మాతా హరి

మాతా హరి
మాతా హరి
	మాతా హరి, c. 1910
జననం	మార్గరేతా గీర్ట్రూయిడా జెల్లె; 1876 ఆగస్టు 7; లీవార్డెన్, నెదర్‌లాండ్స్
మరణం	1917 అక్టోబరు 15 (వయసు: 41); విన్సెన్నెస్, ఫ్రాన్స్
మరణ కారణం	మరణ శిక్ష
వృత్తి	విదేశీ నాట్యకళాకారిణి; వేశ్య;
భాగస్వామి	రుడాల్ఫ్ మెక్‌లియోడ్‌ (m. 1895; విడాకులు 1906)
పిల్లలు	2
Signature

మాతా హరి (అసలు పేరు: మార్గరేతా గీర్ట్రూయిడా జెల్లె) ఒక డచ్ నర్తకి, వినోద కళాకారిణి, ప్రఖ్యాత గూఢచారిణిగా పేరుపొందిన మహిళ. ఆమె పేరు తరువాత కాలంలో “ఆకర్షణీయ మహిళా గూఢచారి” అనే భావానికి ప్రతీకగా మారింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో జర్మనీకి గూఢచర్యం చేసిందనే ఆరోపణలపై 1917 అక్టోబర్ 15న ఫ్రాన్స్ ప్రభుత్వం ఆమెను కాల్చిచంపింది.^[1] అయితే ఆమె నిజంగా ఎంతవరకు గూఢచర్యం చేసిందన్నది ఇప్పటికీ చరిత్రకారుల మధ్య వివాదాస్పదంగానే ఉంది.

బాల్యం

మాతా హరి 1876 ఆగస్టు 7న నెదర్లాండ్స్‌లోని లీవార్డెన్ పట్టణంలో జన్మించింది.^[2]^[3] ఆమె తండ్రి ఒక టోపీ వ్యాపారి. చిన్నతనంలో కొంత సుఖసంపదలో పెరిగినప్పటికీ, తరువాత కుటుంబం ఆర్థికంగా క్షీణించింది. ఆమె యౌవనంలోనే డచ్ సైన్యంలో పనిచేసే అధికారి రుడాల్ఫ్ మెక్‌లియోడ్‌ను వివాహం చేసుకుంది.

వివాహానంతరం ఆమె భర్తతో కలిసి డచ్ ఈస్ట్ ఇండీస్‌ (ప్రస్తుత ఇండోనేషియా)లో నివసించింది. అక్కడ ఆమెకు జావా సంస్కృతి, నృత్య సంప్రదాయాలపై ఆసక్తి పెరిగింది. దంపతుల మధ్య విభేదాలు, కుటుంబ సమస్యలు పెరగడంతో చివరకు వారు విడిపోయారు.

“మాతా హరి”గా మార్పు

1900ల ప్రారంభంలో ఆమె పారిస్‌కు వెళ్లింది. అక్కడ మొదట గుర్రపు ప్రదర్శనలు, మోడలింగ్ వంటి పనులు చేసింది. తరువాత తాను తూర్పు దేశాల దేవాలయ సంప్రదాయాల్లో శిక్షణ పొందిన నర్తకినని ప్రచారం చేసుకుంటూ “మాతా హరి” అనే పేరుతో నృత్య ప్రదర్శనలు ప్రారంభించింది. “మాతా హరి” అనే పదానికి మలయ్ భాషలో “సూర్యుడు” లేదా “పగటి కన్ను” అనే అర్థం ఉంది.^[4]

ఆమె నృత్యాలు ఆ కాలంలో ఎంతో సంచలనం సృష్టించాయి. తూర్పు సంస్కృతిని పోలిన దుస్తులు, శృంగారభరితమైన ప్రదర్శనలు, రహస్యమైన వ్యక్తిత్వం వల్ల ఆమె యూరప్ అంతటా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆమె చుట్టూ అనేక కల్పిత కథలు కూడా ప్రచారంలోకి వచ్చాయి.

గూఢచర్య ఆరోపణలు

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభమైన తరువాత మాతా హరి అనేక దేశాల సైనికాధికారులు, రాజకీయ నాయకులతో పరిచయాలు కొనసాగించింది.^[5] నెదర్లాండ్స్ తటస్థ దేశం కావడంతో ఆమెకు సరిహద్దులు దాటడం సులభమయ్యేది. ఇదే విషయం తరువాత అనుమానాలకు దారితీసింది.

ఫ్రెంచ్ అధికారులు ఆమె జర్మనీకి సమాచారాన్ని అందించిందని ఆరోపించారు. 1917లో ఆమెను పారిస్‌లో అరెస్టు చేశారు. విచారణలో ఆమెపై తీవ్రమైన ఆరోపణలు వచ్చినప్పటికీ, స్పష్టమైన సాక్ష్యాలు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయని తరువాత చరిత్రకారులు పేర్కొన్నారు. కొందరి అభిప్రాయం ప్రకారం యుద్ధంలో ఎదురవుతున్న పరాజయాలకు ఒక “బలి పశువు” అవసరమై, మాతా హరిని లక్ష్యంగా చేసుకున్నారని భావిస్తారు.^[6]^[7]

మరణం

1917 అక్టోబర్ 15న ఫ్రాన్స్‌లో ఆమెను కాల్పుల దళం ఎదుట నిలబెట్టి మరణశిక్ష అమలు చేశారు. ఆమె కళ్లకు గంతలు కట్టుకోవడానికి నిరాకరించిందని, ధైర్యంగా మరణాన్ని ఎదుర్కొందని అనేక కథనాలు చెబుతాయి.

వారసత్వం

మాతా హరి జీవిత కథ అనేక నవలలు, సినిమాలు, నాటకాలకు ప్రేరణగా నిలిచింది. ఆమెను కొందరు ప్రమాదకర గూఢచారిణిగా, మరికొందరు రాజకీయ కుట్రకు బలైన నిరపరాధ మహిళగా చూస్తారు. ఆమె పేరు ఇప్పటికీ రహస్యత్వం, ఆకర్షణ, గూఢచర్యానికి ప్రతీకగా నిలిచింది.

మూలాలు

↑ "Mata Hari". Encyclopædia Britannica. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 August 2007.
↑ "Family Trees - Margaretha Gertruida Zelle". Praamsma.org. the original నుండి 13 July 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
↑ "Speaking of Pictures... These are from Mata Hari's Scrapbook". Life. 18 December 1939. p. 6. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 January 2025.
↑ Waagenaar, 1965, p. 38
↑ Polmer, Norman; Allen, Thomas (1998). Spy Book: The Encyclopedia of Espionage. New York: Random House. p. 357. ISBN 978-0679425144.
↑ "Why Mata Hari Wasn't a Cunning Spy After All". National Geographic. 12 November 2017. the original నుండి 9 November 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. In 1916 the war was going badly for the French. Two of the longest and bloodiest battles of the war—Verdun and the Somme—pitted the French against the Germans for months at a time. The mud, bad sanitation, disease, and the newly introduced horror of phosgene gas led to the death or maiming of hundreds of thousands of soldiers. Eventually, French troops became so demoralized that some refused to fight. Ladoux felt the arrest of a prominent spy could raise French spirits and recharge the war effort.
↑ Howe, Russel Warren (1986). Mata Hari: The True Story. New York: Dodd, Mead and Company. pp. x–xi, 285.

[eb-1] "Mata Hari". Encyclopædia Britannica. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 August 2007.

[2] "Family Trees - Margaretha Gertruida Zelle". Praamsma.org. the original నుండి 13 July 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.

[AdamZelle-3] "Speaking of Pictures... These are from Mata Hari's Scrapbook". Life. 18 December 1939. p. 6. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 January 2025.

[4] Waagenaar, 1965, p. 38

[Polmer,_Norman_page_357-5] Polmer, Norman; Allen, Thomas (1998). Spy Book: The Encyclopedia of Espionage. New York: Random House. p. 357. ISBN 978-0679425144.

[6] "Why Mata Hari Wasn't a Cunning Spy After All". National Geographic. 12 November 2017. the original నుండి 9 November 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. In 1916 the war was going badly for the French. Two of the longest and bloodiest battles of the war—Verdun and the Somme—pitted the French against the Germans for months at a time. The mud, bad sanitation, disease, and the newly introduced horror of phosgene gas led to the death or maiming of hundreds of thousands of soldiers. Eventually, French troops became so demoralized that some refused to fight. Ladoux felt the arrest of a prominent spy could raise French spirits and recharge the war effort.

[Howe,_Russel_Warren_1986-7] Howe, Russel Warren (1986). Mata Hari: The True Story. New York: Dodd, Mead and Company. pp. x–xi, 285.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]