మెట్ల బావి
.jpg)
మెట్లబావులు (వావ్ లేదా బావ్డీ అని కూడా పిలుస్తారు) అనగా నీటి మట్టం వరకు దిగడానికి పొడవైన మెట్ల మార్గం ఉన్న బావులు, నీటి తొట్లు లేదా కుంటలు. 7వ శతాబ్దం నుండి 19వ శతాబ్దం వరకు పశ్చిమ భారతదేశంలో భూగర్భ నిర్మాణ శైలిని నిర్వచించడంలో మెట్లబావులు ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాయి.[1] కొన్ని మెట్లబావులు బహుళ-అంతస్తులుగా ఉంటాయి, మొదటి లేదా రెండవ అంతస్తుకు నీటిని తీసుకురావడానికి ఎద్దు లాగే పర్షియన్ చక్రం ద్వారా వీటిని చేరుకోవచ్చు. ఇవి పశ్చిమ భారతదేశంలోని శుష్క ప్రాంతాలలో అత్యంత సాధారణంగా కనిపిస్తాయి, తూర్పు పాకిస్తాన్లోని ఎంచుకున్న ప్రదేశాలకు కూడా విస్తరించాయి. మెట్లబావుల నిర్మాణం ప్రధానంగా ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది, ఇవి నిర్మాణ ప్రాముఖ్యత ఉన్న అలంకరణలను కలిగి ఉండవచ్చు, ఆలయ కోనేరులు కూడా కావచ్చు.
నీటి లభ్యతలో కాలానుగుణ హెచ్చుతగ్గులను ఎదుర్కోవటానికి భారతదేశంలో అభివృద్ధి చేసిన అనేక రకాల నిల్వ, నీటిపారుదల చెరువులకు మెట్లబావులు ఉదాహరణలు. ఒకవైపు మెట్లబావులు, మరొకవైపు చెరువులు, బావుల మధ్య ప్రాథమిక వ్యత్యాసం ఏమిటంటే, మెట్లబావులు ప్రజలు భూగర్భజలాలను చేరుకోవడానికి, బావిని నిర్వహించడానికి సులభతరం చేస్తాయి.
ప్రాథమిక నిర్మాణం
[మార్చు]
నమ్మకమైన, ఏడాది పొడవునా ఉండే భూగర్భజలాల కోసం నిర్మాణదారులు భూమిలోకి లోతైన కందకాలు తవ్వారు. వారు ఈ కందకాల గోడలను మోర్టార్ (సున్నం) లేకుండా రాతి దిమ్మెలతో కప్పుతూ, నీటి వద్దకు వెళ్లే మెట్లను సృష్టించారు.[2] ఇది కొన్ని ముఖ్యమైన అలంకార, నిర్మాణ లక్షణాల నిర్మాణానికి దారితీసింది, ఇవి తరచుగా పట్టణ ప్రాంతాలలోని నివాసాలతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. ఇది స్మారక కట్టడాలుగా వాటి మనుగడను కూడా నిర్ధారించింది.
మెట్లబావి నిర్మాణంలో రెండు విభాగాలు ఉంటాయి: నీరు తీసే నిలువు కన్నం (షాఫ్ట్), బావిని చేరుకోవడానికి వీలు కల్పించే చుట్టుపక్కల వంపుగా ఉన్న భూగర్భ మార్గాలు, గదులు, మెట్లు. ఈ బావుల చుట్టూ ఉన్న గ్యాలరీలు, గదులు తరచుగా విస్తృతమైన వివరాలతో చెక్కబడ్డాయి, వేడి వేసవి కాలంలో చల్లని, నిశ్శబ్ద విశ్రాంతి స్థలాలుగా మారాయి.[3]
పేర్లు
[మార్చు]మెట్లబావులకు అనేక విభిన్న పేర్లు, కొన్నిసార్లు స్థానిక పేర్లు ఉన్నాయి. హిందీ మాట్లాడే ప్రాంతాలలో, బావ్డీ (బావడి, బావ్రి, బావోరి, బావోలి, బావడి, బావ్డీలతో సహా) ఆధారంగా పేర్లు ఉన్నాయి. గుజరాతీ, మార్వాడీ భాషలలో, వీటిని సాధారణంగా వావ్, వావ్రి లేదా వావ్ (વાવ) అని పిలుస్తారు. ఇతర పేర్లలో కళ్యాణి లేదా పుష్కరిణి (కన్నడ), బావోలీ, బారవ్ (మరాఠీ), దేగీనార్ (భోజ్పురి) ఉన్నాయి.
చరిత్ర
[మార్చు]
నీటి సౌకర్యాన్ని నిర్ధారించడానికి కరువు కాలంలో మెట్లబావులు ఉద్భవించి ఉండవచ్చు. మెట్లబావుల ప్రారంభ పురావస్తు ఆధారాలు ధోలావిరాలో కనుగొనబడ్డాయి, ఇక్కడ మెట్లతో కూడిన నీటి చెరువులు లేదా జలాశయాలు కూడా ఉన్నాయి. మొహెంజో-దారో మహా స్నానవాటిక (గ్రేట్ బాత్)కు కూడా ఎదురుగా మెట్లు ఉన్నాయి. ప్రయాణికుల సౌకర్యార్థం ప్రతి 8 కోసుల (సుమారు 20.8 మైళ్లు లేదా 33.5 కి.మీ) దూరంలో ప్రధాన భారతీయ రహదారుల వెంబడి మెట్లబావుల నిర్మాణాన్ని అశోకుడి శాసనాలు ప్రస్తావిస్తున్నాయి, అయితే ఇది తనకు పూర్వం బాగా స్థిరపడిన ఆచారం అని, పూర్వ రాజులు కూడా చేశారని అశోకుడు పేర్కొన్నాడు.
దేవానాంప్రియ ప్రియదర్శిన్ రాజు ఇలా చెబుతున్నాడు. పశువులకు, మనుషులకు నీడను ఇవ్వడానికి రహదారులపై నేను మర్రి చెట్లను నాటించాను, మామిడి తోటలను నాటించాను. ఎనిమిది కోసుల (వ్యవధిలో) నేను బావులను తవ్వించాను, (నీటిలోకి దిగడానికి) మెట్లను నిర్మించాను. పశువులు, మనుషుల ఆనందం కోసం నేను అక్కడక్కడా అనేక తాగునీటి ప్రదేశాలను ఏర్పాటు చేశాను. [కానీ] ఈ ఆనందం [చాలా చిన్న విషయం]. పూర్వ రాజులు, నా ద్వారా ప్రజలు వివిధ సౌకర్యాలతో ఆశీర్వదించబడ్డారు. కానీ వారు నైతికత ఆచరణకు అనుగుణంగా ఉండాలనే కింది ఉద్దేశ్యంతో నేను దీన్ని చేశాను.
— అశోకుడి స్తంభ శాసనం నెం 7
భారతదేశంలో రాతిని తొలిచి చేసిన మొదటి మెట్లబావులు సా.శ 200 నుండి 400 నాటివి.[4] మెట్ల ద్వారా చేరుకునే స్నానవాటిక లాంటి చెరువు ప్రారంభ ఉదాహరణ జునాగఢ్లోని ఉపర్కోట్ గుహలలో కనుగొనబడింది. ఈ గుహలు 4వ శతాబ్దం నాటివి. సమీపంలో వృత్తాకార మెట్లతో ఉన్న నవఘన్ కువో అనే బావి మరొక ఉదాహరణ. ఇది బహుశా పశ్చిమ సత్రపులు (సా.శ 200–400) లేదా మైత్రక (సా.శ 600–700) కాలంలో నిర్మించబడింది, అయితే కొందరు దీనిని 11వ శతాబ్దం నాటిదిగా భావిస్తారు. సమీపంలోని ఆది కడి వావ్ 10వ శతాబ్దం ద్వితీయార్థంలో లేదా 15వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడింది.[5]
రాజ్కోట్ జిల్లాలోని ధాంక్ వద్ద ఉన్న మెట్లబావులు సా.శ 550–625 నాటివి. భిన్మాల్ వద్ద ఉన్న మెట్ల చెరువులు (సా.శ 850–950) దీని తరువాత వస్తాయి.[4] గుజరాత్ నైరుతి ప్రాంతంలో సా.శ 600 లో మెట్లబావులు నిర్మించబడ్డాయి; అక్కడి నుండి అవి ఉత్తరాన రాజస్థాన్కు, తరువాత ఉత్తర, పశ్చిమ భారతదేశానికి వ్యాపించాయి. మొదట్లో హిందువులు ఒక కళాఖండంగా ఉపయోగించిన ఈ మెట్లబావుల నిర్మాణం 11వ శతాబ్దం నుండి 16వ శతాబ్దం వరకు ముస్లిం పాలనలో శిఖరాగ్రానికి చేరుకుంది.[3]
మెట్లబావుల ప్రారంభ ఉదాహరణలలో ఒకటి 11వ శతాబ్దంలో గుజరాత్లో నిర్మించిన మాతా భవాని మెట్లబావి. తూర్పు-పశ్చిమ అక్షం వెంబడి ఉంచబడిన బహుళ-అంతస్తుల బహిరంగ మంటపాల శ్రేణి క్రింద ఉన్న నీటి వైపు ఒక పొడవైన మెట్ల మార్గం దారితీస్తుంది. స్తంభాలు, బ్రాకెట్లు, కిరణాల విస్తృతమైన అలంకరణ, మెట్లబావులను ఒక కళాఖండంగా ఎలా ఉపయోగించారో చెప్పడానికి ప్రధాన ఉదాహరణ.[6]
మొఘల్ చక్రవర్తులు ఈ మెట్లబావులలో ఆచరించే సంస్కృతికి అంతరాయం కలిగించలేదు, మెట్లబావుల నిర్మాణాన్ని ప్రోత్సహించారు. బ్రిటిష్ రాజ్ కాలంలో అధికారులు మెట్లబావుల పరిశుభ్రతను అంతగా ఇష్టపడలేదు, వాటి ప్రయోజనాన్ని భర్తీ చేయడానికి పైపు, పంపు వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేశారు.[6] ఇటీవలి కాలంలో భారతదేశంలో నీటి కొరత పెరుగుతుండటంతో కొన్ని మెట్లబావులను వాటి అసలు ప్రయోజనం కోసం పునరుద్ధరించారు.[7]
స్థానం
[మార్చు]మెట్లబావులు సాధారణంగా రెండు ప్రదేశాలలో ఉంటాయి - ఆలయ పొడిగింపు లేదా అందులో భాగంగా, ఒక గ్రామం శివార్లలో.[2] ఒక మెట్లబావి ఆలయం లేదా పుణ్యక్షేత్రంతో సంబంధం కలిగి ఉన్నప్పుడు, అది దానికి ఎదురుగా ఉన్న గోడ వద్ద లేదా ఆలయం ముందు ఉంటుంది. పటాన్లోని సింధ్వాయి మాతా మెట్లబావి, అహ్మదాబాద్లోని మాతా భవానీ మెట్లబావి, దావడ్లోని అంకోల్ మాతా మెట్లబావి పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్న మెట్లబావులకు గొప్ప ఉదాహరణలుగా నిలుస్తాయి.[2]
పనితీరు, ఉపయోగం
[మార్చు]కరువు కాలంలో మెట్లబావి నీటి లభ్యతను నిర్ధారిస్తుంది. మెట్లబావులకు సామాజిక, సాంస్కృతిక, మతపరమైన ప్రాముఖ్యత ఉంది.[6] భూకంపాలను తట్టుకున్న తర్వాత, ఈ మెట్లబావులు పటిష్టంగా నిర్మించిన నిర్మాణాలుగా నిరూపించబడ్డాయి.[2] వర్షాకాలంలో మాత్రమే సమృద్ధిగా మంచినీరు లభించే భారతదేశంలోని చాలా ప్రాంతాలలో మంచినీటికి ప్రత్యక్ష సాధనంగా సేవ చేయడంలో బావులు, మెట్లబావులు కీలక పాత్ర పోషించాయి. మెట్లబావులను మోర్టార్ లేకుండా నిర్మించినందున, భూగర్భజల మట్టానికి దిగువన ఉన్న భూగర్భజలం రాయి గుండా ఫిల్టర్ చేయబడి బావుల్లోకి చేరుతుంది. ఈ వాతావరణంలో నదులు, వాగులు, కాలువలు, ఇతర సహజ జలాశయాలు ఎండిపోతాయి, కానీ మెట్లబావులు సూర్యుడు, వేడికి తక్కువ గురయ్యే లోతులో ఉంటాయి.[2] మనుగడలో ఉన్న మెట్లబావులలో మెజారిటీ మొదట స్నానం చేయడం, బట్టలు ఉతకడం, వ్యవసాయం, జంతువులకు నీరు త్రాగించడం వంటి ప్రాథమిక అవసరాలకు నీటి ప్రధాన వనరుగా ఉండటంతో పాటు విశ్రాంతి ప్రయోజనాన్ని అందించాయి. మెట్లబావులు సామాజిక సమావేశాలు, మతపరమైన వేడుకల ప్రదేశంగా కూడా పనిచేశాయి. సాధారణంగా మహిళలు ఈ బావులతో ఎక్కువ సంబంధం కలిగి ఉండేవారు ఎందుకంటే వారే నీటిని సేకరించేవారు. అలాగే, బావి దేవత ఆశీర్వాదం కోసం ప్రార్థించి కానుకలు సమర్పించేది వారే.[2]
బావి నీరు కీటకాలు, జంతువులు, అనేక ఇతర సూక్ష్మక్రిములను ఆకర్షిస్తుందని తెలిసినదే. ఆ ప్రాంత నివాసులు తరచుగా ఉపయోగించే సాధారణ స్థలం అయిన ఈ మెట్లబావులు అంటువ్యాధులు, వ్యాధుల వ్యాప్తికి మూలంగా పరిగణించబడ్డాయి.[2]
వివరాలు
[మార్చు]అనేక మెట్లబావులు హిందూ దేవాలయాల వలె విస్తృతమైన అలంకరణ, వివరాలను కలిగి ఉన్నాయి. భారతీయ వాస్తుశిల్పంలోని అనేక ఇతర నిర్మాణాల మాదిరిగానే వాటి రూపకల్పనలో మానవ శరీరానికి సంబంధించిన నిష్పత్తులను ఉపయోగించారు.[8]
మెట్ల కుంటలు
[మార్చు]
ప్రయోజనం పరంగా మెట్ల కుంటలు మెట్లబావులను పోలి ఉంటాయి. సాధారణంగా మెట్లబావులు ఎక్కువ ఏకాంతంగా ఉండగా, మెట్ల కుంటలు సమీపంలోని ఆలయాలతో పాటు ఉంటాయి.[9] మెట్లబావులు చీకటిగా ఉంటాయి, ఉపరితలం నుండి స్పష్టంగా కనిపించవు, అయితే మెట్ల కుంటలు సూర్యుని కాంతితో ప్రకాశిస్తాయి. మెట్ల కుంటల దీర్ఘచతురస్రాకార ఆకారంతో పోలిస్తే మెట్లబావుల రూపకల్పన మరింత సరళంగా ఉంటుంది.[8]
భారతదేశంలో
[మార్చు]
రాజస్థాన్, గుజరాత్, ఢిల్లీ, మధ్యప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, ఉత్తర కర్ణాటక (కర్ణాటక)తో సహా భారతదేశం అంతటా మనుగడలో ఉన్న అనేక ముఖ్యమైన మెట్లబావులను చూడవచ్చు. 2016లో స్టెప్వెల్ అట్లాస్ అనే సహకార మ్యాపింగ్ ప్రాజెక్ట్ భారతదేశంలోని 2800కి పైగా మెట్లబావులను మ్యాపింగ్ చేస్తూ, GPS కోఆర్డినేట్లను మ్యాప్ చేయడం, మెట్లబావులపై సమాచారాన్ని క్రోడీకరించడం ప్రారంభించింది.[10] మరొక ప్రాజెక్ట్ మహారాష్ట్రలో 1700కి పైగా మెట్లబావుల స్థానాలను మ్యాప్ చేసింది.[11]
ఢిల్లీ, హర్యానా
[మార్చు]ఢిల్లీ
[మార్చు]విక్రమ్జిత్ సింగ్ రూప్రాయ్ తన 'ఢిల్లీ హెరిటేజ్: టాప్ 10 బావోలీస్' పుస్తకంలో ఢిల్లీలోనే 32 మెట్లబావులు ఉన్నాయని పేర్కొన్నాడు.[12]
- అగ్రసేన్ కీ బావోలీ
- మెహ్రౌలీ బావోలీలు
- ద్వారకా బావోలీ
- రాజోన్ కీ బావోలీ
హర్యానా
[మార్చు]- అంబాలా జిల్లా: అంబాలాలో NH-44పై ఉన్న గురుద్వారా మంజీ సాహిబ్ బావోలీని ఆరవ సిక్కు గురువు గురు హరగోవింద్ నిర్మించాడు.
- ఫరీదాబాద్ జిల్లా: సూరజ్కుండ్
- గురుగ్రామ్ జిల్లా
- బాద్షాపూర్:
- బాద్షాపూర్ మెట్లబావి
- అఖాడా మెట్లబావి
- ధుమాస్పూర్ మెట్లబావి
- బాద్షాపూర్:
- ఫరూఖ్నగర్: బావోలీ ఘౌస్ అలీ షా (గోల్ బావ్డీ)ని ఘౌస్ అలీ షా నిర్మించాడు.
- ఝజ్జర్ జిల్లా: SH-132లో పటౌడీకి వాయవ్యంగా 8 కి.మీ దూరంలో ఉన్న లుహారీ బావోలీ (దీనిని ముగ్లాయి బావోలీ అని కూడా పిలుస్తారు).
- కైతాల్ జిల్లా: కైతాల్ రాష్ట్రానికి చెందిన జాట్ సిక్కు పాలకులు లఖోరి ఇటుకలతో NH-152A సమీపంలో భాయ్ కీ బావోలీని నిర్మించారు.[13]
- కురుక్షేత్ర జిల్లా: NH-44 GT రోడ్డులో పిప్లి బస్ స్టాండ్కు ఉత్తరంగా 7 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఇషార్గఢ్ వద్ద ఉన్న భాయ్ లఖీ షా బంజారా బావోలీని భాయ్ లఖీ రాయ్ బంజారా నిర్మించాడు.
- మహేంద్రగఢ్ జిల్లా
- నార్నాల్
- ఛోటా బడా తలాబ్, శివాలయం పక్కన ఉన్న 18వ శతాబ్దపు మూడు అంచెల మెట్లబావి నాగ్పురియన్ బావోలీ
- బాబా ఖేతా నాథ్ బావోలీ
- నార్నాల్
- నూహ్ జిల్లా: కోట్లా బావ్డీ
- రేవారీ జిల్లా: సోలహ్రాహీ బావోలీ
- రోహ్తక్ జిల్లా: మహమ్ వద్ద ఉన్న చోరో కీ బావోలీ.
గుజరాత్
[మార్చు]- పటాన్ వద్ద రాణీ కీ వావ్
- గాంధీనగర్లోని అడాలజ్ వద్ద అడాలజ్ మెట్లబావి
- దాదా హరిర్ మెట్లబావి, అహ్మదాబాద్
- నవఘన్ కువో
- ఆది కడి వావ్
- వనరాశి వావ్, వావ్డీ, భావ్నగర్ జిల్లా
- బోటర్ కొటాని వావ్, మెహసానా
- మోఢేరా వావ్
కర్ణాటక
[మార్చు]- కళ్యాణి, హులికెరె
- భోగ నందీశ్వర దేవాలయం, కర్ణాటక
కేరళ
[మార్చు]- శ్రీ పెరలస్సేరి దేవాలయం[14]
మహారాష్ట్ర
[మార్చు]- చార్థానా మెట్లబావి, పర్భణీ
- పింగ్లీ మెట్లబావి, పర్భణీ
- ఆర్వీ మెట్లబావి, పర్భణీ
రాజస్థాన్
[మార్చు]
- బూందీ: పట్టణంలో, చుట్టుపక్కల 60కి పైగా బావోలీలు ఉన్నాయి.
- బూందీలోని రాణీజీ కీ బావోరీ
- నగర్ సాగర్ కుండ్
- జైపూర్:
- జైపూర్ సమీపంలోని అభనేరిలో ఉన్న చాంద్ బావ్డీ
- పన్నా మీనా కా కుండ్, అంబర్
- జోధ్పూర్
- బిర్ఖా బావరీ,
- వేప కా థానా
- నీమ్ కా థానా-మాంధోలి-ఖేత్రి హైవేపై నీమ్ కా థానాకు ఉత్తరంగా 5 కి.మీ దూరంలో ఉన్న మాంధోలి వద్ద ఉదోజీ కీ బావోరీ.
తెలంగాణ
[మార్చు]- హైదరాబాద్లోని బన్సీలాల్పేట మెట్లబావి[15]
- కోరుట్ల మెట్లబావి
ఉత్తర ప్రదేశ్
[మార్చు]- షాహీ బావోలీ, లక్నో
పాకిస్తాన్లో
[మార్చు]
పాకిస్తాన్లో మొఘల్ కాలం నాటి మెట్లబావులు నేటికీ ఉన్నాయి. కొన్ని సంరక్షించబడిన పరిస్థితులలో ఉండగా, మరికొన్ని అలా లేవు.
- ఖరియాన్లోని బహర్ వాలీ బావోలీ
- జీలమ్ సమీపంలోని రోహ్తాస్ కోట
- మియాన్వాలీ సమీపంలోని వాన్ భచ్రాన్
- ఇస్లామాబాద్ సమీపంలోని లోసర్ బావోలీ
- తట్టా సమీపంలోని మక్లీ బావోలీ
ప్రభావం
[మార్చు]
భారతీయ వాస్తుశిల్పంలో అనేక ఇతర నిర్మాణాలను మెట్లబావులు ప్రభావితం చేశాయి, ముఖ్యంగా వాటి రూపకల్పనలో నీటిని పొందుపరిచే నిర్మాణాలను.[3] ఉదాహరణకు, ఆగ్రాలోని ఆరామ్ బాగ్ భారతదేశంలో మొదటి మొఘల్ తోట.[8] ఇది మొఘల్ చక్రవర్తి బాబర్ చేత రూపొందించబడింది, ఇది నీరు, ప్రకృతి దృశ్యాల ద్వారా మాత్రమే కాకుండా, రూపకల్పనలో ఒక రిఫ్లెక్టింగ్ పూల్ను చేర్చడం ద్వారా సౌష్టవం ద్వారా స్వర్గం గురించిన అతని భావనను ప్రతిబింబించింది. అతను మెట్లబావుల ద్వారా ప్రేరణ పొందాడు, తన ప్యాలెస్ తోటలో ఇది ఉంటే దానికి పరిపూర్ణత వస్తుందని భావించాడు. అనేక ఇతర మొఘల్ తోటలలో ప్రకృతి దృశ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి లేదా సొగసైన ప్రవేశద్వారంగా ఉపయోగపడే రిఫ్లెక్టింగ్ పూల్స్ ఉంటాయి. డిజైన్లో నీటిని పొందుపరిచిన భారతదేశంలోని ఇతర ముఖ్యమైన తోటలు:
- హుమాయున్ సమాధి, నిజాముద్దీన్ ఈస్ట్, ఢిల్లీ
- తాజ్ మహల్, ఆగ్రా
- మెహతాబ్ బాగ్, ఆగ్రా
- సఫ్దర్జంగ్ సమాధి
- షాలిమార్ బాగ్ (శ్రీనగర్), జమ్మూ కాశ్మీర్
- నిషాత్ గార్డెన్స్, జమ్మూ కాశ్మీర్
- యాదవీంద్ర గార్డెన్స్, పింజోర్
- ఖుస్రో బాగ్, అలహాబాద్
- రోషనారా బాగ్
చిత్రమాలిక
[మార్చు]
మహారాష్ట్రలోని పర్భణీ జిల్లా, హట్నూర్ గ్రామంలోని నాగ్నాథ్ మందిరంలో ఉన్న పెద్ద మెట్లబావి
ఫతేపూర్ షేఖావతి వద్ద ఉన్న మెట్లబావి దృశ్యం
హర్యానాలోని ఫరూఖ్నగర్లో ఉన్న 18వ శతాబ్దపు బావోలీ ఘౌస్ అలీ షా
జోధ్పూర్లోని బిర్ఖా బావరీ అనే మెట్లబావి
గుజరాత్లోని గాంధీనగర్లో ఉన్న అడాలజ్ వద్ద రుడాబాయి మెట్లబావి లేదా అడాలజ్ ని వావ్
తూర్ జీ కా ఝల్రా, మెట్లబావి, జోధ్పూర్
మెట్లబావి, హంపి
రాజస్థాన్లోని హిండౌన్లో ఉన్న జచ్చా కీ బావోరీ
_11.jpg)
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- ప్రాచీన భారతదేశం
- సింధు-సరస్వతి లోయ నాగరికతలో నీటి సరఫరా, పారిశుధ్యం
- గుజరాత్లో మెట్లబావుల చరిత్ర
- భారతదేశంలో నీటి వనరులు
- జోహాద్
- ధుంగే ధారా
- వెసెల్ (నిర్మాణం) - భారతీయ మెట్లబావుల నమూనాలో రూపొందించబడింది
గమనికలు
[మార్చు]- ↑ Priya, T.Lakshmi (Oct 2010). "Protecting the Tangible and Intangible Heritage of Rani ki Vav: A Unique Subterranean Step Well in Gujarat". Advanced Materials Research. 133–134: 1057–1064. doi:10.4028/www.scientific.net/AMR.133-134.1057. ISSN 1662-8985.
- 1 2 3 4 5 6 7 Shekhawat, Abhilash. "Stepwells of Gujarat". India's Invitation. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 March 2012.
- 1 2 3 Davies, Philip (1989). The Penguin guide to the monuments of India. London: Viking. ISBN 0-14-008425-8.
- 1 2 Livingston & Beach, p. xxiii
- ↑ Jutta Jain-Neubauer (1981). The Stepwells of Gujarat: In Art-historical Perspective. Abhinav Publications. pp. 19–25. ISBN 978-0-391-02284-3.
- 1 2 3 Tadgell, Christopher (1990). The History of Architecture in India. London: Phaidon Press. ISBN 0-7148-2960-9.
- ↑ Abhyankar, Shoma (26 February 2026). "Ancient stepwells brought back to life as India begins to run out of water". The Guardian. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 February 2026.
- 1 2 3 Livingston, Morna (2002). Steps to Water: The Ancient Stepwells of India. New York: Princeton Architectural. ISBN 1-56898-324-7.
- ↑ Jain-Neubauer, Jutta (1981). The Stepwells of Gujarat: In art-historical Perspective. New Delhi: Abhinav. ISBN 0-391-02284-9.
- ↑ Stepwell Atlas
- ↑ "Maharashtra Stepwells" (in ఇంగ్లీష్). Maharashtra Stepwells. the original నుండి 15 జూన్ 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 March 2021.
- ↑ Rooprai, Vikramjit Singh (2019). Delhi heritage : Top 10 baolis. Niyogi Books. ISBN 978-9-38913-611-1.
- ↑ 20 protected heritage sites to be restored, beautified in state, The Tribune, 19 Sept 2025.
- ↑ Sengar, Resham. "Sri Subramanya Temple in Peralassery – its legend, the stepwell and resident snakes". The Times of India. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2020-03-10.
- ↑ Datta, Rangan (13 March 2023). "Hyderabad's Bansilalpet stepwell: Ravaged, reimagined, then revived". No. My Kolkata. The Telegraph. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 March 2023.
మూలాలు
[మార్చు]- Rima Hooja: "Channeling Nature: Hydraulics, Traditional Knowledge Systems, And Water Resource Management in India – A Historical Perspective". At infinityfoundation.com
- Livingston, Morna & Beach, Milo (2002). Steps to Water: The Ancient Stepwells of India. Princeton Architectural Press. ISBN 1-56898-324-7.
- Vikramjit Singh Rooprai. Delhi Heritage: Top 10 Baolis (2019). Niyogi Books. ISBN 9-38913-611-3.
- Jutta Jain Neubauer The Stepwells of Gujarat: An art-historical Perspective (2001)
- Philip Davies, The Penguin guide to the monuments of India, Vol II (London: Viking, 1989)
- Christopher Tadgell, The History of Architecture in India (London: Phaidon Press, 1990)
- Abhilash Shekhawat, "Stepwells of Gujarat." India's Invitation. 2010. Web. 29 March 2012.<http://www.indiasinvitation.com/stepwells_of_gujarat/>.
- "Architecture of the Indian Subcontinent – glossary". Indoarch.org. ఒరిజినల్ నుండి 21 November 2003 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2006-12-18.
మరింత చదవడానికి
[మార్చు]Azmi, Feza Tabassum. The ancient stepwells helping to curb India's water crisis, BBC
బయటి లింకులు
[మార్చు]