మూత్ర నాళ సంక్రమణం

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
Urinary tract infection
Classification and external resources
Pyuria.JPG
Multiple white cells seen in the urine of a person with a urinary tract infection via microscopy
ICD-10 N39.0
ICD-9 599.0
DiseasesDB 13657
MedlinePlus 000521
eMedicine emerg/625 emerg/626
MeSH D014552

మూత్ర నాళ సంక్రమణం (యుటిఐ) అనేది ఒక బ్యాక్టీరియల్ సంక్రమణం ఇది మూత్ర నాళము యొక్క భాగమును ప్రభావితము చేస్తుంది. ఇది దిగువ మూత్ర నాళమును ప్రభావితము చేసినప్పుడు ఇది సరళమైన సిస్టిటిస్ గా పిలవబడుతుంది (ఒక మూత్రాశయ సంక్రమణం) మరియు ఇది ఎగువ మూత్ర నాళమును ప్రభావితము చేసినప్పుడు ఇది పైలోనెఫ్రైటిస్ గా పిలవబడుతుంది (ఒక మూత్రపిండ సంక్రమణం). దిగువ మూత్ర నాళము నుంచి లక్షణాలు నొప్పితో కూడిన మూత్రవిసర్జన మరియు తరుచు మూత్రవిసర్జన గాని లేదా మూత్రవిసర్జన కోసం వాంఛ (లేదా రెండు) కలిగి ఉన్నాయి, అదే సమయంలో పైలోనెఫ్రైటిస్ యొక్క లక్షణాలు జ్వరము మరియు డొక్క నొప్పి దిగువ యుటిఐ యొక్క లక్షణాలకు అదనంగా కలిగి ఉన్నాయి. పెద్దవారు మరియు యుక్త వయస్కులలో, లక్షణాలు అస్పస్టంగా మరియు అనిర్దిష్టంగా ఉండవచ్చు. రెండు రకాల యొక్క ప్రధాన ఆకస్మిక ఏజెంటు ఎస్చెరిఛియ కోలి, అయినప్పటికి ఇతర బ్యాక్టీరియా, వైరస్లు లేదా ఫంగై అరుదుగా కారణము కావచ్చు.

పురుషులలో కంటే స్త్రీలలో చాలా సాధారణంగా మూత్ర నాళ సంక్రమణలు సంభవిస్తాయి, స్త్రీలలో సగం మంది వారి జీవితాలలో ఏదో ఒక సమయంలో కనీసం ఒక సంక్రమణం కలిగి ఉంటారు. మళ్ళీ మళ్ళీ సంభవించడాలు సాధారణం. ప్రమాద కారకాలు స్త్రీ శరీర నిర్మాణము, లైంగిక సంపర్కము మరియు కుటుంబ చరిత్ర కలగి ఉన్నాయి. పైలోనెఫ్రైటిస్, ఒకవేళ అది సంభవిస్తే, సాధారణంగా తిత్తి సంక్రమణం వస్తుంది కాని రక్తంతో పుట్టిన సంక్రమణం నుంచి కూడా సంభవించవచ్చు. యుక్తవయస్సు ఆరోగ్యమైన స్త్రీలలో రోగనిర్ధారణ కేవలం లక్షణాలపై ఆధారపడవచ్చు. అనిర్దిష్ట లక్షణాలు గల వారిలో, రోగనిర్ధారణ కష్టంగా ఉండవచ్చు ఎందుకంటే అక్కడ సంక్రమణం లేకుండానే బ్యాక్టీరియా ఉండవచ్చు. క్లిష్టమైన కేసులలో లేదా ఒకవేళ చికిత్స విఫలమైతే, ఒక మూత్ర సంవర్ధనము ఉపయోగకరం కావచ్చు. తరుచు సంక్రమణలు గల వారిలో, తక్కువ మోతాదు యాంటిబయోటిక్లు ముందు జాగ్రత్త చర్యగా తీసుకోబడవచ్చు.

క్లిష్టముకాని కేసులలో, మూత్ర నాళ సంక్రమణలు స్వల్ప కాలిక యాంటిబయోటిక్స్‌‌‌‌‌‌తో సులువుగా చికిత్స చేయబడతాయి, అయినప్పటికి ఈ పరిస్థితికి చికిత్స చేసేందుకు ఉపయోగించబడే చాలా యాంటిబయోటిక్స్‌‌‌‌‌కునిరోధక శక్తి పెరుగుతూ ఉన్నది. క్లిష్టమైన కేసులలో, దీర్ఘకాలిక లేదా ఇంట్రావీనస్ యాంటిబయోటిక్స్ అవసరం కావచ్చు, మరియు ఒకవేళ లక్షణాలు రెండు లేదా మూడు రోజులలో మెరుగు కాకుంటే, తదుపరి రోగనిర్ధారణ పరీక్ష అవసరం ఉంటుంది. స్త్రీలలో, బ్యాక్టీరియల్ సంక్రమణం యొక్క అత్యంత సాధారణ రకం మూత్ర నాళ సంక్రమణలు ఈ మూత్ర నాళ సంక్రమణలు వార్షికంగా 10% పెరుగుతున్నవి.

చిహ్నాలు మరియు లక్షణాలు[మార్చు]

మూత్రం చీమును కలిగి ఉండవచ్చు (పైయురియ గా పిలవబడే ఒక పరిస్థితి) మూత్ర నాళ సంక్రమణం కారణంగాసెప్సిస్ గల వ్యక్తిలో చూడబడినట్లుగా.

దిగువ మూత్ర నాళ సంక్రమణం కూడా తిత్తి సంక్రమణం లాగా ఉదహరించబడుతుంది. అత్యంత సాధారణ లక్షణాలు మూత్రవిసర్జనతో మంట మరియు తరుచుగా మూత్రవిసర్జన చేయవలసి రావడం (లేదా మూత్రవిసర్జన చేయాలని కోరిక) యోని విసర్జన లోపంతో మరియు గుర్తించదగు నొప్పి.[1] ఈ లక్షణాలు స్వల్పం నుండి తీవ్రము వరకు ఉండవచ్చు[2] మరియు ఆరోగ్యమైన స్త్రీలలో సగటున ఆరు రోజులు  ఉంటాయి.[3] ప్యూబిక్ ఎముక పైన లేదా దిగువ వెన్ను లో కొంత నొప్పి ఉండవచ్చు. ఎగువ మూత్ర నాళ సంక్రమణం, లేదాపైలోనెఫ్రైటిస్ అనుభవిస్తున్న వ్యక్తులు, దిగువ మూత్ర నాళ సంక్రమణల యొక్క శాస్త్రీయ లక్షణాలకు అదనంగా డొక్క నొప్పి, జ్వరము, లేదా వికారము మరియు వాంతి అనుభవించవచ్చు.[2] అరుదుగా మూత్రము రక్తముగా కనిపించవచ్చు[4] లేదా కనిపించే మూత్రవిసర్జన దోషము కలిగి ఉంటుంది (మూత్రములో చీము).[5]

పిల్లలలో[మార్చు]

పసి పిల్లలలో, మూత్ర నాళ సంక్రమణం (యుటిఐ) యొక్క ఏకైక లక్షణం జ్వరము కావచ్చు. మరిన్ని స్పష్టమైన లక్షణాల యొక్క లోపం కారణంగా, రెండు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ ఉన్న ఆడవారు లేదా సంవత్సరం కంటే తక్కువ ఉన్న సుంతి చేయబడని మగవారు జ్వరము కనబరచినప్పుడు, చాలా వైద్య సంఘాలచే మూత్రము యొక్క సంవర్ధనము సిఫారసు చేయబడింది. శిశువులు అధ్వాన్నంగా పోషణ పొందవచ్చు, వాంతికి చేసుకోవచ్చు, ఎక్కువగా నిద్రపోవచ్చు, లేదా కామెర్లు చిహ్నాలను చూపవచ్చు. పెద్ద పిల్లలలో, కొత్త ప్రారంభ మూత్రమును ఆపుకొనలేకపోవడము (తిత్తి నియంత్రణ లోపము) సంభవించవచ్చు.[6]

పెద్దవారిలో[మార్చు]

వృద్ధుల లో మూత్ర నాళ లక్షణాలు తరుచు లోపిస్తాయి.[7] ఆపుకొనలేక పోవడముతో సమర్పణలు అనిర్దిష్టం కావచ్చు, మానసిక స్థితిలో మార్పు, లేదా ఆకలిలేమి ఒకే ఒక లక్షణాలుగా.[2] అదే సమయంలో ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రొవైడర్‌కు కొంత మంది ప్రదర్శిస్తారు సెప్సిస్ తో, రక్తము యొక్క సంక్రమణం, మొదటి లక్షణాలుగా.[4] చాలా మంది వృద్ధులలో ఆపుకొనలేకపోవడము లేదా మతిభ్రంశము ముందుగానే ఉన్నదనే వాస్తవముచే రోగనిర్ధారణ క్లిష్టము కావచ్చు.[7]

కారణము[మార్చు]

ఇ. కోలి అనేది మూత్ర నాళ సంక్రమణల యొక్క 80–85% కారణము, స్టాఫిలోకాక్కస్ సాప్రోఫైటికస్ అనేది 5–10% లో కారణము.[1] అవి అరుదుగా వైరల్ లేదా ఫంగల్సంక్రమణల వల్ల కావచ్చు.[8] ఇతర బ్యాక్టీరియల్ కారణాలు: క్లెబ్సిఎల్లా, ప్రోటియస్, సూడోమోనాస్, మరియు ఎంటెరోబ్యాక్టర్ కలిగి ఉన్నాయి. ఇవి అసాధారణము మరియు మూత్ర వ్యవస్థ లేదా మూత్ర క్యాథటెరైజేషన్ యొక్క అసామాన్యతలకు విలక్షణంగా సంబంధించినవి.[4] స్టాఫిలోకాక్కస్ ఆరియస్ వల్ల మూత్ర నాళ సంక్రమణలు రక్తముతో పుట్టే సంక్రమణలకు అనుషంగికంగా విలక్షణంగా సంభవిస్తాయి.[2]

సంపర్కము[మార్చు]

లైంగికంగా చురుకైన యుక్త వయస్సు స్త్రీలలో, తిత్తి సంక్రమణల యొక్క 75–90% లో లైంగిక కార్యకలాపము కారణము, సంపర్కము యొక్క తరుచుదనమునకు సంబంధించిన సంక్రమణము యొక్క ప్రమాదముతో.[1] త్వరిత వివాహ కాలంలో తరుచు యుటిఐల యొక్క ఈ తత్వమునకు "హనీమూన్ సిస్టిటిస్" వర్తింపచేయబడినది. మెనోపాజ్-తర్వాతస్త్రీలలో, యుటిఐ అభివృద్ధి చెందే ప్రమాదమును లైంగిక కార్యకలాపము ప్రభావితము చేయదు. స్పెర్మిసైడ్ ఉపయోగము, లైంగిక తరుచుదనము యొక్క స్వతంత్రత, యుటిఐల యొక్క ప్రమాదమును పెంచుతాయి.[1]

పురుషులకంటే స్త్రీలు యుటిఐలకు ఎక్కువగా గురి అవుతారు ఎందుకంటే, ఆడవారిలో, మూత్రమార్గము చాలా చిన్నగా ఉంటుంది మరియు మలద్వారము నకు దగ్గరగా ఉంటుంది.[9] మెనోపాజ్ తో స్త్రీల ఈస్ట్రోజన్ స్థాయిలు తగ్గినందున, రక్షణనిచ్చే యోని ఫ్లోరా యొక్క లోపము కారణంగా మూత్ర నాళ సంక్రమణల యొక్క ఆమె ప్రమాదము పెరుగుతుంది.[9]

మూత్ర క్యాథెటర్స్[మార్చు]

మూత్ర క్యాథెటెరైజేషన్ మూత్ర నాళ సంక్రమణల కోసం ప్రమాదమును పెంచుతుంది. బ్యాక్టెరియురియ (మూత్రంలో బ్యాక్టీరియా) యొక్క ప్రమాదము రోజుకు మూడు నుంచి ఆరు శాతం మధ్య ఉంది మరియు లక్షణాత్మక సంక్రమణాలను తగ్గించడంలో ప్రొఫైలాక్టిక్ యాంటిబయోటిక్స్ ప్రభావవంతము కాదు.[9] క్యాథెటర్ యొక్క అడ్డుకోబడని మూయబడిన డ్రైనేజిని నిర్వహిస్తూ మరియు, చొప్పించడానికి అపూతిక పద్ధతి ఉపయోగిస్తూ, అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే క్యాథెటెరైజేషన్ ద్వారా కూడుకొని ఉన్న సంక్రమణం యొక్క ప్రమాదమును తగ్గించవచ్చు.[10][11][12]

ఇతరములు[మార్చు]

తిత్తి సంక్రమణల కోసం ముందస్తు ప్రణాళిక కుటుంబాలలో పని చేయగలవు. ఇతర కారకాలుమధుమేహం,[1] సుంతిలేకపోవడం చేయించుకోబడటం, మరియు పెద్ద ప్రోస్టేట్ కలిగి ఉండటం.[2] క్లిష్టమయ్యే కారకాలు బహుశా అనిర్దిష్టము మరియు ముందస్తు ప్రణాళిక అంగరచనా సంబంధమైన, వృత్తిపర, లేదా జీవక్రియ అసాధారణతలను కలిగి ఉంటాయి. క్లిష్టమైన యుటిఐని చికిత్స చేయడం మరింత కష్టము మరియు మరింత శక్తివంతమైన మూల్యాంకనం, చికిత్స మరియు ఫాలో-అప్ సాధారణంగా అవసరమౌతాయి.[13] పిల్లలలో యుటిఐలు వెసికోరేటెరల్ రిఫ్లక్స్ (తిత్తి నుంచి మూత్రనాళములు లేదా మూత్రపిండముల లోకి మూత్రము యొక్క అసాధారణ కదలిక) మరియు మలబద్ధకం తో కూడి ఉన్నాయి.[6]

వెన్నెముక గాయం గల వ్యక్తులు క్యాథెటర్ యొక్క దీర్ఘకాలిక ఉపయోగం వలన కొంత వరకు, మరియు మూత్రముపోయడం విధిలోపం వల్ల కొంత వరకు మూత్ర నాళ సంక్రమణం యొక్క పెరిగిన ప్రమాదంలో ఉంటారు.[14] ఈ జనాభాలో సంక్రమణం యొక్క అత్యంత సాధారణమైన కారణం ఇది, అలాగే ఆసుపత్రిపాలయ్యే అత్యంత సాధారణ కారణం.[14]అదనంగా, క్రాన్‌బెర్రీ రసం లేదా క్రాన్‌బెర్రీ అనుబంధము ఉపయోగం ఈ జనాభాలో చికిత్స మరియు నివారణలో ప్రభావహీనంగా కనిపిస్తుంది.[15]

రోగజననము[మార్చు]

మూత్ర నాళ సంక్రమణలను కలిగించే బ్యాక్టీరియా విలక్షణంగా మూత్రమార్గము ద్వారా తిత్తిలోకి ప్రవేశిస్తుంది. అయినప్పటికి, సంక్రమణం రక్తము లేదా శోషరసము ద్వారా కూడా సంభవించవచ్చు. బ్యాక్టీరియా సాధారణంగా పేగు నుంచి మూత్రమార్గమునకు సంక్రమింపజేయబడుతుందని నమ్మబడుతున్నది, ఆడవారు వారి శరీర నిర్మాణము కారణంగా అధిక ప్రమాదమును కలిగి ఉంటారు. తిత్తి లోపలికి ప్రవేశము పొందిన తరువాత, ఇ. కోలి తిత్తి గోడకు అతుక్కోగలుగుతుంది మరియు శరీర వ్యాధి నిరోధక ప్రతిస్పందనను నిరోధించే బయోఫిల్మ్ ను ఏర్పరుస్తుంది.[4]

నివారణ[మార్చు]

యుటిఐ తరుచుదనమును ప్రభావితము చేసేందుకు చాలా చర్యలు నిర్ధారించబడలేదు వీటిలో ఇవి కూడా ఇన్నాయి: కుటుంబ నియంత్రణ మాత్రలు లేదాకండోమ్స్ ఉపయోగము, సంపర్కము తరువాత వెంటనే మూత్రవిసర్జనము, ఉపయోగించబడిన డ్రాయరు రకము, మూత్రవిసర్జనము లేదా మలవిసర్జనము తరువాత ఉపయోగించబడిన వ్యక్తిగత ఆరోగ్య పద్ధతులు, లేదా ఒక వ్యక్తి విలక్షణంగా స్నానము లేదా తల స్నానము చేస్తాడా లేదా.[1] తమ మూత్రమును నిలిపి ఉంచడం, దూది ఉపయోగము, మరియు నీటితో కడగడము యొక్క ప్రభావము చుట్టూ సాక్ష్యము లోపములో పోలిక ఉంది .[9]

సంతాన నిరోధకము యొక్క పద్ధతి లాగా స్పెర్మిసైడ్ లేదా డయాఫ్రంను ఉపయోగించే వారు తరుచు మూత్ర నాళ సంక్రమణలు గల వారిలో, ప్రత్యామ్నాయ పద్ధతులు ఉపయోగించేందుకు వారు సలహా ఇవ్వబడతారు.[4] క్రాన్‌బెర్రీ (రసం లేదా మాత్రలు) తరుచు సంక్రమణాలు గల వారిలో సంఘటనను తగ్గించగలదు,[16][17] కాని దీర్ఘ-కాలిక ఓర్పు అనేది[16] ఉదరాంతరం పాడైపోవడం యొక్క సమస్య ఇది 30% కంటే ఎక్కువ మందిలో సంభవిస్తుంది.[18] రోజు ఒక్కసారి ఉపయోగం కంటే రోజు రెండు సార్లు ఉపయోగము ఉత్తమం కావచ్చు.[19] 2011 నాటికి, ఇంట్రావజైనల్ ప్రోబయోటిక్స్ తదుపరి అధ్యయనము అవసరం అయింది ఒకవేళ అవి ప్రయోజనకరమా లేదా అని నిర్ధారించేందుకు.[4] స్పెర్మిసైడ్ లేకుండా కండోమ్ ఉపయోగము లేదా కుటుంబ నియంత్రణ మాత్రల ఉపయోగము క్లిష్టము కాని మూత్రము పోసే నాళ సంక్రమణం యొక్క ప్రమాదమును పెంచదు.[20]

ఔషధాలు[మార్చు]

మళ్ళీమళ్ళీ వచ్చే సంక్రమణలు గల వారి కోసం, రోజు యాంటిబయోటిక్స్ యొక్క పొడిగించబడిన కోర్సు ప్రభావవంతం.[1]తరుచు వాడబడే ఔషధాలు నైట్రోఫ్యురాంటాయిన్ మరియు ట్రిమెథోప్రిమ్/సల్ఫామెథోక్సజోల్. కలిగి ఉన్నాయి[4]ఈ ఉద్దేశం కోసం తరుచు వాడబడే మరొక ఏజెంట్ మెథెనమైన్ ఎందుకంటే తిత్తిలో ఆమ్లత తక్కువ ఉన్న చోట అది ఫార్మల్‌డీహైడ్ ఉత్పత్తి చేస్తుంది దీనికి నిరోధకత అభివృద్ధి కాదు.[21] సంపర్కానికి సంబంధించిన సంక్రమణలు ఉన్న కేసులలో, తరువాత యాంటిబయోటిక్స్ తీసుకోవడం ఉపయోగపడవచ్చు.[4] మెనోపాజల్-తరువాత స్త్రీలలో, స్థానిక యోని సంబంధిత ఈస్ట్రోజెన్ మళ్ళీమళ్ళీ సంభవించడమును తగ్గించినట్లు కనుగొనబడింది. స్థానిక క్రీములకు విరుద్ధంగా, పెస్సరీస్ నుంచి యోని సంబంధిత ఈస్ట్రోజెన్ యొక్క ఉపయోగము తక్కువ మోతాదు యాంటిబయోటిక్స్ లాగా అంత ఉపయోగకరముగా ఉండలేదు.[22] 2011 నాటికి చాలా సంఖ్యలో టీకాలు అభివృద్ధిలో ఉన్నాయి.[4]

పిల్లలలో[మార్చు]

నివారణాత్మక యాంటిబయోటిక్స్ పిల్లలలో మూత్ర నాళ సంక్రమణలు తగ్గిస్తాయనే సాక్ష్యము అధ్వాన్నము.[23]అయినప్పటికి ఒకవేళ మూత్రపిండాల యొక్క ఎటువంటి నిహిత అసాధారణతలు లేకుంటే మళ్ళీమళ్ళీ వచ్చే యుటిఐలు తదుపరి మూత్రపిండాల సమస్యలకు అరుదు కారణం, ఫలితంగా పెద్దలలో మూడు శాతం కంటే తక్కువ (0.33%) దీర్ఘకాలిక మూత్రపిండాల వ్యాధి వస్తుంది.[24]

రోగనిర్ధారణ[మార్చు]

బహుళ బాసిల్లి (రాడ్-ఆకృతి బ్యాక్టీరియా, ఇక్కడ నలుపు మరియు బీన్-ఆకృతి గలదిగా చూపించబడినది) మూత్ర మైక్రోస్కోపీలో తెల్ల రక్త కణాల మధ్య చూపించబడింది. ఈ మార్పులు మూత్ర నాళ సంక్రమణానికి సూచిక.

తక్షణ కేసులలో, రోగనిర్ధారణ చేయబడవచ్చు మరియు తదుపరి ప్రయోగశాల నిర్ధారణ లేకుండా కేవలం లక్షణాలపై ఆధారపడి చికిత్స ఇవ్వబడువచ్చు. క్లిష్టమైన లేదా ప్రశ్నార్థకమైన కేసులలో, మూత్ర నైట్రేట్లు, తెల్ల రక్త కణాలు (ల్యుకోసైట్స్), లేదా ల్యుకోసైట్ ఎస్టెరేస్ ల యొక్క ఉనికిని చూస్తూ, మూత్ర విశ్లేషణ ద్వారా రోగనిర్ధారణను నిర్ధారించేందుకు అది ఉపయోగకరము కావచ్చు. వేరొక పరీక్ష, మూత్ర మైక్రోస్కోపీ, ఎర్ర రక్త కణాలు, తెల్ల రక్త కణాలు, లేదా బ్యాక్టీరియా యొక్క ఉనికి కోసం చూస్తుంది. ఒకవేళ విలక్షణ మూత్ర నాళ జీవి యొక్క ప్రతి మి.లీ.కు కాలనీ-ఫార్మింగ్ యునిట్లు 103 కు సమానమైన లేదా అంతకంటే ఎక్కువ బ్యాక్టీరియల్ కాలనీ కౌంట్ చూపిస్తే మూత్ర సంవర్ధనం పాజిటివ్‌గా భావించబడుతుంది. ఈ సంవర్ధనాలతో యాంటిబయోటిక్ సున్నితత్వము కూడా పరీక్షించబడవచ్చు, దీనివల్ల యాంటిబయోటిక్ చికిత్స యొక్క ఎంపికలో ఇవి ఉపయోగకరమౌతాయి. అయినప్పటికి, నెగెటివ్ సంవర్ధనాలు గల స్త్రీలు యాంటిబయోటిక్ చికిత్సతో ఇంకనూ మెరుగవవచ్చు.[1] లక్షణాలు అనిర్దిష్టము కాగలిగినందున మరియు మూత్ర నాళ సంక్రమణల కోసం నమ్మదగిన పరీక్షలు లేకుండా, పెద్దవారిలో రోగనిర్ధారణ కష్టము కాగలదు.[7]

వర్గీకరణ[మార్చు]

ఒక మూత్ర నాళ సంక్రమణం దిగువ మూత్ర నాళమును మాత్రమే కలిగి ఉండగలదు, ఈ సందర్భంలో అది తిత్తి సంక్రమణంగా పిలవబడుతుంది. ప్రత్యామ్నాయంగా, అది ఎగువ మూత్ర నాళమును కలిగి ఉండవచ్చు, ఈ సందర్భంలో అది పైలోనెఫ్రైటిస్‌గా పిలవబడుతుంది. ఒకవేళ మూత్రము గుర్తించదగు బ్యాక్టీరియాను కలిగిఉండి కాని లక్షణాలు లేకుంటే, ఈ పరిస్థితి ఎసింప్టోమాటిక్ బ్యాక్టెరియూరియాగా పిలవబడుతుంది.[2] ఒకవేళ మూత్ర నాళ సంక్రమణం ఎగువ నాళమును కలిగి ఉంటే, మరియు వ్యక్తిడయాబెటెస్ మెల్లిటస్ కలిగి ఉంటే, గర్భవతి అయితే, మగవారయితే, లేదా నిర్వీర్యమైన వ్యాధినెదుర్కొను శక్తి గల స్థితి ఉంటే, అది క్లిష్టముగా పరిగణించబడుతుంది.[3][4] అలాకాకుండా ఒకవేళ స్త్రీ ఆరోగ్యవంతురాలు మరియు మెనోపాజల్ ముందు అయి ఉంటే అది క్లిష్టత కానిదిగా పరిగణించబడుతుంది.[3] పిల్లలలో మూత్ర నాళ సంక్రమణం జ్వరముతో కూడి వస్తే, అది ఎగువ మూత్ర నాళ సంక్రమణంగా భావించబడుతుంది.[6]

పిల్లలలో[మార్చు]

పిల్లలలో మూత్ర నాళ సంక్రమణం యొక్క రోగనిర్ధారణ చేసేందుకు, పాజిటివ్ మూత్ర సంవర్ధనం అవసరం. ఉపయోగించబడిన సేకరణ పద్ధతిపై ఆధారపడి కలుషితము తరుచు సవాలును విసురుతుంది, అందువల్ల 105 సిఎఫ్‌యు/మి.లీ కటాఫ్ "క్లీన్-క్యాచ్" మిడ్ స్ట్రీమ్ నమూనా కోసం ఉపయోగించబడినది, 104  సిఎఫ్‌యు/మి.లీ కటాఫ్ క్యాథెటెర్-పొందబడిన నమూనాల కోసం ఉపయోగించబడినది, and 102  సిఎఫ్‌యు/మి.లీ కటాఫ్ సుప్రాప్యూబిక్ ఆస్పిరేషన్ల (సూదితో తిత్తి నుంచి నేరుగా ఒక నమూనా తీసుకోబడింది) కోసం ఉపయోగించబడినది. సంవర్ధనం చేయబడినప్పుడు అధిక మొత్తంలో కలుషితము వల్ల ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ చే నమూనాలు సేకరించేందుకు "మూత్ర సంచులు" యొక్క ఉపయోగము నిరుత్సాహపరచబడింది, మరియు టాయిలెట్ శిక్షణ లేని వారిలో క్యాథెటెరైజేషన్ ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది. అమెరికన్ అకాడమి ఆఫ్ పీడియాట్రిక్స్ లాంటి కొన్ని, మూత్ర నాళ సంక్రమణం కలిగి ఉండిన రెండు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గల పిల్లలలో రెనల్ అల్ట్రాసౌండ్ మరియు వాయిడింగ్ సిస్టోయురెత్రోగ్రామ్ (వ్యక్తి మూత్ర విసర్జన చేస్తున్నపుడు వారి మూత్ర మార్గము మరియు మూత్ర తిత్తిని రియల్ టైమ్ ఎక్స్-రేలతో చూడడం) లను సిఫారసు చేస్తాయి. అయినప్పటికి, ప్రభావవంతమైన చికిత్స కొరత ఉన్నందున ఒకవేళ సమస్యలు కనుగొన బడితే, నేషనల్ ఇన్స్‌టిట్యూట్ ఫర్ క్లినికల్ ఎక్సెల్లెన్స్ లాంటి ఇతరులు ఆరు నెలల కంటే తక్కువ వయస్సు లేదా అసామాన్య కనుగొనడములు గల వారిలో నిత్యపరిపాటి ఇమేజింగ్ మాత్రమే సిఫారసు చేస్తారు.[6]

వ్యత్యాసం గల రోగనిర్ధారణ[మార్చు]

సర్విసైటిస్ (గర్భాశయ ద్వారము యొక్క మంట) లేదా వజైనిటిస్ (యోని యొక్క మంట) గల స్త్రీలలో మరియు యుటిఐ లక్షణాలు గల యువకులలో, క్లామిడియా ట్రాచోమాటిస్ లేదా నీస్సెరియా గనేరియా సంక్రమణం కారణం కావచ్చు.[2][25] వజైనిటిస్ అనేదిఈస్ట్ సంక్రమణం వల్ల కూడా కావచ్చు.[26] యుటిఐ లక్షణాల యొక్క బహుళ ఉదంతాలను అనుభవించిన వ్యక్తుల కోసం ఇంటర్‌స్టిషియల్ సిస్టిటిస్ (తిత్తిలో దీర్ఘకాలిక నొప్పి) పరిగణించబడవచ్చు కాని మూత్ర సంవర్ధనాలు నెగెటివ్ గానే మిగిలిపోతాయి మరియు యాంటిబయోటిక్స్‌తో మెరుగు పడవు.[27] వ్యత్యాసం గల రోగనిర్ధారణలో ప్రోస్టాటిటిస్ (ప్రోస్టేట్ యొక్క మంట) కూడా పరిగణించబడవచ్చు.[28]

చికిత్స[మార్చు]

చికిత్స యొక్క ప్రధాన ప్రగతి యాంటిబయోటిక్లు. తిత్తి సంక్రమణం సమయంలో కొన్నిసార్లు అనిపించే అత్యవసరం మరియు మంటకు సహాయం చేసేందుకు యాంటిబయోటిక్స్‌కు అదనంగా మొదటి కొద్ది రోజుల సమయంలో ఫెనజోపైరిడిన్ తరుచుగా ప్రిస్క్రైబ్ చేయబడుతుంది.[29] అయినప్పటికి, దాని ఉపయోగంతో భద్రత సమస్యలు ఉన్నందున అది నిత్యపరిపాటిగా సిఫారసు చేయబడదు, నిర్దిష్టంగా మెథెమోగ్లోబినేమియా(రక్తంలో మెథెమోగ్లోబిన్ యొక్క సాధారణ స్థాయి కంటే ఎక్కువ) యొక్క పెరిగిన ప్రమాదము.[30] జ్వరాల కోసం అసిటమినోఫిన్ (పారాసెటమాల్) ఉపయోగించబడవచ్చు.[31]

ఒకవేళ ప్రారంభ చికిత్స విఫలమైనప్పుడు మాత్రమే వైద్య ఫాలో-అప్‌తో లక్షణాలు సంభవించిన మీదట మళ్ళీ మళ్ళీ వచ్చే సరళ యుటిఐలు గల స్త్రీలు స్వయం-చికిత్స నుంచి ప్రయోజనం పొందవచ్చు. యాంటిబయోటిక్స్ కోసం ప్రిస్క్రిప్షన్ ఫోన్ ద్వారా ఫార్మాసిస్ట్‌‌‌‌‌‌‌కు చేరవేయబడవచ్చు.[1]

సమస్యకానివి[మార్చు]

సమస్యకాని సంక్రమణలు కేవలం లక్షణాలపై ఆధారపడి రోగనిర్ధారణ మరియు చికిత్స చేయబడవచ్చు.[1] ట్రైమెథోప్రిమ్/సల్ఫామెథాక్సజోల్ (టిఎంపి/ఎస్ఎమ్ఎక్స్), సెఫాలోస్పోరిన్లు, నైట్రోఫ్యురాంటాయిన్, లేదా ఒకఫ్లోరోక్వినోలోన్ లాంటి నోటిద్వారా తీసుకునే యాంటిబయోటిక్స్ అన్ని సమానమైన ప్రభావంతో కోలుకునేందుకు సమయమును గణనీయంగా తగ్గిస్తాయి.[32] ట్రైమెథోప్రిమ్, టిఎంపి/ఎస్ఎమ్ఎక్స్, లేదా ఒక ఫ్లోరోక్వినోలోన్‌తో ఒక మూడు-రోజుల చికిత్స సాధారణంగా సరిపోతుంది, అలాకాకుండా నైట్రోఫ్యురాంటాయిన్‌కు 5–7 రోజులు పడుతుంది.[1][33] చికిత్సతో, లక్షణాలు 36 గంటల లోపల మెరుగు కావాలి.[3] దాదాపు 50% మంది వ్యక్తులు చికిత్స లేకుండా కొద్ది రోజులు లేదా వారాల లోపల కోలుకుంటారు.[1] ఇన్‌ఫెక్షియస్ డిసీజెస్ సొసైటి ఆఫ్ అమెరికా వారు ఔషధము యొక్క ఈ తరగతికి నిరోధక శక్తి ఉత్పత్తి యొక్క చింత వల్ల మొదటి చికిత్సగా ఫ్లోరోక్వినోలోన్స్ సిఫారసు చేయదు.[33] ఈ ముందు జాగ్రత్తకు విరుద్ధంగా, ఈ ఔషధాలన్నింటికి వాటి విస్తృతమైన ఉపయోగమునకు సంబంధించి కొంత నిరోధక శక్తి ఏర్పడినది.[1] కొన్ని దేశాలలో ట్రైమెథోప్రిమ్ ఒక్కటే టిఎంపి/ఎస్ఎమ్ఎక్స్‌కు సమానముగా భావించబడు తున్నది.[33] సరళమైన యుటిఐల కోసం, యాంటిబయోటిక్స్ యొక్క మూడు-రోజుల కోర్సుకు పిల్లలు తరుచు ప్రతిస్పందిస్తారు.[34]

పైలోనెఫ్రైటిస్[మార్చు]

దీర్ఘ కోర్సు గాని లేదా నోటి ద్వారా యాంటిబయోటిక్స్ గాని లేదా ఇంట్రావీనస్ యాంటిబయోటిక్స్ దేనినైనా ఉపయోగిస్తూ సరళమైన తిత్తి సంక్రమణం కంటే పైలోనెఫ్రైటిస్ చాలా తీవ్రంగా చికిత్స చేయబడుతుంది.[35] నిరోధక శక్తి రేటు 10% కంటే తక్కువ ఉన్న ప్రాంతాలలో ఏడు రోజుల యొక్క నోటి ద్వారా ఫ్లోరోక్వినోలోన్సిప్రోఫ్లోక్సాసిన్ విలక్షణంగా ఉపయోగించబడుతుంది.ఒకవేళ స్థానిక నిరోధక శక్తి రేట్లు 10% కంటే ఎక్కువ ఉంటే, ఇంట్రావీనస్ సెఫ్ట్రియాక్సోన్ యొక్క మోతాదు తరుచు ప్రిస్క్రైబ్ చేయబడుతుంది. మరింత తీవ్ర లక్షణాలు కనిపించే వారిలో, కొనసాగించే యాంటిబయోటిక్స్ కోసం ఆసుపత్రిలో చేరడం అవసరం కావచ్చు.[35] రెండు లేదా మూడు రోజుల యొక్క చికిత్స తరువాత ఒకవేళ లక్షణాలు మెరుగవకుంటే మూత్రపిండం రాయి నుంచి మూత్ర అడ్డంకి లాంటి క్లిష్టతలు పరిగణించబడవచ్చు.[2][35]

సాంక్రమిక రోగ విజ్ఞానం[మార్చు]

స్త్రీలలో మూత్ర నాళ సంక్రమణలు అత్యంత తరుచు బ్యాక్టీరియల్ సంక్రమణలు.[3] అవి 16 మరియు 35 సంవత్సరాల వయస్సుల మధ్య చాలా తరుచుగా సంభవిస్తాయి, 10% స్త్రీలకు సాలీనా సంక్రమణం వస్తుంది మరియు 60% మందికి వారి జీవితాలలో ఏదో ఒక సమయంలో సంక్రమణం వస్తుంది.[1][4] మళ్ళీ మళ్ళీ రావడం సాధారణం, దాదాపు సగం మంది వ్యక్తులకు సంవత్సరం లోపల రెండవ సంక్రమణం వస్తుంది. మగవారి కంటే కూడ ఆడవారిలో మూత్ర నాళ సంక్రమణలు నాలుగు రెట్లు మరింత తరుచుగా సంభవిస్తాయి.[4] పైలోనెఫ్రైటిస్ 20–30 సార్ల మధ్య తక్కువ తరుచుగా సంభవిస్తాయి.[1] సుమారు 40% కారణం అయ్యే ఆసుపత్రి నుంచి పొందిన సంక్రమణలు యొక్క అత్యంత సాధారణ కారణం అవి.[36] మూత్రములో ఎసింప్టోమాటిక్ బ్యాక్టీరియా యొక్క రేట్లు పిల్లలను కనగలిగే వయస్సు గల స్త్రీలలో రెండు నుంచి ఏడు శాతం మరియు వృధ్ధాశ్రమాలలోని వయో స్త్రీలలో 50% అంత అధికంగా వయస్సుతో పెరుగుతుంది.[9]75 సంవత్సరాలు పైబడిన పురుషులలో మూత్రములో ఎసింప్టోమాటిక్ బ్యాక్టీరియా యొక్క రేట్లు 7-10% మధ్య ఉంది.[7]

మూత్ర నాళ సంక్రమణలు బాల్యం సమయంలో 10% వ్యక్తులను ప్రభావితం చేయగలవు.[4] చిన్న పిల్లలలో మూడు నెలల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్న సుంతి చేయని మగవారిలో, తదుపరి ఒక సంవత్సరం కంటే తక్కువ ఉన్న ఆడవారిలో మూత్ర నాళ సంక్రమణలు అత్యంత సాధారణం.[6] అయినప్పటికి చిన్నపిల్లల మధ్య తరుచుదనము యొక్క అంచనాలు విస్తృతంగా తేడా ఉంటాయి. జ్వరము కలిగిన చిన్నపిల్లల యొక్క బృందములో, పుట్టిన మరియు రెండు సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు శ్రేణిలో, రెండు నుంచి 20% మంది ఒక యుటిఐతో రోగనిర్ధారణ చేయబడినారు.[6]

సమాజము మరియు సంస్కృతి[మార్చు]

యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, ప్రతి సంవత్సరం మూత్ర నాళ సంక్రమణాలు సుమారు డెబ్భై లక్షల కార్యాలయ సందర్శనలు, పది లక్షల అత్యవసర విభాగాల సందర్శనలు, మరియు ఒక లక్ష ఆసుపత్రి పాలు కావడానికి కారణమైనాయి.[4] ఈ సంక్రమణల యొక్క ఖర్చు పనిలో కోల్పోయిన సమయం మరియు వైద్య సంరక్షణ యొక్క ఖర్చులు రెండింటి అంశాలలో గుర్తించదగినవే. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో చికిత్స యొక్క ప్రత్యక్ష ఖర్చు సాలీనా 1.6 బిలియన్ల యుఎస్‌డిగా అంచనా వేయబడింది.[36]

చరిత్ర[మార్చు]

మూత్ర నాళ సంక్రమణలు ప్రాచీన కాలం నుంచి వర్ణించబడినవి ఇది క్రీ.పూ. 1550వ శతాబ్దం కాలంలో ఎబర్స్ పాపిరస్ లో మొట్టమదట వర్ణించబడినట్లు వ్రాతపూర్వకంగా నమోదు చేయబడింది.[37] అది ఈజిప్టు వాసులచే "తిత్తి నుంచి వేడిని బయటికి పంపడం" గా వర్ణించబడింది.[38] 1930లలో యాంటిబయోటిక్స్ యొక్క అభివృద్ధి మరియు లభ్యత వరకు ప్రభావవంతమైన చికిత్స సంభవించలేదు దీనికి ముందు మూలికలు,కత్తివాటు చేయడం మరియు విశ్రాంతి సిఫారసు చేయబడినవి.[37]

గర్భం ధరించిన సమయంలో[మార్చు]

పెరిగిన మూత్రపిండ సంక్రమణల ప్రమాదము వల్ల గర్భం ధరించిన సమయంలో మూత్ర నాళ సంక్రమణలు మరింత చింత పెడుతున్నాయి. గర్భం సమయంలో, అధిక ప్రొజెస్టెరోన్ స్థాయిలు మూత్రనాళాలు మరియు తిత్తి యొక్క తగ్గిన కండరం క్రమము యొక్క ప్రమాదమును పెంచుతాయి, ఇది మళ్ళిపోవడం సంభవించే ఎక్కువ అవకాశమునకు దారితీస్తుంది, అప్పుడు మూత్రనాళములలో మూత్రము వెనక్కు మరియు మూత్రపిండము వైపునకు ప్రవహిస్తుంది. ఆసమయంలో గర్భవతి స్త్రీలు ఎసింప్టోమాటిక్ బ్యాక్టెరియూరియా యొక్క పెరిగిన ప్రమాదమును కలిగి ఉండరు, ఒకవేళ బ్యాక్టెరియూరియా కలిగి ఉంటే వారికి మూత్రపిండము సంక్రమణం యొక్క 25-40% ప్రమాదము కలిగి ఉంటారు.[9] అందువల్ల ఒకవేళ మూత్ర పరీక్ష సంక్రమణం యొక్క చిహ్నాలు చూపిస్తే—లక్షణాలు లేకపోయినప్పటికి కూడా—చికిత్స సిఫారసు చేయబడినది.సెఫాలెక్సిన్ లేదా నైట్రోఫ్యురాంటాయిన్ విలక్షణంగా ఉపయోగించబడతాయి ఎందుకంటే గర్భం సమయంలో అవి సాధారణంగా సురక్షితంగా పరిగణించబడతాయి.[39] గర్భధారణ సమయంలో మూత్రపిండ సంక్రమణం నెలలు నిండకుండా జననం లేదా గర్భవాతము నకు దారి తీయవచ్చు (గర్భధారణ సమయంలో అధిక రక్త పోటు మరియు మూత్రపిండ విధిలోపం స్థితి మూర్ఛలు కు దారి తీయవచ్చు).[9]

ఉదాహరణలు[మార్చు]

  1. 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 Nicolle LE (2008). "Uncomplicated urinary tract infection in adults including uncomplicated pyelonephritis". Urol Clin North Am. 35 (1): 1–12, v. PMID 18061019. doi:10.1016/j.ucl.2007.09.004. 
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  4. 4.00 4.01 4.02 4.03 4.04 4.05 4.06 4.07 4.08 4.09 4.10 4.11 4.12 4.13 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  5. Arellano, Ronald S. Non-vascular interventional radiology of the abdomen. New York: Springer. p. 67. ISBN 978-1-4419-7731-1. 
  6. 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  7. 7.0 7.1 7.2 7.3 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  8. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  9. 9.0 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5 9.6 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  10. Nicolle LE (2001). "The chronic indwelling catheter and urinary infection in long-term-care facility residents". Infect Control Hosp Epidemiol. 22 (5): 316–21. PMID 11428445. doi:10.1086/501908. 
  11. Phipps S, Lim YN, McClinton S, Barry C, Rane A, N'Dow J (2006). Phipps, Simon, ed. "Cochrane Database of Systematic Reviews". Cochrane Database Syst Rev (2): CD004374. PMID 16625600. doi:10.1002/14651858.CD004374.pub2.  |chapter= ignored (help)
  12. Gould CV, Umscheid CA, Agarwal RK, Kuntz G, Pegues DA (2010). "Guideline for prevention of catheter-associated urinary tract infections 2009". Infect Control Hosp Epidemiol. 31 (4): 319–26. PMID 20156062. doi:10.1086/651091. 
  13. Infectious Disease, Chapter Seven, Urinary Tract Infections from Infectious Disease Section of Microbiology and Immunology On-line. By Charles Bryan MD. University of South Carolina. This page last changed on Wednesday, April 27, 2011
  14. 14.0 14.1 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  15. Opperman, EA (2010 Jun). "Cranberry is not effective for the prevention or treatment of urinary tract infections in individuals with spinal cord injury.". Spinal cord. 48 (6): 451–6. PMID 19935757. doi:10.1038/sc.2009.159.  Check date values in: |date= (help)
  16. 16.0 16.1 Jepson RG, Craig JC (2008). Jepson, Ruth G, ed. "Cochrane Database of Systematic Reviews". Cochrane Database Syst Rev (1): CD001321. PMID 18253990. doi:10.1002/14651858.CD001321.pub4.  |chapter= ignored (help)
  17. Wang CH, Fang CC, Chen NC; et al. (2012). "Cranberry-containing products for prevention of urinary tract infections in susceptible populations". Arch Intern Med. 172 (13): 988–96. doi:10.1001/archinternmed.2012.3004. 
  18. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  19. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  20. Engleberg, N C; DiRita, V; Dermody, T S (2007). "63". Schaechter's Mechanism of Microbial Disease (4 ed.). Baltimore: Lippincott Williams & Wilkins. 618. ISBN 978-0-7817-5342-5. 
  21. Cubeddu, Richard Finkel, Michelle A. Clark, Luigi X. (2009). Pharmacology (4th ed. ed.). Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins. p. 397. ISBN 9780781771559. 
  22. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  23. Dai, B; Liu, Y; Jia, J; Mei, C (2010). "Long-term antibiotics for the prevention of recurrent urinary tract infection in children: a systematic review and meta-analysis". Archives of Disease in Childhood. 95 (7): 499–508. PMID 20457696. doi:10.1136/adc.2009.173112. 
  24. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  25. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  26. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  27. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  28. Walls, authors, Nathan W. Mick, Jessica Radin Peters, Daniel Egan ; editor, Eric S. Nadel ; advisor, Ron (2006). Blueprints emergency medicine (2nd ed. ed.). Baltimore, Md.: Lippincott Williams & Wilkins. p. 152. ISBN 978-1-4051-0461-6. 
  29. Gaines, KK (2004 Jun). "Phenazopyridine hydrochloride: the use and abuse of an old standby for UTI.". Urologic nursing. 24 (3): 207–9. PMID 15311491.  Check date values in: |date= (help)
  30. Aronson, edited by Jeffrey K. (2008). Meyler's side effects of analgesics and anti-inflammatory drugs. Amsterdam: Elsevier Science. p. 219. ISBN 978-0-444-53273-2. 
  31. Glass, [edited by] Jill C. Cash, Cheryl A. (2010). Family practice guidelines (2nd ed. ed.). New York: Springer. p. 271. ISBN 978-0-8261-1812-7. 
  32. Zalmanovici Trestioreanu A, Green H, Paul M, Yaphe J, Leibovici L (2010). Zalmanovici Trestioreanu, Anca, ed. "Cochrane Database of Systematic Reviews". Cochrane Database Syst Rev. 10 (10): CD007182. PMID 20927755. doi:10.1002/14651858.CD007182.pub2.  |chapter= ignored (help)
  33. 33.0 33.1 33.2 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  34. "BestBets: Is a short course of antibiotics better than a long course in the treatment of UTI in children". 
  35. 35.0 35.1 35.2 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  36. 36.0 36.1 Brunner & Suddarth's textbook of medical-surgical nursing. (12th ed. ed.). Philadelphia: Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins. 2010. p. 1359. ISBN 978-0-7817-8589-1. 
  37. 37.0 37.1 Al-Achi, Antoine (2008). An introduction to botanical medicines : history, science, uses, and dangers. Westport, Conn.: Praeger Publishers. p. 126. ISBN 978-0-313-35009-2. 
  38. Wilson...], [general ed.: Graham (1990). Topley and Wilson's Principles of bacteriology, virology and immunity : in 4 volumes (8. ed. ed.). London: Arnold. p. 198. ISBN 0-7131-4591-9. 
  39. Guinto VT, De Guia B, Festin MR, Dowswell T (2010). Guinto, Valerie T, ed. "Cochrane Database of Systematic Reviews". Cochrane Database Syst Rev (9): CD007855. PMID 20824868. doi:10.1002/14651858.CD007855.pub2.  |chapter= ignored (help)