భూ వరాహస్వామి ఆలయం, శ్రీముష్ణం

భూ వరాహ స్వామి పెరుమాళ్ ఆలయం
భూ వరాహ స్వామి పెరుమాళ్ ఆలయం
భూ వరాహ స్వామి కోవిల్
మతం
అనుబంధం	Hinduism
జిల్లా	కడలూరు
దేవుడు	భూ వరాహ స్వామి (వరాహుడు); అంబుజవల్లి తాయార్ (లక్ష్మీ దేవి);
స్థానం
ప్రదేశం	శ్రీముష్ణం
రాష్ట్రం	తమిళనాడు
దేశం	భారత్
	తమిళనాడులో స్థానం
భౌగోళిక నిర్దేశాంకాలు	11°24′7″N 79°24′19″E / 11.40194°N 79.40528°E
నిర్మాణ శైలి
Type	దక్షిణ భారత శిల్పకళ
సృష్టికర్త	విజయనగర రాజులు

భూ వరాహ స్వామి ఆలయం అనేది తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని శ్రీముష్ణంలో ఉన్న ఒక హిందూ ఆలయం. దక్షిణ భారత శిల్పకళా శైలిలో నిర్మించబడిన ఈ ఆలయం, విష్ణువు యొక్క పంది రూప అవతారం అయిన వరాహస్వామి (భూ వరాహ స్వామి)కు, ఆయన సతీమణి లక్ష్మీ దేవికి అంబుజవల్లి తాయార్ రూపంలో అంకితం చేయబడింది. ఇది వైష్ణవ సంప్రదాయంలోని 108 అభిమాన క్షేత్రాలలో ఒకటిగా వర్గీకరించబడింది. ద్వైత తత్త్వవాదంకు చెందిన వైష్ణవ పండితుల్లో మహానుభావుడైన మధ్వాచార్యులు అనేకసార్లు ఈ ఆలయానికి వచ్చి ఇక్కడ నివసించినట్లు విశ్వసించబడుతుంది.

ఈ ఆలయాన్ని విజయనగర సామ్రాజ్యంకు సామంతుడైన తంజావూరు నాయక రాజు అచ్యుతప్ప నాయకుడు నిర్మించాడు. ఆలయాన్ని చుట్టుముట్టి ఉన్న గ్రానైట్ గోడలపై అన్ని ఆలయ ఉపశ్రయాలు, ఆలయ తీర్థకుండాలు ఉన్నాయి. ఆలయానికి ప్రధాన ద్వారంగా ఏడు అంతస్తుల రాజగోపురం ఉంది. ఇది మధ్వ సంప్రదాయంకు చెందిన ముఖ్యమైన ఆలయాల్లో ఒకటిగా భావించబడుతుంది. జగద్గురు మధ్వాచార్యులు ఈ ఆలయాన్ని అనేకసార్లు సందర్శించారు. ఆయన ఇక్కడే చాతుర్మాస్య దీక్ష కూడా స్వీకరించారు. ఆ సమయంలో గర్భిణీ మహిళ దాహం తీర్చేందుకు తన దండంతో ధండ తీర్థంను సృష్టించినట్లు పురాణ కథనం. వ్యాసతీర్థ, వాదిరాజ తీర్థ, రఘుత్తమ తీర్థ, రాఘవేంద్ర తీర్థ వంటి ఇతర ప్రముఖ మాధ్వ సన్యాసులు కూడా ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించి ఇక్కడ దీర్ఘకాలం నివసించారు.

ఆలయంలో ప్రతిరోజూ ఆరు నిత్య పూజలు, సంవత్సరానికి మూడు ప్రధాన ఉత్సవాలు నిర్వహించబడతాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనది తమిళ నెల వైకాసి (ఏప్రిల్–మే)లో జరిగే రథోత్సవం. ఈ ఉత్సవం ఈ ప్రాంతంలోని హిందూ–ముస్లిం ఐక్యతకు ప్రతీకగా కూడా నిలుస్తుంది. రథంపై ఎగరేసే జెండాను ముస్లింలు సమర్పిస్తారు; ఆలయం నుండి ప్రసాదాలు స్వీకరించి, వాటిని మసీదుల్లో అల్లాహ్‌కు సమర్పిస్తారు. ఈ ఆలయాన్ని తమిళనాడు ప్రభుత్వంకు చెందిన హిందూ మత, దానధర్మాల శాఖ నిర్వహిస్తుంది. ముస్లింలకు అర్ధమండపం వరకు పూజ చేయడానికి అనుమతించే అరుదైన ఆలయాల్లో ఇది ఒకటి.

పురాణ కథనం

ఈ ఆలయం విష్ణువు యొక్క పంది రూప వరాహ అవతారంతో అనుసంధానించబడి ఉంది. అసుర రాజు హిరణ్యాక్షుడు భూమిని అపహరించి పాతాళ లోకంకు తీసుకెళ్లాడు. భూదేవి భూమి దేవత విష్ణువును ప్రార్థించి తనను రక్షించమని వేడుకుంది. ఆమె ప్రార్థనకు ప్రసన్నుడైన విష్ణువు, వరాహ రూపంలో ఇక్కడ అవతరించి అసురుని సంహరించాడు. శ్రీ భూ వరాహ స్వామి చెమట ఈ స్థలంలో పడడంతో ఆలయ తీర్థకుండం (నిత్య పుష్కరణి) ఏర్పడినట్లు నమ్మకం. మరణ సమయంలో అసుర రాజు విష్ణువును తన వైపునకు తిరగమని కోరగా, విష్ణువు అంగీకరించాడు. అందువల్ల ప్రధాన విగ్రహం దక్షిణ దిశగా, అసురుని వైపునకు చూస్తూ ఉండగా, మానవ రూపం పడమర వైపున భక్తులను చూస్తూ ఉంటుంది. ఉత్సవ విగ్రహమైన యజ్ఞ వరాహ స్వామి, భూదేవి కోరిక మేరకు, శంఖం, సుదర్శన చక్రం చేతుల్లో ధరించిన సాధారణ విష్ణు లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తాడు.^[1]

ఇంకొక పురాణ కథనం ప్రకారం, ఆ ప్రాంతంలోని ఒక నవాబు కార్బంకిల్ వ్యాధితో తీవ్రంగా బాధపడుతూ అన్ని వైద్యులు ఆశ వదిలిన సమయంలో, భూ వరాహ స్వామిని ప్రార్థించగా పూర్తిగా నయం అయ్యాడని విశ్వసిస్తారు. అనంతరం ఆయన ఆలయానికి విశేష విరాళాలు అందించాడు, భూరా సాహెబ్ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. ప్రతి సంవత్సరం దేవుని విగ్రహాన్ని ఆయన గ్రామానికి తీసుకెళ్లి, ఆయన వారసులు దేవునికి నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు.^[2]

ఈ ఆలయంలోని ఒక ప్రత్యేక సంప్రదాయం కిల్లైలో నివసించిన ప్రసిద్ధ సూఫీ సంత్ హజ్రత్ సయ్యద్ షా రహ్మతుల్లా షుట్టారితో సంబంధం ఉంది. నవాబు మహమ్మద్ అలీ వలాజా ఆయనకు 400 ఎకరాల భూమిని దానం చేశాడు. తరువాత దర్గా ట్రస్టీ ఆ భూమిని కొలవడానికి స్థానిక తహసీల్దార్ ఉప్పు వెంకటరావు సహాయాన్ని కోరాడు. కృతజ్ఞతగా, 26 ఎకరాల భూమిని శ్రీ భూ వరాహ స్వామి ఆలయ ట్రస్టుకు శాశ్వతంగా లీజుకు ఇచ్చారు. ఈ సద్భావ చర్య పరస్పర గౌరవ సంప్రదాయానికి పునాది వేసింది. మాసి మహం ఉత్సవ సమయంలో ఆలయ ఊరేగింపు దర్గా వద్ద ఆగుతుంది. అక్కడ రెండు సముదాయాలు పరస్పరం నైవేద్యాలు మార్పిడి చేసుకుంటాయి—ఆలయం నుండి తులసి ఆకులు, పట్టు శాలువ, దర్గా నుండి బియ్యం, ఎండు పండ్లు, ప్రార్థనలు. ఈ దీర్ఘకాల సంప్రదాయం ఈ ప్రాంతంలో హిందూ–ముస్లిం సామరస్యానికి సాక్ష్యంగా నిలుస్తుంది.^[3]

చరిత్ర

భూ వరాహ స్వామి ఆలయం మధ్యయుగ చోళులు కాలం నుంచే ఉన్నదని, అలాగే ప్రస్తుత నిర్మాణాలు, రాజగోపురం విజయనగర సామ్రాజ్యం కాలంలో నిర్మించబడ్డాయని భావించబడుతోంది.^{[citation needed]} ఈ ఆలయాన్ని తంజావూరు నాయక రాజు అచ్యుతప్ప నాయకుడు (1560–1614 సీఈ) విస్తరించాడు. ఆలయంలోని పదహారు స్తంభాల మండపంలో ఆ రాజు, అతని సోదరుల సహజ పరిమాణ విగ్రహాలు కనిపిస్తాయి.^[4]

సమీపంలోని శివాలయాల్లో లభించిన 1068 సీఈ నాటి శాసనం ప్రకారం వీరరాజేంద్ర చోళుడు (1063–1070 సీఈ) వరాహ ఆలయానికి విరాళాలు ఇచ్చినట్లు సూచిస్తోంది.^{[citation needed]} 1100 సీఈ నాటి మరో శాసనం కులోత్తుంగ చోళుడు I (1070–1120 సీఈ) ఆలయానికి ఒక గ్రామాన్ని దానంగా ఇచ్చినట్లు తెలిపింది; ఇందులో ప్రధాన దేవుడిని వరాహ ఆల్వార్‌గా పేర్కొన్నారు.^{[citation needed]}

తరువాతి శాసనాలు 14వ శతాబ్దానికి చెందిన విజయనగర రాజులు అయిన వీరూపాక్ష రాయ II (1465–1485 సీఈ) కాలంలో 1471 సీఈ నాటివి, అలాగే శ్రీరంగరాయ I (1572–1586 సీఈ), వెంకట II (1586–1614 సీఈ) కాలాలనివి లభించాయి. ఇవి ఆలయానికి ఇచ్చిన వివిధ విరాళాలను సూచిస్తాయి. ఆలయానికి ముఖ్యమైన సేవలు అచ్యుతప్ప నాయకుడు అందించాడు. అతడు పదహారు స్తంభాల పురుషసూక్త మండపాన్ని, అలాగే ఇతర చిన్న ఆలయాలను నిర్మించాడు.^[5]

ఉదయార్పాళయం జమీందారులు కూడా విలువైన ఆభరణాలు సమర్పించి, ముఖ్యంగా ఉదయవర్ మండపం వంటి అదనపు నిర్మాణాలను చేపట్టి ఆలయానికి సేవలందించారు.^[2]

శిల్పకళ

ఈ ఆలయంలో రెండు గోపురాలు (ప్రవేశ ద్వారాల వద్ద ఉన్న ఆలయ గోపురాలు) ఉన్నాయి. విస్తృత గ్రానైట్ గోడలతో కప్పబడిన రెండు ప్రాకారాలు ఉన్నాయి. పడమర వైపు ఉన్న ఏడు అంతస్తుల గోపురం సాధారణంగా ఉపయోగించే ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం. తూర్పు వైపు ఉన్న ఐదు అంతస్తుల గోపురం వైకుంఠ ఏకాదశి రోజున మాత్రమే తెరుస్తారు. గోపురం లోపలి భాగం పైభాగంలో శ్రీనివాస పెరుమాళ్ (విష్ణువు) యొక్క చిన్న విగ్రహం ఉంటుంది. ఆలయం వెలుపల 80 ft (24 m) ఎత్తు గల ఏకశిలా స్తంభం ఉంది; దాని శిఖరంపై గరుడుడు విగ్రహం ఉండి, ఆలయ ప్రధాన దేవుని వైపు ముఖంగా ఉంటుంది. ఆలయ స్థల వృక్షం అశ్వత్థ (మర్రి) చెట్టు.^[6]

కేంద్ర గర్భగృహంలో ప్రధాన దేవుడు వరాహుడు (భూ వరాహ స్వామి) నివసిస్తాడు. 2 ft (0.61 m) పరిమాణం గల శాలిగ్రామ శిలతో చేసిన ఈ విగ్రహం, విజయోత్సాహ భంగిమలో నడుముపై చేతులు ఉంచి నిలబడి ఉన్న పంది ముఖ వరాహ రూపాన్ని చూపిస్తుంది; మానవ శరీరం పడమర వైపునకు ఉండగా, తల దక్షిణ దిశకు తిప్పబడి ఉంటుంది. ఉత్సవ విగ్రహం (ఉత్సవర్) పతరావి, పంచలోహంతో తయారైనది; సాధారణ వైష్ణవ ఆలయాల మాదిరిగా రెండు దేవీమూర్తులతో కూడి ఉంటుంది. ఈ ఉత్సవ విగ్రహం గర్భగృహానికి ముందున్న అర్ధ మండపంలో ఉంచబడుతుంది.^[6]

కేంద్ర గర్భగృహ ప్రవేశద్వారానికి ఇరువైపులా ద్వారపాలకులు ఉంటారు; ఇవి కూడా పంచలోహంతో తయారైనవి. వాటిలో ఒకటి ఆధునిక కాలంలో ప్రతిష్ఠించబడింది. ఎడమ వైపున ఉన్న పాత విగ్రహాన్ని మైసూరు యుద్ధ సమయంలో తీసుకెళ్లడంతో, 2004లో తిరిగి ప్రతిష్ఠించేవరకు అక్కడ చెక్కతో చేసిన ప్రతిరూపం ఉంచబడింది.^[7]

పదహారు స్తంభాల మండపాన్ని పురుషసూక్త మండపం అంటారు. ఇందులో ప్రతిరోజూ ప్రధాన దేవుని పవిత్ర అభిషేక సమయంలో పురుష సూక్తం స్తోత్రాలను పఠిస్తారు. గర్భగృహంపై ఉన్న విమానమును పవన విమానం అని పిలుస్తారు; దీనిపై బంగారు పూతతో చేసిన కలశం ఉంటుంది. ఈ పదహారు స్తంభాల మండపం అచ్యుతప్ప నాయకుడు నిర్మించిన నాయక కళా శైలిలోని అద్భుత కృతి అని భావించబడుతుంది.^[6]

స్తంభాలపై సంగీతకారులు, నర్తకులు, చిన్న విగ్రహాల శిల్పాలు చెక్కబడ్డాయి. పైకప్పుపై కమలాకార మేడలియన్లు, వంపు అలంకరణలు ఉన్నాయి. కేంద్ర గర్భగృహం శంఖాకార పైకప్పుతో కప్పబడి ఉంటుంది. అలంకరించబడిన బాహ్య గోడలు చోళ కళకు భిన్నంగా ఉంటాయి.^[8]

పురుషసూక్త మండపానికి ఎదురుగా గరుడుడు, నమ్మాళ్వార్కు ప్రత్యేక ఆలయాలు ఉన్నాయి. రెండవ ప్రాకారంలో భూ వరాహ స్వామి సతీమణి అయిన అంబుజవల్లి తాయార్‌కు ప్రత్యేక ఆలయం ఉంది; ఇందులోనే ఆండాళ్, రామానుజాచార్యుడు ఆలయాలు కూడా ఉన్నాయి. ఉదయార్పాలయం మండపం జమీందారుల కాలంలో నిర్మించబడింది; ఇందులో కన్నాడి అరై (అద్దాల గది) ఉంటుంది. అదనంగా వేణుగోపాలుడు, విశ్వక్సేనుడు, వేదాంత దేశికుడు, తిరుమంగై ఆళ్వార్, మనవాళ మామునిగల్, కులంతై అమ్మన్, తిరుకచ్చి నంబి ఆలయాలు ఉన్నాయి. ఆలయ ఉత్తర వైపున తోట ఉంది; అందులో రాముడు ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయంలో హనుమంతుడు రాముడు, లక్ష్మణుడును తన భుజాలపై ఎత్తుకున్న విగ్రహం కూడా ఉంది.^[4]

ఈ ఆలయాన్ని తమిళనాడు ప్రభుత్వానికి చెందిన హిందూ మత, దానధర్మాల శాఖ నిర్వహిస్తుంది. తిరుపతికి చెందిన పెద్ద జీయర్ ఈ ఆలయానికి శాశ్వత ధర్మకర్తగా ఉంటారు.^{[citation needed]}

ఈ ఆలయంలో తెలుగు భాషలోని శాసనాలు కూడా ఉన్నాయి. వాటిలో ఒక శాసనం విజయనగరానికి చెందిన శ్రీరంగరాయ దేవుడు చేసిన విరాళాలను పేర్కొంటుంది.^[9]

ఉత్సవాలు, ఆచారాలు

ఈ ఆలయంలో పూజా విధానాలు పంచరాత్ర ఆగమం ప్రకారం నిర్వహించబడతాయి. ఆలయ పూజారులు ప్రతిరోజూ, ఉత్సవాల సమయంలో పూజ నిర్వహిస్తారు. తమిళనాడులోని ఇతర విష్ణు ఆలయాల మాదిరిగా, ఇక్కడి పూజారులు వైష్ణవ సంప్రదాయానికి చెందిన బ్రాహ్మణులు. ఆలయ పూజలు రోజుకు ఆరు సార్లు జరుగుతాయి: ఉదయం 7:00 గంటలకు ఉషత్‌కాలం, ఉదయం 8:00 గంటలకు కళాసంతి, మధ్యాహ్నం 12:00 గంటలకు ఉచికాలం, సాయంత్రం 6:00 గంటలకు సాయరక్షై, సాయంత్రం 7:00 గంటలకు ఇరండాంకాలం, రాత్రి 8:30 గంటలకు అర్ధజామం. ప్రతి పూజలో మూడు దశలు ఉంటాయి: అలంకారం, నైవేద్యం, దీపారాధన—ఇవి శ్రీ భూ వరాహ స్వామి పెరుమాళ్, శ్రీ అంబుజవల్లి తాయార్‌కు నిర్వహించబడతాయి. చివరి దశలో నాదస్వరం, తవిల్ వాయిద్యాలు వాయించబడతాయి, పూజారులు వేదాలు పఠిస్తారు, భక్తులు ఆలయ ధ్వజస్తంభం ఎదుట సాష్టాంగ నమస్కారం చేస్తారు. ఆలయంలో వారపు, నెలవారీ, పక్షవారీ పూజలు కూడా నిర్వహించబడతాయి.^[10]

ఈ ఆలయం మాధ్వ బ్రాహ్మణులు, అయ్యంగార్లు నియంత్రణలో ఉంటుంది. పూజ సమయంలో మాధ్వ బ్రాహ్మణులు, శ్రీ వైష్ణవులు వేదపారాయణం చేస్తారు. మాధ్వులు ప్రతిరోజూ ప్రత్యేకంగా గజేంద్ర మోక్షం, శ్రీముష్ణం పురాణాన్ని పఠిస్తారు.

ఆలయంలో జరిగే కొన్ని ఉత్సవాలు నాయకుల కాలం నుంచే కొనసాగుతున్నట్లు మొదటి ప్రాకార గోడలపై ఉన్న శాసనాలు సూచిస్తున్నాయి. ఏడాది పొడవునా సూర్యుడు పన్నెండు రాశుల్లో ప్రవేశించే సందర్భాల్లో నిర్వహించే ఉత్సవాలకు శాసనాలు ఆశ్రయాన్ని సూచిస్తున్నాయి. ఈ సందర్భాలలో ఊరేగింపు వాహనాల వినియోగం కూడా నిర్దేశించబడింది.^[11]

ఆలయంలో పంచరాత్ర విధానంలో పూజలు జరుగుతాయి. ఇక్కడ రెండు బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించబడతాయి—ఒకటి తమిళ నెల మాసిలో, మరొకటి చిత్తిరై (ఏప్రిల్–మే)లో. మొదటి ఉత్సవ సమయంలో భూ వరాహ స్వామి ఉత్సవ విగ్రహాన్ని ఏడు రోజుల పాటు శ్రీముష్ణం పరిసర గ్రామాలలో ఊరేగిస్తారు.^[12]

రథోత్సవం ఈ ప్రాంతంలోని హిందూ–ముస్లిం ఐక్యతకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఆలయ రథంపై ఎగరేసే జెండాను స్థానిక ముస్లింలు సమర్పిస్తారు. వారు ఉత్సవ దేవుని ప్రసాదాన్ని స్వీకరించి, దానిని మసీదుల్లో అల్లాహ్కు సమర్పిస్తారు. భూ వరాహ స్వామిని తమ ప్రాంతానికి తీసుకువచ్చినందుకు ముస్లిం భక్తులు అల్లాహ్‌కు కృతజ్ఞతలు తెలుపుతారు.^[1]

ఇతర ఉత్సవాల్లో ఆవణి నెలలో శ్రీ జయంతి ఉత్సవం, నవరాత్రి, విజయదశమి, దీపావళి, మకర సంక్రాంతి ఉన్నాయి.^[4] ఈ ఆలయం ముస్లింలు అర్ధ మండపం వరకు పూజ చేయడానికి అనుమతించే అరుదైన ఆలయాలలో ఒకటి.^[2]

ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత

ఈ ఆలయం విష్ణువుకు చెందిన ఎనిమిది స్వయంభూ క్షేత్రాలులో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. ఇక్కడి ప్రధాన దేవుడు స్వయంగా అవతరించాడని విశ్వాసం. మిగతా ఏడు క్షేత్రాలు దక్షిణ భారతదేశంలోని శ్రీరంగం రంగనాథస్వామి ఆలయం, తిరుమల వెంకటేశ్వర ఆలయం, వనమామలై పెరుమాళ్ ఆలయం, ఉత్తర భారతదేశంలోని శాలిగ్రామం, నైమిశారణ్యం, పుష్కర్, బద్రీనాథ్ ఆలయం.^[13]

ఇతర విష్ణు ఆలయాల మాదిరిగా కాకుండా, ఇక్కడ ప్రధాన దేవునికి ప్రతిరోజూ దివ్య అభిషేకం నిర్వహిస్తారు. తిరుమలలో భక్తులు ముందుగా భూ వరాహ ఆలయాన్ని దర్శించి తరువాత వెంకటేశ్వరుని దర్శిస్తారు; కానీ శ్రీముష్ణంలో భక్తులు ముందుగా పడమర ప్రవేశద్వారంలోని శ్రీనివాస ఆలయాన్ని దర్శించి తరువాత భూ వరాహ స్వామిని దర్శిస్తారు. సంతానం లేని దంపతులు సంతానం కోసం, వివాహం కాని వారు వివాహం కోసం ఈ ఆలయాన్ని దర్శిస్తారు. ఆలయంలో సప్త కన్నిగైగళకు చేసే పూజ సరైన వివాహ బంధానికి దోహదం చేస్తుందని స్థానిక నమ్మకం.^[1] ఈ ఆలయం విష్ణువుకు అత్యంత ప్రీతికరమైన క్షేత్రాలుగా భావించే అభిమాన స్థలాలులో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.

సూచనలు

1 2 3 S., Prabhu (10 May 2012). "Symbolising religious unity". The Hindu. Retrieved 13 October 2014.
1 2 3 Rao, A.V.Shankaranarayana (2012). Temples of Tamil Nadu. Vasan Publications. pp. 23–25. ISBN 978-81-8468-112-3.
↑ "Srimushnam temple's tradition of harmony revived". The Hindu. March 3, 2022. Archived from the original on 3 March 2022. Retrieved January 6, 2025.{{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
1 2 3 Madhavan 2007, p. 7
↑ Madhavan 2007, p. 10
1 2 3 Madhavan 2008, pp. 7-10
↑ "Dwarabalaka idol sent to Srimushnam temple". The Hindu. Thanjavur. 28 August 2008. Retrieved 17 October 2014.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
↑ Michell 2013
↑ Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras. 1882. Retrieved 5 November 2019.
↑ "Sri Bhuvaragaswami temple". Dinamalar. 2014. Retrieved 31 May 2014.
↑ Ayyar 1982, p. 23
↑ Madhavan 2008, p. 11
↑ V., Meena (1974). Temples in South India (1st ed.). Kanniyakumari: Harikumar Arts. p. 42.

మూలాలు

Ayyar, P. V. Jagadisa (1982). South Indian shrines: illustrated. New Delhi: Asian Educational Services. ISBN 8120601513.
Michell, George (2013). Southern India: A Guide to Monuments Sites & Museums. Roli Books Private Limited. ISBN 9788174369031.
Madhavan, Chithra (2007). Vishnu Temples of South India Volume 1 (Tamil Nadu). Chithra Madhavan. ISBN 978-81-908445-0-5.

[hindu-1] 1 2 3 S., Prabhu (10 May 2012). "Symbolising religious unity". The Hindu. Retrieved 13 October 2014.

[Rao-2] 1 2 3 Rao, A.V.Shankaranarayana (2012). Temples of Tamil Nadu. Vasan Publications. pp. 23–25. ISBN 978-81-8468-112-3.

[3] "Srimushnam temple's tradition of harmony revived". The Hindu. March 3, 2022. Archived from the original on 3 March 2022. Retrieved January 6, 2025.{{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)

[M7-4] 1 2 3 Madhavan 2007, p. 7

[M10-5] Madhavan 2007, p. 10

[M17-6] 1 2 3 Madhavan 2008, pp. 7-10

[7] "Dwarabalaka idol sent to Srimushnam temple". The Hindu. Thanjavur. 28 August 2008. Retrieved 17 October 2014.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)

[8] Michell 2013

[9] Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras. 1882. Retrieved 5 November 2019.

[dinamalar-10] "Sri Bhuvaragaswami temple". Dinamalar. 2014. Retrieved 31 May 2014.

[11] Ayyar 1982, p. 23

[12] Madhavan 2008, p. 11

[Meena-13] V., Meena (1974). Temples in South India (1st ed.). Kanniyakumari: Harikumar Arts. p. 42.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]