మైసూర్ మహారాజు
| మహారాజు of మైసూర్ | |
|---|---|
 రాయల్ కోట్ ఆఫ్ ఆర్మ్స్ (1893) | |
| Details | |
| Style | ఆయన ఉన్నతాధికారి |
| First monarch | యదురాయ వడయార్ |
| Last monarch | జయచామరాజ వడయార్ |
| Formation | 1399 |
| Abolition | 1950 జనవరి 26 |
| Residence | మైసూర్ ప్యాలెస్ |
మైసూర్ మహారాజు మైసూర్ రాజ్యానికి రాజు, ప్రధాన పాలకుడు. ఆయన 1300ల మధ్యకాలం నుండి చివరి వరకు & 1950ల మధ్య భారత రాజ్యంలోని మైసూర్ రాష్ట్రానికి కొంతకాలం పాటు పాలించాడు. మహారాజు భార్యను మైసూర్ మహారాణి అని పిలిచేవారు.
టైటిల్ పరంగా, ఈ పాత్ర కాలక్రమేణా వేర్వేరు పేర్లతో పిలువబడింది, రాజ్యం ప్రారంభ రోజులలో పోలేగర్ (కన్నడ , పాలెగార , 'అధిపతి') నుండి రాజా (సంస్కృతం & కన్నడ, రాజు–ముఖ్యంగా ఒక చిన్న ప్రాంతం) వరకు, దాని మిగిలిన కాలంలో మహారాజా (సంస్కృతం & కన్నడ, రాజు–ఒక బలీయమైన రాజ్యానికి రాజ్యంగా దాని ప్రారంభ రోజులలో.[1]వారసత్వం పరంగా, వారసుడు వంశపారంపర్య వారసుడు లేదా, ఎటువంటి సమస్య లేనప్పుడు, పాలించే చక్రవర్తి లేదా అతని ప్రైవేట్ కౌన్సిల్ ద్వారా ఎంపిక చేయబడతాడు. రాజా లేదా మహారాజా అనే సంస్కృత-కన్నడ బిరుదుల క్రింద ఉన్న అన్ని పాలకులు ప్రత్యేకంగా వడియార్ ఇంటి నుండి వచ్చారు .
1947లో భారతదేశం బ్రిటిష్ క్రౌన్ నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందినప్పుడు క్రౌన్ మిత్రదేశాలు వీటిలో ఎక్కువ భాగం రాచరిక భారతదేశం, 1950 నాటికి భారతదేశ ఆధిపత్యంలోకి బదిలీ అయ్యాయి. దానితో, మహారాజా బిరుదు, పాత్రను రాజప్రముఖ్, త్వరలో గవర్నర్తో భర్తీ చేశారు.
నిర్మాణం & రద్దు
[మార్చు]1300ల చివరలో ప్రధాన పోరాటాలతో మరింత బిజీగా మారిన విజయనగర చక్రవర్తి రెండవ హరిహరుడు సామ్రాజ్యం పార్శ్వాలలోని ప్రాంతాల రక్షణను వారి స్థానిక అధిపతులకు అప్పగించడం ప్రారంభించాడు. ప్రస్తుత మైసూర్ నగరం, చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల రక్షణ ఆ సమయంలో ఈ ప్రాంతంలో అధిపతిగా ఉన్న విజయనగర సైనికుడు యదురాయ భుజాలపై పడింది.
పోలేగార్లు & రాజాలు
[మార్చు]1513 నుండి 1553 వరకు కావేరీ నదికి దూరంగా ఉన్న కొన్ని గ్రామాలను పాలించిన రాజా చామరాజ వడయార్ III , ఒక చిన్న కోటను నిర్మించి దానికి మహిసురనగర (కన్నడలో గేదెల పట్టణం అని అర్థం) అని పేరు పెట్టాడని చెబుతారు, దీని నుండి మైసూర్ అనే పేరు వచ్చింది. అయితే, పురాణాలు, వేద కాలం నాటి మహిషాక ప్రాంతం గురించి మునుపటి సూచనలు ఉన్నాయి.[2][3]
మహారాజులు
[మార్చు]విజయనగర సామ్రాజ్య పతనంతో రాజా చామరాజ వడయార్ III కుమారుడు, వారసుడు మహారాజా తిమ్మరాజ వడయార్ II స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకుని మైసూర్ మహారాజా బిరుదును స్వీకరించాడు. రాజులు కంఠీరవ నరసరాజా I, దేవరాజ వడయార్ ల పాలనలో రాజ్యం గొప్ప భూభాగ విస్తరణను చూసింది. 18వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో హైదర్ అలీ - టిప్పు సుల్తానేట్ తండ్రి-కొడుకులు రాజ్యాన్ని వరుసగా శాసించే సమయంలో మహారాజులు ఎక్కువగా గుర్తించబడలేదు లేదా నామమాత్రపు పాలకులుగా మిగిలిపోయారు. టిప్పు పతనం తరువాత బ్రిటిష్ క్రౌన్ రాజ్యాన్ని వడయార్లకు మహారాజులుగా పునరుద్ధరించింది.[4]
1950లో భారతదేశం గణతంత్ర రాజ్యంగా అవతరించిన తర్వాత చివరి పాలక మహారాజా జయచామరాజ వడియార్ రాజ్యాన్ని గణతంత్ర రాజ్యానికి అప్పగించారు. అయితే, ఆ సమయంలో భారతదేశంలోని చాలా మంది రాజుల మాదిరిగానే, మహారాజు, అతని వారసులకు వార్షిక చెల్లింపు (ప్రైవీ పర్స్), కొన్ని ప్రత్యేకతలు, "మైసూర్ మహారాజా" అనే బిరుదును ఉపయోగించుకునే అవకాశం కల్పించారు. అయినప్పటికీ, భారత రాజ్యాంగానికి 26వ సవరణతో బిరుదులు & ప్రైవేట్ పర్స్ అన్నీ ముగిశాయి.[5][6] దీనితో ఈ పాత్రను మైసూర్కు చెందిన రాజ్ప్రముఖ్గా మార్చారు, తరువాత దీనిని మైసూర్ గవర్నర్ (ఇప్పుడు కర్ణాటక గవర్నర్)గా మార్చారు. ఆ విధంగా ఈ పాత్రను ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో చేర్చారు, గవర్నర్ను భారత ప్రభుత్వం సిఫార్సు చేసి రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు.[7]
మహారాజులు
[మార్చు]మైసూర్ను పాలించిన మొదటి రాజు (మరియు పోలేగార్) యదురాయ. చివరి పాలక రాజు మహారాజా జయచామరాజ వడియార్. వడియార్ కుటుంబానికి ప్రస్తుత అధిపతి యదువీర కృష్ణదత్త చామరాజ వడియార్. మైసూర్ మహారాజుల ఖ్యాతి చారిత్రాత్మకంగా వైవిధ్యంగా ఉంది, అయితే గొప్ప ఖ్యాతితో ముగుస్తుంది. ఉదాహరణకు మహారాజా కంఠీరవ నరసరాజా I ఒక గణన శక్తిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు,[8][9] అతని మేనల్లుడి ముని-ముని మనవడు మహారాజా కృష్ణరాజ వడియార్ I బలహీనంగా, చంచలంగా కనిపించాడు.[10] మహారాజా కృష్ణరాజ వడియార్ III కళలు, సంస్కృతికి చురుకుగా, ఆర్థికంగా దోహదపడ్డాడు;[11][12][13] మహారాజా చామరాజ వడియార్ X ప్రజాస్వామ్య పద్ధతులను సృష్టించగా,[14] మహారాజా కృష్ణరాజ వడియార్ IV మైసూర్ రాజ్య ఆర్థిక వ్యవస్థ, పరిశ్రమలను ఆధునీకరించినందుకు ప్రశంసలు అందుకున్నాడు.
-
కృష్ణరాజ వడయార్ I సూక్ష్మచిత్రం, అతను తొమ్మిది మంది భార్యలను వివాహం చేసుకున్నప్పటికీ, ఎప్పుడూ ఎటువంటి సమస్యను ఎదుర్కోలేదు, యదురాయ ప్రత్యక్ష (పురుష) వంశం అతనితో ముగిసింది. -
మహారాజా కృష్ణరాజ వడయార్ III పెన్సిల్ స్కెచ్ . ఆయన కళలు, సంస్కృతి పోషకుడు, రాజ్యం అంతటా అనేక దేవాలయాలను కూడా నిర్మించారు. -
మహారాజా చామరాజ వడియార్ X ఏకవర్ణ వర్ణం. ఆయన బ్రిటిష్ ఇండియాలో మొట్టమొదటి పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ అయిన మైసూర్ ప్రతినిధి సభను స్థాపించాడు. -
మహారాజా కృష్ణరాజ వడియార్ IV చిత్రం. ఆధునిక మైసూర్ నిర్మాతగా రాజును ప్రశంసించారు. -
మైసూర్ చివరి పాలక మహారాజు జయచామరాజ వడియార్ చిత్రం. ఆయన తరువాత మైసూర్ కు రాజప్రముఖ్, గవర్నర్గా పనిచేశారు.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Tej Ram Sharma (1989), A, Concept Publishing Company, ISBN 81-7022-251-6,
... Literally Maharaja means 'a great king' or Jinder Mahal ...
- ↑ Station, Anthropological Survey of India South India (1 January 1978). Cultural profiles of Mysore City (in ఇంగ్లీష్). Anthropological Survey of India, Govt. of India. Archived from the original on 20 March 2017.
- ↑ Vasudeva, Rashmi (3 November 2006). "Land of milk and honey". Deccan Herald. Archived from the original on 19 March 2014. Retrieved 12 November 2007.
- ↑ SARMAH, DIPAK (2020-02-05). "4". FORESTRY IN INDIA DURING BRITISH ERA: KARNATAKA CASE-STUDY (in ఇంగ్లీష్). Notion Press. ISBN 978-1-64783-681-8.
- ↑ "The Constitution (26 Amendment) Act, 1971", indiacode.nic.in, Government of India, 1971, retrieved 9 November 2011
- ↑ Schmidt, Karl J. (1995). An atlas and survey of South Asian history. M.E. Sharpe. p. 78. ISBN 978-1-56324-334-9.
Although the Indian states were alternately requested or forced into union with either India or Pakistan, the real death of princely India came when the Twenty-sixth Amendment Act (1971) abolished the princes' titles, privileges, and privy purses.
- ↑ Durga Das Basu. Introduction to the Constitution of India. 1960. 20th edition, 2011 reprint. LexisNexis Butterworths Wadhwa Nagpur. ISBN 978-81-8038-559-9. p. 237, 241–44. Note: although the text talks about Indian state governments in general, it applies for the specific case of Karnataka as well.
- ↑ Imperial Gazetteer of India: Provincial Series 1908, p. 20, Michell 1995, p. 20
- ↑ Imperial Gazetteer of India: Provincial Series 1908, p. 20
- ↑ Wilks, Mark (1869). Historical Sketches of the South of India, in an Attempt to Trace the History of Mysoor, Etc (in ఇంగ్లీష్).
- ↑ "Krishnaraja Wodeyar III". Wodeyars of Mysore. Kamat's Potpourri. 4 April 2014. Retrieved 16 June 2015.
- ↑ "Krishnaraja Wodeyar III". Wodeyars of Mysore. Kamat's Potpourri. 4 April 2014. Retrieved 16 June 2015.
- ↑ Laura Durnford. "Games afoot". Online webpage of Radio Netherlands, dated 15 December 2004. Archived from the original on 10 మే 2007. Retrieved 8 అక్టోబరు 2007.
- ↑ Assembly, Karnataka (India) Legislature Legislative (1989). The History of Karnataka Legislature: The Mysore Representative Assembly (in ఇంగ్లీష్). Government Suburban Press.