మొనాకో

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
నినాదము: "Deo Juvante" (Latin)
"With God's Help"
గీతం: Hymne Monégasque
English: Monégasque Anthem
Location of  మొనాకో  (green)on the European continent  (dark grey)  —  [Legend]
Location of  మొనాకో  (green)

on the European continent  (dark grey)  —  [Legend]

రాజధాని Monaco[a][1][2]
43°43′N 7°25′E / 43.717°N 7.417°E / 43.717; 7.417
అతిపెద్ద Quartier Monte Carlo
అధికార భాషలు French[3]
Common languages
జాతి సమూహాలు
ప్రజానామము
  • Monégasque
  • Monacan[c]
ప్రభుత్వం Unitary parliamentary constitutional principality
 -  Monarch Albert II
 -  Minister of State Michel Roger
 -  President of the National Council Laurent Nouvion (REM)
శాసనసభ National Council
Independence
 -  House of Grimaldi 1297 
 -  Franco-Monegasque Treaty 1861 
 -  Constitution 1911 
ప్రాంతం
 -  Total 2.02 km2 (248th)
0.78 sq mi 
 -  Water (%) negligible[4]
జనాభా
 -  2011 estimate 36,371[5] (217th)
 -  2008 census 35,352[4]
 -  Density 18,005/km2 (1st)
49/sq mi
GDP (PPP) 2010[b] estimate
 -  Total $4.694 billion[6][7] (156th)
 -  Per capita $132,571[6][7] (1st)
GDP (nominal) 2010[b] estimate
 -  Total $5.424 billion[6] (148th)
 -  Per capita $153,177[6] (1st)
ద్రవ్యం Euro () (EUR)
Time zone CET (UTC+1)
 -  Summer (DST) CEST (UTC+2)
Drives on the right[8]
Calling code +377
Internet TLD .mc
a. ^  Monaco is a city-state. However, government offices are located in the Quartier of Monaco-Ville.
b. ^  GDP per capita calculations include non-resident workers from France and Italy.
c. ^  Monacan is the term for residents.

మొనాకో (Listeni/ˈmɒnək/; French pronunciation: ​[mɔnako]), అధికారికంగా " ప్రిసిపాలిటీ ఆఫ్ మొనాకో " (French: Principauté de Monaco),[lower-alpha 1] ఇది స్వార్వభౌమాధికారం కలిగిన నగర రాజ్యం, దేశం మరియు మైక్రొ స్టేట్‌గా ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది.ఇని పశ్చిమ యూరప్‌లో " ఫ్రెంచి రివేరా " లో ఉంది. దేశానికి మూడు వైపులా ఫ్రెంచిదేశ సరిహద్దు ఉంది.నాలుగవ వైపు మద్యధరా సముద్రం ఉంది. 2016లో జరిగిన గణాంకాల ఆధారంగా మొనాకో జనసంఖ్య 38,400[5] యూరప్‌లో పర్యాటకులని ఆకర్షించే ఓ చిన్న దేశం ఇది. ప్రపంచంలోని రెండవ అతి చిన్న దేశం మొనాకో. మొదటి దేశం వాటికన్ ప్రపంచంలో అధిక జనసాంద్రత గల దేశం. ఫ్రాన్స్, ఇటలీల మధ్యగల మొనాకో విస్తీర్ణం 2.02 చదరపు కిలోమీటర్లే. ప్రపంచంలో అధిక కాలం జీవించేది కూడా మొనాకో దేశస్తులే. సరాసరి ఆయుఃప్రమాణం 90 సంవత్సరాలు. నిరుద్యోగం జీరో పర్సంట్. ఫ్రాన్స్, ఇటలీల నించి ప్రతిరోజూ ఈ దేశంలోకి నలభై వేల మంది ఉద్యోగులు వచ్చి పనిచేసి వెళ్తూంటారు. మెడిటరేనియన్ సీ తీరాన గల మొనాకోకి పాయింట్ సెవెన్ కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణం మేర సముద్రాన్ని పూడ్చి భూభాగాన్ని పెంచారు.జనసాంధ్రత 19,000 చ.కి.మీ.మొనాకో భూభాగ సరిహద్దు పొడవు " 5.47 కి.మీ ". [5] సముద్రతీరం పొడవు 3.83 కి.మీ.వెడల్పు 1700-349 మీ. దేశంలో అత్యత ఎత్తైన ప్రాంతంగా గుర్తించబడుతున్న ఇరుకైన కాలిబాట పేరు " చెమిన్ డెస్ రివోరీస్ " " మోంట్ ఎజెల్ " పర్వతసానువుల్లో ఉంది.మొనాకో అత్యంత జనసాంధ్రత కలిగిన ప్రాంతం " మోంటే కార్లో " మరియు జనసాంధ్రత కలిగిన వార్డ్ " లార్వొట్టో ". లాండ్ రిక్లైమేషన్ ద్వారా మొనాకో వైశాల్యం 20% అధికరించింది. 2005 లో దేశవైశాల్యం 1.974 చ.కి.మీ.మొనాకో లోని 6 చట్టాల ఆధారంగా సంపన్నులకు మరియు ప్రముఖులకు ఇది క్రీడా స్థలంగా ఉంది.2014 గణాంకాల ఆధారంగా దేశంలో 30% ప్రజలు మిలియనీర్లుగా ఉన్నారు. ఇది జెనీవా మరియు జ్యూరిచ్ కంటే అధికం. [9]

మొనాకో రాజ్యాంగ రాచరికం పాలనలో రాజ్యాధిపత్యం ప్రిన్స్ రెండవ ఆల్బర్ట్ ఆధిపత్యంలో ఉంది. ప్రిన్స్ రెండవ ఆల్బర్ట్ రాజ్యాంగబద్ధమైన రాజు అయినప్పటికీ అయన స్వయంగా అపారమైన రాజకీయ శక్తిని సంపాదించుకున్నాడు. గ్రమామడి హౌస్ 1297 నుండి సంక్షిప్త అంతరాయాలతో మొనాకోను పాలించింది. [10] అధికారిక భాష ఫ్రెంచ్ కానీ మోనెగస్క్యూ, ఇటాలియన్, మరియు ఇంగ్లీష్ విస్తృతంగా మాట్లాడతారు మరియు అర్ధం చేసుకుంటారు. 1861 ఫ్రాంకో-మొనెగాస్క్ ఒప్పందం ద్వారా దేశసార్వభౌమాధికారం అధికారికంగా గుర్తించబడింది. మొనాకో పూర్తి యునైటెడ్ నేషన్స్ ఓటింగ్ సభ్యదేశంగా మొనాకో స్వాతంత్ర్యం మరియు ప్రత్యేక విదేశాంగ విధానం ఉన్నప్పటికీ దాని రక్షణకు ఫ్రాన్స్ బాధ్యత వహిస్తుంది. అయితే మొనాకో రెండు చిన్న సైనిక విభాగాలను నిర్వహిస్తుంది.

19 వ శతాబ్దం చివర్లో దేశం మొట్టమొదటి కాసినో " మోంటే కార్లో " ప్రారంభించి మరియు ప్యారిస్‌కు రైల్వే అనుసంధానాన్ని ప్రారంభించడంతో ఆర్థిక అభివృద్ధి ప్రోత్సహించబడింది.[11] అప్పటి నుండి మొనాకో తేలికపాటి వాతావరణం,మనోహర ప్రకృతి దృశ్యాలు మరియు జూదం సౌకర్యాలు పర్యాటక ప్రాంతంగా రాజ్యానికి మరియు రిచ్ సెంటర్‌కు వినోద కేంద్రంగా ఉంది. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో మొనాకో ఒక ప్రధాన బ్యాంకింగ్ కేంద్రంగా మారింది మరియు సేవల రంగం మరియు చిన్న అధిక-విలువ-జోడించిన కాని కలుషితం లేని పరిశ్రమలలో దాని ఆర్థిక వ్యవస్థను విస్తరించాలని కోరుకుంది. దేశంలో ఎటువంటి ఆదాయం పన్ను లేదు వాణిజ్య పన్నులు తక్కువా ఉంటాయి. పన్ను వసూలు చేయడం కోసం బాగా పేరు పొంది టాక్స్ హెవెన్ (పన్నుల స్వర్గం ) గా గుర్తించబడుతుంది. ఫార్ములా వన్ అసలు గ్రాండ్స్ ప్రిక్స్‌లో ఒకటైన మొనాకో గ్రాండ్ ప్రిక్స్ వార్షిక వీధి సర్క్యూట్ మోటారు రేసులో ఇది కూడా ఉంది.

మొనాకో అనేది అధికారికంగా యూరోపియన్ యూనియన్లో భాగం కాదు (ఇ.యు.), కానీ ఇది కస్టమ్స్ మరియు సరిహద్దు నియంత్రణలతో సహా కొన్ని ఇ.యు. విధానాలలో పాల్గొంటుంది. ఫ్రాంస్‌తో దాని సంబంధము ద్వారా మొనాకో తన ఏకైక కరెన్సీగా యూరోను ఉపయోగిస్తుంది (దీనికి ముందు ఇది మోనెగాస్క్ ఫ్రాంక్ని ఉపయోగించింది). మొనాకో 2004 లో ఐరోపా కౌన్సిల్ లో చేరింది. ఇది సంస్థ ఇంటర్నేషనల్ డి లా ఫ్రాంకోఫొనీ (ఒ.ఐ.ఎఫ్ ) లో సభ్యదేశంగా ఉంది.

చరిత్ర[మార్చు]

Monaco in Roman Liguria in Italy, 1st century BC

మొనాకో పేరు సమీపంలోని క్రీ.పూ. 6 వ-శతాబ్ద పురాతన గ్రీక్ కాలనీ ఫొకాయీన్ నుండి వచ్చింది. మోవోస్ "ఒంటరి ఇల్లు" అని అర్ధం.మొనోస్ " ఒంటర్ " [12] ఓకోస్ "ఇల్లు" [13] నుండి గ్రీకు మొనోస్ ఒకోస్ అంటే "సింగిల్ హౌస్", లిగోరియన్లచే మోనోకోస్‌గా సూచించబడింది ఇతరుల నుండి ఒక "ఒంటరి నివాసం" లో లేదా "దూరంగా జీవిస్తున్న" ప్రజల భావనను కలిగి ఉంటుంది. పురాతన పురాణగాథ ప్రకారం హెర్క్యులస్ మొనాకో ప్రాంతం గుండా వెళుతుంది మరియు పూర్వ ఉన్న దేవుళ్ళను తిరస్కరించింది.[14] దాని ఫలితంగా అక్కడ ఒక ఆలయం నిర్మించబడింది. హెర్క్యులస్ మొనోయికోస్ ఆలయం. ఎందుకంటే ఈ ప్రాంతం ఏకైక ఆలయం హెర్క్యులస్ "ఇల్లు" నగరం మోనోకోస్ అని పిలువబడింది.[15][16]

ఇది పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యం ఆధీనంలో ఉండేది. ఇది జెనోయీస్‌కు ఇచ్చింది. ఒక జెనోస్ కుటుంబం తొలగించిన శాఖ గ్రిమాల్డి వాస్తవానికి నియంత్రణ పొందటానికి ముందు వంద సంవత్సరాలుగా ఈ ప్రాంతం మీద నియంత్రణ కొరకు పోటీ చేసింది. ఈప్రాంతంలో 19 వ శతాబ్దం వరకు జెనోవా గణతంత్రం కొనసాగినప్పటికీ వారు మొనాకోను గ్రిమల్డి కుటుంబానికి అందజేసారు. అదేవిధంగా ఫ్రాన్స్ మరియు స్పెయిన్ రెండు వందల సంవత్సరాలు దానిని విడిచిపెట్టాయి. ఫ్రాన్సు విప్లవం వరకు ఫ్రాన్స్ దానిని స్వాధీనం చేసుకోలేదు. కానీ నెపోలియన్ ఓడించిన తరువాత అది సార్దీనియా సామ్రాజ్యం రక్షణలో ఉంచబడింది. 19 వ శతాబ్దంలో సార్డినియా ఇటలీలో భాగం అయింది. ఈ ప్రాంతం తిరిగి ఫ్రెంచ్ ప్రభావంలోకి వచ్చినప్పటికీ ఫ్రాన్స్ స్వతంత్రంగా ఉండటానికి అనుమతించింది. ఫ్రాన్సు మాదిరిగా మొనాకో రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో యాక్సిస్ శక్తుల ఆధీనంలో అధికంగా ఉండి కొద్దికాలం ఇటలీ, తర్వాత థర్డ్ రీచ్ నిర్వహణలో ఉండి చివరికి విముక్తి పొందక ముందు.జర్మనీ ఆక్రమణ కేవలం కొంత కాలం మాత్రమే కొనసాగినప్పటికీ ఇది యూదు జనాభాను బహిష్కరించాలని మరియు మొనాకో నుండి అనేక నిరోధక సభ్యుల మణశిక్షను అమలును చేయాలని నిర్భంధించబడింది. ఆ తరువాత నుండి మొనాకో స్వతంత్రంగా ఉంది. ఇది ఐరోపా సమాఖ్యతో ఏకీకరణ పట్ల కొన్ని దశలను తీసుకుంది.

గ్రిమాల్డి కుటుంబం ప్రవేశం[మార్చు]

Rainier I of Grimaldi, victor of the naval battle at Zierikzee and first sovereign Grimaldi ruler of Monaco

1191 లో చక్రవర్తి 6 హెన్రీ నుండి భూమి మంజూరు చేయబడిన తరువాత 1215 లో మొనాకో జెనోవా కాలనీగా తిరిగింది.[17][18] 1297 లో మొనాకో మొట్టమొదట గ్రిమల్డి హౌస్ ఆఫ్ సభ్యునిచే పాలించబడింది. ఫ్రాన్సిస్కో గ్రిమల్డి "ఐల్ మాలిజియా" గా పిలవబడ్డాడు. (ఇటలీ నుండి "ది మాలికీన్ వన్" లేదా "ది కన్నింగ్ వన్" గా అనువదించబడింది) మరియు అతని మనుషులు కోటను ఫ్రాన్సికస్సేన్ సన్యాసుల వలె దుస్తులు ధరించి " మొనాకో రాక్ " రక్షణ బాధ్యత వహించింది. అయినప్పటికీ ఈ ప్రాంతం యాదృచ్ఛికంగా ఇప్పటికే మొనాకో పేరుతో పిలువబడింది. [19] అయినప్పటికీ ఫ్రాన్సిస్కో కొన్ని సంవత్సరములు జెనోవాస్ దళాలచే తొలగించబడినది. "రాక్" పై జరిగిన పోరాటము మరొక శతాబ్దానికి కొనసాగింది. [20] గ్రిమల్డి కుటుంబం జెనోయిస్ మరియు పోరాటం ఒక కుటుంబం పోరాటంగా ఉంది. జెనోయిస్ ఇతర ఘర్షణలలో నిమగ్నమయ్యాడు మరియు 1300 ల చివరిలో జెనోవా కోర్సికాపై క్రౌన్ ఆఫ్ అరగోన్తో వివాదంలో పాల్గొన్నాడు. [21] ఆరగాన్ క్రౌన్ చివరికి వివాహం ద్వారా స్పెయిన్లో భాగంగా మారింది (ఆధునిక కాటలోనియా చూడండి) మరియు ఇతర భాగాలు ఇతర రాజ్యాలు మరియు దేశాలకు మళ్ళింది.[21]

1400–1800[మార్చు]

Monaco in 1494

1419 లో గ్రిమల్డి కుటుంబం ఆరగాన్ క్రౌన్ నుండి మొనాకోను కొనుగోలు చేసి "ది రాక్ ఆఫ్ మొనాకో" అధికారిక మరియు తిరుగులేని పాలకులుగా మారింది. 1612 లో రెండవ గౌరొరె మోనాకో "ప్రిన్స్" గా రాజ శైలిని ప్రారంభించాడు.[22] 1630 వ దశకంలో అతను స్పానిష్ దళాలపై ఫ్రెంచ్ రక్షణను కోరాడు. మరియు 1642 లో 13 వ లూయిస్ "డ్యూక్ ఎట్ పెయిర్ ఎట్రాన్జర్" కోర్టులో ప్రవేశం పొందాడు.[23] మొనాకో అధిపతులు అప్పటికి ఫ్రెంచ్ రాజుల రాజ్యాలకు సామంతలుగా ఉన్నా మొనాకో మీద సార్వభౌమాధి కారం కలిగి ఉన్నారు.[24] తరువాతి రాకుమారులు మరియు వారి కుటుంబాలకు చెందిన చాలామంది పారిస్‌లో జీవితాలను గడిపినప్పటికీ ఫ్రెంచ్ మరియు ఇటాలియన్ వ్యక్తులను వివాహం చేసుకున్నప్పటికీ గ్రిమల్డి హౌస్ ఆఫ్ ఇటాలియన్. ఫ్రెంచ్ విప్లవం వరకు ఫ్రాన్స్ రక్షకణలో ఉనికిని కొనసాగించింది. [25]1793 లో విప్లవ దళాలు మోనాకోను స్వాధీనం చేసుకున్నాయి మరియు 1814 లో గ్రిమల్డి కుటుంబం సింహాసనానికి తిరిగి వచ్చినప్పుడు ఇది నేరుగా ఫ్రెంచ్ నియంత్రణలోనే ఉంది.[23][26]

19 వ శతాబ్ధం[మార్చు]

French annexion in 1860

1793 మరియు 1814 మధ్య మొనాకోను ఫ్రెంచ్‌వారు ఆక్రమించారు (ఈ కాలంలో చాలా వరకు ఐరోపాలో నెపోలియన్ ఆధీనంలో ఉన్న ఫ్రెంచ్ వారు ఆక్రమించారు). [23][26]1814 లో వియన్నా కాంగ్రెస్ చేత సార్దీనియా సామ్రాజ్యం సంరక్షిత హోదాను మాత్రమే 1814 లో పునఃస్థాపించబడింది.[26] 1860 వరకు మొరికో ఈ స్థానములో ఉండి ట్రుడియే ఆఫ్ ట్రూరి ద్వారా సార్డారియన్ దళాలు రాజ్యం నుండి ఉపసంహరించుకున్నాయి. పరిసర ప్రాంత నీస్ (అలాగే సవోయ్) ఫ్రాంస్‌కు అప్పగించబడింది. [27] మరోసారి మొనాకో ఒక ఫ్రెంచ్ సంరక్షక కేంద్రంగా మారింది. ఈ సమయానికి ముందుగా మెంటన్ మరియు రోక్ బ్రూన్‌లలో అశాంతి ఉంది. ఇక్కడ గ్రామీణ కుటుంబాలు గ్రిమాల్డీ కుటుంబం విధించిన భారీ పన్నులు చెల్లించలేక అవస్థలకు లోనయ్యారు.సార్దీనియాలో విలీనం కావాలన్న కోరికతో తమ స్వాతంత్రాన్ని ప్రకటించారు. ఫ్రాన్స్ నిరసన ప్రదర్శించింది. మూడవ చార్లెస్ రెండు ప్రధాన భూభాగ పట్టణాలకు (ఆ సమయంలో 95% స్వాధీనం) మీద ఆధీనతను వదులుకునే వరకు అశాంతి కొనసాగింది. దానిని 500 సంవత్సరాలకు పైగా గ్రిమల్డి కుటుంబం పాలించింది. [28] ఇవి ఫ్రాంస్‌కు 41,00,000 ఫ్రాంక్లకు తిరిగి చెల్లించబడ్డాయి.[29] ఈ బదిలీ మరియు మొనాకో సార్వభౌమత్వాన్ని 1861 నాటి ఫ్రాన్కో-మోనెగస్క్యూ ఒప్పందంచే గుర్తించబడింది. 1869 లో ఆ రాజ్యం దాని నివాసితుల నుండి ఆదాయపన్నుని వసూలు చేయటం ఆగిపోయింది - కసినో అసాధారణ విజయానికి పూర్తిగా కృతజ్ఞతలు తెలపటానికి గ్రిమల్డి కుటుంబం కృతజ్ఞతలు తెలుపుతుంది.[30] ఇది మొనాకో ధనవంతులకు ఆట స్థలం మాత్రమే కాకుండా జీవించడానికి వారికి ఒక అనుకూలమైన ప్రదేశంగా ఉంది. [31]

20 వ శతాబ్ధం[మార్చు]

Mayor of Monaco announcing concessions ending absolute monarchy of Prince Albert I in 1910

1910 నాటి మొనెగస్క్యూ విప్లవం వరకు 1911 బలవంతంగా రాజ్యాంగం స్వీకరణ చేసారు. మొనాకో రాజులు పరిపూర్ణ పాలకులుగా ఉన్నారు.[32] కొత్త రాజ్యాంగం అయితే గ్రిమిడీ కుటుంబం మరియు ప్రిన్స్ ఆల్బర్ట్ నిరంకుశ పాలన మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో సస్పెండ్ చేసింది.జూలై 1918 లో ఫ్రాంకో-మోనెగాస్క్ ఒడంబడిక సంతకం చేయబడింది. మొనాకోపై పరిమిత ఫ్రెంచ్ రక్షణకు ఇది ఉపయోగపడుతుంది. మొర్గాస్క్ అంతర్జాతీయ విధానం ఫ్రెంచ్ రాజకీయ, సైనిక, మరియు ఆర్థిక ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా ఉన్న మొనాకో వారసత్వ సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించింది.[33]

ప్రిన్స్ రైనర్ III కు గ్రేస్ కెల్లీని వివాహం రాజ్యానికి దృష్టిని ఆకర్షించింది

1943 లో ఇటలీ సైన్యం మొనాకోను ఆక్రమించుకుని ఇది ఒక ఫాసిస్ట్ పరిపాలనను ఏర్పాటు చేసింది.[34] కొంతకాలం తర్వాత ముస్సోలినీ కూలిపోయిన తరువాత జర్మన్ వెహ్ర్మచ్ట్ మొనాకోను ఆక్రమించి యూదుల నాజీ బహిష్కరణను ప్రారంభించారు. మోనే కార్లోలోని బాలే డి లా ఒపెర్‌ను స్థాపించిన ప్రముఖ ఫ్రెంచ్ యూదుడైన రెనే బ్లమ్ తన పారిస్ ఇంటిలో అరెస్టు చేయబడ్డాడు మరియు ఆష్విట్జ్ కాన్సంట్రేషన్ శిబిరానికి (ఆయన అక్కడ చంపబడ్డాడు) రవాణా చేయబడటానికి ముందు ఫ్రెంచ్ రాజధాని వెలుపల ఉన్న డ్రాన్సీ బహిష్కరణ శిబిరంలో ఉంచబడ్డాడు.[35] బ్లమ్ సహోద్యోగి రౌల్ గన్స్బోర్గ్, ఒపెరా డి మోంటే-కార్లో డైరెక్టర్, ఫ్రెంచ్ రెసిస్టెన్స్ సహాయంతో అరెస్ట్ తప్పించుకుని స్విట్జర్లాండ్‌కు పారిపోయారు.[36] ఆగష్టు 1944 లో జర్మన్లు ​​రెనే బోర్గిని, జోసెఫ్-హెన్రి లాజౌక్స్ మరియు ఎస్టెర్ పోగ్గియో రెసిస్టెన్స్ నేతలుగా ఉన్నారు.

2005 వరకు పాలించిన మూడవ రైనర్ 1949 లో అతని తాత ప్రిన్స్ రెండవ లూయిస్ మరణం తరువాత సింహాసనంపై విజయం సాధించాడు. 19 ఏప్రిల్ 1956 ఏప్రెల్ 19 న ప్రిన్స్ రైనర్ అమెరికన్ నటి గ్రేస్ కెల్లీని వివాహం చేసుకున్నాడు; ఈ కార్యక్రమం విస్తృతంగా టెలివిజన్ మరియు ప్రముఖ ప్రెస్లో పొందుపరచబడి చిన్న రాజ్యంపై ప్రపంచ దృష్టిని కేంద్రీకరించింది. [37]1962 రాజ్యాంగ సవరణలో మహిళల ఓటు హక్కును అందించి, మరణశిక్షను రద్దు చేసి మరియు ప్రాథమిక స్వేచ్ఛకు హామీ ఇవ్వడానికి మొనాకో సుప్రీంకోర్టును ఏర్పాటు చేసింది.


1963 లో సంపన్న ఫ్రెంచ్‌కు పన్ను స్వర్గంగా ఉన్నందుకు ఆగ్రహానికి గురైన చార్లెస్ డి గల్లె మొనాకోను అడ్డుకున్నప్పుడు ఒక సంక్షోభం అభివృద్ధి చెందింది. మొనాకో 2014 చలనచిత్ర గ్రేస్ ఈ సంక్షోభం మీద ఆధారపడి నిర్మించబడింది.[38]1993 లో మొనాకో ప్రిన్సిపాలిటీ ఐక్యరాజ్యసమితిలో పూర్తి ఓటింగ్ హక్కులతో సభ్యదేశంగా మారింది.[27][39]

21 వ శతాబ్ధం[మార్చు]

View of Monaco in 2016

2002 లో ఫ్రాన్స్ మరియు మొనాకో మధ్య నూతన ఒప్పందం అనుసరించి గ్రిమాడి రాజవంశం వారసులు పాలన కొనసాగించకూడదు. రాజ్యం ఇప్పటికీ ఫ్రాంస్‌కు తిరిగి ఆధీనం చేయబడక స్వతంత్ర దేశంగా కొనసాగుతుంది. మొనాకో సైనిక రక్షణకు ఇప్పటికీ ఫ్రాన్స్ బాధ్యత వహిస్తుంది.[40][41] 2005 మార్చి 31 న రైనార్ తన తీవ్రమైన అనారోగ్యం కారణంగా తన బాధ్యతలను నెరవేర్చలేక అతని ఏకైక కుమారుడు మరియు వారసుడు ఆల్బర్టుకు బాధ్యతలు అప్పగించాడు. [42]ఆయన పాలన ప్రారంభించిన తరువాత 6 రోజులకు తన 56 వ సంవత్సరంలో మరణించాడు. తరువాత ఆయన కుమారుడు రెండవ ఆల్బర్టు యువరాజు అధికారస్థానం అధిష్టించాడు.

అధికారిక సంతాపం తరువాత ప్రిన్స్ రెండవ ఆల్బర్ట్ 2005 జూలై 12 న పదవీ స్వీకారం చేసాడు.[43] తన తండ్రి మూడు నెలల ముందు ఖననం చేయబడిన సెయింట్ నికోలస్ కేథడ్రాల్ వద్ద గంభీరమైన మాస్తో మొదలైంది. మొనెగస్క్యూ సింహాసనానికి ఆయన దగ్గరికి రెండు దశల వేడుక జరిగింది. 2005 నవంబర్ 18 న మొనాకో-విల్లెలోని చారిత్రాత్మక ప్రిన్స్ ప్యాలెస్లో జరిగిన విస్తృతమైన రిసెప్షన్ కొరకు వివిధ దేశాల అధిపతులు హాజరయ్యారు. [44] 2015 ఆగస్టు 27 న రెండవ ఆల్బర్ట్ రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో మొత్తం 90 మంది యూదులు మరియు ప్రతిఘటన యోధులను బహిష్కరించడంలో మొనాకో పాత్రకు క్షమాపణ చెప్పాడు.వీరిలో తొమ్మిది మాత్రమే మంది మనుగడ సాగించారు. "పొరుగున ఉన్న ఫ్రాంస్ అధికారుల హింస నుండి తప్పించుకున్న స్తీలు, పురుషులు మరియు పిల్లలు బాధల నుండి వేధింపులను తప్పించుకోవడానికి మాకు శరణార్ధులయ్యారు " అని ఆల్బర్ట్ ఒక బాధితులకు ఒక స్మారకాన్ని ఆవిష్కరించారు. మొనాకో స్మశానం. "దుఃఖంలో వారు ప్రత్యేకంగా మా ఆశ్రయం పొందుతారు, వారు తటస్థతను కనుగొంటారు." [45]2015 లో మొనాకో ఏకగ్రీవంగా తీవ్రంగా గృహాలు అవసరమైన కొంతమందికి గృహాలు మరియు ఒక చిన్న ఆకుపచ్చని ఉద్యానవనానికి ఏర్పాటు చేయడానికి ఒక నిరాడంబరమైన భూమి పునరుద్ధరణ విస్తరణ చేయడానికి ఆమోదించింది.[46] మొనాకో గతంలో 2008 లో విస్తరణను పరిగణనలోకి తీసుకుంది. కానీ దానిని రద్దు చేసింది.[46] ఈ ప్రణాళిక కొరకు ఆరు హెక్టార్ల అపార్టుమెంటు భవనాలు, పార్కులు, దుకాణాలు మరియు కార్యాలయాలకు భూమికి సుమారు 1 బిలియన్ యూరోలు.[47] ఈ అభివృద్ధి లార్వోట్టో జిల్లాకు సమీపంలో ఉంటుంది మరియు ఒక చిన్న మరీనా కూడా ఉంటుంది.[47][48] నాలుగు ప్రధాన ప్రతిపాదనలు ఉన్నాయి. అభివృద్ధి చివరి సమ్మేళనం పూర్తవుతుంది.[49] కొత్త జిల్లా పేరు అన్సే డు పోర్టియర్.[48]

Panoramic view of Monaco from the Tête de Chien in 2017

కేసినోలు[మార్చు]

మొనాకోలో 1297 నించి రాజ్యాంగబద్ధమైన రాజరికం కొనసాగుతోంది. ప్రిన్స్ ఆల్బర్ట్-2 నేటి రాజు. దీని రక్షణ బాధ్యత ఫ్రాన్స్ దేశానిది. ఇక్కడి మోంటీ కార్లో నగరం పర్యాటకులని అధికంగా ఆకర్షిస్తుంది. అందుకు కారణం అక్కడ గల జూదగృహాలు. లీగ్రాండ్ కేసినో ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచింది. అందులో సినిమా థియేటర్, బాలే థియేటర్ మొదలైన వినోదాలు ఉన్నాయి. రాజ కుటుంబం భాగస్వాములుగా ఓ పబ్లిక్ కంపెనీ దీన్ని నిర్వహిస్తోంది. మోంటీ కార్లోలోనే కాక మొనాకో అంతటా నైట్ క్లబ్స్ విస్తారంగా ఉంటాయి. రౌలెట్, స్టడ్‌పోకర్, బ్లాక్‌జాక్, క్రాప్స్, బకారట్ లాంటి జూదాలు, స్లాట్ మెషీన్స్ అన్ని కేసినోలలో ఉంటాయి. తమాషా ఏమిటంటే మొనాకన్స్ - అంటే మొనాకో దేశస్థులకి మాత్రం వీటిలోకి ప్రవేశం లేదు. ప్రతీ కేసినో బయట సందర్శకుల పాస్‌పోర్ట్‌లని తనిఖీ చేసే లోపలికి పంపుతారు. ఈ దేశపు ప్రధాన ఆదాయం కేసినోల నించే వస్తోంది. 1873లో జోసెఫ్ డేగర్ అనే అతను కేసినోలోని రౌలెట్ వీల్స్ తిరిగే పద్ధతిని జాగ్రత్తగా గమనించి మోంటీ కార్లో బేంక్‌ల్లోని డబ్బుకన్నా ఎక్కువ జూదంలో సంపాదించాడు. దీన్ని ‘బ్రేకింగ్ ది బేంక్ ఎట్ మోంటీ కార్లో’గా పిలుస్తారు.

ఇతర ఆకర్షణలు[మార్చు]

1866లో మోంటీకార్లోకి ఆ పేరు ఇటాలియన్ భాష నించి వచ్చింది. దాని అర్థం వౌంట్ ఛార్లెస్. ఛార్లెస్-3 గౌరవార్థం ఈ పేరు ఆ నగరానికి పెట్టబడింది. ఇక్కడి మరో ఆకర్షణ ఫార్ములా ఒన్ గ్రాండ్ ప్రిక్స్ పోటీ. సింగిల్ సీటర్ ఆటో రేసింగ్‌ని గ్రాండ్స్ పిక్స్ పేరుతో ఇక్కడ నిర్వహిస్తున్నారు. గంటకి 360 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణించే ఎఫ్ ఒన్ (్ఫర్ములా ఒన్) కార్లు ఈ రేసుల్లో పాల్గొంటాయి. ప్రపంచం నలుమూలల నించి రేసర్లు వచ్చి ఈ పోటీల్లో పాల్గొంటారు. 1879లో ఆరంభించిన శాలీగార్నియర్ లేదా ఒపేరా డి మాంటీ కార్లో అనేక నాటక శాలలో ఒపేరాలు జరుగుతూంటాయి. ముందే వీటికి టిక్కెట్ బుక్ చేసుకోవాలి. 1864లో నిర్మించబడ్డ హోటల్ డి పేరిస్, మోంటీ కార్లో నడిబొడ్డున ఉంది. 106 గదులు గల ఈ హోటల్‌లో వివిధ దేశాల ప్రముఖులు బస చేసారు. దీన్ని కూడా పర్యాటకులు ఆసక్తిగా చూస్తారు.

పర్యటక సమయము[మార్చు]

హాలీవుడ్ నటి గ్రేస్‌కెల్లీ, ప్రిన్స్ రెయినియర్‌ని వివాహం చేసుకుని ఇక్కడే నివసించింది. ఆమె కొడుకే నేటి రాజు ఆల్బర్ట్-2. హాలీవుడ్ హీరోయిన్స్‌లో మహారాణి అయింది ఈమె మాత్రమే. 1954లో ఇక్కడ ఆల్‌ఫ్రెడ్ హిచ్‌కాక్ ‘కు టేచ్ ఏ థీఫ్’ అనే చిత్రాన్ని ఇక్కడ చిత్రీకరించాడు. ఇంకా మ్యూజియం ఆఫ్ ఏంటిక్ ఆటోమొబైల్స్ (ఇందులో ప్రిన్స్ రెయినియర్ 85 వింటేజ్ కార్లని కూడా చూడచ్చు) ప్రినె్సస్ గ్రేస్ రోజీ గార్డెన్, స్టాంప్స్ అండ్ మనీ మ్యూజియం, లూయిస్-2 స్టేడియం, మ్యూజియం ఆఫ్ ప్రీ హిస్టారిక్ ఏంత్రోపాలజీ, ఓషనోగ్రాఫిక్ మ్యూజియం, మ్యూజియం ఆఫ్ నెపోలనిక్ సావెనీర్స్ ఇక్కడ చూడదగ్గవి. మే నించి అక్టోబరు దాకా టూరిస్ట్ సీజన్. ఇటలీ, ఫ్రాన్స్ దేశాల నించి రోడ్డు మార్గంలో అరగంటలో ఇక్కడికి చేరుకోవచ్చు. యూరప్‌లోని అన్ని ముఖ్య నగరాల నించి ఇక్కడికి విమాన సర్వీసులున్నాయి.

మూలాలు[మార్చు]

  1. "United-Nations data, country profile". Retrieved 29 October 2013. 
  2. "Constitution of Monaco (art. 78): The territory of the Principality forms a single commune.". Retrieved 29 October 2013. 
  3. "Constitution de la Principauté". Council of Government. Archived from the original on 22 July 2011. Retrieved 22 May 2008. 
  4. 4.0 4.1 Monaco en Chiffres at the Wayback Machine (archived నవంబర్ 15, 2009), Principauté de Monaco. Retrieved 7 June 2010.
  5. 5.0 5.1 5.2 "Population et emploi / IMSEE — Monaco IMSEE" (in ఫ్రెంచ్). Imsee.mc. Retrieved 6 September 2012. 
  6. 6.0 6.1 6.2 6.3 "National Accounts Main Aggregates Database". United Nations Statistics Division. Retrieved 8 October 2012. 
  7. 7.0 7.1 "World Development Indicators". World Bank. Retrieved 8 October 2012.  Note: "PPP conversion factor, GDP (LCU per international $)" for France (0.8724) was used.
  8. "What side of the road do people drive on?". Whatsideoftheroad.com. Retrieved 28 May 2012. 
  9. "One in Three is a Millionaire in Monaco: Study". ndtv.com. 
  10. In fact Francesco Grimaldi, who captured the Rock on the night of 8 January 1297, was forced to flee Monaco only four years after the fabled raid, never to come back. The Grimaldi family was not able to permanently secure their holding until 1419 when they purchased Monaco, along with two neighbouring villages, Menton and Roquebrune. Source: Edwards, Anne (1992). The Grimaldis of Monaco: The Centuries of Scandal – The Years of Grace. William Morrow. ISBN 978-0-688-08837-8. 
  11. "Monte Carlo : The Birth of a Legend". SBM Group. Retrieved 23 August 2013. 
  12. "μόνος". Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 29 June 2011. , Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus Digital Library
  13. "οἶκος". Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 29 June 2011. , Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus Digital Library
  14. "History of Monaco". Monaco-montecarlo.com. Retrieved 28 May 2012. 
  15. Strabo, Geography, Gaul, 4.6.3 at LacusCurtious
  16. "μόνοικος". Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 29 June 2011. , Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus Digital Library
  17. "Monaco". State.gov. 16 November 2011. Retrieved 28 May 2012. 
  18. "Monaco Life". Monaco Life. 26 July 2011. Retrieved 28 May 2012. 
  19. "Monaco history". Visitmonaco.com. Retrieved 28 May 2012. 
  20. "Histoire de Monaco, famille Grimaldi | Monte-Carlo SBM". Fr.montecarlosbm.com. Retrieved 28 May 2012. 
  21. 21.0 21.1 "The Mediterranean Empire of the Crown of Aragon". explorethemed.com. 
  22. "Monaco – The Principality of Monaco". Monaco.me. Retrieved 28 May 2012. 
  23. 23.0 23.1 23.2 "The History Of Monaco". Monacoangebote.de. Retrieved 28 May 2012. 
  24. with the title Duc de Valentinois and other lesser French titles, to most of which the House of Grimaldi still lays claim,
  25. "Monaco: History". .monaco.mc. Retrieved 28 May 2012. 
  26. 26.0 26.1 26.2 "Important dates – Monaco Monte-Carlo". Monte-carlo.mc. Retrieved 28 May 2012. 
  27. 27.0 27.1 "24 X 7". Infoplease.com. Retrieved 28 May 2012. 
  28. "History of the Principality of Monaco – Access Properties Monaco – Real-estate Agency Monaco". Access Properties Monaco. Retrieved 28 May 2012. 
  29. "History of Monaco". Monacodc.org. Retrieved 28 May 2012. 
  30. "Histoire de la Principauté – Monaco – Mairie de Monaco – Ma ville au quotidien – Site officiel de la Mairie de Monaco". Monaco-mairie.mc. Retrieved 28 May 2012. 
  31. "MONACO". Tlfq.ulaval.ca. Retrieved 28 May 2012. 
  32. "Monaco timeline". BBC News. 28 March 2012. Retrieved 28 May 2012. 
  33. "Monaco Politics, government, and taxation". Nationsencyclopedia.com. Retrieved 28 May 2012. 
  34. "Monaco History, History of Monaco – Allo' Expat Monaco". Monaco.alloexpat.com. Archived from the original on 27 May 2012. Retrieved 28 May 2012. 
  35. Abramovici P. Un rocher bien occupé : Monaco pendant la guerre 1939–1945 Editions Seuil, Paris 2001, ISBN 2-02-037211-8
  36. "Monaco histoire". Tmeheust.free.fr. Retrieved 28 May 2012. 
  37. "Monaco – Principality of Monaco – Principauté de Monaco – French Riviera Travel and Tourism". Nationsonline.org. Retrieved 28 May 2012. 
  38. "Monaco royals will not be at Cannes ‘Grace of Monaco’ premiere – Page Six". Page Six. 
  39. "CIA – The World Factbook". Cia.gov. Retrieved 22 March 2012. 
  40. "History of Monaco. Monaco chronology". Europe-cities.com. Retrieved 28 May 2012. 
  41. "Monaco Military 2012, CIA World Factbook". Theodora.com. Retrieved 28 May 2012. 
  42. "Monaco Royal Family". Yourmonaco.com. Retrieved 28 May 2012. 
  43. "Biography – Prince's Palace of Monaco". Palais.mc. Retrieved 28 May 2012. 
  44. "History of Monaco, Grimaldi family". Monte-Carlo SBM. Retrieved 28 May 2012. 
  45. Williams, Carol J. (27 August 2015). "More than seven decades later, Monaco apologises for deporting Jews". Los Angeles Times. Retrieved 31 August 2015. 
  46. 46.0 46.1 "Monaco land reclamation project gets green light". rivieratimes.com. 
  47. 47.0 47.1 Colin Randall. "Monaco €1 billion reclamation plan for luxury homes district". thenational.ae. 
  48. 48.0 48.1 "Monaco’s New Marina, in 10 Years from now". mooringspot.com. 
  49. "Forbes Life". forbes.com. 


ఉదహరింపు పొరపాటు: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found, or a closing </ref> is missing

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=మొనాకో&oldid=2289079" నుండి వెలికితీశారు