ముంబైలోని విక్టోరియన్ గోథిక్, ఆర్ట్ డెకో నిర్మాణ సముదాయాలు
| ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం | |
|---|---|
   పై నుండి కిందకు: బాంబే హైకోర్టు; మెరైన్ డ్రైవ్ వెంబడి ఉన్న ఆర్ట్ డెకో భవనాలు; ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ వాస్తు సంగ్రహాలయం | |
| స్థానం | ముంబై, భారతదేశం |
| ప్రాతిపదిక | సాంస్కృతిక: (ii), (iv) |
| మూలం | 1480 |
| శాసనం | 2018 (42nd సెషన్ ) |
| ప్రాంతం | 66.34 ha (163.9 acres) |
| Buffer zone | 378.78 ha (936.0 acres) |
| భౌగోళిక నిర్దేశకాలు | 18°55′46″N 72°49′48″E / 18.92944°N 72.83000°E |
ముంబైలోని విక్టోరియన్ గోథిక్, ఆర్ట్ డెకో సముదాయాలు అనేది ముంబైలోని 'ఫోర్ట్' ప్రాంతంలో ఉన్న 19వ శతాబ్దపు విక్టోరియన్ గోథిక్ శైలి ప్రభుత్వ భవనాలు, 20వ శతాబ్దపు ఆర్ట్ డెకో శైలి ప్రైవేట్ భవనాల సమాహారం.[1] ఈ భవన సముదాయం 2018లో యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా ప్రకటించబడింది.[2][3]
ఈ భవనాలు 'ఓవల్ మైదాన్' చుట్టూ ఉన్నాయి; ఇది ఒకప్పుడు 'ఎస్ప్లానేడ్' అని పిలువబడే పెద్ద వినోద మైదానం.[4] ఓవల్ మైదాన్కు తూర్పు వైపున విక్టోరియన్ గోథిక్ శైలి ప్రభుత్వ భవనాలు, పశ్చిమ వైపున 'బ్యాక్ బే రికలేమేషన్', 'మెరైన్ డ్రైవ్' ప్రాంతాలకు చెందిన 'ఆర్ట్ డెకో' శైలి భవనాలు ఉన్నాయి.[5] ఈ ప్రతిపాదన మొత్తం 94 భవనాలను పరిరక్షించడాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.[6][7]
గుర్తించబడిన ఆస్తి/ప్రాంతం
బఫర్ జోన్ (రక్షణ వలయం)
'ఓవల్' మైదానానికి తూర్పు వైపున ఉన్న 19వ శతాబ్దపు విక్టోరియన్ గోథిక్ శైలి భవనాలలో ప్రధానంగా బాంబే హైకోర్టు, ముంబై విశ్వవిద్యాలయం (ఫోర్ట్ క్యాంపస్), సిటీ సివిల్ అండ్ సెషన్స్ కోర్టు (ఇది పాత సెక్రటేరియట్ భవనంలో ఉంది) ఉన్నాయి.[8][9] ముంబై నగరంలోని ముఖ్యమైన కట్టడాలలో ఒకటైన 'రాజాబాయి క్లాక్ టవర్' కూడా ఈ ప్రాంతంలోనే ఉంది. 'ఓవల్'కు పశ్చిమ వైపున 20వ శతాబ్దపు 'ఆర్ట్ డెకో' శైలి భవనాలు ఉన్నాయి; వీటిలో ప్రధానంగా ప్రైవేట్ యాజమాన్యంలోని నివాస భవనాలు, 'ఈరోస్ సినిమా' వంటివి ఉన్నాయి.[10]
విక్టోరియన్ గోథిక్, ఆర్ట్ డెకో శైలి భవనాల ఈ సముదాయాన్ని, 2018 జూన్ 30న బహ్రెయిన్లోని మనామాలో జరిగిన ప్రపంచ వారసత్వ కమిటీ 42వ సమావేశంలో యునెస్కో తన 'ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల' జాబితాలో చేర్చింది.[11]
యునెస్కో వారసత్వ కట్టడాలు లేదా ప్రదేశాల జాబితా
[మార్చు]విక్టోరియన్
[మార్చు]భారతీయ నియో-గోతిక్ (హిందూ గోతిక్) వాస్తుశిల్పం
[మార్చు]- సిటీ సివిల్, సెషన్స్ కోర్ట్ (పాత సచివాలయం): ఇది విక్టోరియన్ గోతిక్ శైలిలో నిర్మించిన అందమైన భవనం, ఇది ఒకప్పుడు ముంబై ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యాలయంగా ఉండేది.
- బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయ సముదాయం: సర్ గిల్బర్ట్ స్కాల్ట్ రూపొందించిన ఈ సముదాయం గోతిక్, వెనిషియన్ శైలుల కలయికతో లండన్ లోని బిగ్ బెన్ ను తలపించేలా ఉంటుంది.
- బొంబాయి హైకోర్టు: ఇది ఇంగ్లీష్ గోతిక్ శైలిలో నల్లటి బసాల్ట్ రాళ్లతో నిర్మించబడిన అత్యంత ఆకర్షణీయమైన న్యాయస్థాన భవనం.
- పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్ట్మెంట్ భవనం: గోతిక్ నిర్మాణ శైలికి అద్దం పట్టే ఈ భవనం, ముంబైలోని బ్రిటిష్ కాలం నాటి గొప్ప పరిపాలనా కట్టడాలలో ఒకటి.
- ఎస్ప్లనేడ్ మాన్షన్: ఇది భారతదేశంలోనే అత్యంత పురాతనమైన తారాగర్భ (కాస్ట్ ఐరన్) ఫ్రేమ్తో కూడిన చారిత్రక నివాస భవనం.
- డేవిడ్ సాసూన్ లైబ్రరీ: గోతిక్ శైలిలో ఓడరేవు రాయిని ఉపయోగించి నిర్మించిన ఈ గ్రంథాలయం ముంబైలోని ముఖ్యమైన విద్యా కేంద్రం.
- ఎల్ఫిన్స్టోన్ కాలేజ్: విక్టోరియన్ గోతిక్ శైలిలో నిర్మించిన ఈ ప్రముఖ కళాశాల ముంబై విద్యా చరిత్రలో కీలకమైనది.
- మహారాష్ట్ర పోలీస్ ప్రధాన కార్యాలయం: ఇది కూడా గోతిక్ శైలిలో నిర్మించబడిన చారిత్రక భవనాలలో ఒకటి, దీనిని గతంలో రాయ్ క్యాలరీగా పిలిచేవారు.
- ఇండియన్ మర్కంటైల్ మాన్షన్: గోతిక్, స్థానిక రూపకల్పనల మేళవింపుతో వాణిజ్య కేంద్రంగా నిర్మించిన అందమైన భవనం ఇది.
నియోక్లాసికల్
[మార్చు]- స్టాండర్డ్ చార్టర్డ్ బ్యాంక్ భవనం: గ్రీకు-రోమన్ శైలిలోని పెద్ద స్తంభాలు మరియు అలంకరణలతో కూడిన క్లాసికల్ వాస్తుశిల్పానికి ఇది ఒక చక్కని ఉదాహరణ.
- వెల్లింగ్టన్ ఫౌంటెన్: బ్రిటిష్ విజయాలను స్మరించుకుంటూ నియోక్లాసికల్ శైలిలో శిల్పకళా నైపుణ్యంతో నిర్మించిన చారిత్రక ఫౌంటెన్ ఇది.
- ఆర్మీ అండ్ నేవీ భవనం: నాటి సైనిక అవసరాల కోసం గ్రీకు శైలి ముఖభాగంతో పటిష్టంగా నిర్మించిన పెద్ద భవనం.
- ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్: విజ్ఞాన శాస్త్ర అభివృద్ధి కోసం నియోక్లాసికల్ శైలిలో అందమైన తెల్లటి రాతితో నిర్మించిన ప్రతిష్టాత్మక సంస్థ.
- సర్ కవాస్జీ జహంగీర్ హాల్: ఇది కళా ప్రదర్శనల కోసం క్లాసికల్ శైలిని పోలిన సుందరమైన రూపకల్పనతో రూపుదిద్దుకుంది.
ఇండో-సారాసెనిక్
[మార్చు]- వెస్ట్రన్ రైల్వే ప్రధాన కార్యాలయ భవనం: గోతిక్ మరియు ఇస్లామిక్ శైలులను (గుంబజులు, తోరణాలు) కలిపి నిర్మించిన అద్భుతమైన రైల్వే భవనం.
- ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ వాస్తు సంగ్రహాలయం: మొఘల్, మరాఠా మరియు ఇంగ్లీష్ శైలుల సమ్మేళనంతో భారీ గుంబజులతో కూడిన అద్భుతమైన మ్యూజియం.
- మజెస్టిక్ ఆమ్దార్ నివాస్: ఒకప్పుడు ప్రముఖ హోటల్గా ఉండి, ఇండో-సారాసెనిక్ శైలిలో రాజసంగా కనిపించే చారిత్రక భవనం.
ఆర్ట్ డెకో
[మార్చు]- రీగల్ సినిమా: ముంబైలో ఆర్ట్ డెకో శైలిని పరిచయం చేసిన మొదటి అత్యాధునిక సినిమా థియేటర్లలో ఇది ఒకటి.
- ఈరోస్ సినిమా: చర్చిగేట్ స్టేషన్ సమీపంలో ఉన్న ఈ భవనం గులాబీ రంగు ఇటుకలు, రేఖాగణిత నమూనాలతో ఆర్ట్ డెకోకు ప్రసిద్ధి.
- మోటాభాయ్ మాన్షన్ & సూనా మహల్ & కేవల్ మహల్: మెరైన్ డ్రైవ్ వెంబడి నిర్మించిన నివాస భవనాలు, ఇవి ఆర్ట్ డెకో శైలి సుందరమైన బాల్కనీలను కలిగి ఉంటాయి.
- ఓవల్ మైదాన్, మెరైన్ డ్రైవ్ చుట్టూ ఉన్న భవనాలు: ప్రపంచంలోనే మయామి తర్వాత అత్యధిక ఆర్ట్ డెకో భవనాలు కలిగిన యునెస్కో గుర్తింపు పొందిన సముదాయం ఇది.
- మెట్రో ఐనాక్స్ సినిమాస్: హాలీవుడ్ శైలి అంతర్గత అలంకరణలతో, ఆర్ట్ డెకో డిజైన్లో రూపుదిద్దుకున్న ప్రసిద్ధ సినిమా హాల్.
చిత్రమాలిక
[మార్చు]
బాంబే హైకోర్టు (నియో-గోథిక్)
రాజాబాయి క్లాక్ టవర్ (నియో-గోథిక్)
మహారాష్ట్ర పోలీస్ ప్రధాన కార్యాలయం (నియో-గోథిక్)
స్టాండర్డ్ చార్టర్డ్ బ్యాంక్ భవనం (నియో-క్లాసికల్)
ఆర్మీ అండ్ నేవీ భవనం (నియో-క్లాసికల్)
పశ్చిమ రైల్వే ప్రధాన కార్యాలయ భవనం (ఇండో-సారసెనిక్)
ఈరోస్ సినిమా (ఆర్ట్ డెకో)
.jpg)
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Victorian Gothic and Art Deco Ensembles of Mumbai". UNESCO World Heritage Centre (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2023-08-21.
- ↑ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 16 March 2018. Retrieved 29 June 2015.
- ↑ Mumbai's Victorian Gothic Art Deco Ensembles Is A World Heritage Site artdecomumbai.com. Retrieved 4 September 2021
- ↑ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 16 March 2018. Retrieved 29 June 2015.
- ↑ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 16 March 2018. Retrieved 29 June 2015.
- ↑ "List of Buildings, Architectural Styles & Maps of the UNESCO Precinct – Art Deco". www.artdecomumbai.com (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2018-07-24.
- ↑ "Research | Art Deco". www.artdecomumbai.com (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2018-07-24.
- ↑ "History - City Civil and Sessions Court, Mumbai". District Courts of India. Retrieved 29 June 2015.
- ↑ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 16 March 2018. Retrieved 29 June 2015.
- ↑ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 16 March 2018. Retrieved 29 June 2015.
- ↑ "Four sites added to UNESCO's World Heritage List". UNESCO. 30 June 2018. Retrieved 5 July 2018.