మాన్సూన్ ప్యాలెస్
| Monsoon Palace | |
|---|---|
 Monsoon Palace of Udaipur on the hill top | |
  Location within Rajasthan  మాన్సూన్ ప్యాలెస్ (India) | |
| General information | |
| Architectural style | Rajput Architecture |
| Location | Udaipur, India |
| Coordinates | 24°35′38″N 73°38′20″E / 24.594°N 73.639°E |
| Construction started | 1884 |
| Completed | Nineteenth century |
| Client | Mewar dynasty |
| Owner | Government of India |
| Technical details | |
| Structural system | Marble and masonry |
| Design and construction | |
| Architect | Maharana Sajjan Singh |
మాన్సూన్ ప్యాలెస్, దీనిని సజ్జన్ గఢ్ ప్యాలెస్ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది భారతదేశంలోని రాజస్థాన్లోని ఉదయ్పూర్ నగరంలో ఫతే సాగర్ సరస్సును చూసే విధంగా ఒక కొండపై ఉన్న రాజభవనం. మేవార్ రాజవంశానికి చెందిన మహారాణా సజ్జన్ సింగ్ (1874–1884) కోసం దీనిని 1884లో నిర్మించారు, ఆయన పేరు మీదుగా దీనికి సజ్జన్గఢ్ అని పేరు వచ్చింది. ఈ ప్యాలెస్ నగరం సరస్సులు, రాజభవనాలు, చుట్టుపక్కల గ్రామీణ ప్రాంతాల విశాలమైన దృశ్యాన్ని అందిస్తుంది. దీనిని ప్రధానంగా వర్షాకాలపు మేఘాలను వీక్షించడం కోసం నిర్మించారు; అందుకే, సముచితంగా దీనిని మాన్సూన్ ప్యాలెస్ అని పిలుస్తారు. మహారాణా తన పూర్వీకుల ఇల్లు అయిన చిత్తోర్గఢ్ను చూసేందుకు దీనిని కొండపై నిర్మించారని చెబుతారు. గతంలో మేవార్ రాజకుటుంబం యాజమాన్యంలో ఉన్న ఇది, ఇప్పుడు రాజస్థాన్ ప్రభుత్వ అటవీ శాఖ నియంత్రణలో ఉంది, ఇటీవల ప్రజల సందర్శనార్థం తెరవబడింది. ఈ ప్యాలెస్ సూర్యాస్తమయం అందమైన దృశ్యాన్ని అందిస్తుంది.[1][2][3][4][5][6][7]
దీని నిర్మాత, మహారాణా సజ్జన్ సింగ్, మొదట దీనిని ఐదు అంతస్తుల ఖగోళ కేంద్రంగా నిర్మించాలని ప్రణాళిక వేశారు. మహారాణా సజ్జన్ సింగ్ అకాల మరణంతో ఆ ప్రణాళిక రద్దు చేయబడింది. అప్పుడు దానిని వర్షాకాలపు రాజభవనంగా, వేట విడిదిగా మార్చారు.[8]
ఉదయ్పూర్ వెలుపల, ఆరావళి కొండల పైన ఉన్న ఈ రాజభవనం సాయంత్రం వేళల్లో వెలిగిపోతూ, బంగారు నారింజ రంగు కాంతిని ఇస్తుంది (ఇన్ఫోబాక్స్లోని చిత్రాన్ని చూడండి).[9] ఈ రాజభవనం 1983 జేమ్స్ బాండ్ చిత్రం ఆక్టోపస్సీలో ప్రవాసంలో ఉన్న ఆఫ్ఘన్ యువరాజు కమల్ ఖాన్ (లూయిస్ జౌర్డాన్ పోషించిన పాత్ర) నివాసంగా కనిపించింది.
చరిత్ర
[మార్చు]ఈ రాజభవనం చరిత్ర మేవార్ రాజ్యం చరిత్రను ప్రతిబింబిస్తుంది. మాన్సూన్ ప్యాలెస్ తొలి నిర్మాణకర్త అయిన మహారాణా సజ్జన్ సింగ్ (జ. 18 జూలై 1859 మ. 23 డిసెంబర్ 1884), మేవార్ రాజవంశానికి చెందిన డెబ్బై రెండవ పాలకుడు (1874–1884), తన అకాల మరణం వరకు 10 సంవత్సరాల స్వల్ప కాలం పాటు ఉదయ్పూర్ నుండి పాలించారు. మేవార్ రాజవంశం చరిత్ర క్రీ.శ. 568లో మేవార్ రాష్ట్రాన్ని స్థాపించిన గుహిల్ నుండి మొదలవుతుంది.[10] సజ్జన్ సింగ్ తన 15వ ఏట సింహాసనాన్ని అధిష్టించారు. అయితే, అతని మామ సోహన్ సింగ్ సింహాసనంపై అతని హక్కును సవాలు చేశారు, జ్యోతిష్యుల ద్వారా కుట్ర కూడా పన్నారు, వారు పట్టాభిషేకానికి సమయం అనుకూలంగా లేదని చెప్పారు. అదృష్టవశాత్తూ, అప్పట్లో సజ్జన్ సింగ్కు అనుకూలంగా ఉన్న బ్రిటిష్ ఏజెంట్ జోక్యం చేసుకుని, పట్టాభిషేకానికి అనుకూలమైన తేదీని ఇవ్వమని జ్యోతిష్యులను ఒప్పించారు. దీని తర్వాత రెండు సంవత్సరాలకు సజ్జన్ సింగ్ పట్టాభిషేకం జరిగింది. సమస్యలు సృష్టించే మామగారు కొత్తగా పట్టాభిషిక్తుడైన మహారాణా పట్ల తన అడ్డంకులను ఇంకా కొనసాగిస్తూ ఉండటంతో, అతని ఆస్తిని జప్తు చేసి, చివరికి అతన్ని ఖైదు చేశారు.
1876లో మహారాణాగా పట్టాభిషేకం జరిగిన తర్వాత, ఆయనను ఒక ప్రబుద్ధ పాలకుడిగా, "దార్శనికత గల వ్యక్తి"గా పరిగణించారు. అతను తన రాజ్యంలో ఒక భారీ అభివృద్ధి కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించాడు, ముఖ్యంగా రోడ్లు, నీటి సరఫరా, ఇతర పౌర పనుల వంటి మౌలిక సదుపాయాలను విస్తరించాడు. అతను పౌర పరిపాలన, న్యాయస్థానాలను కూడా ప్రవేశపెట్టాడు. అడవుల పెంపకం, సరస్సుల అభివృద్ధి ద్వారా ఉదయ్పూర్ సాధారణ పర్యావరణాన్ని కూడా మెరుగుపరిచాడు. అతను తీయించి, నిల్వ సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి రాతి ఆనకట్టను పునర్నిర్మించాడు, అలాగే కళలు, సంస్కృతి పట్ల తన వ్యక్తిగత ఆసక్తికి అనుగుణంగా చారిత్రక వారసత్వాన్ని పరిరక్షించాడు. అతను చేపట్టిన అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన ప్రాజెక్ట్ ఉదయ్పూర్ నగరానికి పశ్చిమ దిశలో సజ్జన్ గఢ్ ప్యాలెస్ లేదా మాన్సూన్ ప్యాలెస్ను నిర్మించడం.
సజ్జన్ సింగ్ పాలనలోనే ఉదయ్పూర్, బొంబాయి తర్వాత భారతదేశంలో రెండవ మునిసిపాలిటీగా గుర్తింపు పొందింది. మేవార్ రాజ్యాన్ని పరిరక్షించడంలో, అభివృద్ధి చేయడంలో ఆయన సాధించిన అద్భుతమైన విజయాలకు గుర్తింపుగా, ఆయనది బ్రిటిష్ రాజ్ కింద ఒక రాచరిక రాష్ట్రం అని గుర్తు చేయడానికి, క్వీన్ విక్టోరియా భారతదేశ చక్రవర్తినిగా పట్టాభిషేకం జరిగిన సందర్భంగా, నవంబర్ 1881లో లార్డ్ రిపన్ ఆయనకు "గ్రాండ్ కమాండర్ ఆఫ్ ది స్టార్ ఆఫ్ ఇండియా" అనే బిరుదును ప్రదానం చేశారు.[7]
నిర్మాణం
[మార్చు]
తెల్ల పాలరాయితో నిర్మించిన ఈ రాజభవనం, ఆరావళి పర్వత శ్రేణిలోని బన్స్దారా శిఖరంపై 944 మీటర్ల ఎత్తులో నెలకొని ఉంది. (3100 సముద్ర మట్టానికి 1,100 ft (340 m) అడుగుల ఎత్తులో, పశ్చిమం నుండి పిచోలా సరస్సును చూస్తూ... రాజభవనం క్రింద. అసలు ప్రణాళికకర్త అయిన మహారాణా సజ్జన్ సింగ్ ఉద్దేశ్యం, ప్రాథమికంగా ఒక ఖగోళ కేంద్రంగా, రాజభవనం చుట్టుపక్కల ప్రాంతంలో రుతుపవన మేఘాల కదలికలను గమనించడానికి, అలాగే ప్రజలకు ఉపాధి కల్పించడానికి తొమ్మిది అంతస్తుల సముదాయాన్ని నిర్మించడం. ఇది రాజకుటుంబానికి ఒక విడిదిగా కూడా ఉపయోగపడాలని ఉద్దేశించబడింది. దురదృష్టవశాత్తు, మహారాణా 26 సంవత్సరాల వయస్సులో (1874, 1884 మధ్య కేవలం 10 సంవత్సరాల పాలన తర్వాత) అకాల మరణం చెందారు, దీని ఫలితంగా అతని ప్రణాళికలు కొంతకాలం పాటు పక్కన పెట్టబడ్డాయి. అతని మరణానికి ముందు, అతను దానిని పాక్షికంగా నిర్మించాడు, తరువాత అతని వారసుడైన మహారాణా ఫతే సింగ్ రాజు దానిని పూర్తి చేసాడు, అతను రుతుపవన మేఘాలను చూడటానికి దీనిని ఉపయోగించాడు. రాజకుటుంబం ఈ భవనాన్ని వేట విడిదిగా కూడా ఉపయోగించింది.[11][12][13][10][14] తెల్లని పాలరాతి రాజభవనంలో ఎత్తైన బురుజులు, ప్రతి గోపురాన్ని నియంత్రించే కాపలాదారులు ఉన్నారు. రాజభవనంలో మెట్ల మార్గం, అనేక గదులు, నివాసాలతో కూడిన ఒక గొప్ప కేంద్ర ప్రాంగణం ఉంది. ఈ రాజభవనం పాలరాతి స్తంభాలపై నిర్మించబడింది, వాటిపై ఆకులు, పువ్వుల సుందరమైన నమూనాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. గోడలకు సున్నపు పూత పూయబడింది. రాత్రిపూట, గోపురాలు, ఫౌంటైన్లు, ఝరోకాలతో కూడిన రాజస్థానీ వాస్తుశిల్పంతో వెలుగులతో నిండిన ఈ రాజభవనం [ [ ] కథలోని అందాన్ని" అందిస్తుంది.[3][15]
రాజభవన ప్రాంగణంలో 195,500 లీటర్ల నిల్వ సామర్థ్యంతో, వర్షపు నీటిని భూగర్భ తొట్టిలో సేకరించే ఒక ప్రత్యేకమైన నీటి నిల్వ నిర్మాణం ఉంది. అయినప్పటికీ, నీటి సరఫరా సరిపోదని తేలింది, అందువల్ల రాజభవనాన్ని విడిచిపెట్టారు.[16][17]
రాజభవనాన్ని చుట్టుముట్టి ఉన్న సజ్జన్గఢ్ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం 1987లో స్థాపించబడింది. ఇది 5.19 square kilometres (2.00 mi2) విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది. . ఇది ఇప్పుడు కిషన్ పోల్ కాంక్రీట్ గోడతో చుట్టుముట్టబడిన ఒక సురక్షితమైన అభయారణ్యం. ఈ కొండచరియ దట్టమైన అడవులతో నిండి ఉంది, పూర్వపు పాలకులు ఈ ప్రాంతాన్ని రాజ వేట సంరక్షణ కేంద్రంగా నిర్వహించారు. 1764లో సింధియాలు ఉదయ్పూర్పై దాడి చేసినప్పుడు, ఈ కొండను ఆయుధాగారంగా ఉపయోగించారు; కొన్ని ఫిరంగులు ఇప్పటికీ మిగిలి ఉన్నాయి.[18]
ఈ రాజభవనం అభయారణ్యాన్ని వీక్షిస్తుంది, ఇది సరీసృపాలు, పులులు, నీల్గాయ్, సాంబార్ జింకలు, అడవి పందులు, హైనాలు, చిరుతపులులు, నక్కలకు రిజర్వ్. ఇది పక్షులను వీక్షించడానికి కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది.[18][19] ఆరావళి కొండలను, రిజర్వ్ ఫారెస్ట్లోని వన్యప్రాణులను వీక్షించడానికి, గొరిల్లా పాయింట్ నుండి జియాన్ సాగర్ లేదా బారి సరస్సు వరకు ట్రెక్కింగ్ (ఒక సాహసంగా) ద్వారా కూడా ఈ రిజర్వ్ను చేరుకోవచ్చు.[18]
జనాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో
[మార్చు]
1983లో వచ్చిన జేమ్స్ బాండ్ చిత్రం, ఆక్టోపస్సీ చిత్రీకరణకు మాన్సూన్ ప్యాలెస్ను ఒక లొకేషన్గా ఉపయోగించారు. ఇది ప్రధాన ప్రతినాయకుడైన, కమల్ ఖాన్ (లూయిస్ జౌర్డాన్) అనే బహిష్కృత ఆఫ్ఘన్ యువరాజు నివాసంగా కనిపిస్తుంది.[20] ఈ ప్యాలెస్లో చిత్రీకరించిన సన్నివేశాలలో ఏనుగులపై 'పులి' వేట ఒకటి, ఇందులో జేమ్స్ బాండ్ (రోజర్ మూర్) ప్యాలెస్ నుండి తప్పించుకుని అడవిలోకి తరుమబడతాడు. అలాగే, ప్రాంగణంలో జరిగే యుద్ధం, యూనియన్ జాక్ హాట్-ఎయిర్ బెలూన్లో తప్పించుకోవడంతో ముగిసే క్లైమాక్స్ కూడా ఉంది. ఈ చిత్రంలోని ఇతర ఫుటేజ్ను శివ్ నివాస్ ప్యాలెస్, లేక్ ప్యాలెస్ హోటల్లో చిత్రీకరించారు.[20] అయితే, ప్యాలెస్ లోపల బాండ్ రాత్రి భోజనం చేయడం, గదుల మధ్య పరుగెత్తడం, పెద్ద మెట్లపై నుండి జారుతూ కిందకి రావడం, చివరగా చిత్రంలోని ప్రతినాయకులు బేస్మెంట్లో కలుసుకునే సన్నివేశాలు మాన్సూన్ ప్యాలెస్ లోపల చిత్రీకరించబడలేదు. అంతేకాకుండా, ఆ సన్నివేశాల కోసం ఏర్పాటు చేసిన సెట్లు కూడా మాన్సూన్ ప్యాలెస్ లేఅవుట్ లేదా లక్షణాల ఆధారంగా రూపొందించబడలేదు. 2008లో ది చీతా గర్ల్స్ తమ భారతీయ సినిమా కోసం " డాన్స్ మీ ఇఫ్ యు కెన్ " అనే పాటను ప్యాలెస్లో చిత్రీకరించారు.[21]
సందర్శకుల సమాచారం
[మార్చు]మాన్సూన్ ప్యాలెస్ 5 kilometres (3.1 mi) దూరంలో ఉంది.ఉదయ్పూర్కు పశ్చిమాన దూరంలో ఉన్న ఈ భవనం పిచోలా సరస్సును చూస్తూ ఉంటుంది. చుట్టుపక్కల ఉన్న సజ్జన్ సింగ్ అభయారణ్యం గుండా వెళ్లే వంకర రోడ్డు ద్వారా టాక్సీ లేదా 'ఆటో రిక్షా'లో ఈ రాజభవనాన్ని చేరుకోవచ్చు. ఈ రాజభవనం, సజ్జన్ సింగ్ అభయారణ్యం ప్రధాన ఆకర్షణలు, సూర్యాస్తమయం వరకు సందర్శకుల కోసం తెరిచి ఉంటాయి.[12] ఉదయ్పూర్లోని పిచోలా సరస్సు మీదుగా పడవ ప్రయాణం రాజభవనం దృశ్యాలను అందిస్తుంది, సందర్శకులను రాజభవనాన్ని వీక్షించడానికి అనుమతిస్తుంది.[22] ఉదయ్పూర్ దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు రోడ్డు, విమాన మార్గాల ద్వారా బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది.
గ్యాలరీ
[మార్చు]- సజ్జన్గఢ్ ప్యాలెస్ దూరపు దృశ్యం
సజ్జన్గఢ్ కోట నుండి ఉదయపూర్ దృశ్యం
సజ్జన్గఢ్ కోట, ఉదయపూర్ వద్ద కిటికీ
సజ్జన్గఢ్ కోట నుండి ఉదయపూర్ దృశ్యం
సజ్జన్గఢ్ కోట పక్కగోడ
లోపలి ముఖభాగం, మాన్సూన్ ప్యాలెస్
సజ్జన్గఢ్ కోట, ఉదయ్పూర్
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Sajjangarh". Rajasthan Tourism. Archived from the original on 29 October 2009. Retrieved 2009-11-13.
- ↑ "Udaipur". Rajasthan Tourism. Archived from the original on 14 November 2009. Retrieved 2009-11-13.
- 1 2 "Monsoon Palace (Sajjan Garh)". Archived from the original on 15 May 2009. Retrieved 2009-11-13.
- ↑ Bindloss, Joe; Sarina Singh (2007). India. Lonely Planet. p. 221. ISBN 9781741043082.
Monsoon Palace.
{{cite book}}:|work=ignored (help) - ↑ Stott, David (2007). Footprint Rajasthan. Footprint Travel Guides. p. 194. ISBN 9781906098070. Archived from the original on 19 December 2020. Retrieved 2009-11-14.
{{cite book}}:|work=ignored (help) - ↑ "Sajjangarh". Eteranl Mewar. Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 2009-11-14.
- 1 2 "Encyclopedia –Sajjan Singh, Maharana". Mewar Encyclopedia. Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 2009-11-14.
- ↑ "Monsoon Palace AKA Sajjangarh Fort, Udaipur - Rajasthan Tourism". tourism.rajasthan.gov.in (in Indian English). Archived from the original on 16 November 2016. Retrieved 2016-11-16.
- ↑ "Sajjan Garh". Archived from the original on 6 October 2009. Retrieved 2009-11-14.
- 1 2 "Encyclopedia –Sajjan Singh, Maharana". Mewar Encyclopedia. Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 2009-11-14."Encyclopedia –Sajjan Singh, Maharana". Mewar Encyclopedia. Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 14 November 2009.
- ↑ "Sajjangarh". Rajasthan Tourism. Archived from the original on 29 October 2009. Retrieved 2009-11-13."Sajjangarh". Rajasthan Tourism. Archived from the original on 29 October 2009. Retrieved 13 November 2009.
- 1 2 "Monsoon Palace (Sajjan Garh)". Archived from the original on 15 May 2009. Retrieved 2009-11-13."Monsoon Palace (Sajjan Garh)". Archived from the original on 15 May 2009. Retrieved 13 November 2009.
- ↑ "Sajjangarh". Eteranl Mewar. Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 2009-11-14."Sajjangarh". Eteranl Mewar. Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 14 November 2009.
- ↑ "Sajjan Garh". Archived from the original on 6 October 2009. Retrieved 2009-11-14."Sajjan Garh". Archived from the original on 6 October 2009. Retrieved 14 November 2009.
- ↑ "Sajjan Garh Palace". Gardenvisit Editorial. Archived from the original on 6 January 2010. Retrieved 2009-11-13.
- ↑ "Sajjan Garh Palace". Gardenvisit Editorial. Archived from the original on 6 January 2010. Retrieved 2009-11-13."Sajjan Garh Palace". Gardenvisit Editorial. Archived from the original on 6 January 2010. Retrieved 13 November 2009.
- ↑ "Sajjangarh Fort (Monsoon Palace) in Udaipur". Archived from the original on 4 November 2010. Retrieved 2009-11-19.
- 1 2 3 "Sajjangarh Sanctuary". December 2023. Archived from the original on 26 December 2023. Retrieved 2023-12-26.
- ↑ "An Annotated Study Of Mammalian Fauna of the Sajjangarh Wildlife Sanctuary, Udaipur, Rajasthan (India)" (PDF). Archived from the original (PDF) on 16 July 2011. Retrieved 2009-11-14.
- 1 2 "Location Guide - Octopussy". mi6.co.uk. Archived from the original on 19 December 2020. Retrieved 2009-11-14.
- ↑ "The Monsoon Palace". The Boston Globe. Archived from the original on 22 November 2008. Retrieved 2009-11-19.
- ↑ "Sajjangarh Fort (Monsoon Palace) in Udaipur". Archived from the original on 4 November 2010. Retrieved 2009-11-19."Sajjangarh Fort (Monsoon Palace) in Udaipur". Archived from the original on 4 November 2010. Retrieved 19 November 2009.