ముర్రయా
| ముర్రయా | |
|---|---|
| |
| Murraya paniculata | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | |
| (unranked): | |
| (unranked): | |
| (unranked): | |
| Order: | |
| Family: | |
| Subfamily: | |
| Tribe: | |
| Genus: | ముర్రయా |
| జాతులు | |
|
See text | |
ముర్రయా (Murraya) పుష్పించే మొక్కలలో రూటేసి కుటుంబానికి చెందిన ప్రజాతి. మనకు సుపరిచయమైన కరివేపాకు చెట్టు ఈ ప్రజాతికి చెందినది.
వివరణ
[మార్చు]Murraya జాతికి చెందిన మొక్కలు చిన్న పొదలు లేదా చెట్లు. ఇవి పిన్నేట్ అమరించబడిన ఆకులను కలిగి ఉంటాయి. ఆకులు ఒకటి తర్వాత ఒకటి ఉంటాయి, సాధారణంగా చిన్న గ్రంథులు (glands) కలిగి, సువాసనతో, మరియు పలుచని ముడతలతో ఉన్నట్టు కనిపిస్తాయి. ఆకుల పత్రకాలు (leaflets) వివిధ ఆకారాల్లో ఉంటాయి; వాటి అంచులు సూటిగా లేదా చిన్న పళ్లులా ఉంటాయి.[1]
పువ్వుల సమూహం పానికిల్, సైమ్, లేదా చిన్న రేసీమ్ రూపంలో, కొమ్మల చివరల్లో లేదా ఆకుల మూలం వద్ద (leaf axils) ఏర్పడుతుంది. కొన్ని పువ్వులు ఒంటరిగా కూడా పెరుగుతాయి. పువ్వులకు మంచి సువాసన ఉంటుంది. ఇవి 4 లేదా 5 రక్షకపత్రాలు (sepals), తెల్లని ఆకర్షకపత్రాలు (petals), మరియు 10 వరకు నేరుగా ఉండే కేసరాలను (stamens) కలిగి ఉంటాయి.
పండు రసభరితమైన బెర్రీ (berry) రూపంలో ఉంటుంది. దీనిలో గుజ్జు (pulp) ఉంటుంది కానీ కొన్ని ఇతర జాతుల్లో ఉన్నట్లుగా రసం నిల్వ చేసే చిన్న సంచులు (juice vesicles) ఉండవు. పండ్లు సుమారు 1.3 సెం.మీ. పొడవు ఉండి, నారింజ రంగు, ఎర్ర రంగు, లేదా నలుపు రంగులో కనిపిస్తాయి.
వర్గీకరణ
[మార్చు]Murraya అనే వృక్ష ప్రజాతిని మొదట 1771 లో కార్ల్ లిన్నేయస్ "Mantissa Plantarum Altera" లో, జోహాన్ గెర్హార్డ్ కొనిగ్ (Johann Gerhard König) అందించిన (కానీ ప్రచురించని) వివరణల ఆధారంగా అధికారికంగా వివరించారు.[2][3] ఈ ప్రజాతి పేరు 18వ శతాబ్దానికి చెందిన జర్మన్–స్వీడిష్ హెర్బల్ వైద్యుడు జోహాన్ ఆండ్రియాస్ ముర్రే (Johan Andreas Murray) గౌరవార్థం పెట్టబడింది; ఆయన లిన్నేయస్ శిష్యుడు.
1986 లో, పాల్ పి.-హెచ్. బట్ మరియు ఇతర పరిశోధకులు రసాయన ఆధారాలపై Murraya జాతిలోని కొన్ని జాతులను M. sect. Bergera అనే విభాగంగా వేరు చేశారు. పుప్పొడి ఆకృతి (pollen morphology) మరియు అనేక జన్యు అధ్యయనాల ద్వారా, విస్తృతంగా నిర్వచించినప్పుడు Murraya జాతి monophyletic కాదని వెల్లడించింది. అందువల్ల M. sect. Bergera ను ప్రత్యేకమైన Bergera అనే జాతిగా చూడటానికి విస్తృతమైన మద్దతు లభించింది.
కొన్ని జాతులు
[మార్చు]- Murraya alata Drake
- Murraya koenigii (L.) Sprengel (కరివేపాకు)
- Murraya ovatifoliolata (Engl.) Domin
- Murraya paniculata (L.) Jack (Orange Jessamine)
- Murraya stenocarpa (Drake) Swingle
ఉపయోగాలు
[మార్చు]Murraya ప్రజాతి మొక్కలను ఉద్యాన అలంకరణ (landscaping) లో ఉపయోగిస్తారు. కొన్ని జాతులను citrus rootstock లపై గ్రాఫ్టింగ్ చేసి పెంచవచ్చు.
ఈ మొక్కలలోని వేర్వేరు భాగాలను పారంపరిక వైద్య విధానాల్లో కూడా ఉపయోగిస్తారు. వీటిని జ్వరం, నొప్పి, మరియు అతిసారం (dysentery) వంటి సమస్యలకు వాడేవారు. M. paniculata ను ప్రసవం ప్రారంభం కావడానికి సహాయపడేందుకు ఉపయోగించిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. క్యూబాలో ఈ మొక్కను నొప్పి కలిగించే వాపు సమస్యలకు వాడతారు.
మయన్మార్ (బర్మా)లో, Murraya ప్రజాతి మొక్కలను తనకా అనే అందాల పేస్ట్ తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. దీన్ని సాధారణంగా ముఖంపై రాసుకుంటారు.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Murraya. FloraBase. Western Australian Herbarium.
- ↑ "Murraya". APNI. Retrieved 28 July 2020.[permanent dead link]
- ↑ von Linné, Carl (1771). Mantissa Plantarum Altera. Holmiæ: Impensis Direct. Laurentii Salvii. pp. 554–555. Retrieved 28 July 2020.