మండి బహావుద్దీన్ జిల్లా
మండి బహావుద్దీన్ జిల్లా
ضلع منڈی بہاء الدین | |
|---|---|
పంజాబ్ జిల్లా | |
మండి బహావుద్దీన్ నగరం | |
 మండి-బహావుద్దీన్ జిల్లాను హైలైట్ చేసిన పంజాబ్ పటం | |
| Coordinates: 32°35′N 73°30′E / 32.583°N 73.500°E | |
| దేశం |  పాకిస్తాన్ |
| ప్రావిన్స్ | పంజాబ్ |
| విభాగం | గుజరాత్ |
| స్థాపించబడింది | 1 జూలై 1993 |
| ప్రధాన కార్యాలయం | మండి బహావుద్దీన్ |
| Government | |
| • Type | జిల్లా పరిపాలన |
| • డిప్యూటీ కమిషనర్ | షాహిద్ ఇమ్రాన్ మార్త్ |
| • జిల్లా పోలీస్ అధికారి | లెఫ్టినెంట్ ®️ అహ్మద్ మొహియుద్దీన్ (PSP) |
| • అదనపు డిప్యూటీ కమిషనర్ (రెవ్) | జుల్ఫికర్ అహ్మద్ |
| Area | |
• పంజాబ్ జిల్లా | 2,673 కి.మీ2 (1,032 చ. మై) |
| Population (2023) | |
• పంజాబ్ జిల్లా | 18,29,486 |
| • Density | 680/కి.మీ2 (1,800/చ. మై.) |
| • Urban | 3,46,141 (18.92%) |
| • Rural | 14,83,345 (81.08%) |
| Literacy | |
| • అక్షరాస్యత రేటు |
|
| Time zone | UTC+5 (PST) |
| Area code | 0546 |
| తహసీళ్ల సంఖ్య | 3 |
మండి బహావుద్దీన్ (పంజాబీ, ఉర్దూ: جامع مندی بہائی الدین) పాకిస్తాన్లోని పంజాబ్ ప్రావిన్స్లోని ఒక జిల్లా.
మధ్య పంజాబ్ ఉన్న ఈ జిల్లాకు వాయవ్య దిశలో జీలం నది, ఆగ్నేయంలో చెనాబ్ నది (ఇది గుజ్రాన్వాలా, గుజరాత్ జిల్లాల నుండి వేరు చేస్తుంది), నైరుతిలో సర్గోధా జిల్లా సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. ఈ జిల్లా 2,673 చదరపు కిలోమీటర్ల (1,032 చదరపు మైళ్ళు) విస్తీర్ణాన్ని కలిగి ఉంది. 2023 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, మండి జిల్లాలో ప్రస్తుతం 15 లక్షల మంది జనాభా ఉన్నారు . 1998లో, దీని జనాభా 11.6 లక్షలు.[2]
పరిపాలన
[మార్చు]మండి బహావుద్దీన్ మూడు తహసీళ్ళు, 80 యూనియన్ కౌన్సిళ్లుగా ఉపవిభజన చేయబడింది: [3]
| # | తహసీల్లు | ప్రాంతం
(కిమీ 2 )[4] |
జనాభా.
(2023)[4] |
సాంద్రత
(జనాభా/కిమీ 2 ) (2023)[4] |
సాహిత్య రేటు
(2023)[5] |
యూనియన్ కౌన్సిల్స్ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | మండి బహావుద్దీన్ | 759 | 764,532 | 1,007.29 | 72.69% | 30 |
| 2 | మలక్వాల్ | 759 | 429,303 | 565.62 | 66.28% | 20 |
| 3 | ఫాలియా | 1,155 | 635,651 | 550.35 | 70.11% | 30 |
భౌగోళికం
[మార్చు]ఈ జిల్లా జీలం, చెనాబ్ నదుల మధ్య ఉన్న చాజ్ దోఆబ్ మధ్య భాగాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఇది 30° 8' నుండి 32° 40' ఉత్తర అక్షాంశ రేఖాంశాల మధ్య, 73° 36' నుండి 73° 37' తూర్పు రేఖాంశాల మధ్య విస్తరించి ఉంది. ఫాలియా, మాలిక్వాల్ తహసీల్ ప్రధాన కార్యాలయ పట్టణాలు మండి బహౌద్దీన్ నుండి వరుసగా 22.5, 28.5 కిలోమీటర్ల (14.0, 17.7 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్నాయి. దీనికి ఉత్తరాన జీలం నది (ఇది జీలం జిల్లా నుండి వేరు చేస్తుంది ); పశ్చిమాన సర్గాధా జిల్లా ; దక్షిణాన చెనాబ్ నది (ఇది గుజ్రాన్వాలా, హఫీజాబాద్ జిల్లాల నుండి వేరు చేస్తుంది); తూర్పున గుజరాత్ జిల్లా సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. జిల్లా మొత్తం వైశాల్యం 2,673 చదరపు కిలోమీటర్లు (1,032 చదరపు మైళ్ళు). ఈ జిల్లాలో మండి బహౌద్దీన్, ఫాలియా, మలక్వాల్ తహసీల్లు ఉన్నాయి.[6]
జనాభా గణాంకాలు
[మార్చు]| చారిత్రికంగా జనాభా | ||
|---|---|---|
| సంవత్సరం | జనాభా | ±% p.a. |
| 1951 | 4,14,850 | — |
| 1961 | 4,90,967 | +1.70% |
| 1972 | 7,21,833 | +3.57% |
| 1981 | 8,46,114 | +1.78% |
| 1998 | 11,60,552 | +1.88% |
| 2017 | 15,94,039 | +1.68% |
| 2023 | 18,29,486 | +2.32% |
| మూలాలు:[7] | ||
2023 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, మండి బహౌద్దీన్ జిల్లాలో 285,989 గృహాలు, 1,829,486 జనాభా ఉంది. ఈ జిల్లాలో ప్రతి 100 మంది స్త్రీలకు 100.54 మంది పురుషులు ఉన్నారు, అక్షరాస్యత రేటు 70.27%: పురుషులలో 74.89% , స్త్రీలలో 65.70%.[8][9] 457,547 మంది (సర్వే చేయబడిన జనాభాలో 25.01%) 10 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు.[10] 346,141 మంది (18.92%) పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు.[8]
| మత
సమూహం |
1941[12] | 2017[13] | 2023[14] | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| జనాభా | % | జనాభా | % | జనాభా | % | |
ఇస్లాం  |
322,707 | 81.06% | 1,587,248 | 99.57% | 1,818,188 | 99.40% |
హిందూ  |
38,843 | 9.76% | 357 | 0.02% | 326 | 0.02% |
సిక్కు  |
34,178 | 8.59% | N/a | N/a | 15 | ~0% |
క్రైస్తవ  |
2,321 | 0.58% | 4,939 | 0.31% | 9,467 | 0.52% |
| అహ్మదీ | N/a | N/a | 1,438 | 0.09% | 1,123 | 0.06% |
| ఇతరులు | 38 | 0.01% | 57 | 0.01% | 33 | ~0% |
| మొత్తం జనాభా | 398,087 | 100% | 1,594,039 | 100% | 1,829,152 | 100% |
| గమనిక: 1941 జనాభా లెక్కల సమాచారం పూర్వపు గుజరాత్ జిల్లాలోని ఫాలియా తహసీల్కు సంబంధించినది, ఇది సుమారుగా ప్రస్తుత మండి బహావుద్దీన్ జిల్లాకు అనుగుణంగా ఉంటుంది. 1941 నుండి జిల్లా, తహసీల్ సరిహద్దులు మారాయి. | ||||||
2023 జనాభా లెక్కల సమయంలో జనాభాలో 93.2% మంది పంజాబీని, 4.57% మంది ఉర్దూను 1.77% మంది పష్తోను తమ మొదటి భాషగా మాట్లాడారు. ఇక్కడ మాట్లాడే పంజాబీ మాండలికం జాట్కి, ఇది ప్రామాణిక భాషకు దగ్గరగా ఉంటుంది.[16]
1998 పాకిస్తాన్ జనాభా లెక్కల ప్రకారం, జిల్లా జనాభా 1,160,552, వీరిలో 14.93% మంది పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు.[2]
వాతావరణం
[మార్చు]ఈ జిల్లాలో సమశీతోష్ణ వాతావరణం ఉంటుంది, వేసవిలో వేడిగా, శీతాకాలంలో చల్లగా ఉంటుంది. వేసవి తీవ్రత ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు పగటిపూట ఉష్ణోగ్రత 48 °C (118 °F) వరకు పెరగవచ్చు, కానీ శీతాకాలంలో కనిష్ట ఉష్ణోగ్రత 3 °C (37 °F) కంటే తక్కువకు పడిపోవచ్చు. ఈ జిల్లాలో సగటు వర్షపాతం 388 మిల్లీమీటర్లు (15.3 అంగుళాలు).[17] ఇది ప్రధానంగా ఇస్లామాబాద్ వాతావరణాన్ని పోలి ఉంటుంది.[18]
ప్రముఖ వ్యక్తులు
[మార్చు]- హసన్ అలీ, పాకిస్తాన్ జాతీయ క్రికెట్ జట్టు క్రికెటర్
- షౌకత్ అలీ జానపద గాయకుడు
- నవేద్ ఆరిఫ్ , పాకిస్థాన్ క్రికెటర్
- ఆసిఫ్ బషీర్ భగత్ , పంజాబ్ ప్రావిన్షియల్ అసెంబ్లీ (PPP) మాజీ MPA సభ్యుడు.
- మహమ్మద్ ఖాన్ భట్టి , పంజాబ్ ప్రావిన్షియల్ అసెంబ్లీ మాజీ ప్రావిన్షియల్ సెక్రటరీ
- ఇమ్దాద్ ఉల్లా బోసల్ , పాకిస్తాన్ ఫెడరల్ సెక్రటరీ ఫైనాన్స్, టిబ్బా మానిక్ బోసల్ యొక్క గొండాల్ కుటుంబం
- నాసిర్ ఇక్బాల్ బోసల్ , పాకిస్తాన్ జాతీయ అసెంబ్లీ సభ్యుడు (PML-N, మాజీ PLM-Q), టిబ్బా మణిక్ బోసల్ యొక్క గోండల్ కుటుంబం
- నదీమ్ అఫ్జల్ చాన్ , పాకిస్తాన్ మాజీ ఎంఎన్ఏ సభ్యుడు, జాతీయ అసెంబ్లీ సభ్యుడు (పిపిపి, మాజీ పిటిఐ)
- ఇంతియాజ్ అహ్మద్ చౌదరి , ఎంఎన్ఏ పిటిఐ
- బస్మా రియాజ్ చౌదరి , పంజాబ్ ప్రావిన్షియల్ అసెంబ్లీ ఎంపీఏ సభ్యురాలు (పీటీఐ)(మాజీ-పీఎంఎల్-క్యూ)
- నజర్ ముహమ్మద్ గోండల్ , ఎంఎన్ఏ, రాజధాని పరిపాలన, అభివృద్ధి శాఖ మాజీ ఫెడరల్ మంత్రి
- పర్వైజ్ మెహదీ ఖురేషి , పాకిస్థాన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ మాజీ చీఫ్
- ఖలీద్ మహమూద్ రంఝా , MPA పార్లమెంటరీ సెక్రటరీ ఆఫ్ లా & పార్లమెంటరీ వ్యవహారాలు (PMLN), కోట్ షేర్ మహమ్మద్ యొక్క రంఝా కుటుంబం
- హసన్ అస్కారీ రిజ్వీ , పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి (తాత్కాలిక)
- మహమ్మద్ బిన్యామిన్ రిజ్వీ , పంజాబ్ మాజీ మంత్రి (పిఎంఎల్-ఎన్)
- ముహమ్మద్ తారిక్ తరార్ , మాజీ MNA (PTI, Ex PPP)
- ముంతాజ్ అహ్మద్ తారర్ , మాజీ ఎంఎన్ఏ, ఫెడరల్ మానవ హక్కుల మంత్రి (పిఎంఎల్-ఎన్, మాజీ పిపిపి)
- ముస్తాన్సర్ హుస్సేన్ తారర్ , పాకిస్తానీ నవలా రచయిత, కాలమిస్ట్, యాత్రా రచయిత, టీవీ హోస్ట్
- హమీదా వహీదుద్దీన్ , MPA మహిళా అభివృద్ధి పంజాబ్ మంత్రి (PML-N, Ex PLM-Q)
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023" (PDF).
- 1 2 "Mandi Bahauddin District at a Glance". Census, Government of Pakistan website. the original నుండి 27 December 2012 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 January 2023.
- ↑ "Tehsils & Unions in the District of Mandi Bahauddin". MandiBahauddin.net website. the original నుండి 11 September 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 January 2023.
- 1 2 3 "TABLE 1 : AREA, POPULATION BY SEX, SEX RATIO, POPULATION DENSITY, URBAN POPULATION, HOUSEHOLD SIZE AND ANNUAL GROWTH RATE, CENSUS-2023, PUNJAB" (PDF).
- ↑ "LITERACY RATE, ENROLMENT AND OUT OF SCHOOL POPULATION BY SEX AND RURAL/URBAN, CENSUS-2023" (PDF).
- ↑ History and District Overview on District Police Office, Mandi Bahauddin website[permanent dead link] Retrieved 21 January 2023
- ↑ "Population by administrative units 1951-1998" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
- 1 2 "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
- ↑ "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
- ↑ "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
- ↑ "District Wise Results / Tables (Census - 2023)" (PDF). www.pbscensus.gov.pk. Pakistan Bureau of Statistics.
- ↑ "Census of India, 1941. Vol. 6, Punjab". 1941. p. 42. JSTOR saoa.crl.28215541. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 March 2024.
- ↑ "District And Tehsil Level Population Summary With Region Breakup" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics, Government of Pakistan website. the original (PDF) నుండి 23 November 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 April 2023.
- ↑ "Pakistan Census 2023 Table 9: Punjab" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
- ↑ "District Wise Results / Tables (Census - 2023)" (PDF). www.pbscensus.gov.pk. Pakistan Bureau of Statistics.
- ↑ "Pakistan Census 2023" (PDF).
- ↑ "Average rainfall & Temperature in mandi bahauddin". World Weather website. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 January 2023.
- ↑ Mandi Bahauddin weather on Fallingrain.com website Retrieved 21 January 2023