మరియం ముక్తియార్
మరియం ముక్తియార్ ( 1992 మే 19 - 2015 నవంబరు 24) ఒక పాకిస్తానీ యుద్ధ విమాన పైలట్. 2015 నవంబరు 24న పాకిస్తాన్‌లోని వాయవ్య పంజాబ్లోని మియాన్‌వాలి జిల్లాలోని కుండియన్ సమీపంలో కూలిపోయిన పాకిస్తాన్ వైమానిక దళం (పిఎఎఫ్) FT-7PG విమానాన్ని నడుపుతూ ఆమె మరణించింది . విధి నిర్వహణలో మరణించిన మొదటి మహిళా పాకిస్తానీ యుద్ధ విమాన పైలట్ ఆమె.[1]
ప్రారంభ జీవితం, వృత్తి
[మార్చు]మరియం ముఖ్తియార్ సింధీ షేక్ కుటుంబంలో జన్మించారు, ఆమె కరాచీలో స్థిరపడిన కల్నల్ అహ్మద్ ముఖ్తియార్ కుమార్తె. ఆమె కరాచీలోని పనో అకిల్‌లోని మెహ్రాన్ మోడల్ స్కూల్, కాలేజీలో చదివింది, ఇంటర్మీడియట్ కరాచీలోని మాలిర్ కాంట్‌లోని ఆర్మీ పబ్లిక్ స్కూల్, కాలేజీ (ఎపిఎస్ఎసిఎస్) నుండి చదివింది. ఆమె జాతీయ మహిళా ఫుట్‌బాల్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో బలూచిస్తాన్ యునైటెడ్ తరపున ఫుట్‌బాల్ ఆడింది. ఆమె 2014లో పాకిస్తాన్ వైమానిక దళం (పిఎఎఫ్) లో ఫైటర్ పైలట్‌గా అర్హత సాధించడానికి ముందు ఎన్ఇడి విశ్వవిద్యాలయంలో సివిల్ ఇంజనీరింగ్ చదివింది, ఆమె మరో ఆరుగురు మహిళలతో కలిసి పనిచేసింది.[2] ఆమె దాతృత్వ కార్యక్రమాలలో కూడా పాల్గొంది, చదువుకు ఆర్థిక స్తోమత లేని పిల్లల పాఠశాలకు మద్దతు ఇచ్చింది.
పాకిస్తాన్ వైమానిక దళంలో ఎగరడం "నిజంగా కష్టం, ముఖ్యంగా ఒక మహిళకు" అని ముఖ్తియార్ 2013 లో ఎన్‌బిసి న్యూస్ యొక్క వజాహత్ ఎస్. ఖాన్‌తో అన్నారు, కానీ ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ చేయని పని చేయడానికి ఆమె చాలా ప్రేరణ పొందింది .
ఆమె కంటే ముందు, ఆయేషా ఫరూక్ పాకిస్తాన్‌లో మొదటి మహిళా యుద్ధ విమాన పైలట్ అయ్యారు
మరణం
[మార్చు]2015 నవంబరు 24 న, ముక్తియార్, స్క్వాడ్రన్ లీడర్ సాకిబ్ అబ్బాసీ రొటీన్ ట్రైనింగ్ మిషన్లో ఉండగా, వారి ఎఫ్టి -7 పిజి పంజాబ్లోని మియాన్వాలిలోని కుండియాన్ సమీపంలో కూలిపోయింది. ఇద్దరు కాక్ పిట్ నుంచి బయటకు వచ్చేశారు. అబ్బాసీకి స్వల్ప గాయాలు కాగా, ముక్తియార్ మిలటరీ ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతూ మృతి చెందింది. ముక్తియార్, ఆమె పైలట్ చాలా తక్కువ ఎత్తులో ఎగిరిపోయారని వైమానిక దళ ప్రతినిధి తెలిపారు. అబ్బాసీ సెకన్ల ముందే బయటకు వెళ్లడంతో ప్రాణాలతో బయటపడ్డాడు.[3][4][5][6]
ముక్తియార్ మరణాన్ని పిఎఎఫ్ ఒక అమరవీరుడు (లేదా షహదత్ ) గా ప్రకటించింది, ఇద్దరు పైలట్లు "తీవ్రమైన అత్యవసర పరిస్థితిని వృత్తి నైపుణ్యం, ధైర్యంతో నిర్వహించి, చివరి నిమిషం వరకు దురదృష్టకర విమానాన్ని కాపాడటానికి ప్రయత్నించారు. ఫ్లయింగ్ ఆఫీసర్ ముక్తియార్ పిఎఎఫ్ FT-7PGని జనసాంద్రత ఉన్న ప్రాంతాల నుండి బయటకు తీసుకెళ్లే ముందు ఆమె ప్రాణాలను కాపాడి ఉండేవారు, కానీ ఇద్దరు పైలట్లు పడిపోతున్న జెట్‌ను ఎగురవేయడానికి రిస్క్ తీసుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు" అని పేర్కొంది.[7][8]
ఆమె మాలిర్ కంటోన్మెంట్ శ్మశానవాటికలో ఖననం చేయబడింది.[9]
అవార్డులు
[మార్చు]పాకిస్తాన్ సెనేట్ స్టాండింగ్ కమిటీ ఆన్ డిఫెన్స్ (ఎస్ఎస్సీడీ) ముక్తియార్ను రాష్ట్ర అవార్డుకు సిఫారసు చేసింది.[10][11][12] ఆమెకు పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం తంఘా-ఎ-బసాలత్ ప్రదానం చేసింది.[13]
ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతి
[మార్చు]- ఏక్ థీ మరియం-2016లో ఉర్దూ 1 ప్రసారం చేసిన పాకిస్తాన్ జీవితచరిత్ర టెలిఫిల్మ్, దీనికి సర్మద్ సుల్తాన్ ఖూసత్ దర్శకత్వం వహించారు, ఉమేరా అహ్మద్ రచించారు, ఇందులో సనమ్ బలూచ్ ముక్తియార్ గా నటించారు.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Female Pakistani fighter pilot dies in crash during training exercise". the Guardian (in ఇంగ్లీష్). 2015-11-24. Retrieved 2022-02-26.
- ↑ "'When a pilot embraces martyrdom, you only find ashes' | The Express Tribune". The Express Tribune (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2015-11-25. Retrieved 2018-11-27.
- ↑ "Pakistani female fighter pilot mourned". BBC News. 2015-11-25.
- ↑ Agencies, Mateen Haider | Dawn com | (2015-11-24). "Female pilot dies as PAF trainer jet crashes near Mianwali". DAWN.COM (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2022-02-26.
- ↑ "Female pilot Marium martyred as PAF training aircraft crashes near Mianwali". Archived from the original on 2015-11-26. Retrieved 2025-03-13.
- ↑ Mursaleen Kamal. "How Mariam Mukhtar Dies as Training Jet Full Documentary". Pak Record. Archived from the original on 2 ఆగస్టు 2018. Retrieved 30 January 2016.
- ↑ "PAF loses first female pilot in crash". The Express Tribune (in ఇంగ్లీష్). 2015-11-25. Retrieved 2022-02-26.
- ↑ Reporter, IBTimes Staff (2015-11-24). "First Pakistani female fighter pilot Marium Mukhtiar killed in air force plane crash". www.ibtimes.co.in (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2022-02-26.
- ↑ "شہید پائلٹ مریم مختار کو فوجی اعزاز کے ساتھ سپرد خاک کردیا گیا -". ARYNews.tv | Urdu - Har Lamha Bakhabar. 2015-11-25. Retrieved 2022-02-26.
- ↑ Web Desk (December 4, 2015). "Senate body recommends state award for martyred pilot Marium Mukhtar". Daily Times Pakistan. Retrieved 30 January 2016.
- ↑ "SSCD recommends state award for martyred pilot Mariam Mukhtar". Dunya News Network. Dunya News TV. December 4, 2015. Retrieved 30 January 2016.
- ↑ "SSCD recommends state award for martyred pilot Mariam Mukhtar". onlineindus news. December 4, 2015. Archived from the original on 4 ఫిబ్రవరి 2016. Retrieved 30 January 2016.
- ↑ Faizan Ahmed Rana (January 30, 2016). "Govt. to award 'Tamgha-e-Basalatpo-maryam-mukhtar/". Baaghi TV, Pakistan.