Jump to content

మహాత్మా గాంధీ చేపట్టిన నిరాహార దీక్షల జాబితా

వికీపీడియా నుండి

మహాత్మా గాంధీ (మోహన్‌దాస్ కరంచంద్ గాంధీ), అనధికారికంగా భారతదేశంలో జాతిపిత, భారతదేశ స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ సమయంలో 18 నిరాహార దీక్షలు చేశారు. ఆయన సుదీర్ఘమైన నిరాహార దీక్షలు 21 రోజులు కొనసాగాయి. ఉపవాసం అనేది గాంధీ తన అహింస (అహింస) అలాగే సత్యాగ్రహ తత్వశాస్త్రంలో భాగంగా ఉపయోగించిన సాధనం.[1]

ఉపవాసం చేస్తున్న గాంధీతో చిన్ననాటి ఇందిరాగాంధీ, 1920s

జాబితా

[మార్చు]
సంఖ్య తేదీ వ్యవధి స్థలం కారణాలు & డిమాండ్లు వేగవంతమైన ప్రతిచర్య ఫలితం
1 1913 (జూలై 13–20)[2] 7 రోజులు ఫీనిక్స్ , దక్షిణాఫ్రికా మొదటి పశ్చాత్తాప ఉపవాసం[3]
2 1914 (ఫిబ్రవరి) 1 రోజు[4] ఫీనిక్స్, దక్షిణాఫ్రికా ఒక ఫీనిక్స్ ఉపాధ్యాయుడు కొంతమంది విద్యార్థులతో కలిసి పకోడీలు తినడం ద్వారా ఆశ్రమ నియమాలను ఉల్లంఘించాడు కానీ దానిని తిరస్కరించాడు. గాంధీ ప్రాయశ్చిత్తం కోసం నిరవధిక నిరాహార దీక్షను ప్రారంభించాడు.[5] ఆమె ఒక రోజు తర్వాత ఒప్పుకుంది. గాంధీ నిరాహార దీక్ష ముగించారు.
3 1914 (2 మే – 16 మే)[6] 14 రోజులు ఫీనిక్స్, దక్షిణాఫ్రికా రెండవ పశ్చాత్తాప ఉపవాసం[3]
4 1918 (మార్చి 15–18) 3 రోజులు అహ్మదాబాద్ అహ్మదాబాద్‌లో సమ్మె చేస్తున్న మిల్లు కార్మికులు నిరుత్సాహపడి, తమకు అవసరమైన జీతం పెంపు లభిస్తుందనే ఆశను కోల్పోయారు. పరిష్కారం అయ్యే వరకు గాంధీ నిరవధిక నిరాహార దీక్షను ప్రకటించారు. మిల్లు కార్మికులు సమ్మెలో ఉండటానికి అంగీకరించారు. మిల్లు కార్మికులు, యజమానులు మధ్యవర్తిత్వానికి అంగీకరించారు; కార్మికులకు జీతం పెంపు లభించింది.[7]
5 1919 (ఏప్రిల్ 14-17) 72 గంటలు అహ్మదాబాద్ మొదటి హింస వ్యతిరేక నిరాహార దీక్ష: నదియాద్ వద్ద రైలు పట్టాలు తప్పడానికి ప్రయత్నించినందుకు వ్యతిరేకంగా.[3]
6 1921 (19-22 నవంబర్) 3 రోజులు బొంబాయి రెండవ హింస వ్యతిరేక నిరాహార దీక్ష: వేల్స్ యువరాజు రాక సందర్భంగా హింస చెలరేగిన తర్వాత, బొంబాయిలో శాంతి నెలకొనే వరకు నిరవధిక నిరాహార దీక్ష[3] "శాంతిని పునరుద్ధరించడానికి కాపాడటానికి" కమ్యూనిటీ నాయకులు నగరం చుట్టూ తిరిగారు[8] ప్రశాంతమైన రాత్రి తర్వాత, "పొదుపుగా ఉండే పండ్ల భోజనం"తో తన ఉపవాసాన్ని విరమించుకున్నాడు.[9]
7 1922 (ఫిబ్రవరి 12-17) 5 రోజులు బార్డోలి మూడవ హింస వ్యతిరేక నిరాహార దీక్ష: చౌరీ చౌరా సంఘటనలో జరిగిన హింసకు ప్రాయశ్చిత్తం కోసం.
8 1924 (18 సెప్టెంబర్ – 8 అక్టోబర్) 21 రోజులు ఢిల్లీ మొదటి హిందూ - ముస్లిం ఐక్యతా ఉపవాసం మొదటి సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం తర్వాత హిందూ-ముస్లిం ఐక్యత పట్ల ఆసక్తి ఖురాన్, గీతా పఠనం వింటూ ఉపవాసం ముగించారు[10]
9 1925 (24 నవంబర్ – 1 డిసెంబర్) 7 రోజులు మూడవ పశ్చాత్తాప ఉపవాసం.[3]
10 1932 (సెప్టెంబర్ 20-26) 149 గంటలు[11] పూనా మొదటి అంటరానితన వ్యతిరేక నిరాహార దీక్ష: కమ్యూనల్ అవార్డులోని నిబంధనలకు వ్యతిరేకంగా ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలు, అణగారిన వర్గాలకు ప్రత్యేక సీట్ల రిజర్వేషన్లను సృష్టించడం . అంటరానితన వ్యతిరేక కార్యకర్త బి.ఆర్. అంబేద్కర్ ఈ నిబంధనల కోసం వాదించారు, కానీ గాంధీ అణగారిన వర్గాలకు రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం కంటే హిందువుల మధ్య ఐక్యతకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. (అతను ముస్లింలు, సిక్కులు లేదా క్రైస్తవులకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలను వ్యతిరేకించలేదు.) యెరవాడ సెంట్రల్ జైలులో నిరాహార దీక్ష చేపట్టారు.[10]  జాతీయ నాయకులు పూణేలో సమావేశమయ్యారు, అక్కడ అంబేద్కర్ అయిష్టంగానే గాంధీతో చర్చలు జరిపారు, ఫలితంగా పూనా ఒప్పందం కుదిరింది.[12] పూనా ఒప్పందం ఫలితంగా , బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం గాంధీ నిరసన వ్యక్తం చేస్తున్న కమ్యూనల్ అవార్డులోని నిబంధనలను ఉపసంహరించుకుంది.[10] అణగారిన తరగతులకు రిజర్వ్డ్ సీట్లు లభిస్తాయి, కానీ వారు ఉమ్మడి ఓటర్ల ద్వారా ఎన్నుకోబడతారు. అణగారిన వర్గాలలో పూనా ఒప్పందానికి ప్రతిస్పందనలు మిశ్రమంగా ఉన్నాయి, దాని వారసత్వం ఇప్పటికీ చర్చనీయాంశంగా ఉంది.[12][13]
11 1932 (డిసెంబర్ 3-4) 1 రోజు రెండవ అంటరానితనం వ్యతిరేక ఉపవాసం: అప్పాసాహెబ్ పట్వర్ధన్‌కు సానుభూతి[3]
12 1933 (8 మే – 29 మే) 21 రోజులు మూడవ అంటరానితన వ్యతిరేక నిరాహార దీక్ష: హరిజనుల స్థితి మెరుగుదల కోసం[14] 1933 మే 8న బేషరతుగా జైలు నుండి విడుదలై, పూనాలోని లేడీ థాకర్సీ ఇంట్లో ఉపవాసం పాటించారు .
13 1933 (ఆగస్టు 16-23) 7 రోజులు నాల్గవ అంటరానితన వ్యతిరేక నిరాహార దీక్ష: (జైలులో ఉన్నప్పుడు) హరిజనుల తరపున తన పోరాటాన్ని కొనసాగించడానికి వీలు కల్పించే ప్రత్యేక హక్కులను పొందడం ఆరోగ్య కారణాల వల్ల 1933 ఆగస్టు 23న బేషరతుగా జైలు నుండి విడుదలయ్యారు[15]
14 1934 (ఆగస్టు 7-14) 7 రోజులు నాల్గవ హింస వ్యతిరేక నిరాహార దీక్ష: హింసాత్మక యువ కాంగ్రెస్ సభ్యుడికి వ్యతిరేకంగా[3]
15 1939 (మార్చి 3-7) 99 గంటలు[16] రాజ్‌కోట్ రాజకీయ సంస్కరణల కమిటీ ఏర్పాటు, సత్యాగ్రహ ఖైదీల విడుదల.[17] బ్రిటిష్ వైస్రాయ్ ఉపవాసాన్ని ముగించడానికి ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు. గాంధీ భార్య విడుదలైంది, కానీ కమిటీ ఎప్పుడూ ఏర్పాటు కాలేదు.
16 1943 (10 ఫిబ్రవరి – 3 మార్చి) 21 రోజులు ఢిల్లీ బ్రిటిష్ వారు ఎటువంటి ఆరోపణలు లేకుండా ఆరు నెలల నిర్బంధాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నారు.[18][19] బ్రిటిష్ వారు అతన్ని పట్టించుకోలేదు; ఏమీ మారలేదు.
17 1947 (సెప్టెంబర్ 1-4) 73 గంటలు కలకత్తా రెండవ హిందూ-ముస్లిం ఐక్యతా ఉపవాసం[3]
18 1948 (జనవరి 13-18) 123 గంటలు మత శాంతి పునరుద్ధరణ కోసం మూడవ హిందూ-ముస్లిం ఐక్యత నిరాహార దీక్ష . గాంధీ కాశ్మీర్ యుద్ధం భయంకరమైన వార్తలను చదువుతున్నాడు , అదే సమయంలో ముస్లింలు ఢిల్లీలో సురక్షితంగా జీవించలేరని ఆమరణ నిరాహార దీక్ష చేస్తున్నాడు. మౌలానా ఆజాద్‌ను కలిసిన గాంధీ తన నిరాహార దీక్షను విరమించడానికి ఏడు షరతులను విధించాడు. అవి:
  • మెహ్రౌలిలోని ఖ్వాజా భక్తియార్ మందిరంలో తొమ్మిది రోజుల్లో జరగనున్న వార్షిక ఉత్సవం (ఉర్స్) ప్రశాంతంగా జరగాలి;
  • ఢిల్లీలోని వందలాది మసీదులను ఇళ్ళుగా, దేవాలయాలుగా మార్చారు, వాటిని వాటి అసలు ఉపయోగాలకు పునరుద్ధరించాలి;[20]
  • ముస్లింలు పాత ఢిల్లీ చుట్టూ స్వేచ్ఛగా తిరగడానికి అనుమతించాలి;
  • ఢిల్లీ ముస్లింలు పాకిస్తాన్ నుండి తమ ఇళ్లకు తిరిగి రావడాన్ని ముస్లిమేతరులు అభ్యంతరం చెప్పకూడదు;
  • ముస్లింలు రైళ్లలో ప్రమాదం లేకుండా ప్రయాణించడానికి అనుమతించాలి;
  • ముస్లింలపై ఆర్థిక బహిష్కరణ ఉండకూడదు;
  • ముస్లిం ప్రాంతాలలో హిందూ శరణార్థులకు వసతి కల్పించడం అనేది ఆ ప్రాంతాలలో ఇప్పటికే ఉన్న ముస్లింల సమ్మతితోనే జరగాలి.[21]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "National hunger strike?". Gulf Daily News. 9 June 2011. Archived from the original on 13 డిసెంబర్ 2013. Retrieved 27 January 2012. {{cite news}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  2. ↑ "Letter to Millie Graham Polak, July 13, 1913" (PDF).
  3. ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 O.P. Dhiman (2010). Betrayal of Gandhi. Gyan Publishing House. ISBN 978-81-78-35-746-1.
  4. ↑ Hunt, James D. (2005). An American looks at Gandhi : essays in satyagraha, civil rights, and peace. New Delhi: Promilla & Co. Publishers, in association with Bibliophile South Asia. p. 32. ISBN 81-85002-35-5. OCLC 61170051.
  5. ↑ "Letter to Raojibhai Patel, footnote 1, After February 15, 1914" (PDF).[permanent dead link]
  6. ↑ "Letter to Elizabeth Mari Molteno, May 19, 1914" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2022-10-05. Retrieved 2026-03-16.
  7. ↑ Jack, Homer A. (2005). "Short Chronology of Gandhi's Life". Mahatma.com. Worldview.com. Archived from the original on 23 October 2005. Retrieved 27 January 2012.
  8. ↑ The Bombay Chronicle, 22 November 1921. The Bombay Chronicle (Bombay). 1921-11-22.
  9. ↑ The Bombay Chronicle, 23 November 1921. The Bombay Chronicle (Bombay). 1921-11-23.
  10. ↑ 10.0 10.1 10.2 "The Previous Fasts". The Indian Express. 4 March 1943. Retrieved 27 January 2012.
  11. ↑ Pyarelal (1932). "The Epic Fast" (PDF).
  12. ↑ 12.0 12.1 Basu, Swaraj (2000). "The Poona Pact and the Issue of Dalit Representation". Proceedings of the Indian History Congress. 61: 986–998. ISSN 2249-1937.
  13. ↑ Balakrishnan, Uday (2020-04-13). "Ambedkar and the Poona Pact". The Hindu (in Indian English). ISSN 0971-751X. Retrieved 2025-08-26.
  14. ↑ "Mohandas K. Gandhi: The Indian Leader at Home and Abroad". The New York Times. 31 January 1948. Retrieved 30 December 2013.
  15. ↑ Rajmohan Gandhi (10 March 2008). Gandhi: The Man, His People, and the Empire. University of California Press. p. 361. ISBN 978-0-520-25570-8.
  16. ↑ "Rajkot dispute settled - Gandhi breaks his fast". The Advocate. 8 March 1939.
  17. ↑ theg; Higuyin #g; Ago, Hi • 4 Years (2019-03-03). "Gandhi's flawed fast - 99 hours in Rajkot". Steemit (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2023-01-13.{{cite web}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  18. ↑ "Anna a man of stamina, his longest fast lasted 12 days". Daily News and Analysis. 24 August 2011. Retrieved 27 January 2012.
  19. ↑ "Gandhiji Breaks Fast". The Indian Express. 4 March 1943. Retrieved 30 December 2013.
  20. ↑ "Gandhi's last (And greatest) fast". 31 August 2018.
  21. ↑ "Gandhi's last (And greatest) fast". 31 August 2018.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=మహాత్మా_గాంధీ_చేపట్టిన_నిరాహార_దీక్షల_జాబితా&oldid=4834512" నుండి వెలికితీశారు