Jump to content

మాతృస్వామ్యం

వికీపీడియా నుండి

మాతృస్వామ్యం (Matriarchy) అనేది సామాజిక వ్యవస్థ, ఇందులో అధికారం, సామాజిక ప్రత్యేక హక్కులకు సంబంధించిన ప్రధాన స్థానాలు ఎక్కువగా మహిళల చేతుల్లో ఉంటాయి. విస్తృత అర్థంలో, ఇది నైతిక అధికారం, సామాజిక ప్రత్యేక హక్కులు,, ఆస్తిపై నియంత్రణ వంటి అంశాలకు కూడా వర్తిస్తుంది.[1] అయితే, ఈ నిర్వచనాలు సాధారణ ఆంగ్ల వాడుకకు వర్తించినప్పటికీ, మానవ శాస్త్రం, స్త్రీవాదంలో ఉపయోగించే నిర్వచనాలు కొంతవరకు భిన్నంగా ఉంటాయి.[2]

మాతృస్వామ్య సమాజాలను కొన్నిసార్లు మాతృవంశ వ్యవస్థ (Matrilineality), మాతృస్థాన నివాసం (Matrilocal residence),, మాతృకేంద్రిత కుటుంబం (Matrifocal family) వంటి వ్యవస్థలతో గందరగోళానికి గురిచేస్తారు.[3] కొందరు పితృస్వామ్యానికి విరుద్ధంగా ఉన్న ఏ వ్యవస్థనైనా మాతృస్వామ్యంగా పరిగణించినప్పటికీ, ఎక్కువ మంది పండితులు కచ్చితమైన నిర్వచనం ప్రకారం అలాంటి వ్యవస్థలను మాతృస్వామ్యంగా వర్గీకరించరు.[4][5][page needed][6]

చరిత్రలో అనేక సమాజాలలో మాతృస్వామ్య లక్షణాలు లేదా అంశాలు కనిపించాయి.[2][6]

నిర్వచనాలు

[మార్చు]

మాతృస్వామ్యం యొక్క సాధారణ నిర్వచనం ప్రకారం, అధికారం దాదాపు పూర్తిగా లేదా ప్రధానంగా మహిళల చేతుల్లో కేంద్రీకృతమై ఉండి, వారు సమాజాన్ని ఆధిపత్యం వహించే సామాజిక వ్యవస్థను మాతృస్వామ్యం అంటారు. అయితే, మరికొన్ని సమానార్థక నిర్వచనాలు సమాజాన్ని మహిళల సమూహం పాలించడం కంటే, ముఖ్యంగా తల్లుల పాత్రను ప్రధానంగా పరిగణిస్తాయి.[7][8][9][10]

వ్యుత్పత్తి పరంగా, మాతృస్వామ్యం అనే పదం లాటిన్ పదమైన māter (షష్ఠీ విభక్తి mātris), అంటే “తల్లి”, ప్రాచీన గ్రీకు పదమైన arkhein (ἄρχειν), అంటే “పాలించుట” అనే పదాల నుండి ఉద్భవించింది.[11]

మార్క్సిస్టు సంప్రదాయం ప్రకారం, మాతృస్వామ్యం అనేది “మహిళలు, పురుషులు ఉత్పత్తి, అధికారంలో సమానంగా భాగస్వామ్యం చేసుకునే వర్గరహిత సమాజం”ను సూచిస్తుంది.[12] చరిత్రకారిణి హెలెన్ డైనర్ మాతృస్వామ్యాన్ని “మహిళలు పాలనపై ఏకాధిపత్యం కలిగి ఉండే వ్యవస్థ”గా వర్ణించింది. ఆమె మాతృస్వామ్య అమెజాన్‌లును మానవజాతిలోని “అత్యంత స్త్రీవాద వర్గం”గా పేర్కొంది. అలాగే ఉత్తర ఆఫ్రికాలో మహిళలు రాజకీయంగా దేశాన్ని పాలించారని, తరువాత పితృస్వామ్య వ్యవస్థల చేత తొలగించబడ్డారని వాదించింది.[13] అడ్లర్ అభిప్రాయం ప్రకారం, డైనర్ ఒక “ఆధిపత్య మాతృస్వామ్యం”ను ఊహించింది.[14]

హైడే గొట్‌నర్-అబెండ్రోత్ ప్రకారం, మాతృస్వామ్యాల ఉనికిని అంగీకరించడంలో ఉన్న సంకోచం, పితృస్వామ్య సమాజంలో ఏర్పడిన పక్షపాతపూరిత అవగాహన ఫలితం. పితృస్వామ్యంలో పురుషులు మహిళలను పాలిస్తారు కాబట్టి, మాతృస్వామ్యం అంటే మహిళలు పురుషులను పాలించే వ్యవస్థ అని సాధారణంగా భావిస్తారు. అయితే ప్రత్యామ్నాయ నిర్వచనాన్ని సమర్థించే పండితుల అభిప్రాయం ప్రకారం, మాతృస్వామ్యాలు అనేవి మహిళలు, ముఖ్యంగా తల్లులు, రాజకీయ, ఆర్థిక నిర్ణయాలలో కీలక పాత్ర పోషించే సమాజాలు.[15][16][17][18]

అటువంటి సమాజాలు సాధారణంగా సమానత్వాన్ని ప్రోత్సహించే స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటాయని కూడా వాదిస్తారు.[19][20][21][22][17]

సమానత్వ ఆధారిత మాతృస్వామ్య నిర్వచనాన్ని సమర్థించే పండితుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఇటువంటి సమాజాలు జీవితం, స్త్రీత్వానికి ప్రాధాన్యత ఇస్తాయి. మహిళలు ప్రధాన పాత్ర పోషించే మాతృసంబంధిత విలువలు, ఆచారాలు, కర్మకాండలు, చిహ్నాలను ఇవి ప్రోత్సహిస్తాయి.[23][24][page needed][25]

బార్బరా లవ్, ఎలిజబెత్ షాంక్లిన్ ప్రకారం, మాతృస్వామ్యాలు సామాజికంగా సమ్మిళితమైన సమాజాలు. వీటిలో మహిళలు తదుపరి తరాన్ని సృష్టించడం, మాతృత్వానికి అర్థాన్ని నిర్వచించడం, పిల్లల పెంపకానికి సంబంధించిన సామాజిక నిర్మాణాన్ని రూపొందించడం వంటి కీలక బాధ్యతలను నిర్వహిస్తారు. మాతృస్వామ్య సమాజాల్లో మహిళలు అధికార స్థానాలను కలిగి ఉంటారు. ఇవి సాధారణంగా దేవీ ఆరాధన, మాతృవంశ వ్యవస్థ చుట్టూ వ్యవస్థీకృతమై ఉంటాయి.[26][27]

సింథియా ఎల్లర్ అభిప్రాయం ప్రకారం, మాతృస్వామ్యం అనే భావన ప్రధానంగా రెండు ఆధారాలపై నిలబడి ఉంది: రొమాంటిసిజం, ఆధునిక సామాజిక విమర్శ.[28]

మాతృస్వామ్యంపై జరుగుతున్న చర్చలో ఇరు పక్షాలకు చెందిన అనేక మంది పండితులు, ప్రతిపాదిత నిర్వచనాలు చాలా అస్పష్టంగా ఉన్నందున అవి ఉపయోగకరంగా ఉండవని వాదించారు.[29] ఉదాహరణకు, హైడే గొట్‌నర్-అబెండ్రోత్ అభిప్రాయం ప్రకారం, “పాత సిద్ధాంతాలు స్పష్టమైన, శాస్త్రీయ ఆధారిత నిర్వచనాల లేమితో బాధపడుతున్నాయి. ఫలితంగా అవి తార్కికతలేని, భావోద్వేగపూరిత భారాన్ని మోస్తున్నాయి.”

గొట్‌నర్-అబెండ్రోత్ నాయకత్వంలోని ఆధునిక మాతృస్వామ్య అధ్యయనాల పాఠశాల (Modern Matriarchal Studies) మాతృస్వామ్య సమాజానికి మరింత శాస్త్రీయమైన పునర్నిర్వచనాన్ని ప్రతిపాదించింది. ఆమె ఈ నిర్వచనాన్ని నాలుగు కోణాలుగా విభజించింది. ఆమె ప్రకారం, ఒక మాతృస్వామ్య సమాజం మాతృవంశం (matriliny), మాతృస్థాన నివాసం (matrilocality),, మాతృకేంద్రితత (matrifocality) ఆధారంగా నడుస్తుంది; సాధారణంగా కులాలు లేదా వంశ సమూహాలను ఆధారంగా చేసుకుంటుంది.

రాజకీయ పరంగా, ఇటువంటి సమాజాలు ఏకాభిప్రాయ ప్రజాస్వామ్యం, ఏకాభిప్రాయ నిర్ణయ ప్రక్రియల ఆధారంగా నడుస్తాయి. ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రధానంగా మహిళల నిర్వహణలో ఉండే బహుమతి ఆర్థిక వ్యవస్థ (gift economy)పై ఆధారపడుతుంది. మతపరంగా, పునర్జన్మ లేదా పునరావిర్భావ భావనలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తూ, దైవిక స్త్రీత్వాన్ని (Divine Feminine) పరమ సూత్రంగా భావిస్తాయి.

గొట్‌నర్-అబెండ్రోత్ ప్రత్యేకంగా “ఏకాభిప్రాయం అనే సూత్రం ద్వారా లింగ సమానత్వం నెలకొంటుంది” అని, అలాగే “అన్ని లింగాలకు సమాన విలువ ఉంటుంది; ప్రతి లింగానికి దాని స్వంత కార్యక్షేత్రం ఉంటుంది” అని నొక్కి చెబుతుంది.[30][31]

సాధారణంగా గందరగోళానికి గురయ్యే పదాలు

[మార్చు]

చాలా మంది మాతృస్వామ్యాన్ని ఇతర సంబంధిత పదాలతో గందరగోళానికి గురిచేస్తారు. ఈ పదాలు కుటుంబ వ్యవస్థల వివిధ రూపాలను లేదా ప్రత్యామ్నాయ రాజకీయ సిద్ధాంతాలను సూచిస్తాయి. ఉదాహరణకు, గైనెకోక్రసీ (gynecocracy), గైనోక్రసీ (gynocracy), గైనార్కీ (gynarchy) వంటి పదాలన్నీ సాధారణంగా మహిళలు పురుషులపై పాలన సాగించే వ్యవస్థను సూచిస్తాయి.[32][33][34][35]

మాత్రియాలజీ (Matriology) అనే పదం లాటిన్ māter (తల్లి), గ్రీకు logos (బోధన లేదా అధ్యయనం) పదాల నుండి ఏర్పడింది. ఈ పదాన్ని మతశాస్త్రం, మతాల చరిత్రలో వివిధ దేవతల మాతృసంబంధ లక్షణాలు, స్త్రీత్వానికి సంబంధించిన అంశాల అధ్యయనాన్ని సూచించడానికి ఉపయోగిస్తారు.[36]

మాతృవంశ వ్యవస్థ (Matrilineality) అనేది వంశపారంపర్యం, వ్యక్తిత్వ గుర్తింపు, వారసత్వం లేదా ఆస్తి హక్కులు స్త్రీ వంశరేఖ ద్వారా సంక్రమించే వ్యవస్థ.[37][38]

మాతృస్థాన నివాసం (Matrilocality) అనేది వివాహం తరువాత దంపతులు భర్త కుటుంబం వద్ద కాకుండా భార్య కుటుంబానికి సమీపంలో నివసించే పద్ధతి.[39]

మాతృకేంద్రిత కుటుంబం (Matrifocality) అనేది కుటుంబం లేదా గృహ వ్యవస్థ ప్రధానంగా మహిళల నాయకత్వంలో నడవడాన్ని సూచిస్తుంది.[40]

మాత్రిస్టిక్ (Matristic), మాత్రికేంద్రిత (Matricentric) వంటి పదాలు కూడా ఇలాంటి భావనలను సూచిస్తాయి. మాత్రికేంద్రిత అంటే “తల్లి కుటుంబం లేదా గృహానికి ప్రధాన అధిపతిగా ఉండటం” అని అర్థం.

మారిజా గింబుటాస్, గెర్డా లెర్నర్,, రియానే ఐస్లర్ వంటి పండితులు[41] చారిత్రక యూరప్, ఇతర ప్రాచీన నాగరికతలలో దేవీ ఆరాధనను కేంద్రంగా చేసుకున్న మహిళా-కేంద్రిత సమాజాలపై తమ సిద్ధాంతాలను వివరించేటప్పుడు మాతృస్వామ్యం (Matriarchal) అనే పదం బదులు మాత్రిస్టిక్ (Matristic) అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు.

మారిజా గింబుటాస్ మాటల్లో, “మాతృస్వామ్యం అనే పదం బదులుగా మాత్రిస్టిక్ అనే పదాన్ని నేను ఉపయోగిస్తున్నాను, ఎందుకంటే ఇందులో మాతృవంశ భావన కూడా అంతర్భాగంగా ఉంటుంది.”[42]

చరిత్ర

[మార్చు]

మాతృస్వామ్యాన్ని (matriarchy) 'స్త్రీల ఆధిపత్యం'గా నిర్వచించే చాలామంది మానవశాస్త్రవేత్తలు, స్పష్టంగా మాతృస్వామ్య లక్షణాలు కలిగిన సమాజాలు ఏవీ ఇప్పటివరకు తెలిసిన వాటిలో లేవని వాదిస్తున్నారు.[4][43][44][37] మానవశాస్త్రవేత్త డోనాల్డ్ బ్రౌన్ రూపొందించిన మానవ సాంస్కృతిక సార్వత్రికాల జాబితాలో (అంటే, ప్రస్తుతం ఉన్న దాదాపు అన్ని మానవ సమాజాలలోనూ కనిపించే ఉమ్మడి లక్షణాల జాబితాలో), బహిరంగ రాజకీయ వ్యవహారాలలో పురుషులే "ఆధిపత్య అంశం"గా ఉండటం ఒక లక్షణంగా చేర్చబడింది.[45] ఇది ప్రధాన స్రవంతి మానవశాస్త్రం యొక్క సమకాలీన అభిప్రాయమని ఆయన నొక్కిచెప్పారు.[46]

పురుషుల పాలనకు ముందే స్త్రీల పాలన ఉండేదనే నమ్మకం, బాకోఫెన్ (Bachofen) వంటి పంతొమ్మిదవ శతాబ్దపు అనేకమంది మేధావులలో ఉండేది.[7] అప్పటి నుండి, ఈ సిద్ధాంతం స్త్రీవాద (feminism) సందర్భంలో, ముఖ్యంగా రెండవ దశ స్త్రీవాద ఉద్యమంలో కొనసాగుతూనే ఉంది.

ప్రాంతాల వారీగా

[మార్చు]

అమెరికాలు

[మార్చు]
ఓడిపోయిన అజ్టెక్ దేవత కోయోల్షౌక్వీ (Coyolxāuhqui)ను చిత్రీకరించిన పెద్ద రాతి చక్రం. కోయోల్షౌక్వీ, ఆమె సోదరుడు హుయిట్జిలోపోచ్ట్లీ (Huitzilopochtli)కు సంబంధించిన పురాణాన్ని, చెర్రీ మోరాగా వంటి కొందరు స్త్రీవాద పండితులు, ప్రారంభ మెక్సికా సమాజంలో మాతృస్వామ్యం నుండి పితృస్వామ్యానికి జరిగిన ఒక వాస్తవ సామాజిక మార్పుకు రూపకంగా వ్యాఖ్యానించారు.[47]

బాంబెర్గర్ (1974) దక్షిణ అమెరికా సంస్కృతులలో కనిపించే పలు మాతృస్వామ్య పురాణాలను పరిశీలించి, ఆ పురాణాలలో మాతృస్వామ్య యుగానికి చెందిన మహిళలను అనైతికులుగా చిత్రీకరించడం ద్వారా సమకాలీన సమాజాలలో మహిళల ప్రవర్తనను నియంత్రించే ప్రయత్నం జరుగుతుందని నిర్ధారించాడు. ఈ విధమైన కథనాలు పితృస్వామ్య వ్యవస్థ స్థాపనను సమర్థించడానికి ఉపయోగపడతాయని ఆయన పేర్కొన్నాడు.[48]

ఐక్యరాజ్యసమితిలో వివిధ ఆదివాసీ ప్రజల ప్రతినిధులు తమ సమాజాలలో మహిళలు కేంద్ర పాత్ర పోషిస్తున్నారని ప్రస్తావించారు. వారు తమ సమాజాలను మాతృస్వామ్యాలుగా పేర్కొంటూ, అవి పితృస్వామ్య వ్యవస్థ చేతిలో కూలిపోయే ప్రమాదంలో ఉన్నాయని, లేదా కనీసం మాతృస్వామ్య లక్షణాలు కలిగిన సమాజాలని వివరించారు.[49][50]

ప్రాచీన ఐరోపా

[మార్చు]

రాబర్ట్ గ్రేవ్స్ తన ది గ్రీక్ మిథ్స్ (1955) అనే గ్రంథంలో వివాదాస్పదంగా వాదించిన ప్రకారం, అనేక గ్రీకు పురాణ కథలు ఒకప్పుడు ఐరోపాలో ఉన్న మాతృస్వామ్య, స్త్రీ-ప్రాధాన్య మతవ్యవస్థల కాలానికి చెందినవిగా భావించవచ్చు. అనంతరం ఆ వ్యవస్థలు పితృస్వామ్య సామాజిక నిర్మాణాలు, విశ్వాసాల చేత ప్రతిఘటించబడి, చివరకు భర్తీ చేయబడ్డాయని ఆయన పేర్కొన్నాడు.

1950ల నుండి మరియా గింబుటాస్ నవశిలాయుగ (నియోలిథిక్) ఐరోపాలో మాతృస్వామ్య లక్షణాలు కలిగిన ప్రాచీన ఐరోపా సంస్కృతి (Old European culture) అనే సిద్ధాంతాన్ని అభివృద్ధి చేసింది. ఆమె అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ సంస్కృతిని కాంస్య యుగంలో ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియన్లు స్థాపించిన పితృస్వామ్య వ్యవస్థ భర్తీ చేసింది. అయితే ఇతర మానవశాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తూ, "అనేక ప్రాచీన సమాజాలలో కనిపించిన దేవతారాధన లేదా మాతృనివాస పద్ధతి (matrilocality) తప్పనిసరిగా పురుషులపై మహిళల అధికారాన్ని సూచించే మాతృస్వామ్యంతో అనుబంధమై ఉండాల్సిన అవసరం లేదు" అని పేర్కొన్నారు. ఈ లక్షణాలు ఉండి కూడా మహిళలు సామాజికంగా అధీనస్థితిలో ఉన్న సమాజాలు అనేకం ఉన్నాయని వారు సూచించారు.[51]

ఎల్లర్ అభిప్రాయం ప్రకారం, చారిత్రక మాతృస్వామ్యం అనే భావనను నిర్మించడంలో గింబుటాస్ ప్రధాన పాత్ర పోషించింది. తూర్పు ఐరోపా సంస్కృతులను పరిశీలించి, అవి వాస్తవానికి ఎప్పుడూ ఊహించబడే విశ్వవ్యాప్త మాతృస్వామ్యాన్ని పోలి ఉండకపోయినా, అలాంటి సిద్ధాంతాన్ని నిర్మించిందని ఆమె పేర్కొంది. ఇటీవలి చారిత్రక కాలానికి చెందిన "వాస్తవంగా లిఖితపూర్వకంగా నమోదు చేయబడిన ఆదిమ సమాజాలలో" పితృత్వం ఎప్పుడూ నిర్లక్ష్యం చేయబడలేదని, అలాగే దేవతలకు ఇచ్చే పవిత్ర స్థానం మహిళల సామాజిక స్థితిని స్వయంచాలకంగా పెంచదని ఆమె వాదించింది. స్త్రీలకు ప్రాధాన్యం కలిగిన ఆదర్శ మాతృస్వామ్యాన్ని ఆమె స్త్రీవాద వ్యతిరేకత (antifeminism) యొక్క కల్పిత ప్రతిబింబంగా వ్యాఖ్యానించింది.[citation needed]

ఇనుప యుగం నుండి మధ్యయుగాల వరకు విస్తరించిన జానపద కథలు, పురాణాలలో, వాయవ్య ఐరోపాకు చెందిన అనేక సంప్రదాయాలలో ఆదిమ స్త్రీ శక్తిని సూచించే సందిగ్ధ అంశాలు కనిపిస్తాయి. వీటిలో ఐరిష్ సంప్రదాయంలోని మాచా, స్కాథాక్, బ్రిట్టోనిక్ సంప్రదాయంలోని రియానన్, అలాగే జర్మానిక్ సంప్రదాయంలోని గ్రెండెల్ తల్లి, నెర్తస్ వంటి పాత్రలు ఉన్నాయి. వీటిని కొందరు పరిశోధకులు ఇనుప యుగ ఐరోపా సమాజాలలో మిగిలి ఉన్న మాతృస్వామ్య దృక్పథాలకు సంబంధించిన జానపద ఆధారాలుగా వ్యాఖ్యానించారు. ఈ కథలు తరచుగా పితృస్వామ్య, రోమనీకృత, కాథలిక్ దృక్కోణాల నుండి తరువాతి కాలంలో లిఖితరూపం పొందినందున, ఒకప్పుడు స్త్రీ శక్తి ప్రధానమైన యుగం ఉండి ఉండవచ్చనే సంకేతాలను ఇస్తాయి.

క్రీ.శ. మొదటి శతాబ్దానికి చెందిన చారిత్రక బ్రిటిష్ నాయకురాలు బౌడికా ఉదాహరణగా, బ్రిట్టోనిక్ సమాజం స్పష్టమైన మహిళా స్వయంపాలనను లేదా లింగ సమానత్వాన్ని అనుమతించిందని తెలుస్తుంది. ఇది తరువాత ఆ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించిన పితృస్వామ్య మధ్యధరా నాగరికతతో గణనీయంగా భిన్నంగా ఉండేది.[citation needed]

రాబర్ట్ గ్రేవ్స్ అభిప్రాయం ప్రకారం, అనేక పురాణాలు మాతృస్వామ్య వ్యవస్థ స్థానంలో పితృస్వామ్యం వచ్చినప్పుడు జరిగిన ప్రధాన సాంస్కృతిక మార్పుల ఫలితంగా పూర్వపు పురాణాలను భర్తీ చేశాయి.[52]

ఈ వ్యాఖ్యానానికి ఉదాహరణగా గ్రీకు పురాణంలోని ఒక కథను చూపిస్తారు. అందులో జ్యూస్ తన గర్భవతి ప్రేయసి, టైటన్ దేవత మెటిస్ను మింగివేసినట్లు చెప్పబడింది. ఆ సమయంలో మెటిస్ వారి కుమార్తె అథీనాను గర్భంలో ధరించి ఉంది. తల్లి, శిశువు జ్యూస్ శరీరంలో కలకలం సృష్టించగా, హెర్మీస్ లేదా హెఫైస్టస్ జ్యూస్ తలను చీల్చాడు. అప్పుడు అథీనా పూర్తి యుద్ధ కవచంతో జ్యూస్ నుదుటి నుండి బయటకు వచ్చింది. ఈ కారణంగా అథీనాను జ్యూస్ నుంచే "జన్మించినది"గా వర్ణిస్తారు. ఈ పరిణామం జ్యూస్‌ను సంతోషపరిచిందని పురాణం చెబుతుంది, ఎందుకంటే థెమిస్ చేసిన ప్రవచనం నెరవేరలేదు. ఏస్కిలస్ ప్రకారం, థెమిస్ జ్యూస్‌కు ఒక కుమారుడు పుడతాడని, అతడు భవిష్యత్తులో జ్యూస్‌ను పదచ్యుతుడిని చేస్తాడని ప్రవచించింది.[citation needed]

భారతదేశం

[మార్చు]

భారతదేశంలో, భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం షెడ్యూల్డ్ తెగలుగా గుర్తించబడిన కొన్ని సమాజాలు "మాతృస్వామ్య, మాతృవంశీయ లక్షణాలను కలిగి ఉన్నాయి"[53]. అందువల్ల అవి మరింత సమానత్వ భావన కలిగిన సమాజాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.[54]

ఇంటర్వ్యూయర్ అనుజ్ కుమార్ ప్రకారం, భారతదేశంలోని మణిపూర్ "మాతృస్వామ్య సమాజాన్ని" కలిగి ఉంది.[55] అయితే ఈ అభిప్రాయానికి శాస్త్రీయ ఆధారాలు స్పష్టంగా లేవని భావించబడుతుంది.

కేరళలోని నాయర్లు, తియ్యలు, పయ్యన్నూర్ గ్రామానికి చెందిన బ్రాహ్మణులు, అలాగే ఉత్తర మలబార్ ప్రాంతంలోని ముస్లింలు, అలాగే కర్ణాటకలోని బంట్లు, బిల్లవలు మాతృవంశీయ వ్యవస్థను అనుసరిస్తారు.

సంస్కృతి ఆధారంగా

[మార్చు]

అమెజాన్‌లు

[మార్చు]

అనేక రచయితలు వివరించిన ఒక పురాణ మాతృస్వామ్య సమాజం అమెజాన్ సమాజం. ఫిల్లిస్ చెస్లర్ ప్రకారం, "అమెజాన్ సమాజాలలో మహిళలు తల్లులుగానే కాకుండా, తమ సమాజానికి ఏకైక రాజకీయ, మతపరమైన నాయకులుగా ఉండేవారు",[56] అలాగే వారు మాత్రమే యోధులు, వేటగాళ్లు కూడా.[57] "రాణులను ఎన్నిక చేసేవారు"[58], ప్రతి మహిళ తన సంపూర్ణ మానవ సామర్థ్యాన్ని సాధించడానికి ప్రయత్నించి విజయవంతం కావచ్చని కనిపిస్తుంది.[59]

హెరోడోటస్ ప్రకారం, సర్మాటియన్లు అమెజాన్‌లు, స్కిథియన్లు సంతతివారు. వారి మహిళలు తమ పురాతన మాతృసంబంధ ఆచారాలను పాటించేవారు. వారు "తమ భర్తలతో కలిసి తరచుగా గుర్రాలపై వేటకు వెళ్లేవారు; యుద్ధాలలో పాల్గొనేవారు; పురుషుల మాదిరిగానే వస్త్రధారణ చేసేవారు" అని హెరోడోటస్ పేర్కొన్నాడు.[60] అదనంగా, "ఒక యువతి యుద్ధంలో ఒక పురుషుణ్ణి సంహరించే వరకు వివాహం చేసుకోరాదు" అని కూడా ఆయన పేర్కొన్నాడు.[61]

అమెజాన్‌లు తరువాత రోమన్ చరిత్ర రచనలో కూడా ప్రముఖ స్థానం పొందాయి. జూలియస్ సీజర్ ఆసియాలోని విశాల ప్రాంతాలను సెమిరామిస్, అమెజాన్‌లు జయించారని పేర్కొన్నాడు.[citation needed] అయితే స్ట్రాబో వారి చారిత్రకత పట్ల సందేహం వ్యక్తం చేసినప్పటికీ, చివరి ప్రాచీన యుగం అంతటా అమెజాన్‌లను చారిత్రక ప్రజలుగానే పరిగణించారు.[62]

అనేక చర్చి పితామహులు కూడా అమెజాన్‌లను నిజంగా ఉన్న ప్రజలుగా పేర్కొన్నారు.[citation needed] మధ్యయుగ రచయితలు అమెజాన్‌లను ఉత్తర ప్రాంతాలలో నివసించిన వారిగా చిత్రీకరించే సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించారు. ఆడమ్ ఆఫ్ బ్రెమెన్ వారిని బాల్టిక్ సముద్రం సమీపంలో ఉంచగా, పౌలస్ డయాకోనస్ వారిని జర్మానియా మధ్యభాగంలో నివసించిన వారిగా పేర్కొన్నాడు.[63]

బాస్కులు

[మార్చు]

బాస్క్ మాతృస్వామ్య సిద్ధాంతం (Basque matriarchism) లేదా బాస్క్ మాతృస్వామ్య వాదం అనేది అండ్రేస్ ఒర్టిజ్-ఒసెస్ ప్రతిపాదించిన ఒక సిద్ధాంతాత్మక భావన. ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం, మాతృస్వామ్య-స్త్రీత్వ ఆదిరూపం (తల్లి/స్త్రీ) చుట్టూ కేంద్రీకృతమైన లేదా దానిపై ఆధారపడిన ఒక మానసిక-సామాజిక నిర్మాణం బాస్క్ సమాజంలో ఉనికిలో ఉంది. ఈ ఆదిరూపం బాస్క్‌ల మహాతల్లి దేవత మారి రూపంలో ప్రతిఫలించిందని, ఆమె భూమాత/ప్రకృతి యొక్క ప్రతిబింబమని పేర్కొంటుంది. ఈ భావన సంప్రదాయ బాస్క్ సామాజిక సమూహాన్ని పితృస్వామ్య ఇండో-యూరోపియన్ ప్రజల సమాజాల కంటే భిన్నమైన రీతిలో ప్రభావితం చేసి, ఏకీకృతం చేసిందని ఈ సిద్ధాంతం వాదిస్తుంది.

ఈ పురాణాత్మక మాతృస్వామ్య భావన బాస్క్ ప్రజల ప్రపంచ దృష్టికోణానికి అనుగుణంగా ఉండి, వారి పురాణాలలో స్పష్టంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. బాస్క్ పురాణాల ప్రకారం భూమి సూర్యుడు, చంద్రునికి తల్లిగా భావించబడుతుంది. ఇది సూర్యుడిని దేవుడు, దివ్యాత్మ లేదా పురుష శక్తిగా చిత్రించే ఇండో-యూరోపియన్ పితృస్వామ్య భావనలకు విరుద్ధంగా ఉంటుంది. ఉదయం, సాయంత్రం సమయంలో, సూర్యుడు, చంద్రుడు భూమాత ఒడికి తిరిగి చేరుతున్నారని భావించి, వారికి ప్రార్థనలు, అభివాదాలు సమర్పించేవారు.

తత్వవేత్త ఫ్రాంజ్-కార్ల్ మేయర్ అభిప్రాయం ప్రకారం, బాస్క్ పురాణాల ఆదిరూప నేపథ్యాన్ని మహాతల్లి ఆధిపత్యం వహించిన పాలియోలిథిక్ యుగం సందర్భంలో అర్థం చేసుకోవాలి. ఆయన ప్రకారం, మారి, ఆమె రూపాంతరాల చక్రం మాతృస్వామ్య-ప్రకృతివాద నేపథ్యానికి సాధారణమైన ప్రతీకాత్మకతను అందిస్తుంది. మహాతల్లి ఆదిరూపం సాధారణంగా సంతానోత్పత్తి ఆరాధనలతో ముడిపడి ఉంటుంది. మారి విషయంలో కూడా ఇదే కనిపిస్తుంది. ఆమె సంతానోత్పత్తి, ఫలవంతతకు నిర్ణయాత్మక శక్తిగా, వర్షం లేదా వడగళ్లను కురిపించేదిగా భావించబడుతుంది. పంటల విజయాపజయాలు, కాలం, స్థలంలో జీవితం, మరణం, అదృష్టం (అనుగ్రహం), దురదృష్టం అన్నీ ఆమె భౌమిక శక్తులపై ఆధారపడి ఉంటాయని నమ్మకం.[64]

సెల్టులు

[మార్చు]

ఆడ్లర్ ప్రకారం, "నేటి అనేక సమాజాల కంటే మహిళలు ఎక్కువ అధికారాన్ని కలిగి ఉన్న ప్రాచీన సమాజాలకు సంబంధించిన ఆధారాలు సమృద్ధిగా ఉన్నాయి". జీన్ మార్కాలే చేసిన సెల్టిక్ సమాజాల అధ్యయనాల ప్రకారం, మహిళల అధికారం కేవలం పురాణాలు, గాథలలో మాత్రమే కాకుండా, వివాహం, విడాకులు, ఆస్తి యాజమాన్యం, పాలించే హక్కులకు సంబంధించిన చట్టాలలో కూడా ప్రతిబింబించిందని పేర్కొనబడింది. అయితే తరువాత ఈ వ్యవస్థ పితృస్వామ్య చేత భర్తీ చేయబడిందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డాడు.[65]

ఎలామీయులు

[మార్చు]

ది కేంబ్రిడ్జ్ ఏన్షియెంట్ హిస్టరీ (1975) ప్రకారం,[66] "సర్వోన్నత దేవత ఆధిపత్యం అనేది, ఒకప్పుడు ఎక్కువగానో తక్కువగానో ఎలామ్ నాగరికతకు లక్షణమైన మాతృస్వామ్య ఆచారాల ప్రతిబింబం కావచ్చు; తరువాత ఈ ఆచారాలు పితృస్వామ్య చేత భర్తీ చేయబడ్డాయి".[a]

ఎస్టోనియన్లు

[మార్చు]

అన్నే హెలెన్ గ్జెల్‌స్టాడ్ ఎస్టోనియాకు చెందిన కిహ్ను, మనిజా ద్వీపాలలో నివసించే మహిళలను "ఐరోపాలో మిగిలి ఉన్న చివరి మాతృస్వామ్య సమాజం"గా వర్ణించింది. ఎందుకంటే "ఇక్కడ పురుషులు సముద్రయానాల్లో ఉండగా, భూమిపై దాదాపు అన్ని బాధ్యతలను వయోవృద్ధ మహిళలే నిర్వహిస్తారు".[67][68]

వియత్నాం

[మార్చు]

విలియమ్ ఎస్. టర్లీ ప్రకారం, "సాంప్రదాయ వియత్నామీయ సంస్కృతిలో మహిళల పాత్ర కొంతవరకు మాతృస్వామ్య ఆనవాళ్లు కలిగిన స్థానిక ఆచారాలచే నిర్ణయించబడింది",[69] ఇవి వివిధ సామాజిక వర్గాలపై[69] భిన్న స్థాయిలలో ప్రభావం చూపించాయి.[69] పీటర్ సి. ఫాన్ వివరణ ప్రకారం, "ప్రాచీన వియత్నామీయ కుటుంబ వ్యవస్థ అత్యంత సాధ్యంగా మాతృస్వామ్య స్వభావం కలిగినదై ఉండవచ్చు. ఆ కాలంలో మహిళలే వంశం లేదా తెగను పాలించేవారు". అనంతరం వియత్నామీయులు "చైనీయులు ప్రవేశపెట్టిన పితృస్వామ్య వ్యవస్థను స్వీకరించారు".[70][71] అయినప్పటికీ, చైనీయుల పితృస్వామ్య వ్యవస్థను స్వీకరించిన తర్వాత కూడా వియత్నామీయ మహిళలు, ముఖ్యంగా గ్రామీణ మహిళలు, అనేక ఇతర పితృస్వామ్య సమాజాలలోని మహిళలతో పోలిస్తే ఉన్నత స్థానం కలిగి ఉన్నారు.[71][72]

అలెస్సాండ్రా చిరికోస్టా ప్రకారం, ఔ కో (Âu Cơ) పురాణం ఉత్తర వియత్నాంలో ఒకప్పుడు ఉన్న "మూల మాతృస్వామ్య" ఉనికికి నిదర్శనంగా పరిగణించబడుతుంది. ఈ పురాణం అక్కడ అభివృద్ధి చెందిన ద్వంద్వ బంధుత్వ వ్యవస్థకు దారితీసిందని ఆమె పేర్కొంది. ఆ వ్యవస్థలో మాతృవంశీయ, పితృవంశీయ కుటుంబ నిర్మాణ నమూనాలు రెండూ కలగలిపి ఉండి, రెండింటికీ సమాన ప్రాధాన్యం ఇవ్వబడింది.[73][b][c] చిరికోస్టా అభిప్రాయం ప్రకారం, ఇతర పరిశోధకులు కూడా ఈ పురాణంలోని "మాతృస్వామ్య" అంశాన్ని ఉపయోగించి, వియత్నామీయ సమాజాన్ని చైనీయ కన్ఫ్యూషియన్ పితృస్వామ్య ప్రభావం నుండి వేరుగా చూపించడానికి ప్రయత్నించారు.[74][d]

ఆమె ప్రకారం, వియత్నాంపై చైనా వలసపాలనకు వ్యతిరేక ప్రతిఘటన, "వియత్నాం మొదట మాతృస్వామ్య సమాజం" అనే భావన కలిసిపోవడం వల్ల, మహిళల విముక్తి కోసం జరిగిన పోరాటాన్ని చైనీయ పితృస్వామ్యానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన జాతీయ స్వాతంత్ర్య పోరాటానికి ప్రతీకగా భావించారు. అందువల్ల, అది "పితృస్వామ్య చేత అధిగమించబడకుండా మాతృస్వామ్యం చేసిన పోరాటానికి ప్రతీక"గా కూడా వ్యాఖ్యానించబడింది.[75] కీత్ వెల్లర్ టేలర్ ప్రకారం, "ఆ కాలంలోని మాతృస్వామ్య స్వరూపం ట్రుంగ్ ట్రాక్ తల్లి సమాధి, ఆత్మాలయం ఇప్పటికీ నిలిచి ఉండటంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది; అయితే ఆమె తండ్రికి సంబంధించిన ఆనవాళ్లు ఏవీ మిగలలేదు".[76] అలాగే ట్రుంగ్ సోదరీమణుల సమాజం "బలమైన మాతృవంశీయ స్వభావం" కలిగి ఉందని ఆయన పేర్కొన్నాడు.[77]

డొనాల్డ్ ఎం. సీకిన్స్ ప్రకారం, "మాతృస్వామ్య విలువల బలానికి" ఒక ఉదాహరణగా ట్రుంగ్ ట్రాక్ అనే మహిళ, తన చెల్లెలు ట్రుంగ్ నితో కలిసి 80,000 మందికి పైగా సైనికులతో కూడిన సైన్యాన్ని సమీకరించింది. ఆ సైన్యంలో అనేక మంది మహిళా అధికారులు కూడా ఉన్నారు.[78] ఈ సైన్యంతో వారు చైనీయులను ఓడించారు.[78]

సీకిన్స్ ప్రకారం, క్రీ.శ. 40వ సంవత్సరంలో ట్రుంగ్ ట్రాక్ రాణిగా ప్రకటించబడింది, ఆమె కోసం రాజధాని నిర్మించబడింది.[78] ఆధునిక వియత్నాంలో ట్రుంగ్ సోదరీమణులను జాతీయ వీరనారులుగా గౌరవిస్తారు.[78] కరెన్ జి. టర్నర్ ప్రకారం, క్రీ.శ. మూడవ శతాబ్దంలో లేడీ ట్రియూ "కన్ఫ్యూషియన్ పితృస్వామ్య ప్రమాణాలను కొంతవరకు నియంత్రించిన మాతృస్వామ్య సంస్కృతికి ప్రతిరూపంగా కనిపించింది". అయితే అదే సమయంలో ఆమెను "అసాధారణ వ్యక్తిగా", తన ఉగ్ర, హింసాత్మక స్వభావంతో చిత్రీకరించారని టర్నర్ పేర్కొంది.[79]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Pusdekar, Yamini; Dani, Akanksha; Deshmukh, Vishwajit (2025), Shackelford, Todd K. (ed.), "Matriarchy", Encyclopedia of Religious Psychology and Behavior (in ఇంగ్లీష్), Cham: Springer Nature Switzerland, pp. 1–7, doi:10.1007/978-3-031-38971-9_1006-1, ISBN 978-3-031-38971-9, retrieved 2026-04-19{{citation}}: CS1 maint: work parameter with ISBN (link)
  2. 1 2 Raffenne, Coralie (2026). Matriarchy, Gender and Power: Interdisciplinary Perspectives. Transformations Series. Cécile Coquet-Mokoko (1st ed.). Oxford: Taylor & Francis Group. ISBN 978-1-040-69265-3.
  3. ↑ Women at the Center: Life in a Modern Matriarchy, Cornell University Press, 2002.
  4. 1 2 Goldberg, Steven (1973). The Inevitability of Patriarchy. William Morrow & Co. ISBN 978-0-688-00175-9.[page needed]
  5. ↑ Eller 2000.
  6. 1 2 Welsh, Elizabeth (2014), Leeming, David A. (ed.), "Matriarchy", Encyclopedia of Psychology and Religion (in ఇంగ్లీష్), Boston, MA: Springer US, pp. 1088–1091, doi:10.1007/978-1-4614-6086-2_409, ISBN 978-1-4614-6085-5, retrieved 2026-04-19{{citation}}: CS1 maint: work parameter with ISBN (link)
  7. 1 2 Haviland, William A., Anthropology (Ft. Worth: Harcourt Brace College Publishers, 8th ed. 1997 (ISBN 0-15-503578-9)), p. 579.
  8. ↑ Adler (2006), p. 193 (italics so in original)
  9. ↑ Peoples & Bailey (2012), p. 259
  10. ↑ Oxford English Dictionary (online), entry matriarchy, as accessed November 3, 2013(subscription may be required or content may be available in libraries).
  11. ↑ "matriarchy". Online Etymology Dictionary.
  12. ↑ Adler (2006), p. 194
  13. ↑ Diner (1965), p. 122-123, 136-137, 176
  14. ↑ Adler (2006), p. 195
  15. ↑ Compare, in Oxford English Dictionary (online), entry patriarchy to entry matriarchy, both as accessed November 3, 2013.(Subscription may be required or content may be available in libraries.)
  16. ↑ Peoples & Bailey (2012), pp. 258–259
  17. 1 2 Göttner-Abendroth, Heide. "Matriarchal Society: Definition and Theory". Archived from the original on 19 April 2013.
  18. ↑ Göttner-Abendroth, Heide (2017). "Matriarchal studies: Past debates and new foundations". Asian Journal of Women's Studies. 23 (1): 2–6. doi:10.1080/12259276.2017.1283843. S2CID 218768965.
  19. ↑ LeBow (1984)
  20. ↑ Lepowsky, M. A., Fruit of the Motherland: Gender in an Egalitarian Society (U.S.: Columbia University Press, 1993).
  21. ↑ Eller (1995), pp. 161–162 & 184 & n. 84
  22. ↑ Goettner-Abendroth (2009a), pp. 1–2
  23. ↑ Eller (2000), pp. 12–13
  24. ↑ Sanday, Peggy Reeves (2002). Women at the Center: Life in a Modern Matriarchy. Cornell University Press.
  25. ↑ Peoples & Bailey (2012), pp. 258–259
  26. ↑ Love & Shanklin (1983), p. 275
  27. ↑ Epstein (1991), p. 173 and see p. 172
  28. ↑ Eller (2011) [page needed]
  29. ↑ Kuznar, Lawrence A., Reclaiming a Scientific Anthropology (Walnut Creek, Calif.: AltaMira Press (div. of Sage Publications), pbk. 1997 (ISBN 0-7619-9114-X)).
  30. ↑ Göttner-Abendroth, Heide (2023). Matriarchal societies of the past and the rise of patriarchy: West Asia and Europe. New York Berlin Brussels Lausanne Oxford: Peter Lang. ISBN 978-1-4331-9117-6.
  31. ↑ Göttner-Abendroth, Heide (2011). Matriarchal societies: studies on Indigenous cultures across the globe. Translated by Smith, Karen. New York Washington, D.C/Baltimore Bern Frankfurt Berlin Brussels Vienna Oxford: Peter Lang. ISBN 978-1-4331-2512-6.
  32. ↑ OED (1993), entries gynaecocracy, gynocracy, gynarchy & gyneocracy
  33. ↑ Webster's Third New International Dictionary of the English Language Unabridged (G. & C. Merriam (Merriam-Webster), 1966), entries gynecocracy, gynocracy, & gynarchy.
  34. ↑ The American Heritage Dictionary of the English Language (Boston, Mass.: Houghton Mifflin, 3d ed. 1992 (ISBN 0-395-44895-6)), entries gynecocracy, gynocracy, & gynarchy.
  35. ↑ Random House Webster's Unabridged Dictionary (N.Y.: Random House, 2d ed. 2001 (ISBN 0-375-42566-7)), entries gynecocracy & gynarchy.
  36. ↑ Grafton, Anthony (2013). The Classical Tradition. Cambridge: Harvard University Press. ISBN 9781782684039.
  37. 1 2 Adovasio, J. M., Olga Soffer, & Jake Page, The Invisible Sex: Uncovering the True Roles of Women in Prehistory (Smithsonian Books & Collins (HarperCollinsPublishers), 1st Smithsonian Books ed. 2007 (ISBN 978-0-06-117091-1)), pp. 251–255, esp. p. 255.
  38. ↑ Ferraro, Gary, Wenda Trevathan, & Janet Levy, Anthropology: An Applied Perspective (Minneapolis: West Publishing Co., 1992), p. 360.
  39. ↑ Young, Katherine (2010). Sanctifying Misandry: Goddess Ideology and the Fall of Man. Canada: McGill-Queen's University Press. pp. 33–34. ISBN 978-0-7735-3615-9.
  40. ↑ Oxford English Dictionary (online), entry matriarchy, as accessed November 3, 2013(subscription may be required or content may be available in libraries).
  41. ↑ Eisler, Riane, The Chalice and the Blade, as cited at the author's website.
  42. ↑ Gimbutas, Marija (1991). The Civilization of the Goddess: The World of Old Europe. Harper. p. 324.
  43. ↑ Eller (2000) [page needed]
  44. ↑ Encyclopædia Britannica ఈ అభిప్రాయాన్ని "ఏకాభిప్రాయం"గా వర్ణిస్తూ, మాతృస్వామ్యాన్ని ఒక ఊహాజనిత సామాజిక వ్యవస్థగా పేర్కొంది: Encyclopædia Britannica (2007), Matriarchy అనే ఎంట్రీ.
  45. ↑ Brown, Donald E., Human Universals (Philadelphia: Temple University Press, 1991), p. 137.
  46. ↑ "సాంస్కృతిక వికాస దశలలో మాతృస్వామ్యం ఒక దశగా ఉండేదనే అభిప్రాయం ఇప్పుడు సాధారణంగా ఆదరణ కోల్పోయింది. అంతేకాకుండా, కచ్చితమైన మాతృస్వామ్య సమాజం ఎప్పుడూ ఉనికిలో లేదని ఆధునిక మానవశాస్త్రవేత్తలు, సామాజిక శాస్త్రవేత్తల మధ్య ఏకాభిప్రాయం ఉంది." Encyclopædia Britannica (2007), Matriarchy అనే ఎంట్రీ.
  47. ↑ West-Duran, Alan; Herrera-Sobek, María; Salgado, César A. (2004). Latino and Latina Writers: Cuban and Cuban American authors; Dominican and other authors; Puerto Rican authors. Volume 2 (in ఇంగ్లీష్). Charles Scribner's Sons. p. 354. ISBN 978-0-684-31294-1. Retrieved 8 October 2020.
  48. ↑ Bamberger, Joan, The Myth of Matriarchy: Why Men Rule in Primitive Society, in M. Rosaldo & L. Lamphere, Women, Culture, and Society (Stanford, Calif.: Stanford University Press, 1974), p. 279.
  49. ↑ Tamang, Stella, Indigenous Affairs, vols. 1–2, no. 4, p. 46.
  50. ↑ Six Nations Women's Traditional Council Fire Report to CEDAW, p. 2.
  51. ↑ Epstein (1991), p. 173
  52. ↑ Gibson, Alisdair G. G. (2015). Robert Graves and the classical tradition. Classical presences. Oxford: Oxford university press. ISBN 978-0-19-873805-3.
  53. ↑ Sinha Mukherjee, Sucharita (2013). "Women's Empowerment and Gender Bias in the Birth and Survival of Girls in Urban India". Feminist Economics. 19: 1–28. doi:10.1080/13545701.2012.752312. S2CID 155056803., citing Srinivas, Mysore Narasimhachar, The Cohesive Role of Sanskritization and Other Essays (Delhi: Oxford University Press, 1989), & Agarwal, Bina, A Field of One's Own: Gender and Land Rights in South Asia (Cambridge: Cambridge University Press, 1994).
  54. ↑ Mukherjee, Sucharita Sinha (2013). "Women's Empowerment and Gender Bias in the Birth and Survival of Girls in Urban India". Feminist Economics. 19: 1–28. doi:10.1080/13545701.2012.752312. S2CID 155056803.
  55. ↑ Kumar, Anuj, Let's Anger Her! (sic), in The Hindu, July 25, 2012, as accessed September 29, 2012 (whether statement was by Kumar or Kom is unknown).
  56. ↑ Chesler (2005), pp. 335–336 (italics omitted).
  57. ↑ Chesler (2005), pp. 335–336
  58. ↑ Chesler (2005), p. 336
  59. ↑ Chesler (2005), p. 336 (italics omitted)
  60. ↑ "History of Iran: Histories of Herodotus, Book 4". www.iranchamber.com. Retrieved 2020-08-30.
  61. ↑ "History of Iran: Histories of Herodotus, Book 4". www.iranchamber.com. Retrieved 2020-08-30.
  62. ↑ Strabo, 5.504.
  63. ↑ Ukert, F. A., Die Amazonen (Abhandlungen der philosophisch-philologischen Classe der Königlich Bayerischen Akademie der Wissenschaften, 1849), 63.
  64. ↑ José Miguel de Barandiarán. Euskal Herriko Mitoak. Gipuzkoako Kutxa. p. 63.
  65. ↑ Adler (2006), p. 196 (italics so in original; p. 196 n. 20 citing Markale, Jean, Women of the Celts (London: Gordon Cremonesi, 1975)).
  66. ↑ The Cambridge Ancient History (reprinted 2000, © 1975), vol. 2, pt. 2, p. 400.
  67. ↑ Gjelstad, Anne Helene (January 2020). Big heart, strong hands. Dewi Lewis. ISBN 9781911306566.
  68. ↑ The Guardian, Where women rule: the last matriarchy in Europe – in pictures (2020-02-26)
  69. 1 2 3 Turley, William S. (September 1972). "Women in the Communist Revolution in Vietnam". Asian Survey. 12 (9): 793–805. doi:10.2307/2642829. JSTOR 2642829.
  70. ↑ Phan (2005), p. 12 and see pp. 13 & 32 (the "three persons" apparently being the sisters Trung Trac and Trung Nhi in A.D. 40, per p. 12, & Trieu Au in A.D. 248, per p. 13).
  71. 1 2 Phan (2005), p. 32
  72. ↑ Phan (2005), p. 33
  73. ↑ Chiricosta, Alessandra, Following the Trail of the Fairy-Bird: The Search For a Uniquely Vietnamese Women's Movement, in Roces & Edwards (2010), pp. 125, 126 (single quotation marks so in original).
  74. ↑ Roces & Edwards (2010), p. 125 (single quotation marks so in original).
  75. ↑ Roces & Edwards (2010), p. 125 (parentheses so in original).
  76. ↑ Taylor (1983), p. 39 (n. 176 omitted).
  77. ↑ Both quotations: Taylor (1983), p. 338
  78. 1 2 3 4 Seekins, Donald M., Trung Sisters, Rebellion of (39–43), in Sandler, Stanley, ed., Ground Warfare: An International Encyclopedia (Santa Barbara California: ABC-Clio, hardcover 2002 (ISBN 1-57607-344-0)), vol. 3, p. 898.
  79. ↑ Turner, Karen G., "Vietnam" as a Women's War, in Young, Marilyn B., & Robert Buzzanco, eds., A Companion to the Vietnam War (Malden, Massachusetts: Blackwell, hardback 2002 (ISBN 0-631-21013-X)), pp. 95–96 but see p. 107.

నోట్సు

[మార్చు]
  1. ↑ ఎలామ్ నాగరికత అనేది ప్రాచీన ఇరాన్‌లోని ఒక భాగంలో అభివృద్ధి చెందిన నాగరికత.
  2. ↑ ఉత్తర వియత్నాం, 1976లో దక్షిణ వియత్నాంతో విలీనం అయ్యే వరకు సార్వభౌమ దేశంగా ఉండేది.
  3. ↑ పితృవంశీయత, సాధారణంగా వారసత్వానికి సంబంధించి తండ్రి వంశానికి చెందిన వ్యవస్థ.
  4. ↑ కన్ఫ్యూషియనిజం, కన్ఫ్యూషియస్ బోధనల ఆధారంగా అభివృద్ధి చెందిన నైతిక, తాత్విక సంప్రదాయం.

గ్రంథావళి

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=మాతృస్వామ్యం&oldid=4918570" నుండి వెలికితీశారు