Jump to content

మామిడి పిట్ట

వికీపీడియా నుండి

సాధారణ ఐఓరా
మగ పక్షి
ఆడ పక్షి
సాధారణ ఐఓరా పిలుపు
Scientific classification Edit this classification
Unrecognized taxon (fix): Aegithinidae
Genus: Aegithina
Species:
A. tiphia
Binomial name
Aegithina tiphia
Synonyms

Motacilla tiphia Linnaeus, 1758

A. t. multicolor: బంగ్లాదేశ్‌లోని సట్చారి జాతీయ ఉద్యానవనంలో ఆడ పక్షి

సాధారణ ఐఓరా (Aegithina tiphia) ఉష్ణమండల భారత ఉపఖండం, ఆగ్నేయ ఆసియా అంతటా కనిపించే చిన్న పాసెరైన్ పక్షి. వివిధ ప్రాంతాలలో కనిపించే జనాభాల్లో ఈ పక్షి ఈకల రంగుల్లో వైవిధ్యం ఉంటుంది. వాటిలో కొన్ని ఉపజాతులుగా (సబ్‌స్పీషీస్) గుర్తించబడ్డాయి. పొదలు, అడవుల్లో నివసించే ఈ పక్షిని దాని గట్టిగా వినిపించే ఈలల వంటి కూతలు, ప్రకాశవంతమైన రంగుల ద్వారా సులభంగా గుర్తించవచ్చు. సంభోగ కాలంలో మగ పక్షులు తమ ఈకలను ఉబ్బించుకొని, గాలిలో సుడులు తిరుగుతూ ఆకుపచ్చ, నలుపు, పసుపు, తెలుపు రంగుల బంతిలా కనిపించే విధంగా ప్రదర్శన ఇస్తాయి.

వర్గీకరణ శాస్త్రం

[మార్చు]

1747లో ఆంగ్ల ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త జార్జ్ ఎడ్వర్డ్స్ తన A Natural History of Uncommon Birds గ్రంథం రెండవ సంపుటంలో సాధారణ ఐఓరా యొక్క చిత్రం, వివరణను ప్రచురించాడు. ఆయన దీనికి “The Green Indian Fly-Catcher” అనే ఆంగ్ల నామాన్ని ఉపయోగించాడు. ఎడ్వర్డ్స్ రూపొందించిన చేతితో రంగులు వేసిన చెక్కుచిత్రం, బెంగాల్ నుండి లండన్‌లోని పట్టువస్త్ర నమూనా రూపకర్త, ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త జోసెఫ్ డాండ్రిడ్జ్ కు పంపబడిన ఒక నమూనాపై ఆధారపడింది.[2]

1758లో స్వీడిష్ ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త కార్ల్ లిన్నేయస్ తన సిస్టెమా నేచురే గ్రంథం పదవ సంచికను నవీకరించినప్పుడు, సాధారణ ఐఓరాను మొటాసిల్లా అనే జాతిలో చేర్చాడు. లిన్నేయస్ దీనికి సంక్షిప్త వివరణ ఇచ్చి, మొటాసిల్లా టిఫియా అనే ద్వినామ శాస్త్రీయ నామాన్ని ప్రతిపాదించాడు. అలాగే ఎడ్వర్డ్స్ రచనను ఉదహరించాడు.[3]

ప్రస్తుతం సాధారణ ఐఓరా Aegithina అనే జాతిలో వర్గీకరించబడింది. ఈ జాతిని 1816లో ఫ్రెంచ్ పక్షిశాస్త్రవేత్త లూయీ పియెర్ వియెల్లోట్ ప్రతిపాదించాడు.[4][5]

Aegithina అనే జాతి పేరు ప్రాచీన గ్రీకు పదాలైన aigithos లేదా aiginthos నుండి ఉద్భవించింది. ఇవి అరిస్టాటిల్, ఇతర ప్రాచీన రచయితలు ప్రస్తావించిన ఒక పౌరాణిక పక్షిని సూచిస్తాయి. tiphia అనే జాతి విశేషణం యొక్క మూలం స్పష్టంగా తెలియదు. ఇది ప్రాచీన గ్రీకు పదమైన tuphē (టియారా) నుండి లేదా గ్రీకు పురాణాల్లో అర్గోనాట్లు నౌకకు నావికుడిగా ఉన్న టిఫిస్ పేరునుండి వచ్చి ఉండవచ్చని భావిస్తారు.[6] పదకొండు ఉపజాతులు గుర్తించబడ్డాయి:[5]

  • A. t. multicolor (Gmelin, JF, 1789) – నైరుతి భారతదేశం, శ్రీలంక
  • A. t. deignani Hall, BP, 1957 – దక్షిణ, తూర్పు భారతదేశం, ఉత్తర, మధ్య మయన్మార్
  • A. t. humei Baker, ECS, 1922 – మధ్య ద్వీపకల్ప భారతదేశం
  • A. t. tiphia (Linnaeus, 1758) – ఉత్తర భారతదేశం నుండి పశ్చిమ మయన్మార్ వరకు
  • A. t. septentrionalis Koelz, 1939 – వాయువ్య హిమాలయాలు
  • A. t. philipi Oustalet, 1886 – దక్షిణ-మధ్య చైనా, తూర్పు మయన్మార్, ఉత్తర థాయ్‌లాండ్, ఉత్తర, మధ్య ఇండోచైనా
  • A. t. cambodiana Hall, BP, 1957 – ఆగ్నేయ థాయ్‌లాండ్, కంబోడియా, దక్షిణ వియత్నాం
  • A. t. horizoptera Oberholser, 1912 – ఆగ్నేయ మయన్మార్, నైరుతి థాయ్‌లాండ్, మలయా ద్వీపకల్పం, సుమత్రా, సమీప ద్వీపాలు
  • A. t. scapularis (Horsfield, 1821) – జావా, బాలి
  • A. t. viridis (Bonaparte, 1850) – మధ్య, దక్షిణ బోర్నియో
  • A. t. aequanimis Bangs, 1922 – ఉత్తర బోర్నియో, పశ్చిమ ఫిలిప్పీన్స్

వివరణ

[మార్చు]

ఐఓరా పక్షులకు కొనదేలిన, కొద్దిగా లోపలికి వంగిన ముక్కు ఉంటుంది. వాటి ముక్కు పైభాగం (culmen) నిటారుగా ఉంటుంది. సాధారణ ఐఓరా లింగ భేదం (sexual dimorphism) చూపే జాతి. సంభోగ కాలంలో మగ పక్షులకు నల్లటి తలపాగా (cap), నల్లటి వీపు ఉంటాయి. అన్ని కాలాల్లోనూ రెక్కలు, తోక నల్లగా ఉంటాయి. ఆడ పక్షులకు ఆకుపచ్చటి రెక్కలు, ఆలివ్ రంగు తోక ఉంటాయి. మగ, ఆడ పక్షుల రెండింటి శరీర దిగువ భాగం పసుపు రంగులో ఉంటుంది. ముఖ్యంగా సంభోగ కాలంలో మగ పక్షుల రెక్కలపై కనిపించే రెండు తెల్లని పట్టీలు ఎంతో స్పష్టంగా ఉంటాయి.

సంభోగ కాలపు ఈకలలో మగ పక్షుల పైభాగంలోని నలుపు రంగు వ్యాప్తి చాలా మార్పులతో కనిపిస్తుంది. ఈ కారణంగా ఇవి మార్షల్ ఐఓరాతో గందరగోళానికి గురి చేయవచ్చు. అయితే మార్షల్ ఐఓరాకు ఎల్లప్పుడూ తోక చివరల వద్ద తెల్లటి అంచులు ఉంటాయి.[7]

నామినేట్ ఉపజాతి హిమాలయ ప్రాంతంలో కనిపిస్తుంది. ఈ జనాభాలోని మగ పక్షులు ఆడ పక్షులతో చాలా పోలి ఉంటాయి లేదా తలపై చాలా స్వల్ప నల్లటి రంగు మాత్రమే కలిగి ఉంటాయి. వాయువ్య భారతదేశంలో కనిపించే septentrionalis ఇతర ఉపజాతులతో పోలిస్తే మరింత ప్రకాశవంతమైన పసుపు రంగులో ఉంటుంది. భారతదేశ ఉత్తర మైదాన ప్రాంతాల్లో కనిపించే humei ఉపజాతి మగ పక్షులకు సంభోగ కాలంలో నల్లటి తలపాగా, పై వీపు భాగంలో ఆలివ్ రంగు ఉంటుంది.

నైరుతి భారతదేశం, శ్రీలంకలో కనిపించే multicolor ఉపజాతిలో సంభోగ కాలపు మగ పక్షులకు మెరిసే నల్లటి తలపాగా, నల్లటి వీపు ఉంటాయి. దక్షిణ భారతదేశంలోని మిగతా ప్రాంతాల్లో కనిపించే రూపాలు multicolor, humei మధ్యస్థ లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి. వీటి నడుము (rump) భాగం బూడిద-ఆకుపచ్చ రంగులో ఎక్కువగా ఉంటుంది. గతంలో వీటిని deignaniగా పరిగణించినప్పటికీ, ప్రస్తుతం ఆ పేరు మయన్మార్ జనాభాకు మాత్రమే ఉపయోగిస్తున్నారు.[7][8][9][10]

సాధారణ ఐఓరా మగ పక్షి, పుణే

ఆగ్నేయ ఆసియాలోని మరికొన్ని జనాభాలను కూడా ఉపజాతులుగా వర్గీకరించారు. వాటిలో దక్షిణ చైనా, ఉత్తర థాయ్‌లాండ్/లావోస్ ప్రాంతాల్లో కనిపించే philipi, మయన్మార్‌లో కనిపించే deignani, దక్షిణ మయన్మార్, సుమత్రా ద్వీప సమూహంలో కనిపించే horizoptera, కంబోడియాలోని cambodiana, పలావాన్, ఉత్తర బోర్నియోలోని aequanimis, బోర్నియోలోని viridis, అలాగే జావా, బాలి ద్వీపాల్లోని scapularis ముఖ్యమైనవి.[11][12]

ప్రవర్తన, జీవావరణ శాస్త్రం

[మార్చు]

ఐఓరాలు సాధారణంగా చిన్న గుంపులుగా చెట్లలో ఆహారం వెతుకుతాయి. అవి కొమ్మల మధ్య సంచరిస్తూ కీటకాలను ఏరుకుని తింటాయి. కొన్నిసార్లు ఇతర పక్షి జాతులతో కలిసి ఏర్పడే మిశ్రమ ఆహారాన్వేషణ గుంపుల్లో కూడా చేరుతాయి. వీటి స్వరాలు చర్ శబ్దాలు, గలగలలాడే ధ్వనులు, ఈలల మిశ్రమంగా ఉంటాయి. వీటి గానం పొడవుగా వినిపించే వీఈఈ-టీ అనే త్రిల్లింగ్ స్వరంతో ఉంటుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో ఇవి డ్రోంగోల వంటి ఇతర పక్షుల కూతలను కూడా అనుకరిస్తాయి.[13]

A. t. multicolor ఉపజాతికి చెందిన మగ పక్షి, హైదరాబాదు

సంతానోత్పత్తి కాలంలో, ముఖ్యంగా వర్షాకాలం అనంతరం, మగ పక్షి అద్భుతమైన వైవాహిక ప్రదర్శన చేస్తుంది. ఇది గాల్లోకి వేగంగా ఎగిరి, తన శరీరంలోని అన్ని ఈకలను — ముఖ్యంగా లేత ఆకుపచ్చ రంగులో ఉండే నడుము భాగంలోని ఈకలను — ఉబ్బించి, ఆపై సుడులు తిరుగుతూ మళ్లీ తన మొదటి కొమ్మపైకి దిగుతుంది. దిగిన తర్వాత తోకను విప్పి, రెక్కలను క్రిందికి వదులుతుంది.[8]

గడ్డి తంతువులతో నిర్మించి, సాలీడు జాలాలతో బిగించి తయారుచేసిన చిన్న, గిన్నె ఆకారపు గూడు చెట్టు కొమ్మల చీలికలో నిర్మించబడుతుంది. ఇందులో సాధారణంగా రెండు నుంచి నాలుగు ఆకుపచ్చటి తెలుపు రంగు గుడ్లు పెడుతుంది. మగ, ఆడ పక్షులు రెండూ గుడ్లను పొదుగుతాయి.[14] సుమారు 14 రోజుల తర్వాత గుడ్లు పొదిగి పిల్లలు బయటకు వస్తాయి.

వాటి గూళ్లకు ప్రధాన శత్రువులుగా పాములు, బల్లులు, క్రో-ఫీజంట్లు, కాకులు ఉంటాయి.[15] అదనంగా, బ్యాండెడ్ బే కుక్కూ (Banded Bay Cuckoo) ఈ పక్షి గూళ్లలో పరాన్నజీవి పద్ధతిలో తన గుడ్లను పెట్టి పెంపకం చేయించవచ్చు.[16] ఐఓరా పక్షులు సంవత్సరంలో రెండుసార్లు ఈకలు మార్చుకుంటాయి (moult). ఈ ఈకల మార్పుల వల్ల వివిధ జనాభాలను కేవలం ఈకల రంగు, ఆకృతుల ఆధారంగా వేరు చేయడం కొంత క్లిష్టంగా ఉంటుంది.[16]

Haemoproteus అనే రక్త పరాన్నజీవి వర్గానికి చెందిన H. aethiginae అనే జాతిని గోవాలో సేకరించిన సాధారణ ఐఓరా నమూనా నుండి వర్ణించారు.[17]

చిత్రమాలిక

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ BirdLife International (2016). "Aegithina tiphia". IUCN Red List of Threatened Species. 2016 e.T22707433A94123624. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22707433A94123624.en. Retrieved 13 November 2021.
  2. ↑ Edwards, George (1747). A Natural History of Uncommon Birds. Vol. Part II. London: Printed for the author at the College of Physicians. p. 79, Plate 79.
  3. ↑ Linnaeus, Carl (1758). Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis (in Latin). Vol. 1 (10th ed.). Holmiae (Stockholm): Laurentii Salvii. p. 186.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  4. ↑ Vieillot, Louis Pierre (1816). Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire (in French). Paris: Deterville/self. p. 44.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  5. 1 2 Gill, Frank; Donsker, David; Rasmussen, Pamela, eds. (July 2021). "Waxbills, parrotfinches, munias, whydahs, Olive Warbler, accentors, pipits". IOC World Bird List Version 11.2. International Ornithologists' Union. Retrieved 9 October 2021.
  6. ↑ Jobling, James A. (2010). The Helm Dictionary of Scientific Bird Names. London: Christopher Helm. pp. 33, 386. ISBN 978-1-4081-2501-4.
  7. 1 2 Rasmussen PC; JC Anderton (2005). Birds of South Asia: The Ripley Guide. Volume 2. Smithsonian Institution & Lynx Edicions. pp. 344–346.
  8. 1 2 Baker, ECS (1922). Fauna of British India. Birds. Volume 1 (2nd ed.). Taylor and Francis, London. pp. 339–343.
  9. ↑ Wells, D.R.; E.C. Dickinson & R.W.R.J. Dekker (2003). "Systematic notes on Asian birds. 34. A preliminary review of the Aegithinidae". Zool. Verh. Leiden. 344: 7–15.
  10. ↑ Dickinson, E.C.; R.W.R.J. Dekker; S. Eck & S. Somadikarta (2003). "Systematic notes on Asian birds. 35. Types of the Aegithinidae" (PDF). Zool. Verh. Leiden. 344: 17–24. Archived from the original (PDF) on 2007-10-26. Retrieved 2010-09-12.
  11. ↑ Mayr E; JC Greenway, eds. (1960). Check-list of the birds of the world. Volume 9. Museum of Comparative Zoology, Massachusetts. pp. 300–302.
  12. ↑ Marien, D (1952). "The systematics of Aegithina nigrolutea and Aegithina tiphia (Aves, Irenidae)". Am. Mus. Novit. 1589: 1–17. hdl:2246/4066.
  13. ↑ Bharos, A. M. K. (1998). "Mimicry by common Iora Aegithina tiphia". J. Bombay Nat. Hist. Soc. 95 (1): 116.
  14. ↑ Wesley, H Daniel (1984). "Frequency and duration of incubation of the eggs for Aegithina tiphia". J. Bombay Nat. Hist. Soc. 81 (1): 193–195.
  15. ↑ Ali, S (1931). "Casualties among the eggs and young of small birds". J. Bombay Nat. Hist. Soc. 34 (4): 1062–1067.
  16. 1 2 Ali, S; SD Ripley (1996). Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 6 (2nd ed.). Oxford University Press. pp. 47–54.
  17. ↑ de Mello, I. (1935). "New hæmoproteids of some Indian birds". Proceedings of the Indian Academy of Sciences, Section B. 2 (5): 469–475. doi:10.1007/BF03053034. S2CID 82402365.

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
  • BirdLife Species Factsheet
  • Common Iora videos, photos & sounds – Internet Bird Collection
  • F. N. Chasen; C. Boden Kloss (1931). "Five New Malaysian Birds" (PDF). Bulletin of the Raffles Museum. 5: 82–86., ఇందులో Aegithina tiphia singapurensis ను వర్ణించారు; ప్రస్తుతం ఇది Aegithina tiphia horizoptera కు పర్యాయనామంగా పరిగణించబడుతుంది.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=మామిడి_పిట్ట&oldid=4851508" నుండి వెలికితీశారు