మాక్‌బెత్
 ఫస్ట్ ఫోలియోలోని ఆ భాగానికి సంబంధించిన శీర్షికా పత్రం | |
| రచయిత(లు) | విలియం షేక్స్పియర్ |
|---|---|
| దేశం | లండన్, ఇంగ్లాండ్ |
| భాష | ఆంగ్లం |
| శైలి | షేక్స్పియర్ విషాదాంతం మానసిక భయానకం |
| Set in | స్కాట్లాండ్, ఇంగ్లాండ్ (అంకం IV, దృశ్యం III) |
| ప్రచురణ కర్త | ఎడ్వర్డ్ బ్లౌంట్, విలియం జాగర్డ్ |
ప్రచురించిన తేది | 1623 |
| Text | ది ట్రాజెడీ ఆఫ్ మాక్‌బెత్ at Wikisource |
ది ట్రాజెడీ ఆఫ్ మాక్‌బెత్, దీనిని తరచుగా మాక్‌బెత్ అని సంక్షిప్తీకరిస్తారు, ఇది విలియం షేక్స్పియర్ రచించిన ఒక విషాదాంత నాటకం, ఇది 1606 లో మొదటిసారి ప్రదర్శించబడిందని అంచనా. ఇది రాజకీయ ఆశయాలు, అధికారం శారీరక హింసాత్మక, హానికరమైన మానసిక ప్రభావాలను నాటకీయంగా చిత్రీకరిస్తుంది. ఇది మొదట 1623 నాటి ఫోలియోలో ప్రచురించబడింది, బహుశా ఒక ప్రాంప్ట్ పుస్తకం నుండి, ఇది షేక్స్పియర్ అతి చిన్న విషాదాంత నాటకం. [1] కింగ్ జేమ్స్ I పాలనలో షేక్స్పియర్ రాసిన నాటకాలన్నింటిలో, షేక్స్పియర్ నటనా బృందానికి పోషకుడైన జేమ్స్‌కు సంబంధించిన అత్యధిక ప్రస్తావనలు మాక్‌బెత్‌లోనే ఉన్నాయని పండితులు నమ్ముతారు. [2]
ఆ నాటకంలో, మాక్‌బెత్ అనే ధైర్యవంతుడైన స్కాటిష్ సేనాపతి, ఒకనాడు తాను స్కాట్లాండ్‌కు రాజు అవుతాడని ముగ్గురు మంత్రగత్తెల నుండి ఒక ప్రవచనాన్ని అందుకుంటాడు. తనలో దాగి ఉన్న దురాశతో రగిలిపోతూ, భార్య ప్రేరణతో హింసకు పాల్పడిన మాక్‌బెత్, రాజు డంకన్‌ను హత్య చేసి స్కాటిష్ సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. ఆ తర్వాత, అపరాధభావం, అనుమానంతో కుంగిపోయి, శత్రుత్వం, అనుమానం నుండి తనను తాను రక్షించుకోవడానికి అతను మరిన్ని హత్యలు చేస్తూ, ఆ క్రమంలో ఒక నిరంకుశ పాలకుడిగా మారతాడు. అధికార దాహం గల ఆ జంట పాల్పడిన హింస వారి మతిభ్రమణానికి, చివరికి మరణానికి దారితీస్తుంది.
ఈ కథకు షేక్స్పియర్ ఆధారం, హోలిన్‌షెడ్ క్రానికల్స్ (1587) లోని స్కాట్లాండ్ రాజు మాక్‌బెత్, మాక్‌డఫ్, డంకన్‌ల వృత్తాంతం. ఇది షేక్‌స్పియర్‌కు, అతని సమకాలీనులకు సుపరిచితమైన ఇంగ్లాండ్, స్కాట్లాండ్, ఐర్లాండ్‌ల చరిత్ర. అయినప్పటికీ, ఈ నాటకంలోని సంఘటనలు నిజమైన మాక్‌బెత్ చరిత్రకు చాలా భిన్నంగా ఉంటాయి.
నాటకం పేరును ఉచ్చరించకూడదని, దానికి బదులుగా దానిని "ది స్కాటిష్ ప్లే" అని పిలవాలని ఒక రంగస్థల మూఢనమ్మకం ఉండేది. ఈ నాటకం మాక్‌బెత్, లేడీ మాక్‌బెత్ పాత్రల కోసం కొంతమంది అత్యంత ప్రఖ్యాత నటులను ఆకర్షించింది, దీనిని సినిమా, టెలివిజన్, ఒపెరా, నవలలు, కామిక్స్, ఇతర మాధ్యమాలకు స్వీకరించారు.
ఆ నాటకంలో, మాక్‌బెత్ అనే ధైర్యవంతుడైన స్కాటిష్ సేనాపతి, ఒకనాడు తాను స్కాట్లాండ్‌కు రాజు అవుతాడని ముగ్గురు మంత్రగత్తెల నుండి ఒక ప్రవచనాన్ని అందుకుంటాడు. తనలో దాగి ఉన్న దురాశతో రగిలిపోతూ, భార్య ప్రేరణతో హింసకు పాల్పడిన మాక్‌బెత్, రాజు డంకన్‌ను హత్య చేసి స్కాటిష్ సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. ఆ తర్వాత, అపరాధభావం, అనుమానంతో కుంగిపోయి, శత్రుత్వం, అనుమానం నుండి తనను తాను రక్షించుకోవడానికి అతను మరిన్ని హత్యలు చేస్తూ, ఆ క్రమంలో ఒక నిరంకుశ పాలకుడిగా మారతాడు. అధికార దాహం గల ఆ జంట పాల్పడిన హింస వారి మతిభ్రమణానికి, చివరికి మరణానికి దారితీస్తుంది.
నాటకానికి ఆధారాలు
[మార్చు]
ఈ కథకు షేక్స్పియర్ ఆధారం హోలిన్‌షెడ్ క్రానికల్స్ (1587). ఇది షేక్‌స్పియర్‌కు, అతని సమకాలీనులకు సుపరిచితమైన ఇంగ్లాండ్, స్కాట్లాండ్, ఐర్లాండ్ చరిత్ర. అతను హోలిన్‌షెడ్ నుండి చాలా సారూప్యంగా ఉన్న రెండు కథలను మిళితం చేస్తాడు: ఒకటి డోన్‌వాల్డ్ అనే వ్యక్తి గురించినది, మరొకటి 11వ శతాబ్దపు స్కాటిష్ రాజు అయిన మాక్‌బెత్ గురించినది. ఒక కోట అధిపతి అయిన డోనాల్డ్, మంత్రగత్తెలతో వ్యవహరించినందుకు తన రాజు డఫ్ చేత తన బంధువులలో చాలామంది మరణశిక్షకు గురికావడం చూస్తాడు. తన భార్య ఒత్తిడికి లొంగి, అతను తన నలుగురు సేవకులతో కలిసి రాజును అతని సొంత ఇంట్లోనే చంపుతాడు. క్రానికల్స్‌లో, రాజు డంకన్ అసమర్థత కారణంగా రాజ్యాన్ని నిలబెట్టడానికి కష్టపడుతున్న సేనాపతిగా మాక్‌బెత్ చిత్రీకరించబడ్డాడు. అతను, బాంక్వో ముగ్గురు మంత్రగత్తెలను కలుస్తారు, వారు షేక్స్పియర్ వెర్షన్‌లో ఉన్నట్లే అవే ప్రవచనాలు చెబుతారు. ఆ తర్వాత లేడీ మాక్‌బెత్ ప్రోత్సాహంతో మాక్‌బెత్, బాంక్వో కలిసి డంకన్‌ను హత్య చేయడానికి కుట్ర పన్నారు. మాక్‌డఫ్, మాల్కమ్‌ల చేతిలో చివరకు పదవీచ్యుతుడయ్యే ముందు మాక్‌బెత్ సుదీర్ఘంగా పదేళ్లపాటు పాలించాడు. రెండు వెర్షన్‌ల మధ్య సారూప్యతలు స్పష్టంగా ఉన్నాయి. అయితే, కొంతమంది పండితులు జార్జ్ బుకానన్ ' రెరమ్ స్కోటికారమ్ హిస్టోరియా' షేక్స్పియర్ కూర్పుతో మరింత దగ్గరగా సరిపోలుతుందని భావిస్తున్నారు. షేక్స్పియర్ కాలంలో బుకానన్ రచన లాటిన్ భాషలో అందుబాటులో ఉండేది. [4]
మధ్యయుగ మూలాలు కింగ్ మాక్‌బెత్ గురించి సమాచారాన్ని అందించినప్పటికీ, ఏ మధ్యయుగ వృత్తాంతంలోనూ వియర్డ్ సిస్టర్స్, బాంక్వో లేదా లేడీ మాక్‌బెత్ గురించి ప్రస్తావించబడలేదు, చివరిగా పేర్కొన్న వ్యక్తి మినహా, వారిలో ఎవరూ వాస్తవానికి ఉనికిలో లేరని భావించవచ్చు. [5] బాంక్వో, వియర్డ్ సిస్టర్స్, లేడీ మాక్‌బెత్ పాత్రలను 1527లో స్కాటిష్ చరిత్రకారుడు హెక్టర్ బోయెస్ తన 'హిస్టోరియా జెంటిస్ స్కోటోరమ్' (స్కాటిష్ ప్రజల చరిత్ర) అనే పుస్తకంలో మొదటిసారిగా ప్రస్తావించారు. స్కాటిష్ సింహాసనంపై స్టువర్ట్ వంశం హక్కును బలోపేతం చేయడానికి మాక్‌బెత్‌ను కించపరచాలని అతను కోరుకున్నాడు. [5] బోయెస్ బాంక్వోను స్కాట్లాండ్ స్టువర్ట్ రాజుల పూర్వీకుడిగా చిత్రీకరించాడు, బాంక్వో వారసులు స్కాట్లాండ్‌కు సరైన రాజులు అవుతారని ఒక "ప్రవచనం" జోడించాడు, అయితే వియర్డ్ సిస్టర్స్ రాజు మాక్‌బెత్ చీకటి అతీంద్రియ శక్తుల ద్వారా సింహాసనాన్ని పొందుతున్నట్లు చిత్రీకరించడానికి ఉపయోగపడ్డారు. [5] మాక్‌బెత్‌కు భార్య ఉండేది, కానీ బోయెస్ ఆమెను చిత్రించినంత అధికార దాహం, ఆశయం ఆమెలో ఉన్నాయో లేదో స్పష్టంగా తెలియదు, ఇది మాక్‌బెత్‌కు సింహాసనంపై సరైన హక్కు లేదని, తన భార్య ప్రోత్సాహంతో మాత్రమే దానిని స్వీకరించాడని గ్రహించేలా చేయాలనే అతని ఉద్దేశ్యానికి ఉపయోగపడింది. [5] హోలిన్‌షెడ్ మాక్‌బెత్ పాలన గురించిన బోయెస్ వివరణను యథాతథంగా అంగీకరించి, దానిని తన క్రానికల్స్‌లో చేర్చాడు. [5] హోలిన్‌షెడ్ చెప్పిన కథలో నాటకీయ అవకాశాలను షేక్స్పియర్ చూశాడు, దానిని నాటకానికి ఆధారంగా ఉపయోగించాడు. [5]
ఈ కథ మరే ఇతర వెర్షన్‌లోనూ మాక్‌బెత్ తన సొంత కోటలో రాజును చంపినట్లు లేదు. ఆతిథ్య ఉల్లంఘనలో అత్యంత ఘోరమైనదిగా మాక్‌బెత్ చేసిన నేరం తీవ్రతను, షేక్స్పియర్ చేసిన ఈ మార్పు మరింత పెంచిందని పండితులు భావించారు. ఆ కాలంలో ప్రచారంలో ఉన్న కథనాల ప్రకారం, డంకన్ ఒక కోటలో కాకుండా, ఇన్వర్‌నెస్‌లో జరిగిన ఆకస్మిక దాడిలో చంపబడ్డాడు. షేక్స్పియర్, రాజు అతిథిగా ఉన్నప్పుడు హత్యకు గురయ్యాడనే విషయాన్ని డోనాల్డ్, కింగ్ డఫ్ కథ నుండి తీసుకున్నాడు. [6]
షేక్స్పియర్ మరో ముఖ్యమైన మార్పు చేసాడు. క్రానికల్స్‌లో, బాంక్వో రాజు డంకన్‌ను హత్య చేయడంలో మాక్‌బెత్‌కు సహకరించాడు, తరువాత జరిగిన తిరుగుబాటులో మాల్కం కాకుండా మాక్‌బెత్ సింహాసనాన్ని అధిష్టించేలా చేయడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాడు. [7] షేక్స్పియర్ కాలంలో, బాంక్వో స్టువర్ట్ రాజు జేమ్స్ I పూర్వీకుడని భావించారు. [8] (19వ శతాబ్దంలో బాంక్వో ఒక చారిత్రక వాస్తవం లేని పాత్ర అని తేలింది; స్టువర్ట్‌లు నిజానికి మాక్‌బెత్ కాలం కంటే కొంచెం తరువాత స్కాట్లాండ్‌కు వలస వచ్చిన ఒక బ్రెటన్ కుటుంబానికి చెందినవారు.) మునుపటి మూలాలలో చిత్రీకరించబడిన బాంక్వో, షేక్స్పియర్ సృష్టించిన బాంక్వోకు గణనీయంగా భిన్నంగా ఉంటాడు. ఈ మార్పుకు విమర్శకులు పలు కారణాలను ప్రతిపాదించారు. మొదటగా, రాజు పూర్వీకుడిని హంతకుడిగా చిత్రీకరించడం ప్రమాదకరమైనది. ఆ కాలంలోని బాంక్వో గురించి వ్రాసిన ఇతర రచయితలు, ఉదాహరణకు జీన్ డి షెలాండ్రే తన 'స్టువర్టైడ్'లో, బహుశా అవే కారణాల వల్ల బాంక్వోను హంతకుడిగా కాకుండా ఒక గొప్ప వ్యక్తిగా చిత్రీకరించడం ద్వారా చరిత్రను మార్చారు. [9] రెండవది, హత్యకు మరో సహచరుడి అవసరం నాటకీయంగా లేనందున షేక్స్పియర్ బాంక్వో పాత్రను మార్చి ఉండవచ్చు; అయితే, మాక్‌బెత్‌కు నాటకీయ వైరుధ్యాన్ని ఇవ్వవలసిన అవసరం ఉంది—ఈ పాత్రను బాంక్వో పోషిస్తాడని చాలా మంది పండితులు వాదిస్తున్నారు. [7]
ఈ విషాదాన్ని 1605 నాటి గన్‌పౌడర్ కుట్రతో ముడిపెట్టడానికి బలమైన వాదన చేయవచ్చని ఇతర పండితులు వాదిస్తున్నారు [10] 2008లో హెరాల్డ్ బ్లూమ్ అందించిన దాని ప్రకారం: "[పండితులు] మాక్‌బెత్‌లో ఆ సంవత్సరపు సంఘటనలకు సంబంధించిన అనేక సమయోచిత ప్రస్తావనలు ఉన్నాయని ఉదహరిస్తారు, అవి 1605 నాటి గన్‌పౌడర్ కుట్రలో పాల్గొన్నారనే ఆరోపణలపై ఫాదర్ హెన్రీ గార్నెట్‌కు విధించిన మరణశిక్ష, దీనిని ద్వారపాలకుడి సన్నివేశంలో ప్రస్తావించారు." [11] గన్‌పౌడర్ కుట్రలో వారి పాత్రకు గాను అరెస్టు చేయబడిన వారు, తమ విచారణకర్తలు అడిగిన ప్రశ్నలకు ప్రత్యక్ష సమాధానాలు ఇవ్వడానికి నిరాకరించారు, ఇది జెస్యూట్ వారి అస్పష్టత పద్ధతి ప్రభావాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. [12] దెయ్యాలు "ద్వంద్వార్థంలో...మాట్లాడతాయి", "మన చెవికి వాగ్దానం చేస్తాయి. మన ఆశను భంగపరుస్తాయి" అని మాక్‌బెత్ చేత చెప్పించడం ద్వారా, షేక్స్పియర్ ద్వంద్వార్థం ఒక "దుష్ట" అభ్యాసం అనే జేమ్స్ నమ్మకాన్ని ధృవీకరించాడు, ఇది కాథలిక్ చర్చి "దుష్టత్వాన్ని" ప్రతిబింబిస్తుంది. [12] గార్నెట్ వద్ద 'ఎ ట్రీటైజ్ ఆన్ ఈక్వివోకేషన్' అనే గ్రంథం ఉండేది, ఆ నాటకంలో వియర్డ్ సిస్టర్స్ తరచుగా ద్వంద్వార్థాలను ఉపయోగిస్తారు, ఉదాహరణకు "గొప్ప బిర్నాన్ అడవి ఎత్తైన డన్సినేన్ కొండకు వచ్చేవరకు" అతన్ని ఎప్పటికీ పడగొట్టలేరని మాక్‌బెత్‌తో చెబుతారు. [13] మాక్‌బెత్ ఆ ప్రవచనాన్ని ఎప్పటికీ జరగదని అర్థం చేసుకుంటాడు, కానీ వాస్తవానికి, ముగ్గురు సోదరీమణులు గ్రేట్ బిర్నమ్ చెట్ల కొమ్మలు డన్సినేన్ కొండకు రావడం గురించి మాత్రమే సూచిస్తారు. [14]
ఈ నాటకానికి మూలాలుగా మాంటైన్ 'ఎస్సేస్', పియరీ లె లోయర్ 'ఎ ట్రీటైజ్ ఆఫ్ స్పెక్టర్స్', కొన్ని ప్రత్యేక విభాగాల కోసం, అజ్ఞాత రచయిత రాసిన 'న్యూస్ ఫ్రమ్ స్కాట్లాండ్' (1591?), విలియం కామ్డెన్ 'రిమైన్స్ కన్సర్నింగ్ బ్రిటన్' (1605), శామ్యూల్ డేనియల్ ' ది క్వీన్స్ ఆర్కాడియా ' (1606) వంటి ఇతర గ్రంథాలను కూడా ఉదహరించారు. శాండ్రా క్లార్క్, పామెలా మాసన్ ఇలా వ్రాశారు, "[ న్యూస్ ఫ్రమ్ స్కాట్లాండ్ ] ను షేక్స్పియర్ సంప్రదించకుండా ఉంటాడని ఊహించడం కష్టం, ఎందుకంటే అది రాజుకు వ్యతిరేకంగా స్కాటిష్ మంత్రగత్తెలు పన్నిన కుట్ర వృత్తాంతం, దాని ప్రచురణకు జేమ్స్ స్వయంగా ఆదేశించాడు. […] షేక్స్పియర్ రాజు సొంత 'డేమోనాలజీ ' (1597) ని కూడా సంప్రదించి ఉండవచ్చు." [15] మరోవైపు, నికోలస్ బ్రూక్, షేక్స్పియర్ డెమోనాలజీ, న్యూస్ ఫ్రమ్ స్కాట్లాండ్‌లను "ఏమాత్రం ఉపయోగించుకున్నాడనడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవని" రాశాడు, అతను వాటిని "సాధారణ నమ్మకాలను వివరించడానికి" మాత్రమే కొన్ని భాగాలతో పోల్చాడు. [16]
మాక్‌బెత్‌ను షేక్స్పియర్ రచించిన ఆంటోనీ అండ్ క్లియోపాత్రాతో పోల్చారు. పాత్రలుగా, ఆంటోనీ, మాక్‌బెత్ ఇద్దరూ పాత ప్రపంచాన్ని పణంగా పెట్టి అయినా సరే, ఒక కొత్త ప్రపంచాన్ని కోరుకుంటారు. ఇద్దరూ సింహాసనం కోసం పోరాడుతారు, ఆ సింహాసనాన్ని సాధించడానికి ఒక 'బద్ధ శత్రువు'ను ఎదుర్కోవలసి ఉంటుంది. ఆంటోనీకి ప్రధాన శత్రువు ఆక్టేవియస్; మాక్‌బెత్‌కు, అది బాంక్వో. ఒకానొక సందర్భంలో మాక్‌బెత్ తనను తాను ఆంటోనీతో పోల్చుకుంటూ, "సీజర్ చేత మార్క్ ఆంటోనీ ప్రతిభ మందలించబడినట్లే, బాంక్వో పాలనలో నా ప్రతిభ కూడా మందలించబడింది" అని అంటాడు. చివరగా, రెండు నాటకాలలోనూ శక్తివంతమైన, కుయుక్తిగల స్త్రీ పాత్రలు ఉన్నాయి: క్లియోపాత్రా, లేడీ మాక్‌బెత్. [17]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Clark & Mason 2015, p. 1.
- ↑ Wickham 1969, p. 231.
- ↑ Orgel 2002, p. 33.
- ↑ Coursen 1997, pp. 15–21.
- 1 2 3 4 5 6 Thrasher 2002, p. 37.
- ↑ Coursen 1997, p. 17.
- 1 2 Nagarajan 1956.
- ↑ Palmer 1886.
- ↑ Maskell 1971.
- ↑ Doran 2024, p. 375.
- ↑ Bloom 2008, p. 41.
- 1 2 Thrasher 2002, p. 42.
- ↑ Thrasher 2002, pp. 38–39.
- ↑ Thrasher 2002, p. 38.
- ↑ Clark & Mason 2015, p. 94.
- ↑ Brooke 2008, pp. 78–79.
- ↑ Coursen 1997, pp. 11–13.