ముండరగి
ముందర్గి
ముండరగి | |
|---|---|
పట్టణం | |
  ముందర్గి భారతదేశం, కర్ణాటకలో స్థానం  ముందర్గి ముందర్గి (India) | |
| Coordinates: 15°12′25″N 75°53′02″E / 15.207°N 75.884°E | |
| దేశం |  భారతదేశం |
| రాష్ట్రం | కర్ణాటక |
| జిల్లా | గదగ్ |
| లోక్సభ నియోజకవర్గం | హావేరి |
| Elevation | 528 మీ (1,732 అ.) |
| Population (2011) | |
• Total | 24,919 |
| భాషలు | |
| • అధికారికం | కన్నడ |
| Time zone | UTC+5:30 (IST) |
| పిన్ (PIN) | 582118 |
ముండరగి భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రంలో గదగ్ జిల్లాలోని మునిసిపల్ పట్టణం. ముండరగి రెండు జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయాలకు సమీపంలో ఉంది, గదగ్ నుండి 36 kilometres (22 mi), కొప్పల్ నుండి 50 kilometres (31 mi) దూరంలో ఉంది. ఇది గజేంద్రగఢ్ నుండి 99 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ముండరగి అదే పేరుతో ఉన్న తాలూకా ప్రధాన కేంద్రం కూడా. ముండరగి పిన్ కోడ్ 582118.[1]
'ముండరగి' అనే పేరు పట్టణానికి వాయవ్యంగా ఉన్న మురుడగిరి - అంటే 'శివుని కొండ' అని పిలువబడే రాతి కొండ నుండి ఉద్భవించిందని చెబుతారు. తుంగభద్ర నది ముండరగి నుండి సుమారు 7 kilometres (4.3 mi) దూరంలో ప్రవహిస్తూ పట్టణానికి నీటిని అందిస్తుంది.
భూగోళశాస్త్రం
[మార్చు]ముండరగి 15°12′25″N 75°53′02″E / 15.207°N 75.884°E వద్ద ఉంది.[2] ఇది 6.64 చ.కి.మీ మొత్తం విస్తీర్ణాన్ని కలిగి ఉంది. దీని సగటు ఎత్తు 528 metres (1,732 ft). కప్పటగిరి కొండల శ్రేణితో చుట్టుముట్టబడిన ముండరగిలో తరచుగా కరువు పరిస్థితులు నెలకొంటాయి.
జనాభా వివరాలు
[మార్చు]2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం,[3] ముండరగి టౌన్ మునిసిపల్ కౌన్సిల్ (TMC) జనాభా 24,919. ఇందులో 12,513 మంది పురుషులు, 12,406 మంది మహిళలు ఉన్నారు.
0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 3,215, ఇది ముండరగి TMC మొత్తం జనాభాలో 12.90%. ముండరగి TMCలో, రాష్ట్ర సగటు 973 కు విరుద్ధంగా స్త్రీల లింగ నిష్పత్తి 991 గా ఉంది. కర్ణాటక రాష్ట్ర సగటు 948 తో పోలిస్తే ముండరగిలో పిల్లల లింగ నిష్పత్తి 886 గా ఉంది. ముండరగి నగర అక్షరాస్యత రేటు 79.15%, ఇది రాష్ట్ర సగటు 75.36% కంటే ఎక్కువ. ముండరగిలో పురుషుల అక్షరాస్యత 86.82% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 71.53% గా ఉంది.
పాఠశాలలు, కళాశాలలు
[మార్చు]ముండరగిలో అనేక విద్యాసంస్థలు ఉన్నాయి:
- జవహర్ నవోదయ విద్యాలయ (JNV), (CBSE), ముండరగి నుండి 5 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న బెన్నిహళ్లి వద్ద ఉంది.
- ఆదర్శ విద్యాలయ (RMSA) ముండరగి నుండి 9 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న కోర్లహళ్లి వద్ద ఉంది.
- ప్రభుత్వ పి యు కళాశాల
- ప్రభుత్వ ఐ టి ఐ కళాశాల
- ప్రభుత్వ ఫస్ట్ గ్రేడ్ కళాశాల
- జె టి ఫోర్ట్ ఉన్నత పాఠశాల
- జె ఎ కాంప్. పి యు కళాశాల (ఎయిడెడ్ పి యు కళాశాల)
- ఎం ఎస్ దంబల్ ఉమెన్ పి యు కళాశాల (అన్-ఎయిడెడ్ పి యు కళాశాల)
- లయన్స్ కాంప్. పి యు కళాశాల (అన్-ఎయిడెడ్ పి యు కళాశాల)
- ఎస్ వి ఎస్ ఆర్ ఎం పి యు కళాశాల (అన్-ఎయిడెడ్ పి యు కళాశాల)
- శ్రీ ఎస్ బి ఎస్ ఆయుర్వేద వైద్య కళాశాల (బెంగళూరులోని రాజీవ్ గాంధీ ఆరోగ్య విజ్ఞాన విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా ఉంది)
- కె ఆర్ బెల్లాడ్ ఆర్ట్స్, కామర్స్ కళాశాల (ధార్వాడ్ లోని కర్ణాటక విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా ఉంది)
- ఎస్ ఎఫ్ ఎస్ ఇంగ్లీష్ మీడియం స్కూల్
- శ్రీ స్వామి వివేకానంద ఉన్నత పాఠశాల
- శ్రీ వి జి లింబికయి హయ్యర్ ప్రైమరీ స్కూల్
- ఛాలెంజ్ పబ్లిక్ స్కూల్ ముండరగి
రవాణా
[మార్చు]రోడ్డు మార్గం ద్వారా, ముండరగి గదగ్కు ఆగ్నేయంగా 37 kilometres (23 mi), కొప్పల్కు నైరుతిగా 32 kilometres (20 mi), గజేంద్రగఢ్ నుండి 99 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. సమీప రైల్వే స్టేషన్లు గదగ్, కొప్పల్ వద్ద ఉన్నాయి. సమీప విమానాశ్రయం హుబ్బళ్ళిలో ఉంది.
చరిత్ర, సంస్కృతి
[మార్చు]ముండరగి పట్టణానికి 400 ఏళ్లకు పైగా చరిత్ర ఉంది. 1857లో సిపాయిల తిరుగుబాటు సమయంలో, బ్రిటిష్ అధికారి భీమారావు నాడగౌడ బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీపై తిరుగుబాటు చేసి పెద్ద మొత్తంలో డబ్బును దొంగిలించాడు. అతడు కొప్పల్ కోట సమీపంలో చంపబడ్డాడు.
18వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో రంగారావు నాడగౌడ నిర్మించిన పురాతన నరసింహ స్వామి ఆలయం ముండరగిలోని రాతి కొండపై ఉంది. ప్రతి సంవత్సరం హోలీ పండుగ సందర్భంగా శ్రీ కనక నరసింహ జాతర జరుగుతుంది.
ముండరగి అన్నదానీశ్వర మఠానికి కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. అన్నదానీశ్వర వీరశైవ సన్యాసి, ఇతడు తన దాతృత్వం, అన్నదానానికి పేరుగాంచాడు. ప్రతి సంవత్సరం జనవరి-ఫిబ్రవరి నెలల్లో అతని పేరు మీద జాతర జరుపుకుంటారు.
ముండరగి సమీపంలోని ప్రదేశాలు
[మార్చు]ముండరగికి సమీపంలో అనేక చారిత్రక, మతపరమైన ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. 18 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న దంబల్ కల్యాణి చాళుక్యుల పురావస్తు అవశేషాలకు నిలయం. సుమారు 20 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న సింగటలూరులో ప్రసిద్ధ వీరభద్ర దేవాలయం ఉంది. సుమారు 12 కిలోమీటర్ల దూరంలో తుంగభద్ర నదికి అడ్డంగా ఉన్న మడలఘట్టలో ప్రసిద్ధ హనుమాన్ దేవాలయం ఉంది. కప్పట కొండల శ్రేణి ఒక రిజర్వ్ ఫారెస్ట్, ఇది విభిన్న వృక్ష, జంతుజాలాలకు నిలయం. రామేనహళ్లిలోని వెంకటేశ్వర దేవాలయం వెంకటేశ్వర స్వామికి అంకితం చేయబడింది.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Mundargi Pin code". citypincode.in. the original నుండి 2015-04-02 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2015-03-03.
- ↑ Falling Rain Genomics, Inc - Mundargi
- ↑ "Census of India 2011: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)". Census Commission of India. the original నుండి 2004-06-16 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2008-11-01.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- హమ్మిగి
- గదగ్
- రామేనహళ్లి వెంకటేశ్వర దేవాలయం