Jump to content

ముర్తాబక్

వికీపీడియా నుండి
ముతబ్బాక్
ముర్తాబక్ సర్వింగ్
ఇతర పేర్లుముర్తాబక్
రకంఫ్లాట్‌బ్రెడ్ , పాన్‌కేక్ స్టార్టర్
Courseస్టార్టర్
మూల స్థానంసౌదీ అరేబియా, యెమెన్
రాష్ట్రంఅరేబియా ద్వీపకల్పం, భారత ఉపఖండం, ఆగ్నేయాసియా
సృష్టి కర్తసౌదీ అరేబియా & యెమెన్‌లోని అరబ్బులు[1]
వడ్డించే ఉష్టోగ్రతవేడిగా లేదా గోరువెచ్చగా

ముర్తబాక్, లేదా ముతబ్బాక్ అనేది అరేబియా ద్వీపకల్పం, భారత ఉపఖండం కొన్ని ప్రాంతాలు, ఆగ్నేయాసియాలో (ముఖ్యంగా సముద్ర ఆగ్నేయాసియా) కనిపించే ఒక స్టఫ్డ్ పాన్‌కేక్ లేదా పాన్-ఫ్రైడ్ బ్రెడ్, ముఖ్యంగా సౌదీ అరేబియా, యెమెన్, దక్షిణ భారతదేశం కొన్ని ప్రాంతాలలో ఇండోనేషియా, మలేషియా, సింగపూర్, బ్రూనై, దక్షిణ థాయిలాండ్‌లలో కనిపిస్తుంది.[2] స్థానాన్ని బట్టి, పేరు, పదార్థాలు గణనీయంగా మారవచ్చు. ముతబ్బఖ్ అనే పేరుకు అరబిక్‌లో "మడతపెట్టిన" అని అర్థం.[3][4]

ముర్తబాక్ను తరచుగా కూరగాయల ముక్కలతో కూడిన కారంగా ముడుచుకున్న ఆమ్లెట్ లేదా పాన్‌కేక్‌గా వర్ణిస్తారు.[5] దీని అత్యంత సాధారణ రూపం పాన్-వేయించిన క్రీప్ల నుండి తయారు చేయబడుతుంది, సాధారణంగా కొట్టిన గుడ్లు, తరిగిన లీక్స్, చైవ్స్ లేదా ఆకుపచ్చ ఉల్లిపాయలు, ముక్కలు చేసిన మాంసం నిండి ఉంటుంది, తరువాత మడవబడుతుంది, చతురస్రాలుగా కత్తిరించబడుతుంది.[3][6]

మలేషియా, సింగపూర్‌లో, ముర్తాబక్‌ను మొదట మామాక్ స్టాల్స్‌లో అమ్మేవారు. ఇందులో సాధారణంగా వెల్లుల్లి, గుడ్డు, ఉల్లిపాయలతో పాటు కీమా మాంసం (గొడ్డు మాంసం లేదా చికెన్, కొన్నిసార్లు మేక మాంసం లేదా మటన్) ఉంటుంది. దీనిని కూర, దోసకాయ ముక్కలు, సిరప్‌లో ఊరబెట్టిన ఉల్లిపాయలు లేదా టమాటా సాస్‌తో తింటారు.

ఇండోనేషియాలో, మార్టబాక్ అనే పదం రెండు వంటకాలను సూచిస్తుంది: అపామ్ బాలిక్ ఆధారంగా మార్టబాక్ మానిస్, మార్టబాక్ తెలూర్, ఇది ముర్బాక్‌ను దగ్గరగా పోలి ఉంటుంది, గుడ్డు, మాంసం, స్కాలియన్‌లను కలిగి ఉంటుంది.[7] మార్టబాక్ మానిస్ సన్నని రూపాంతరం మార్టబాక్ టిపిస్ కెరింగ్.[8]

చరిత్ర

[మార్చు]

13వ శతాబ్దపు అబ్బాసిద్ రచయిత ముహమ్మద్ బిన్ హసన్ అల్-బగ్దాదీ తన 'కితాబ్ అల్-తబీఖ్' అనే పుస్తకంలో ముత్బఖ్ مطبق కోసం రెండు వంటకాలను రాశారు , అవి రెండు పొరల రొట్టెతో తయారు చేయబడి, తీపి పూరకాన్ని చుట్టి ఉండే వంటకాన్ని వివరించాయి.[9]

అరబిక్ భాషలో ముతబ్బక్ అనే పదానికి "ముడుచుకున్నది" అని అర్థం. ఇది ముర్తబాక్ యెమెన్ నుండి ఉద్భవించి ఉండవచ్చని సూచిస్తుంది, ఇక్కడ భారతీయ వ్యాపారుల ద్వారా గణనీయమైన భారతీయ జనాభా ఉంది, ఇది తిరిగి వారి స్వదేశాలకు వ్యాపించింది.[4] ఆ తర్వాత తమిళ ముస్లిం వ్యాపారులు ముర్తాబక్‌ను ఆగ్నేయాసియాకు తీసుకువచ్చారు.[3][10] 17వ శతాబ్దపు ఒట్టోమన్ యాత్రికుడు ఎవ్లియా చెలెబి, అనటోలియా, ఈజిప్టులో తయారుచేసే మసాలా ముతబ్బక్ గురించి వివరించాడు, ఇది తందూర్‌లో వండిన పలుచని పిండితో చేసిన ఒక రకమైన పేస్ట్రీ , ఆహార చరిత్రకారిణి ప్రిస్సిల్లా మేరీ ఇషిన్ ఈ వంటకాన్ని గోజ్లెమేతో పోల్చారు.[11] ముత్తబాక్ మరొక రూపాన్ని 1860లో జెరూసలేం పాత నగరంలో మహమ్మద్ జలతీమో అనే ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్య మాజీ సైనికుడు సృష్టించాడు. అతను తయారుచేసినది కాగితంలా పలుచగా మడిచిన ఫిలో పిండి, దానిలో స్థానిక తెల్ల జున్ను నింపి తయారుచేసేవారు; యుఫ్కా షీట్లను పొరలుగా పేర్చడం నుండి దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది . బహుళ-పొరల పిండి మిఠాయిలను తయారుచేసే కళ యొక్క ఖచ్చితమైన మూలంపై చర్చ జరుగుతోంది, కొందరు దీని మూలాన్ని మధ్య ఆసియాకు ఆపాదిస్తున్నారు.[12][13][14][15] మార్తాబక్ విస్తృతంగా లభించే దేశాలలో, ఇది చాలా సాధారణం, ఇది రోజువారీ వంటకంగా మారింది. ఈ వంటకం ఇంట్లోనే కాకుండా, సాంప్రదాయ వంటకాలలో ప్రత్యేకత కలిగిన చవకైన ఆహార సేవ మెనూలలో తరచుగా కనిపిస్తుంది, అందుకే ఇది వీధి ఆహారంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. కొన్నిసార్లు మార్తబాక్-ముఖ్యంగా తీపి-ఇప్పటికే పూర్తయిన రూపంలో ఉన్న దుకాణాలలో అమ్మకానికి వెళ్తాయి.[16]

వేరియంట్లు

[మార్చు]

రుచికరమైన

[మార్చు]

ఆగ్నేయాసియా

[మార్చు]

మార్తాబక్‌లో చాలా రకాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, బ్రూనైలో, చాలా మార్తాబక్‌లు సాధారణంగా లోపల కూరను నింపకుండా, భారతీయ పరాఠా మాదిరిగా కేవలం పిండితో (దీనిని మార్తాబక్ కోసాంగ్ అంటారు) మాత్రమే తయారు చేస్తారు . మార్తాబక్ కోసాంగ్ అనేది రొట్టె లాంటి పిండితో తయారు చేయబడుతుంది, దీనిని పాన్‌కేక్ లేదా ఇతర మార్తాబక్‌ల మాదిరిగానే పిసికి, గాలిలోకి ఎగరేస్తూ తయారు చేస్తారు, దీనిని వేడివేడిగా తీపి కూర సాస్‌తో వడ్డిస్తారు. సింగపూర్, మలేషియాలో (దీనిని ముర్తాబక్ అని పిలుస్తారు), ముర్తాబక్‌లను సాధారణంగా మసాలా దినుసులు కలిపిన గొడ్డు మాంసం, చికెన్ లేదా మటన్‌తో నింపి, కూర సాస్, తీపి ఊరవేసిన ఉల్లిపాయలు లేదా కెచప్‌లో ఊరవేసిన దోసకాయతో వడ్డిస్తారు.[17] మలేషియా, సింగపూర్‌లలో మరొక రకం ముర్తాబక్ చీజ్, దీనిలో అదనపు పూరకంగా మొజారెల్లా చీజ్‌ను ఉపయోగిస్తారు. చాలా మలేషియన్ ముర్తాబక్‌ల కంటే జోహోరియన్ (మలేషియా), సింగపూర్ ముర్తాబక్‌లలో ఎక్కువ కీమా మాంసాన్ని ఉపయోగిస్తారు.  

ఇండోనేషియా గుడ్డు మార్తబాక్ యొక్క సాధారణ పదార్థాలు, పిండితో పాటు, రుచికోసం వేయించిన మాంసం (గొడ్డు మాంసం, చికెన్ లేదా మటన్ ముక్కలు చేసిన ఆకుపచ్చ ఉల్లిపాయలు, కొన్ని మూలికలు (ఐచ్ఛికంగా కొట్టిన బాతు గుడ్లు, ఉప్పు, బంగాళాదుంపలు).[18] కొంతమంది వీధి వ్యాపారులు గ్రౌండ్ గొడ్డు మాంసాన్ని కూర మసాలా దినుసులతో కలుపుతారు. ఇండోనేషియాలో, ఉప్పు, వెల్లుల్లి, అల్లం, జీలకర్ర, కొత్తిమీర, పసుపు, కొద్దిగా ఉప్పు కొన్నిసార్లు కొద్దిగా మోనోసోడియం గ్లూటామేట్ వంటి మసాలా దినుసులు, రుచికి తగినంత పిండి మాంసం తయారు చేయడానికి ఉపయోగించబడతాయి. అన్ని మసాలా దినుసులు వేయించి లేదా ముక్కలుగా చేసి, పూర్తిగా ఉడికించాలి. కొంతమంది మార్టబాక్ తయారీదారులు తమ మార్టబాక్ను ప్రత్యేకంగా చేయడానికి అదనపు పదార్థాలు, ఇతర రకాలను జోడిస్తారు, కానీ అవన్నీ ఒకే ప్రధాన పిండిని పంచుకుంటాయి. మార్తబాక్ను వేయించడానికి, చెఫ్ చాలా పెద్ద చదునైన వేయించడానికి పాన్ లేదా ఇనుప గ్రిడ్ ఉపయోగిస్తాడు. సాధారణంగా వారు వేయించడానికి కూరగాయల నూనెను ఉపయోగిస్తారు, కానీ నెయ్యి లేదా వెన్నను కూడా ఉపయోగించడం అసాధారణం కాదు.[19]

వడ్డించే ముందు, మార్తబాక్ను సాధారణంగా భాగాలుగా కట్ చేస్తారు. కొన్నిసార్లు దీనిని తీపి, ఉప్పు సోయా సాస్, మిరియాలతో తింటారు. ఇండోనేషియా, మలేషియాలో మార్తబాక్రు చికరమైన వెర్షన్లను సాధారణంగా అకార్ లేదా ఊరవేసిన మసాలా దినుసులతో వడ్డిస్తారు, ఇందులో ముక్కలు చేసిన దోసకాయ, ముక్కలు చేసిన క్యారెట్, ఉల్లిపాయలు, తియ్యటి వెనిగర్లో ముక్కలు చేసిన మిరపకాయలు ఉంటాయి, అయితే సింగపూర్లో, మసాలా దినుసిలో టమోటా కెచప్లో ముక్కలు చేసిన టమోటాలు ఉంటాయి. మలేషియా, సింగపూర్, సుమత్రా కొన్ని ప్రాంతాలలో, మార్తబాక్ను కరి (కరి) గ్రేవీతో వడ్డిస్తారు. పాలెంబాంగ్లో, మార్తబాక్ యొక్క మరొక రకం గుడ్డు-మార్తబాక్క్ (వేయించడానికి ముందు చదునైన పిండిలో పడే గుడ్లు) కూరలో వడ్డిస్తారు (సాధారణంగా గొడ్డు మాంసం కూరలో బంగాళాదుంపలను ముక్కలుగా చేసి, మార్తబక్ హాజీ అబ్దుల్ రోజాక్ అని పిలువబడే తీపి-పుల్లని సోయా సాస్లో మిరపకాయలతో అగ్రస్థానంలో ఉంటుంది, లేదా సాధారణంగా మార్తబక్స్ హార్ అని పిలుస్తారు, దీనిని భారతీయ ఇండోనేషియన్ హాజీ అబ్దుల్ రోజాక్క్ ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చాడు. పడాంగ్, పశ్చిమ సుమత్రా నుండి మార్తబాక్ కుబాంగ్ అని పిలువబడే ఒక ప్రసిద్ధ మార్తబాక్క్ వేరియంట్ కూడా ఉంది, దీనిని తేలికపాటి కూరతో ముంచిన సాస్గా వడ్డిస్తారు.[4]

మరో రకమైన మార్టబాక్, ముఖ్యంగా మలేషియా, సుమత్రాలో (జాంబి, పాలెంబాంగ్, లాంపుంగ్లా వంటి వాటిలో) మార్టబాక్ కెంటాంగ్ (బంగాళాదుంపతో నిండిన మార్టబాక్) అని పిలుస్తారు.[20] ఇది సాధారణంగా ఇతర మార్టబాక్ మాదిరిగానే పిండిని ఉపయోగిస్తుంది, కానీ దీనిని ముక్కలు చేసిన బంగాళాదుంపలు, కొట్టిన గుడ్లు, తరిగిన ఆకుపచ్చ ఉల్లిపాయలు, గుడ్డు, గ్రౌండ్ గొడ్డు మాంసానికి బదులుగా మసాలా దినుసులతో నింపుతారు. దీనిని వేడి తీపి-పుల్లని సోయా సాస్ లేదా కరివేపాకు సాస్ లో ముంచి తింటారు. [21]

మార్తాబక్‌లో అనేక రకాలు ఉన్నాయి, ముఖ్యంగా ఇండోనేషియాలో, ఈ వంటకాన్ని వినూత్నంగా చేయడానికి వివిధ రకాల కొత్త టాపింగ్‌లను జోడిస్తున్నారు. మాంసానికి ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగించే టాపింగ్‌లలో నల్ల మిరియాల సాస్‌తో కూడిన కీమా, స్పైసీ ట్యూనా, తురిమిన బీఫ్ రెండాంగ్ , గ్రిల్డ్ సాల్మన్, ఇన్‌స్టంట్ నూడుల్స్ ఉన్నాయి.[22] సాధారణంగా ఉపయోగించే ప్రసిద్ధ ఇన్‌స్టంట్ నూడుల్ టాపింగ్‌లు ఇండోమీ, సామ్‌యాంగ్ స్పైసీ నూడుల్స్.[23] వేయించిన మార్తాబక్ బయట మోజారెల్లా చీజ్‌ను చల్లి, కరిగేలా చేయడానికి టార్చ్‌తో కాల్చుతారు.

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Hoogervorst, Tom (Dec 2018). "Sailors, Tailors, Cooks, and Crooks: On Loanwords and Neglected Lives in Indian Ocean Ports". Itinerario. Research Institute for History, Leiden University. 42 (3): 530-2. doi: 10.1017/S0165115318000645
  2. ↑ Groundwater, Ben (10 December 2023). "The reason why billions of people enjoy this versatile and delicious dish". SMH Traveller (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 14 May 2026.
  3. 1 2 3 Lonely Planet Food (2012). The World's Best Street Food: Where to Find it & How to Make it. Lonely Planet. p. 108. ISBN 9781743216644.
  4. 1 2 3 Heinz Von Holzen (2014). A New Approach to Indonesian Cooking. Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd. p. 129. ISBN 9789814634953.
  5. ↑ Vivienne Kruger (2014). Balinese Food: The Traditional Cuisine & Food Culture of Bali. Tuttle Publishing. ISBN 9781462914234.
  6. ↑ Tahira. "Make Delicous Memories". Asaan Recipes. Retrieved 2020-10-29.
  7. ↑ "Resep dan cara membuat martabak telur sederhana". merdeka.com. 2017-11-01. Retrieved 2021-06-30.
  8. ↑ Media, Kompas Cyber (2021-02-08). "Resep Martabak Manis Tipis Kering, Jajanan Jadul Mirip Crepes". KOMPAS.com (in ఇండోనేషియన్). Retrieved 2022-01-14.
  9. ↑ Arberry, Arthur John (2001). Medieval Arab Cookery (in ఇంగ్లీష్). Prospect Books. ISBN 978-0-907325-91-8. Retrieved 20 September 2025.
  10. ↑ Groundwater, Ben (10 December 2023). "The reason why billions of people enjoy this versatile and delicious dish". SMH Traveller (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 14 May 2026.
  11. ↑ Priscilla Mary Işın [in టర్కిష్] (2010). Osmanlı Mutfak Sözlüğü [Ottoman Culinary Dictionary] (in టర్కిష్). KiTAP YAYINEVI. p. 269. Retrieved 3 May 2026.
  12. ↑ "ZalatimoBrothers".
  13. ↑ Vered, Ronit. "The Vanishing of a Legendary Palestinian Pastry". Haaretz. Archived from the original on 7 July 2022. Retrieved 15 April 2025.
  14. ↑ "Zalatimo Sweets "the Original" Celebrates 160 Years of Burgundy Wrapped Tasty Sweets". Ammon News (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 15 April 2025. Ammon News
  15. ↑ Tully, Shawn (19 Jul 2019). "How an Old School Jordanian Sweets Maker Made it to Walmart". Fortune (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 4 June 2025.
  16. ↑ Dean, John (2007). Rahasia Sukses Usaha Kecil dan Menenggah (UKM) Martabak Manis (in ఇండోనేషియన్). Jakarta: Gramedia Pustaka Utama. ISBN 978-979-222748-2.
  17. ↑ Rowley, David (2011). Erections in the Far East. Pneuma Springs Publishing. p. 20. ISBN 978-1907-72831-0.
  18. ↑ Jacob-Ashkenazi, Jeanne; Ashkenazi PhD, Michael (2014). The World Cookbook: The Greatest Recipes from Around the Globe (Revised ed.). ABC-CLIO. p. 831. ISBN 978-1-6106-9469-8.
  19. ↑ Kraig, Bruce; Taylor Sen PhD, Colleen (2013). Street Food Around the World: An Encyclopedia of Food and Culture. ABC-CLIO. p. 186. ISBN 978-1598-84955-4.
  20. ↑ Hasan, Chef Azian (11 October 2016). Recipes When You're Broke (in మలయ్). PTS Publishing House Sdn. Bhd. ISBN 9789674119089.
  21. ↑ Musa, Norman. Malaysian Food: a collection of my favourite recipes and the inspiration behind them. Ning Limited. ISBN 978-0-9563-7723-4.
  22. ↑ "5 Martabak Telur dengan Topping Unik yang Bikin Nagih". Qraved Journal.
  23. ↑ Safira, Maya. "Martabak Yuk: Di Sini Ada Martabak Indomie Goreng dan Black Forest yang Unik". detikfood (in ఇండోనేషియన్). Retrieved 2021-07-01.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ముర్తాబక్&oldid=4900791" నుండి వెలికితీశారు