మాతా ప్రసాద్
మాతా ప్రసాద్ | |
|---|---|
 | |
| వ్యక్తిగత వివరాలు | |
| జననం | 1925 ఉత్తర ప్రదేశ్, భారతదేశం |
| మరణం | 2021 జనవరి 19 |
| వృత్తి | రిటైర్డ్ ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ ఆఫీసర్ |
| పురస్కారాలు | పద్మ భూషణ్ పురస్కారం |
మాతా ప్రసాద్ (1925 - 2021 జనవరి 19), ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ అధికారి. షెడ్యూల్డ్ కులాలకు చెందిన మొదటి ఐఎఎస్ అధికారి అయిన వారిలో ఆయన ఒకడు.[1] ఆయన యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియా మాజీ చైర్మన్. 1995 జూన్ నుండి 1996 అక్టోబరు వరకు ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేసిన ఆయన, ఆ విధంగా రాష్ట్ర బ్యూరోక్రసీకి నాయకత్వం వహించిన మొదటి షెడ్యూల్డ్ కుల అధికారి అయ్యాడు. ఆయన చేసిన సేవలకు గాను భారత ప్రభుత్వం 2012లో ఆయనకు మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మభూషణ్ ప్రదానం చేసింది.
జీవితచరిత్ర
[మార్చు]భారతదేశంలోని ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జన్మించిన మాతా ప్రసాద్ అలహాబాద్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి మాస్టర్స్ డిగ్రీ పొంది, విశ్వవిద్యాలయం ఆర్థికశాస్త్ర విభాగంలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ గా 1960 అక్టోబరులో తన కెరీర్ ప్రారంభించాడు. 1962లో ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీసుకు ఎంపికైనప్పుడు ఆయన ఆ పదవికి రాజీనామా చేసాడు, భారత ప్రభుత్వ జల వనరుల కార్యదర్శిగా పదవీ విరమణ చేసే వరకు 35 సంవత్సరాలకు పైగా సివిల్ సర్వీస్ లో పనిచేసాడు.[2] ఆయన అల్మోరా, ఎటా, లఖింపూర్, బరేలీ జిల్లాల కలెక్టర్, ఆగ్రా జిల్లా డివిజనల్ కమిషనర్ వంటి అనేక పదవులను నిర్వహించాడు. ఆ తరువాత, ఉత్తర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వ కార్యదర్శిగా రెవెన్యూ శాఖ పదవులకు తిరిగి రాకముందు ఉత్తర ప్రదేశ్ సిమెంట్ కార్పొరేషన్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్గా పనిచేసాడు. పబ్లిక్ ఎంటర్ప్రైజెస్, అడ్మినిస్ట్రేటివ్ రిఫార్మ్స్, ప్లానింగ్, హోమ్, జైలు, హోంగార్డ్స్, సివిల్ డిఫెన్స్, రాజకీయ పెన్షన్లు, అధికారిక భాషతో సహా వివిధ విభాగాలకు ఆయన నాయకత్వం వహించాడు. కేంద్ర మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ జాయింట్ సెక్రటరీగా కేంద్ర ప్రభుత్వానికి మారిన ఆయన యువజన వ్యవహారాల శాఖకు నాయకత్వం వహించాడు, జాయింట్ సెక్రెటరీగా, అదనపు కార్యదర్శిగా, తరువాత, సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖలో కార్యదర్శిగా, సిబ్బంది శిక్షణ శాఖకు బాధ్యత వహించాడు.[3]
మాతా ప్రసాద్ కార్యదర్శిగా ఉన్న కాలంలో తన మంత్రిత్వ శాఖలోనే ఉండాలని కోరుకున్న అప్పటి సంక్షేమ మంత్రి సీతారాం కేసరి, ఆ సమయంలో ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ములాయం సింగ్ యాదవ్ మధ్య అధికార పోరాటానికి సంబంధించిన అంశంగా మారడం ద్వారా ఆయన వార్తల్లో నిలిచాడు.[1] ఆ తరువాత, ఆయన రాష్ట్ర మొదటి దళిత ప్రధాన కార్యదర్శి అయ్యాడు, 1995 జూన్ లో మాయావతి రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా మొదటి పాలనలో, 1996 అక్టోబరు వరకు ఆ పదవిని నిర్వహించాడు.[4][5][6][7] 1996లో జల వనరుల మంత్రిత్వ శాఖలో కార్యదర్శిగా కేంద్ర ప్రభుత్వ సేవలోకి తిరిగి వచ్చి, ఒక సంవత్సరం పొడిగింపు పొందిన తరువాత ఫిబ్రవరి 1999లో పౌర సేవ నుండి పదవీ విరమణ చేసాడు.[8][9]
1998 ఏప్రిల్ 23న యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ సభ్యుడిగా ఆయన నియమించబడ్డాడు, ఐదేళ్ల పదవీకాలం తర్వాత, 2003 సెప్టెంబరు 8న ఏజెన్సీ ఛైర్మన్ అయ్యాడు.[3] ఆయన 2005 జనవరి 4న పదవీ విరమణ చేసాడు.[10] ఆయన లక్నో ఆధారిత విద్యా సంస్థ సీతాపూర్ శిక్షా సంస్థాన్ సలహా మండలిలో సభ్యుడిగా కొనసాగాడు.[11] 2012లో పద్మభూషణ్ పౌర పురస్కారానికి గాను భారత ప్రభుత్వం ఆయనను గణతంత్ర దినోత్సవ గౌరవ జాబితాలో చేర్చింది.[12]
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ 1.0 1.1 "Pulled about". India Today. 15 January 1994. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 July 2016.
- ↑ From Powerless Village to Union Power Secretary: Memoirs of an IAS Officer. Concept Publishing Company. 2009. pp. 287–. ISBN 978-81-8069-555-1.
- ↑ 3.0 3.1 "Profiles of Hon'ble Chairman and Members of the Commission". Union Public Service Commission. 2016. the original నుండి 10 July 2007 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 July 2016.
- ↑ "Policy pariahs". Governance Now. 15 October 2013. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 July 2016.
- ↑ "Mata Prasad takes over as UPSC chairman". Times of India. 9 September 2003. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 July 2016.
- ↑ Singh, Anand Raj (12 March 2015). "Mayawati may create new district to tame old foe". The New Indian Express. the original నుండి 4 June 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 May 2016.
- ↑ Democracy in India. Sanbun Publishers. 2000. pp. 413–. ISBN 978-3-473-47305-2.
- ↑ "Mata Prasad Gets 1-Yr Extension". Business Standard. 6 January 1998. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 July 2016.
- ↑ "With a Dalit yet to make it to the top of civil service, can Tina Dabi break the glass ceiling?". First Post. 24 May 2016. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 July 2016.
- ↑ "List of Former Chairmen of the Commission (since 1926)". Union Public Service Commission. 2016. the original నుండి 25 July 2011 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 July 2016.
- ↑ "Board of Advisors". Sitapur Shiksha Sansthan. 2016. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 July 2016.[permanent dead link]
- ↑ "Padma Awards" (PDF). Ministry of Home Affairs, Government of India. 2016. the original (PDF) నుండి 15 October 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 January 2016.