మిర్జాన్ కోట
| మిర్జాన్ కోట | |
|---|---|
| ఉత్తర కన్నడ లో భాగం | |
| కర్ణాటక, భారతదేశం | |
 | |
 | |
  మిర్జాన్ కోట | |
| భౌగోళిక స్థితి | 14°29′20″N 74°25′03″E / 14.4888°N 74.4175°E |
| రకము | దక్కన్, మొఘల్ వాస్తుశిల్పం సమ్మేళనం |
| స్థల సమాచారం | |
| నియంత్రణ | కర్ణాటక ప్రభుత్వం |
| సాధారణ ప్రజలకు ప్రవేశానుమతి | అవును |
| పరిస్థితి | శిధిలాలు |
| స్థల చరిత్ర | |
| కట్టిన సంవత్సరం | 16వ శతాబ్దంలో రాణి చెన్నభైరదేవిచే నిర్మించబడి, 17వ శతాబ్దంలో పునరుద్ధరించబడింది. |
| వాడిన వస్తువులు | లాటరైట్ రాళ్ళు, బురద |
మీర్జాన్ కోట దక్షిణ భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని ఉత్తర కన్నడ జిల్లా పశ్చిమ తీరంలో ఉంది. దాని వాస్తుశిల్ప సౌందర్యానికి ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ కోట గతంలో అనేక యుద్ధాలకు వేదికైంది. ఇది జాతీయ రహదారి 66 నుండి సుమారు 0.5 కిలోమీటర్ల (0.31 మైళ్ళు) దూరంలో భారతదేశ పశ్చిమ తీరంలోని ప్రసిద్ధ హిందూ పుణ్యక్షేత్రమైన గోకర్ణ నుండి 21 కిలోమీటర్ల (13 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది.[1][2]
తొలి చారిత్రక కథనం ప్రకారం, 16వ శతాబ్దంలో మీర్జాన్ కోటను నిర్మించిన ఘనత మొదట విజయనగర సామ్రాజ్యం కింద ఉన్న గెర్సొప్ప రాణి చెన్నభైరదేవికి దక్కింది. ఆమె 54 సంవత్సరాలు పాలించి, ఆ కోటలోనే నివసించారు.[3][4][5] ఆమె పాలనలో, కార్వార్కు ఆగ్నేయంగా 32 కిలోమీటర్ల (20 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న మీర్జాన్ ఓడరేవును సూరత్కు మిరియాలు, సాల్ట్పీటర్, పోకచెక్కలను రవాణా చేయడానికి ఉపయోగించారు. బెద్నూర్కు అనుబంధంగా ఉన్న గెర్సొప్ప జిల్లా ఈ ప్రాంతం నుండి ఎగుమతి అయ్యే మిరియాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. తత్ఫలితంగా, పోర్చుగీసు వారు చెన్నభైరదేవికి "రాణి, మిరియాల రాణి" ( పోర్చుగీసులో "రైన్హా డి పిమెంటా") అనే బిరుదును ఇచ్చారు.[3][4][5][6]
చరిత్ర
[మార్చు]ఈ కోట కాలానికి సంబంధించి అనేక కథనాలు ఉన్నాయి. మొదటి చారిత్రక సంస్కరణ అయిన మిర్జాన్ కోటను మొదట నవాయత్ ఆస్పర్ ఇబ్న్ బట్టూటా నిర్మించారు, ఈ కోటను మొదట 1200 ప్రారంభంలో నవాయత్ సుల్తానేట్లు నిర్మించారు, తరువాత ఇది విజయనగర సామ్రాజ్యం పరిధిలోకి వచ్చింది. అప్పుడు ఈ కోట 1608లో పునరుద్ధరించబడింది (ఆర్కియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (ASI) అనేది తాడ్రి క్రీక్ ఆగ్నేయ తీరప్రాంతంలో 1608-1640 కాలానికి చెందిన దాని భవనాన్ని సూచిస్తుంది.[1][2][7]
ఈ కాలం 1552-1606 లో కనుగొనబడిన మరొక కథనం ఏమిటంటే, మిర్జాన్ కోటను మొదట రాణి చెన్నభైరదేవి నిర్మించారు. ఆమె తులువ-సాలువ వంశానికి చెందినది, విజయనగర సామ్రాజ్యం రక్షణలో సుదీర్ఘకాలం (54 సంవత్సరాలు) పాలించింది (రాణి అధీనంలో ఉండటానికి ఇష్టపడింది (విజయనగర పాలకుల మహామండలేశ్వర) గెర్సోప్పా రాణిగా (శరావతి నది ఉత్తర ఒడ్డున ఉన్న ఒక చిన్న పట్టణం). ఆమెకు "పెప్పర్ క్వీన్ లేదా రైనా డా పిమెంటా" అనే బిరుదు ఇవ్వబడింది. ఆమె భక్తితో జైన మతాన్ని అభ్యసించింది ఆమె పాలనలో అనేక జైన బసదిలను నిర్మించింది. ఆమె "కొంకణ్ & కేరళ తీరప్రాంతంలో అనుసరించే సంప్రదాయం అయిన అలియాసంతన లేదా మాతృఆర్చల్ సిద్ధాంతానికి అనుగుణంగా" పాలించింది. ఆమె డొమైన్ ఉత్తర, దక్షిణ కెనరా జిల్లాలు, దక్షిణ గోవా విస్తరించి ఉంది, ఇక్కడ మల్పే, బిడ్నూర్, మిర్జాన్, హొన్నావర్, అంకోలా, కార్వార్ వంటి ముఖ్యమైన ఓడరేవులు ఉన్నాయి, ఇక్కడ నుండి ఈ ప్రాంతంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన ఉత్పత్తులైన మిరియాలు ఐరోపాకు రవాణా చేయబడ్డాయి. అయితే, విజయనగర సామ్రాజ్యం ఓడిపోయిన తాలికోట యుద్ధం తరువాత ఆమె తిరోగమనాలను ఎదుర్కొంది. ఆ తరువాత ఆమె మీర్జాన్ కోట నుండి శరావతి నది మధ్యలో ఉన్న ఒక ద్వీపంలో సురక్షితమైన ప్రదేశానికి మారింది.[4][5]
మరొక కథనం ప్రకారం, కుమ్టా పట్టణాన్ని, దాని దక్షిణాన ఉన్న కుమ్టా కోటను రక్షించడానికి బీజాపూర్ కులీన షెరీఫ్-ఉల్ ముల్క్ ఈ కోటను మొదటి రక్షణ రేఖగా నిర్మించాడు. ఈ కోట 1608లో నిర్మించబడింది లేదా పునరుద్ధరించబడింది (ఆర్కియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (ASI) అనేది తాడ్రి క్రీక్ ఆగ్నేయ తీరప్రాంతంలో ఉన్న దాని భవనాన్ని సూచిస్తుంది.[1][2][7]
ఈ కోట విజయనగర సామ్రాజ్య పాలకుల ఆధీనంలో ఉండేదని మరో కథనం. ఈ సామ్రాజ్యం పతనం తరువాత, బీజాపూర్ సుల్తాన్లు కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారని, అప్పటి గోవా గవర్నర్ అయిన షరీఫ్-ఉల్-ముల్క్ ఈ కోటను నిర్మించి లేదా పునరుద్ధరించిన ఘనతను పొందాడు.[2] మీర్జాన్ వారి రాజభవనం ఉన్న ప్రదేశం. 17వ శతాబ్దంలో స్వతంత్ర రాజ్యమైన కేలాడి రాజవంశం, మీర్జాన్కు దక్షిణాన ఉన్న కనారా భూభాగాన్ని బెద్నూర్ రాజధానిగా చేసుకుని పాలించింది. 1676లో కేళడి రాణి చెన్నమ్మ మీర్జాన్ వరకు ఈ భూభాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకుంది.[3]
1757లో మరాఠాలు మీర్జాన్ కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. 1755లో బెద్నూర్ చివరి పాలకుడైన బసప్ప నాయక్ మరణించడం వల్ల కోటను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి దారితీసింది. అతని భార్య తన 17 ఏళ్ల దత్తపుత్రుడు చన్బసవియాకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూ అధికారాన్ని చేపట్టింది. ఆమె ఒక "ఉపపత్నిని" ఉంచుకోవడాన్ని ఆమె దత్తపుత్రుడు వ్యతిరేకించడంతో, ఆమె అతన్ని హత్య చేయించింది. ఇది ఆగ్రహించిన స్థానిక ప్రజల తిరుగుబాటుకు దారితీసింది, ఈ పరిస్థితిని అవకాశంగా తీసుకుని మరాఠాలు కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.[8]
1783 మే, 1784 మార్చి మధ్య కాలంలో, మేజర్ టోర్రియానో ఆధ్వర్యంలో బ్రిటిష్ వారు హొన్నావర్ వెళ్లడానికి ముందు కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.[9]
డి బారోస్, బార్బోసా, హామిల్టన్, బుకానన్ వంటి చరిత్రకారులువిజయనగరం రాజుల పాలనలో మెర్గాన్ పేరుతో కోట చరిత్రను నమోదు చేశారు. 1720లో హామిల్టన్ మిరియాలు, కాసియా, ఉప్పుపెర్ర, అడవి జాజికాయ ఎగుమతులకు ఉపయోగించే ఒక చిన్న నౌకాశ్రయంగా దాని ప్రాముఖ్యతను సూచిస్తుంది. 1801లో బుకానన్ ఈ ప్రదేశాన్ని "మిడిజోయ్" అని పిలిచారు.[2]
భౌగోళికం
[మార్చు]ఈ కోట అగనాషిని నది ఒడ్డున ఉంది. ఈ నది ముఖద్వారం మీర్జాన్ గ్రామానికి 12 కిలోమీటర్ల (7.5 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. ఇది తాడ్రి క్రీక్ అని పిలువబడే నది వంపుపై ఒక కాలువలో ఉంది. కోట లోపలి భాగానికి దారితీసే విస్తృత మెట్ల వరుస ద్వారా ఈ కోటను చేరుకోవచ్చు.[2][7] కుమటా తాలూకాలో కుమటా పట్టణానికి ఉత్తరాన 8 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.[3][10]
ఈ కోట కుమ్టా సమీపంలో (14°28′07″N 74°25′09″E / 14.4687°N 74.4191°E), (14°30′19″N 74°26′41″E / 14.5052°N 74.4446°E) రేఖాంశాల మధ్య ఉన్న మీర్జాన్ గ్రామం (విస్తీర్ణం 653.92 హెక్టార్లు (1,615.9 ఎకరాలు)) ఆవరణలో నెలకొని ఉంది. గ్రామంలో నమోదైన వాతావరణ పరిస్థితులు కోట ఆవరణలోని పరిస్థితులను కూడా ప్రతిబింబిస్తాయి. ఈ ప్రాంతంలో ఏడాది పొడవునా అధిక తేమతో కూడిన వాతావరణం ఉంటుంది. నమోదైన సగటు వార్షిక వర్షపాతం 3,521.7 మిల్లీమీటర్లు (138.65 అంగుళాలు), ఇది చాలా ఎక్కువ. మే నెలలో గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత 32.4 °C (90.3 °ఎఫ్)గా, జనవరిలో కనిష్ట ఉష్ణోగ్రత 20.9 °C (69.6 °ఎఫ్)గా నమోదవుతుంది.[11] ఈ ప్రాంతంలో లాటరైట్ భూభాగం ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది. ఇంకా, మిర్జాన్ను "ఫోర్బ్స్, 1783 (లేదా మెమ్. IV. 109), రెనెల్, 1788 (హిందుస్థాన్ పటం") ద్వారా టోలెమీ (క్రీ.శ. 150), పెరిప్లస్ (క్రీ.శ. 247) ముజిరిస్గా గుర్తించారు, ఇది అప్పట్లో భారతదేశ పశ్చిమ తీరంలో ఒక ముఖ్యమైన వాణిజ్య ఓడరేవు.[12]
అయితే, పోర్చుగీస్ చరిత్రకారులు 16వ శతాబ్దపు పటాలలో మిర్జాన్ను భిన్నంగా ఉచ్చరించారు, సమీపంలో ప్రవహించే నదిని అప్పుడు గాంగ్వాలి నది అని కూడా పిలిచేవారు, బార్బోసా దీనిని మజ్రోగ్యూ అని కూడా పిలుస్తారు, రెనెల్ 1517 పటంలో దీనిని మెర్గ్యూ అని ఉచ్ఛరించబడింది.[13]
నిర్మాణం
[మార్చు]ఈ కోటను సుమారు 4.1 హెక్టార్ల (10 ఎకరాలు) విస్తీర్ణంలో నిర్మించారు. దీనిని లాటరైట్ రాళ్లతో నిర్మించారు.[2] ఇది ఎత్తైన గోడలు, బురుజులతో నిర్మించబడింది.[1] ఈ కోటలో నాలుగు ప్రవేశాలు (ఒక ప్రధాన, మూడు అనుబంధ ప్రవేశాలు) అనేక బావులు ఉన్నాయి, ఇవి ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానించబడి, వృత్తాకార కందకానికి దారితీసే ప్రవేశ మార్గాలతో (ఒకసారి కోటను పూర్తిగా చుట్టుముట్టిన కోటను రక్షించడానికి రక్షణ చర్యగా ఉపయోగించబడింది, కోట పరిమితుల వెలుపల కాలువ పనులకు దారితీస్తుంది. కోటలోకి ప్రవేశించడానికి ప్రతి ప్రవేశ ద్వారం వద్ద విస్తృత మెట్లు ఉన్నాయి. ఈ కోట రెండు గోడలతో కూడి ఉంది, బురుజుల మీద ఎత్తైన గోపురాలు ఉన్నాయి. ఇది ఇప్పుడు ఎక్కువగా శిధిలాలలో కనిపిస్తుంది, కానీ కొంతవరకు ఏఎస్ఐ చేత పునరుద్ధరించబడుతోంది. ఈ శిధిలాలు రహస్య మార్గం, ప్రవేశ ద్వారాలు, దర్బార్ హాల్, మార్కెట్ స్థలం అవశేషాలుగా ఊహించబడ్డాయి. ఒక పెద్ద చెట్టు కింద హిందూ దేవతలు, దేవతల రాతి చిత్రాలు కూడా కనిపిస్తాయి.[2][14]
పునరుద్ధరణ పనులు
ఆగష్టు 1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చేవరకు ఈ కోటను బ్రిటిష్ వారు గ్రాంట్ నిధులతో నిర్వహించారు. ఆ తర్వాత, ఏఎస్ఐ దాని నిర్వహణను చేపట్టింది. కోట ఉత్తర బురుజు కోట శిథిలాలను ఆ ప్రాంతంలో దొరికిన రాళ్లతో పునరుద్ధరించారు. కోట లోపల, కోట గోడలపై ఉన్న అడవి పెరుగుదలను తొలగించారు. 2000–2001 మధ్య చేపట్టిన పునరుద్ధరణ పనులలో ప్రారంభంలో, బురుజులు కూలిపోవడం వల్ల పేరుకుపోయిన శిథిలాలను తొలగించారు. కోట గోడల దెబ్బతిన్న భాగాలను చెక్కిన లాటరైట్ రాళ్లతో పునర్నిర్మించారు. తవ్విన నిర్మాణాలకు జలనిరోధక పూతను అందించడంతో పాటు, "కాంబినేషన్ మోర్టార్"తో కీళ్లను పూరించారు.[15][16]
పురావస్తు త్రవ్వకాలు
[మార్చు]2000–01 సంవత్సరంలో, ఏఎస్ఐ కోట ప్రాంగణంలో తవ్వకాలు జరిపింది. ఈ తవ్వకాలలో మధ్యయుగ కాలానికి చెందిన లాటరైట్ నిర్మాణాలు బయటపడ్డాయి. అవి: చుట్టూ ఆవరణతో కూడిన 'U' ఆకారపు నిర్మాణం, దానికి ఆనుకుని వృత్తాకారపు ఇంకుడు గుంత; కాలువలతో అనుసంధానించబడిన ఒక నీటి ట్యాంక్. పురావస్తు పరిశోధనలలో జోవో IV పాలనలో పోర్చుగీస్ వైస్రాయ్ కాండే డి సర్జెడాస్కు చెందినదిగా పేర్కొనే శాసనాలతో 1652లో ముద్రించిన బంగారు నాణెం , ఫిరంగి గుండ్లు, చైనీస్ పింగాణీ , ఇస్లామిక్ శాసనాలతో కూడిన మట్టి పలకలు కూడా లభించాయి.[1] ఏఎస్ఐ అధికారి ఒకరు అందించిన మరిన్ని వివరాల ప్రకారం, కోటలో జరిగిన తవ్వకాలలో "సర్పమల్లికా రాజవంశానికి చెందిన ఏడు డంబెల్స్, 50 ఇనుప తూటాలు, నాణేలు, రూపకల్పన చేసిన మట్టి కుండలు" కూడా కనుగొనబడ్డాయి.[17]
గ్యాలరీ
[మార్చు]-
మిర్జాన్ కోట వాచ్ టవర్ కమ్ జెండా ఎగురవేసే టవర్ -
కోట లోపలి నుండి మిర్జాన్ కోట పశ్చిమ దృశ్యం -
మిర్జాన్ కోట బురుజు, వాచ్ టవర్ -
మిర్జాన్ కోటలోని బావికి వెళ్లే మెట్లు -
మిర్జాన్ కోటలో లోతైన బావి -
మిర్జాన్ కోట లోపల ఒక బావి, కొన్ని శిధిలాలు -
మిర్జాన్ కోటలోని ప్రార్థనా మందిరం, మిహ్రాబ్ -
వర్షాకాలంలో మిర్జాన్ కోట
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 "Excavations - 2000-2005 – Karnataka". Fort, Mirjan, dt. Uttar Kannada. Archaeological Survey of India and National Informatics Centre. Retrieved 2010-05-24.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 "Miscellany". Deccan Herald. 2010-05-24. Retrieved 2010-05-24.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Sarkar, Jadunath (1992). Shivaji and his times. Orient Blackswan. pp. 172–173. ISBN 81-250-1347-4. Retrieved 2010-05-25.
- ↑ 4.0 4.1 4.2 "Tribute to Pepper Queen Mirjan Fort". Travelogues : oktatabyebye. 2009-06-11. Archived from the original on 12 June 2009. Retrieved 2010-05-25.
- ↑ 5.0 5.1 5.2 Jyotsna Kamat (2010-05-07). "Queen of Gersoppa: Chennabhairadevi, Brave Ruler of Gersoppa (1552-1606 C.E)". Kamatpotporri. Retrieved 2010-05-25.
- ↑ Ramaswamy, Chitra (15 April 2014). "Where the pepper queen ruled". No. Bangalore. Deccan Herald. Retrieved 19 January 2015.
- ↑ 7.0 7.1 7.2 Naravane, M. S (1998). The maritime and coastal forts of India. APH Publishing. p. 91. ISBN 81-7024-910-4. Retrieved 2010-05-24.
{{cite book}}:|work=ignored (help) - ↑ Buff, James Grant (1971). History of the Mahrattas. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. xii. ISBN 81-7020-958-7. Retrieved 2010-05-25.
{{cite book}}:|work=ignored (help) - ↑ Gazetteer of the Bombay Presidency: Ka'nara (2 pts.). Govt. Central Press. 1883. p. 313. Retrieved 2010-05-25.
- ↑ Bhat, L.S.; Chandrashekhar Dhundiraj Deshpande (1988). Strategy for integrated area development: case study of North Kanara…. Concept Publishing Company. p. 28. ISBN 81-7022-198-6. Retrieved 2010-05-25.
{{cite book}}:|work=ignored (help) - ↑ "A Remote Sensing Approach for Establishing the Soil Physiographic Relationship in the Coastal Agro Eco system of North Karnataka". Retrieved 2018-02-01.
- ↑ "Masure". Maharashtra Government. Retrieved 2010-05-26.
- ↑ Pires, Tomé; Armando Cortesão; Francisco Rodrigues (1990). The Suma oriental of Tome Pires: an account of the East, from the Red Sea to ... Asian Educational Services. p. 60. ISBN 81-206-0535-7. Retrieved 2010-05-26.
- ↑ Karnataka State gazetteer, Volume 16. The Director of Print, Stationery and Publications at the Govt. Press. 1965. p. 947. Retrieved 2010-05-25.
- ↑ "Indian archaeology: a review". Archaeological Survey of India. 1998. Retrieved 2010-05-25.
- ↑ "Indian Archaeology: A review" (PDF). 194. Fort Mirjan, Uttarakannada. Archaeological Survey of India. 2001. p. 260. Retrieved 2010-05-25.
- ↑ "Iron bullets excavated in Karnataka". Express India. Retrieved 2010-05-26.