మధ్యయుగ సంగీతం
- 13వ శతాబ్దానికి చెందిన 'కాంటిగాస్ డి శాంటా మారియా'లో స్పానిష్ 'విహులా' వాయిస్తున్న సంగీతకారులు
- ట్రూబడోర్లు, 14వ శతాబ్దం
- ఇటాలియన్ హస్తప్రతి అయిన 'లాడారియో మాగ్లిబెచియానో' నుండి ఒక భాగం
మధ్యయుగ సంగీతం అనేది మధ్యయుగ కాలంలో పశ్చిమ ఐరోపాలోని పవిత్ర, లౌకిక సంగీతాన్ని కలిగి ఉంటుంది, [1] సుమారుగా 6వ నుండి 15వ శతాబ్దాల వరకు. ఇది పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ సంగీతంలో మొదటి, సుదీర్ఘమైన ప్రధాన యుగం, దీని తరువాత పునరుజ్జీవన సంగీతం వస్తుంది; ఈ రెండు యుగాలను సంగీత శాస్త్రవేత్తలు సాధారణంగా ' ప్రారంభ సంగీతం' అని పిలుస్తారు, ఇది సాధారణ అభ్యాస కాలానికి ముందు ఉంటుంది. మధ్యయుగాల సాంప్రదాయ విభజనను అనుసరించి, మధ్యయుగ సంగీతాన్ని తొలి (500–1000), ఉన్నత (1000–1300),, చివరి (1300–1400) మధ్యయుగ సంగీతంగా విభజించవచ్చు.
మధ్యయుగ సంగీతంలో చర్చి కోసం ఉపయోగించే ప్రార్థనా సంగీతం, ఇతర పవిత్ర సంగీతం, లౌకిక లేదా మతపరమైనది కాని సంగీతం ఉంటాయి. మధ్యయుగపు సంగీతంలో అధిక భాగం పూర్తిగా గాత్ర సంగీతమే, ఉదాహరణకు గ్రెగోరియన్ చాంట్ . ఇతర సంగీతంలో కేవలం వాయిద్యాలను మాత్రమే లేదా స్వరాలు, వాయిద్యాలు రెండింటినీ (సాధారణంగా వాయిద్యాలు స్వరాలకు తోడుగా ఉంటాయి) ఉపయోగించారు.
మధ్యయుగ కాలంలో సంగీత స్వరలిపి వ్యవస్థలు సృష్టించబడ్డాయి, వాటికి అనుగుణంగా మార్పులు చేయబడ్డాయి. ఈ వ్యవస్థలు సృష్టికర్తలకు సంగీత ఆలోచనలను మరింత సులభంగా నమోదు చేయడానికి, ప్రసారం చేయడానికి వీలు కల్పించాయి. అయినప్పటికీ, ఈ స్వరలిపి మౌఖిక సంప్రదాయంతో పాటుగా ఉంటూ, దానికి పూరకంగా కూడా ఉండేది.
అవలోకనం
[మార్చు]మధ్యయుగ సంగీతం అనేక విభిన్న ఉపయోగాలు, సందర్భాల కోసం సృష్టించబడింది, ఫలితంగా వివిధ సంగీత ప్రక్రియలు ఏర్పడ్డాయి. ఆరాధనాపరమైన, మరింత సాధారణమైన పవిత్ర సందర్భాలు ముఖ్యమైనవిగా ఉన్నప్పటికీ, ప్రేమ గీతాలు, నృత్యాలతో సహా లౌకిక రకాలు కూడా ఉద్భవించాయి. తొలి మధ్యయుగ కాలంలో, ప్రార్థనా సంగీతం ఏకస్వర గానం; గ్రెగోరియన్ గానం ప్రధాన శైలిగా మారింది. బహుళ స్వతంత్ర శ్రావ్యమైన పంక్తులను ఏకకాలంలో ప్రదర్శించే పాలిఫోనిక్ శైలులు, ఉన్నత మధ్యయుగ కాలంలో అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించి, 13వ శతాబ్దం చివరి, 14వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో విస్తృతంగా వ్యాపించాయి. బహుస్వర రూపాల అభివృద్ధి తరచుగా నోట్రే-డామ్ డి పారిస్‌తో సంబంధం ఉన్న ఆర్ట్స్ యాంటిక్వా శైలితో ముడిపడి ఉంటుంది, కానీ శ్లోక పంక్తుల చుట్టూ మెరుగుపరచబడిన బహుస్వరత దీనికి ముందుగానే ఉంది. [2]
ఉదాహరణకు, ఆర్గానమ్ ఒక శ్లోక రాగానికి ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ తోడు పంక్తులను సృష్టించడం ద్వారా దానిని మరింత విస్తరించింది. తోడుగా వచ్చే పంక్తి, అసలు శ్లోకానికి సమాంతర విరామాలలో పాడే రెండవ పంక్తి వలె సరళంగా ఉండవచ్చు (తరచుగా ప్రధాన రాగం నుండి ఒక సంపూర్ణ పంచమ లేదా సంపూర్ణ చతుర్థ విరామంలో). ఈ రకమైన ఆర్గానమ్ సూత్రాలు కనీసం 9వ శతాబ్దపు అనామక గ్రంథం, మ్యూసికా ఎంచిరియాడిస్ నుండి వచ్చాయి, ఇది ముందుగా ఉన్న ప్లెయిన్‌చాంట్‌ను అష్టకం, ఐదవ వంతు లేదా నాల్గవ వంతు విరామంలో సమాంతర చలనంలో నకిలీ చేసే సంప్రదాయాన్ని వివరిస్తుంది. [3] తొలి లిఖిత ఉదాహరణలలో కొన్ని అక్విటేనియన్ పాలిఫోనీ అని పిలువబడే శైలిలో ఉన్నాయి, కానీ నేటికీ లభ్యమవుతున్న ఆర్గానమ్‌లలో అత్యధిక భాగం నోట్రే-డేమ్ పాఠశాల నుండి లభించాయి. ఈ వదులుగా ఉన్న రిపర్టరీ సేకరణను తరచుగా మాగ్నస్ లిబర్ ఆర్గాని ( ఆర్గానమ్ గొప్ప పుస్తకం ) అని పిలుస్తారు. [4]
సంబంధిత పాలిఫోనిక్ శైలులలో మోటెట్, క్లాసులా శైలులు ఉన్నాయి, ఈ రెండూ కూడా తరచుగా ప్లెయిన్‌చాంట్ అసలైన భాగంపై లేదా ఆర్గానమ్ భాగం విస్తరణగా నిర్మించబడ్డాయి. [5] తొలి మోటెట్‌లలో చాలా వరకు పవిత్రమైనవి, ప్రార్థనాపరమైనవి (చర్చి సేవలో ఉపయోగించడం కోసం రూపొందించబడినవి) అయినప్పటికీ, పదమూడవ శతాబ్దం చివరి నాటికి ఈ ప్రక్రియ రాజకీయ వ్యంగ్యం, ఆస్థాన ప్రేమ వంటి లౌకిక అంశాలను, అలాగే లాటిన్ గ్రంథాలతో పాటు ఫ్రెంచ్ గ్రంథాలను కూడా చేర్చుకుంటూ విస్తరించింది. వారు ఒకటి నుండి మూడు ఉన్నత స్వరాలను కూడా చేర్చారు, ప్రతిదానికి దాని స్వంత వచనం ఉంది. [6]
ఇటలీలో, మాడ్రిగల్ అనే లౌకిక ప్రక్రియ ప్రాచుర్యం పొందింది. మోటెట్ బహుస్వర స్వభావం మాదిరిగానే, మాడ్రిగల్స్ కూడా ప్రధాన శ్రావ్యతలో అధిక ద్రవత్వాన్ని, చలనాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. మాడ్రిగల్ రూపం పాలిఫోనిక్ కానన్‌లకు (ఒకే శ్రావ్యతను పలువురు గాయకులు వేర్వేరు సమయాల్లో ప్రారంభించి పాడే పాటలు) కూడా దారితీసింది, ముఖ్యంగా ఇటలీలో వాటిని 'కాసీ' అని పిలిచేవారు. ఇవి మూడు భాగాలుగా ఉన్న లౌకిక రచనలు, వీటిలో కానన్‌లో రెండు ఉన్నత స్వరాలు, అంతర్లీనంగా వాయిద్య దీర్ఘ-స్వర సహకారంతో ఉంటాయి. [7]
మధ్యయుగాల చివరిలో, కేవలం వాద్య సంగీతంలోని కొన్ని భాగాలను కూడా స్వరలిపి చేయడం ప్రారంభమైంది, అయినప్పటికీ ఇది అరుదుగానే మిగిలిపోయింది. మిగిలి ఉన్న వాద్య సంగీతంలో ఎక్కువ భాగం నృత్య సంగీతమే, ఇందులో ఎస్టాంపీ, డక్టియా, నోటా వంటి రకాలు ఉన్నాయి. [8]
పరికరాలు
[మార్చు]_-_Hours_of_Charles_the_Noble,_King_of_Navarre_(1361-1425),_fol._325r,_Text_-_1964.40.325.a_-_Cleveland_Museum_of_Art_cropped.jpg)
మధ్యయుగ సంగీతాన్ని ప్రదర్శించడానికి ఉపయోగించే అనేక వాయిద్యాలు 21వ శతాబ్దంలో కూడా ఉన్నాయి, కానీ విభిన్నమైన, సాధారణంగా సాంకేతికంగా మరింత అభివృద్ధి చెందిన రూపాల్లో ఉన్నాయి. [9] మధ్యయుగ కాలంలో వేణువును వెండి లేదా ఇతర లోహాలకు బదులుగా చెక్కతో తయారు చేసేవారు, దానిని పక్క నుండి ఊదే లేదా చివర నుండి ఊదే వాద్యంగా తయారు చేసేవారు. ఆధునిక ఆర్కెస్ట్రా వేణువులు సాధారణంగా లోహంతో తయారు చేయబడి, సంక్లిష్టమైన కీ యంత్రాంగాలను, గాలి చొరబడని ప్యాడ్‌లను కలిగి ఉంటాయి, అయితే మధ్యయుగపు వేణువులకు రంధ్రాలు ఉండేవి, వాటిని ప్రదర్శకుడు (రికార్డర్‌లో వలె) వేళ్లతో మూసివేయవలసి వచ్చేది. మధ్యయుగ కాలంలో రికార్డర్‌ను చెక్కతో తయారు చేసేవారు, 21వ శతాబ్దంలో దీనిని ప్లాస్టిక్ వంటి కృత్రిమ పదార్థాలతో తయారు చేస్తున్నప్పటికీ, ఇది దాదాపుగా తన పూర్వ రూపాన్ని నిలుపుకుంది. జెమ్‌షార్న్ ముందు భాగంలో వేలి రంధ్రాలు ఉండటం వల్ల రికార్డర్‌ను పోలి ఉంటుంది, అయినప్పటికీ ఇది వాస్తవానికి ఒకారినా కుటుంబానికి చెందినది. వేణువు పూర్వగాములలో ఒకటైన పాన్ ఫ్లూట్, మధ్యయుగ కాలంలో ప్రజాదరణ పొందింది, బహుశా గ్రీకు మూలానికి చెందినది కావచ్చు. ఈ వాద్యం గొట్టాలు చెక్కతో తయారు చేయబడ్డాయి, విభిన్న స్వరాలను ఉత్పత్తి చేయడానికి వాటి పొడవును క్రమంగా తగ్గించారు.
మధ్యయుగ సంగీతంలో ల్యూట్ వంటి అనేక తీగ వాయిద్యాలను ఉపయోగించారు; ఇది బేరిపండు ఆకారంలో బోలుగా ఉండే, ఫ్రైట్స్ గల వాయిద్యం, దీనినే ఆధునిక గిటార్ అని కూడా అంటారు. ఇతర తీగ వాయిద్యాలలో మాండోర్, గిట్టర్న్, సిటోల్, సాల్టరీ ఉన్నాయి.
బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యానికి చెందిన విల్లుతో వాయించే లైరా, ఐరోపాలో నమోదైన మొట్టమొదటి విల్లుతో వాయించే తంత్రీ వాద్యం. ఆధునిక వయోలిన్ లాగానే, ప్రదర్శకుడు బిగించిన వెంట్రుకలున్న విల్లును, బిగించిన తీగలపై కదిలించడం ద్వారా శబ్దాన్ని ఉత్పత్తి చేసేవాడు. 9వ శతాబ్దానికి చెందిన పర్షియన్ భూగోళ శాస్త్రవేత్త ఇబ్న్ ఖుర్రదాద్బిహ్ ( d. 911 ) వాయిద్యాల నిఘంటువు చర్చలో బైజాంటైన్ లైరాను అరబ్ రబాబ్‌కు సమానమైన విల్లు వాయిద్యంగా, ఉర్ఘున్ (ఆర్గాన్)తో పాటు బైజాంటైన్‌ల విలక్షణమైన వాయిద్యంగా ఉదహరించారు, [10] శిల్యాని (బహుశా ఒక రకమైన హార్ప్ లేదా లైర్ ), సలాంజ్ (బహుశా బ్యాగ్‌పైప్ ). [11] హర్డీ-గర్డీ అనేది (ఇప్పటికీ) ఒక యాంత్రిక వయోలిన్. దీనిలో, తీగలను మీటడానికి ఒక క్రాంక్‌కు జతచేయబడిన, రెసిన్ పూసిన చెక్క చక్రం ఉపయోగించబడుతుంది. జ్యూస్ హార్ప్ వంటి సౌండ్ బాక్స్ లేని వాయిద్యాలు కూడా ప్రజాదరణ పొందాయి. పైప్ ఆర్గాన్, ఫిడిల్ (లేదా వియెల్ ), ఆధునిక ట్రోంబోన్‌కు పూర్వగామి అయిన సాక్‌బట్ వంటి వాటి తొలి రూపాలను ఉపయోగించారు.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Wolinski & Borders 2020, "Introduction".
- ↑ Smith, Norman E.; Reckow, Fritz; Roesner, Edward H. (2001). "Organum". Grove Music Online (in ఇంగ్లీష్). doi:10.1093/gmo/9781561592630.article.48902. ISBN 978-1-56159-263-0. Retrieved 2023-11-14.
{{cite web}}: CS1 maint: periodical has ISBN (link) - ↑ Erickson, Raymond (2001). "Musica enchiriadis, Scolica enchiriadis". Grove Music Online (in ఇంగ్లీష్). doi:10.1093/gmo/9781561592630.article.19405. Retrieved 2023-11-14.
- ↑ Roesner, Edward H. (2001). "Magnus liber". Grove Music Online (in ఇంగ్లీష్). doi:10.1093/gmo/9781561592630.article.17458. ISBN 978-1-56159-263-0. Retrieved 2023-11-14.
{{cite web}}: CS1 maint: periodical has ISBN (link) - ↑ Yudkin 1989, pp. 382, 391.
- ↑ Everist, Mark (2004). French motets in the thirteenth century: music, poetry, and genre. Cambridge studies in medieval and Renaissance music. Cambridge, UK: Cambridge University Press. pp. 4–5. ISBN 978-0-521-61204-3.
- ↑ Yudkin 1989, p. 529.
- ↑ McGee, Timothy James (1989). Medieval instrumental dances. Music. Bloomington: Indiana University press. ISBN 978-0-253-33353-7.
- ↑ Montagu, Jeremy (2007). Origins and Development of Musical Instruments. Lanham, MD: Scarecrow Press. p. [page needed]. ISBN 978-0-8108-7770-2. Retrieved 16 May 2020.
- ↑ "Early Medieval Organs – Medieval Histories". Medieval Histories (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2014-07-30. Retrieved 2017-09-19.
- ↑ Kartomi 1990, p. 124.