మూకాంబిక

మూకాంబిక
కొల్లూరు మూకాంబిక అమ్మవారి చిత్రపటం
అనుబంధం	సరస్వతి, లక్ష్మి, పార్వతి
పండుగలు	నవరాత్రి

మూకాంబిక (సంస్కృతం: मूकाम्बिका; తమిళం: மூகாம்பிகை, కన్నడ: ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ, తుళు: ಅಪ್ಪೆ ಮೂಕಂಬಿಕೆ, తెలుగు: మూకాంబికా, మలయాళం: മൂകാംബിക), హిందూ మతంలో అత్యున్నత దేవత అయిన ఆది పరాశక్తి రూపం, హిందూ దేవత. సృజనాత్మకత, చాతుర్యాన్ని సూచించే దైవిక స్త్రీ శక్తి అయిన శక్తి రూపంగా ఆమెను పరిగణిస్తారు. ఆమెను కర్ణాటక, కేరళ, తమిళనాడు రాష్ట్రాలలో విస్తృతంగా పూజిస్తారు. ఆమె అత్యంత ముఖ్యమైన నివాసం తీరప్రాంత కర్ణాటకలోని ఉడిపి జిల్లా కుందాపుర సమీపంలోని కొల్లూరు గ్రామంలో ఉన్న కొల్లూరు మూకాంబిక దేవాలయం.

పురాణ కథకొల్లూ

ఒకప్పుడు కౌమాసురుడు అనే అసురుడు అజేయంగా మారడానికి తపస్సు ద్వారా శివుడిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు. అతను గతంలో ఒక స్త్రీ చేతిలో మాత్రమే చంపబడేలా వరం పొందాడు, కానీ మహిషాసురుడి మరణంతో కౌమాసురుడు భయపడ్డాడు. దీన్ని నిరోధించడానికి దేవతల కోరిక మేరకు సరస్వతీ దేవి అతని మాటను అడ్డుకుంది, దీని వలన అతను శివుడిని వరం అడగలేకపోయాడు. దీనితో కౌమాసురుడు (ఇప్పుడు మూకాసురుడు అని పిలవబడ్డాడు, మూగ అంటే మాటలు రాకపోవడం) తీవ్ర ఆగ్రహానికి గురయ్యాడు. అతను ఇంద్రుడిని ఓడించి అతని రాజ్యాన్ని ఆక్రమించి, ముల్లోకాలను గందరగోళానికి గురిచేశాడు. విశ్వ సమతుల్యతను పునరుద్ధరించడానికి త్రిమూర్తులు (బ్రహ్మ, విష్ణువు, శివుడు) అసురుడిని ఓడించడానికి ఒక రూపాన్ని సృష్టించమని తమ భార్యలైన త్రిదేవిలను (సరస్వతి, లక్ష్మి, పార్వతి) కోరారు. వారి ఉమ్మడి శక్తులు ఒక దేవతగా రూపాంతరం చెందాయి, ఆమె సింహంపై స్వారీ చేసి మూకాసురుడిని సంహరించి, మూకాంబిక అనే పేరు పొందింది.

ఆరాధన

ప్రసిద్ధ సంప్రదాయం ప్రకారం మూకాంబిక కౌమాసురుడిని సంహరించిన కాలంలో కొల్లూరుకు చెందిన ఒక రుషి త్రిమూర్తులు, త్రిదేవిల కోసం తపస్సు చేసి, తాను తపస్సు చేసిన ప్రదేశంలో ఈ దేవతలందరి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించాలని కోరాడు. వారు ఈ కోరికను మన్నించి మధ్యలో ఒక స్వర్ణ రేఖతో విభజించబడిన లింగంగా మారారు, తద్వారా ఒక వైపు త్రిమూర్తులను, మరొక వైపు త్రిదేవిలను సూచిస్తుంది. కాలక్రమేణా ఆది శంకరుడు మూకాంబికను పోలి ఉన్న ఒక విగ్రహాన్ని కనుగొని, దానిని లింగం వెనుక ప్రతిష్టించి కర్ణాటకలోని కొల్లూరులో మూకాంబిక దేవాలయ గర్భగుడిని నిర్మించినట్లు భావిస్తారు. ఈ దేవతను ఉదయం సరస్వతిగా, మధ్యాహ్నం లక్ష్మిగా, సాయంత్రం పార్వతిగా ఆరాధిస్తారు.

మూకాంబిక, ఆది శంకరులతో ముడిపడి ఉన్న మరొక ప్రసిద్ధ పురాణం ప్రకారం ఆది శంకరుడు కేరళలో సరస్వతీ దేవికి ఒక ఆలయాన్ని నిర్మించాలనుకుని, దేవతను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి తపస్సు చేశాడు. ఆది శంకరుడు తన వెనక్కి తిరిగి చూడకుండా కేరళకు తీసుకెళ్లాలనే షరతుతో సరస్వతి అతని అభ్యర్థనకు అంగీకరించింది. అతను ఈ షరతుకు అంగీకరించాడు కానీ కొంత సమయానికి దేవత పాదాలకు ఉన్న గజ్జెల చప్పుడు వినిపించడం లేదని గ్రహించి, ఆసక్తితో వెనక్కి తిరిగి చూశాడు. అతను షరతును ఉల్లంఘించినందున అతను వెనక్కి తిరిగిన ప్రదేశంలోనే (కొల్లూరు) సరస్వతి ఉండిపోయింది. కానీ ఆది శంకరుడు ఆమె కోసం కఠిన తపస్సు చేసినందున దేవత కేరళలోని చోటానిక్కర దేవాలయం, మూకాంబిక దేవాలయం రెండింటిలోనూ భాగం కావడానికి అంగీకరించింది. అందువల్ల మూకాంబిక దేవాలయం తలుపులు తెరిచిన వెంటనే చోటానిక్కర దేవాలయం తలుపులు తెరుస్తారు. మూకాంబికా దేవిని ఆరాధించడానికి ఉపయోగించే ప్రధాన మంత్రం ఇంద్రుడు రచించిన మహాలక్ష్మి అష్టకం స్తోత్రం.

ఇవి కూడా చూడండి

• కమల
• ఈశ్వరి
• జగన్మాత