Subunit	0.01
Unit
Symbol	Nu.‎
Denominations
Subunit
1⁄100	చేట్రమ్ (చోట్రమ్)
Symbol
చేట్రమ్ (చోట్రమ్)	Ch.
Banknotes	Nu.1, Nu.5, Nu.10, Nu.20, Nu.50, Nu.100, Nu.500, Nu.1000
Coins
Rarely used	Ch.5, Ch.10, Ch.25, Ch.50, Nu.1, Nu.3
Demographics
Date of introduction	1974
User(s)	భూటాన్ (భారతీయ రూపాయితో పాటు)
Issuance
మ్రానిటరీ అథారిటీ (ద్రవ్య అధికార సంస్థ)	రాయల్ మానిటరీ అథారిటీ ఆఫ్ భూటాన్
Valuation
Inflation	5.2%
Source	రాయల్ మానిటరీ అథారిటీ ఆఫ్ భూటాన్, 2015 అంచనా.
Pegged with	భారతీయ రూపాయి (సమానంగా)

This article contains special characters. Without proper rendering support, you may see question marks, boxes, or other symbols.

గుల్ట్రమ్ (ఇంగ్లీష్: ngultrum; Dzongkha: དངུལ་ཀྲམ, IPA: [ŋýˈʈúm], అర్థం: వెండి నాణెం; గుర్తు: Nu., కోడ్: BTN) భూటాన్ అధికారిక కరెన్సీ. ఇది 100 ఛెర్టమ్ (Dzongkha: ཕྱེད་ཏམ, IPA: [pt͡ɕʰɛ́ˈtám], అర్థం: సగం నాణెం; 1979 వరకు నాణేలపై చేట్రమ్ (chetrum) అని అక్షరక్రమంగా ఉండేది) లుగా విభజించబడింది. భూటాన్ కేంద్ర బ్యాంక్ అయిన రాయల్ మానిటరీ అథారిటీ ఆఫ్ భూటాన్, గుల్ట్రమ్ నోట్లు, నాణేలను ముద్రిస్తుంది. గుల్ట్రమ్ ప్రస్తుతం భారత రూపాయితో సమాన మారకపు రేటుతో పెగ్ చేయబడి ఉంది.

చరిత్ర

1789 వరకు, కూచ్ బెహార్ ముద్రణాలయ నాణేలు భూటాన్‌లో చెలామణిలో ఉండేవి.^[3] దీని తర్వాత, భూటాన్ చేట్రమ్ అని పిలువబడే స్వంత నాణేలను జారీ చేయడం ప్రారంభించింది, వీటిలో ఎక్కువ శాతం వెండితో తయారు చేసిన 1⁄2 రూపాయలు. 1929 వరకు సుత్తితో తయారు చేసిన వెండి, రాగి నాణేలు మాత్రమే జారీ చేయబడ్డాయి. ఆ సమయంలో ఆధునిక శైలి వెండి 1⁄2 రూపాయి నాణేలు ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. ఆ తర్వాత 1931లో (1928 తేదీతో) కంచు 1 పైసా నాణేలను ప్రవేశపెట్టారు. 1950లో నికెల్ 1⁄2 రూపాయి నాణేలు వచ్చాయి. కూచ్ బెహార్ ముద్రణాలయ నాణేలు భూటాన్ స్వంత నాణేలతో పాటు చెలామణిలో ఉన్నప్పటికీ, 1957లో దశాంశీకరణ ప్రవేశపెట్టబడింది, ఆ సమయంలో భూటాన్ తన మొదటి నాణేలను నయా పైసాలో జారీ చేసింది. 1966లో కుప్రో-నికెల్‌తో తయారు చేసిన 25 నయా పైసలు, 50 నయా పైసలు, 1 రూపాయి నాణేలను జారీ చేశారు.^[4]

1960ల ప్రారంభంలో భూటాన్ ప్రభుత్వం తన ఆర్థిక వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేస్తున్న సమయంలో, 1968లో మానిటైజేషన్ (ద్రవ్యీకరణ) బ్యాంక్ ఆఫ్ భూటాన్ స్థాపనకు దారితీసింది. 1974లో ద్రవ్య సంస్కరణలు జరిగినప్పుడు, 100 ఛెర్టమ్‌లను 1 గుల్ట్రమ్‌కు సమానంగా అధికారికంగా ప్రవేశపెట్టారు. గుల్ట్రమ్ కూడా భూటాన్ నాణేల మాదిరిగానే భారత రూపాయితో సమాన మారకపు రేటును కొనసాగించింది.^[5]

ఈ పదం జోంఖా భాషలోని గుల్ ("వెండి"), హిందీ నుండి తీసుకున్న అరువు పదం ట్రమ్ ("డబ్బు") నుండి ఉద్భవించింది.^[6]

ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ 1974లో Nu.1, Nu.5, Nu.10, Nu.100 డినామినేషన్లతో తన మొదటి నోట్లను జారీ చేసింది. దీని తర్వాత 1982లో భూటాన్ కేంద్ర బ్యాంక్‌గా రాయల్ మానిటరీ అథారిటీ ఆఫ్ భూటాన్ స్థాపించబడింది, ఇది ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ అధికారాన్ని భర్తీ చేస్తూ 1983లో నోట్లను జారీ చేసే అధికారాన్ని చేపట్టింది.^[7]

నాణేలు

1974లో, అల్యూమినియం Ch.5, Ch.10, అల్యూమినియం-బ్రాంజ్ Ch.20, కుప్రో-నికెల్ Ch.25, Nu.1 ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. Ch.5 చతురస్రాకారంలో ఉండగా, Ch.10 ఒక గవ్వ (స్కాలాప్) ఆకారంలో ఉంది. 1979లో కొత్త నాణేల శ్రేణిని ప్రవేశపెట్టారు, ఇందులో కంచు Ch.5, Ch.10, కుప్రో-నికెల్ Ch.25, Ch.50, Nu.1, Nu.3 ఉన్నాయి. అల్యూమినియం-బ్రాంజ్ తో చేసిన Ch.25 కూడా 1979 సంవత్సరంతో ముద్రించబడి విడుదలైంది. Ch.5, Ch.10 నాణేలు చాలా వరకు చలామణి ఆగిపోయాయి. ప్రస్తుతం Ch.20, Ch.25, Ch.50, Nu.1 డినామినేషన్లలో నాణేలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.


చిత్రం	విలువ	సాంకేతిక కొలతలు				వివరణ		తేదీ
చిత్రం	విలువ	వ్యాసం	మందం	బరువు	అంచు	ముందు వైపు	వెనుక వైపు	జారీ	ఉపసంహరణ
	Ch.20	22.00 మి.మీ	1.8 మి.మీ	4.5 గ్రా	రీడెడ్	పొలంలో పనిచేస్తున్న వ్యక్తి. అక్షరాలు: ཀུན་ལ་བཟའ་བཏུང అందరికీ ఆహారం	కోట్ ఆఫ్ ఆర్మ్స్ చిన్న వెర్షన్ అక్షరాలు: འབྲུག BHUTAN CHETRUMS 20 ཕྱེད་ཊམ	1974	ప్రస్తుతం చలామణిలో ఉన్నాయి
	Ch.25	22.20 మి.మీ		4.6 గ్రా		అదృష్టాన్ని తెచ్చే బంగారు చేపలు. అక్షరాలు: ROYAL GOVERNMENT OF BHUTAN	లౌకిక, మతపరమైన శక్తుల మధ్య సామరస్యాన్ని సూచించే దోర్జే (డబుల్ డైమండ్-వజ్రాయుధం) ఇది కోట్ ఆఫ్ ఆర్మ్స్ లో ఒక భాగం అక్షరాలు: ཕྱེད་ཀྲམ་ཉེར་ལྔ། TWENTY-FIVE CHHERTUM	1979
	Ch.50	25.85 మి.మీ		6.9 గ్రా		ట్రెజర్ వాజ్ (8 పవిత్ర బౌద్ధ చిహ్నాలలో ఒకటి). అక్షరాలు: ROYAL GOVERNMENT OF BHUTAN	ఎనిమిది విభిన్న పవిత్ర బౌద్ధ చిహ్నాలు & మధ్యలో འབྲུག (BHUTAN) అనే పదం ఉంటుంది అక్షరాలు: ཕྱེད་ཀྲམ་ལྔ་བཅུ། FIFTY CHHERTUM.
	Nu.1	27.95 మి.మీ	1.7 మి.మీ	8.2 గ్రా		వృత్తం లోపల కోట్ ఆఫ్ ఆర్మ్స్, దాని కింద తేదీ, తామర పువ్వుపై అద్భుతంగా రూపొందించబడిన ధర్మ చక్రం. అక్షరాలు: ROYAL GOVERNMENT OF BHUTAN	నాణెం వృత్తం లోపల తొమ్మిది విభాగాలుగా విభజించబడి ఉంటుంది, ప్రతి విభాగంలో ఒక చిహ్నం ఉంటుంది, దాని కింద డినామినేషన్ ముద్రించబడి ఉంటుంది. ఎనిమిది విభిన్న పవిత్ర బౌద్ధ చిహ్నాలు & మధ్యలో འབྲུག అనే పదం ఉంటుంది అక్షరాలు: དངུལ་ཀྲམ་གཅིག། ONE NGULTRUM

నోట్లు

మునుపటి సిరీస్

1974 జూన్ 2న,^[8] భూటాన్ రాయల్ గవర్నమెంట్ Nu.1, Nu.5, Nu.10 నోట్లను ప్రవేశపెట్టింది, ఆ తర్వాత 1978లో Nu.2, Nu.20, Nu.50, Nu.100 నోట్లను ప్రవేశపెట్టింది.^[8] 1982 ఆగస్టు 4న, రాయల్ మానిటరీ అథారిటీ ఆఫ్ భూటాన్ చట్టం ఆమోదించబడింది, అయితే ఆర్ఎమ్ఏ (RMA) 1983 నవంబర్ 1 వరకు కార్యకలాపాలు ప్రారంభించలేదు, 1986 వరకు తన స్వంత నోట్లను జారీ చేయలేదు.^[8]

మునుపటి సిరీస్
చిత్రం		విలువ	కొలతలు	ప్రధాన రంగు	వివరణ
ముందు వైపు	వెనుక వైపు	విలువ	కొలతలు	ప్రధాన రంగు	ముందు వైపు	వెనుక వైపు	వాటర్‌మార్క్
దస్త్రం:Bhutan 1 Ngultrum.JPG	దస్త్రం:Bhutan 1 Ngultrum back 50 percent.JPG	Nu.1	114 x 62 మి.మీ	నీలం	ప్రభుత్వ చిహ్నం, రెండు డ్రాగన్లు	సిమ్తోఖా జోంగ్	పైన, కింద అంచుల్లో "Royal Monetary Authority" అని రాసి ఉంటుంది
	దస్త్రం:Bhutan 5 Ngultrum back.JPG	Nu.5	130 × 62 మి.మీ	నారింజ	ప్రభుత్వ చిహ్నం, రెండు పౌరాణిక పక్షులు (బ్జా త్సెరింగ్) (దీర్ఘాయువునిచ్చే పక్షి)	పారో రిన్‌పుంగ్ జోంగ్
		Nu.10	140 × 70 మి.మీ	ఊదా	ప్రభుత్వ చిహ్నం, దంగ్‌కర్ (శంఖం) (ఎనిమిది శుభ సంకేతాలలో ఒకటి), జిగ్మే సింగ్యే వాంగ్‌చుక్	పారో రిన్‌పుంగ్ జోంగ్
		Nu.20	152 × 70 మి.మీ	పసుపు-ఆకుపచ్చ	ప్రభుత్వ చిహ్నం, ఖోర్లో (ధర్మ చక్రం, ఎనిమిది శుభ సంకేతాలలో ఒకటి), జిగ్మే దోర్జీ వాంగ్‌చుక్	పునాఖా జోంగ్
		Nu.50	155 × 70 మి.మీ	గులాబీ		ట్రాంగ్సా జోంగ్, రెండు పౌరాణిక పక్షులు బ్జా త్సెరింగ్ (దీర్ఘాయువునిచ్చే పక్షి)
		Nu.100	161 × 70 మి.మీ	ఆకుపచ్చ	నార్బు రింపోచె (ఏడు అదృష్ట రత్నాలలో ఒకటి), జిగ్మే సింగ్యే వాంగ్‌చుక్	తాషిచ్చో జోంగ్	క్రాస్డ్ దోర్జే (దోర్జే జార్డ్రమ్)
		Nu.500	160 × 70 మి.మీ	ఎరుపు	రెండు డ్రాగన్ల మధ్య నార్బు రింపోచె (ఏడు అదృష్ట రత్నాలలో ఒకటి), ఉగ్యెన్ వాంగ్‌చుక్	పునాఖా జోంగ్	క్రాస్డ్ దోర్జే (దోర్జే జార్డ్రమ్)

ప్రస్తుత సిరీస్

2006లో, మానిటరీ అథారిటీ Nu.1, Nu.5, Nu.10, Nu.20, Nu.50, Nu.100, Nu.500, Nu.1000 డినామినేషన్లతో తన తాజా నోట్ల సిరీస్‌ను ప్రవేశపెట్టింది. ఈ నోట్లు హైబ్రిడ్ సబ్‌స్ట్రేట్‌ను ఉపయోగిస్తాయి.^[9]

2006–ప్రస్తుత సిరీస్
చిత్రం		విలువ	కొలతలు	ప్రధాన రంగు	వివరణ		జారీ చేసిన తేదీ	మొదటి సంచిక తేదీ	వాటర్‌మార్క్
ముందు వైపు	వెనుక వైపు	విలువ	కొలతలు	ప్రధాన రంగు	ముందు వైపు	వెనుక వైపు	జారీ చేసిన తేదీ	మొదటి సంచిక తేదీ	వాటర్‌మార్క్
		Nu.1	120 x 60 మి.మీ	నీలం, ఎరుపు, ఆకుపచ్చ	ధర్మ చక్రంకు ఇరువైపులా డ్రాగన్లు	సిమ్తోఖా జోంగ్	2006 2013	2006 నవంబర్ 20	ఏదీ లేదు
		Nu.5	125 x 60 మి.మీ	పసుపు, గోధుమ, ఎరుపు	పక్షులు	పారో తక్త్సాంగ్	2006 2011 2015	2006 నవంబర్ 20	ఏదీ లేదు
		Nu.10	125 x 65 మి.మీ	ఊదా, ముదురు ఆకుపచ్చ, పసుపు	జిగ్మే సింగ్యే వాంగ్‌చుక్; దంగ్‌కర్ (శంఖం), ఎనిమిది శుభ సంకేతాలలో ఒకటి	పారో రిన్‌పుంగ్ జోంగ్	2006 2013	2007	జిగ్మే సింగ్యే వాంగ్‌చుక్
		Nu.20	130 x 65 మి.మీ	పసుపు, ఆకుపచ్చ	జిగ్మే దోర్జీ వాంగ్‌చుక్	పునాఖా జోంగ్	2006 2013	2006 నవంబర్ 20	జిగ్మే దోర్జీ వాంగ్‌చుక్
		Nu.50	145 x 70 మి.మీ	గులాబీ, నారింజ, ఆకుపచ్చ	జిగ్మే ఖేసర్ నామ్‌గ్యెల్ వాంగ్‌చుక్	ట్రాంగ్సా జోంగ్	2008 2013	2008 నవంబర్ 6	జిగ్మే ఖేసర్ నామ్‌గ్యెల్ వాంగ్‌చుక్
		Nu.100	145 x 70 మి.మీ	ఆకుపచ్చ	జిగ్మే సింగ్యే వాంగ్‌చుక్; నార్బు రింపోచె, ఏడు అదృష్ట రత్నాలలో ఒకటి	తాషిచ్చో జోంగ్, పై భాగంలోని మూలల్లో డ్రాగన్లు	2006 2011 2015	2007	జిగ్మే సింగ్యే వాంగ్‌చుక్
		Nu.500	155 x 70 మి.మీ	గులాబీ, నారింజ, ఆకుపచ్చ	రావెన్ క్రౌన్ ధరించిన ఉగ్యెన్ వాంగ్‌చుక్	పునాఖా జోంగ్	2006 2011	2006 నవంబర్ 20	జిగ్మే సింగ్యే వాంగ్‌చుక్
		Nu.1000	165 x 70 మి.మీ	పసుపు, ఎరుపు, బంగారు వర్ణం	రావెన్ క్రౌన్ ధరించిన జిగ్మే ఖేసర్ నామ్‌గ్యెల్ వాంగ్‌చుక్	తాషిచ్చో జోంగ్	2008 2016	2008 నవంబర్ 6	జిగ్మే ఖేసర్ నామ్‌గ్యెల్ వాంగ్‌చుక్

జ్ఞాపకార్థ నోట్లు

జ్ఞాపకార్థ నోట్లు
చిత్రం	విలువ	కొలతలు	ప్రధాన రంగు	వివరణ		జారీ చేసిన తేదీ	మొదటి సంచిక తేదీ	వాటర్‌మార్క్
చిత్రం	విలువ	కొలతలు	ప్రధాన రంగు	ముందు వైపు	వెనుక వైపు	జారీ చేసిన తేదీ	మొదటి సంచిక తేదీ	వాటర్‌మార్క్
	Nu.100	145 x 70 మి.మీ	ఆకుపచ్చ, నారింజ, గోధుమ, ఎరుపు	రావెన్ క్రౌన్ పట్టుకున్న పౌరాణిక దేవదూత; జాతీయ చిహ్నం; రాజరికానికి ప్రతీక అయిన ఖోర్లో (చక్రం), థాప్ (పద్ధతి), షెరాబ్ (జ్ఞానం) ల శాశ్వత కలయికను సూచించే ధార్ (ఆచారబద్ధమైన స్కార్ఫ్) తో కూడిన వృత్తాలు, స్వచ్ఛమైన కలయికను సూచించే ధామ్ త్షిగ్ త్సాంగ్మా, తామర పువ్వులతో కూడిన రాజ వివాహ లోగో; జిగ్మే ఖేసర్ నామ్‌గ్యెల్ వాంగ్‌చుక్, రాణి జెట్సన్ పెమా	పునాఖా జోంగ్ (దీనిని పంగ్‌తాంగ్ డెచెన్ ఫోట్రాంగ్ జోంగ్ అని కూడా పిలుస్తారు, దీని అర్థం "గొప్ప ఆనందం లేదా ఆనందాల ప్యాలెస్")	2011	2011 అక్టోబర్ 13	ఏదీ లేదు
	Nu.100	146 x 70 మి.మీ	పసుపు, బంగారు వర్ణం, నీలం, ఎరుపు	రాజు జిగ్మే ఖేసర్ నామ్‌గ్యెల్ వాంగ్‌చుక్, రాణి జెట్సన్ పెమా; జిగ్మే నామ్‌గ్యెల్ వాంగ్‌చుక్	పర్వతాలు; డ్రాగన్	2016 ఫిబ్రవరి 5	2017	ఎలక్ట్రోటైప్ స్విర్ల్ తో జిగ్మే సింగ్యే వాంగ్‌చుక్

మూలాలు

↑ "BanknoteNews – Breaking news about world paper money. Powered by the Banknote Book". banknotenews.com. Archived from the original on 2016-01-25. Retrieved 2008-11-13.
↑ Bhutan issues new 50- and 1,000-ngultrum notes Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine BanknoteNews.com. Retrieved 2011-10-15.
↑ "Old Coins of Bhutan". Mintage World. Retrieved 10 October 2021.
↑ "Currency Information: Bhutanese Rupee". ExchangeRate.com. Retrieved 29 September 2016. This article contains quotations from this source, which is available under a Creative Commons Attribution-Sharealike 3.0 Unported License.
↑ "Royal Monetary Authority of Bhutan - History". rma.org.bt. Archived from the original on 18 April 2021. Retrieved 17 April 2021.
↑ Berlin, Howard M. (24 October 2008). World Monetary Units: An Historical Dictionary, Country by Country. McFarland. ISBN 9781476606736 – via Google Books.
↑ "Royal Monetary Authority Act of Bhutan 1982" (PDF). Government of Bhutan. 1982. Retrieved 2010-10-08.
1 2 3 Linzmayer, Owen (2011). "Bhutan". The Banknote Book. San Francisco, CA: BanknoteNews.com. Retrieved 2011-08-21.
↑ "Bhutan - Banknote News". www.banknotenews.com. Archived from the original on 5 April 2018. Retrieved 12 April 2018.

Panish, Charles K: "Early Coinage of Bhutan". The American Numismatic Society, Museum Notes 17, New York 1971, p. 247-254 and plates XLVII-XLVIII.
Rhodes, Nicholas:The Coinage of Bhutan. Oriental Numismatic Society, Information Sheet no 16, January 1977.
Rhodes, Nicholas: "Coinage in Bhutan".Journal of Bhutan Studies.. The Centre of Bhutan Studies, vol. 1, no. 1, Thimphu, Autumn, 1999, p. 84-113.
Rhodes, Nicholas: "The Monetisation of Bhutan". Journal of Bhutan Studies.. The Centre of Bhutan Studies, vol. 2, no. 1, Thimphu, Winter 2000, p. 85-103.

బయటి లింకులు

[1] "BanknoteNews – Breaking news about world paper money. Powered by the Banknote Book". banknotenews.com. Archived from the original on 2016-01-25. Retrieved 2008-11-13.

[2] Bhutan issues new 50- and 1,000-ngultrum notes Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine BanknoteNews.com. Retrieved 2011-10-15.

[3] "Old Coins of Bhutan". Mintage World. Retrieved 10 October 2021.

[4] "Currency Information: Bhutanese Rupee". ExchangeRate.com. Retrieved 29 September 2016. This article contains quotations from this source, which is available under a Creative Commons Attribution-Sharealike 3.0 Unported License.

[5] "Royal Monetary Authority of Bhutan - History". rma.org.bt. Archived from the original on 18 April 2021. Retrieved 17 April 2021.

[6] Berlin, Howard M. (24 October 2008). World Monetary Units: An Historical Dictionary, Country by Country. McFarland. ISBN 9781476606736 – via Google Books.

[7] "Royal Monetary Authority Act of Bhutan 1982" (PDF). Government of Bhutan. 1982. Retrieved 2010-10-08.

[Linzmayer2011-8] 1 2 3 Linzmayer, Owen (2011). "Bhutan". The Banknote Book. San Francisco, CA: BanknoteNews.com. Retrieved 2011-08-21.

[9] "Bhutan - Banknote News". www.banknotenews.com. Archived from the original on 5 April 2018. Retrieved 12 April 2018.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]