యమునబాయి వైకర్

యమునాబాయి వైకర్ (31 డిసెంబరు 1915 - 15 మే 2018)భారతీయ జానపద కళాకారిణి, మరాఠీ జానపద సంప్రదాయాలైన లావణి, తమషాలలో ఆమె నైపుణ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందింది, ఇవి సంగీతం, నృత్యాలతో కూడిన జానపద కళారూపాలు, కళా ప్రక్రియల యొక్క ప్రముఖ ప్రతిరూపాలలో ఒకరిగా నివేదించబడింది. సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీత , ఆమెను 2012లో భారత ప్రభుత్వం నాల్గవ అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించింది.

జీవిత చరిత్ర

యమునాబాయి మహారాష్ట్రలోని సతారా జిల్లాలోని మహాబలేశ్వర్ సమీపంలోని నునేకలమే గ్రామంలో కొల్హాటి సమాజానికి చెందిన కుటుంబంలో జన్మించింది. ఆమె తండ్రి తాగుబోతు అని, ఆమె తల్లి బస్సులు నడిపేదని, ఐదుగురు పిల్లలలో పెద్దది అయిన యమునునాబాయి తన తల్లితో కలిసి వీధి నృత్యాలు చేసేదని తెలిసింది. 10 సంవత్సరాల వయస్సులో, ఆమె ఒక జానపద కళా బృందంలో చేరింది, అక్కడే ఆమె మొదటి లావణి పాఠాలు నేర్చుకుంది. తరువాత, ఆమె తండ్రి వారితో చేరినప్పుడు, కుటుంబం తమాషా బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసింది, ఆమె తండ్రి ధోల్కీ వాయిస్తుండగా బాయి, ఆమె బంధువు నృత్యం చేశారు.

మంచి సంపాదన కోసం కుటుంబం ముంబైకి తరలివెళ్లింది, యమునాబాయి ముంబై వీధుల్లో లావణి, సినిమా పాటలను ప్రదర్శించడం ప్రారంభించింది. ఆమె వీధి ప్రదర్శనల విజయంతో ప్రోత్సహించబడి, ఆమె ఒక రంగస్థల ప్రదర్శన చేసింది, ఇది 1975 వరకు కొనసాగింది, ఆ సమయంలో సినిమా ప్రజాదరణ, తగ్గుతున్న ప్రేక్షకులు రాబడిని ప్రభావితం చేశారు. తన మేనకోడళ్లను సమీకరించి, కొత్త బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసి, తన కెరీర్‌ను పునరుద్ధరించుకోవడానికి యమునాబాయి ప్రయత్నించినప్పటికీ, ఆ ప్రయత్నం విజయవంతం కాలేదు. ఈ కాలంలో, ఆమె వచ్చిన కొల్హాటి తెగ సభ్యుల కోసం తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన గృహనిర్మాణ ప్రాజెక్టును పూర్తి చేసినట్లు సమాచారం.

యమునాబాయి ప్రఖ్యాత కథక్ గురువు బిర్జు మహారాజ్ తో వేదికను పంచుకున్నారు, 1975 లో ఢిల్లీలో ప్రదర్శించబడిన ఆమె ప్రదర్శనను బిర్జు మహారాజ్ అభినందించినట్లు సమాచారం. ఈ ప్రదర్శన ఆమె కెరీర్‌ను మరోసారి పునరుద్ధరించడానికి సహాయపడింది, కోల్‌కతా, భోపాల్, రాయ్‌పూర్ వంటి దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలలో ప్రదర్శన ఇచ్చే అవకాశం ఆమెకు లభించింది.

మరణం

యమునాబాయి 15 మే 2018న 102 సంవత్సరాల వయసులో మరణించారు.

అవార్డులు, గుర్తింపులు

యమునాబాయి వైకర్ అనేక అవార్డులు, గౌరవాలను అందుకున్నారు, వాటిలో

• 2012 లో పద్మశ్రీ
• 1990లో మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర అవార్డు,
• సంగీత నాటక అకాడమీ 1995లో యమునాబాయిని వారి వార్షిక అవార్డుతో సత్కరించింది
• 1997లో సహకార మహర్షి శంకర్రావు మోహితే-పాటిల్ లావని కలవంత్ అవార్డు.
• 2000 సంవత్సరంలో మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుండి అహల్యాబాయి హోల్కర్ అవార్డు
• 2010లో నిలు ఫూలే సమ్మాన్.
• 2012లో ఠాగూర్ రత్న సమ్మాన్ జీవిత సాఫల్య పురస్కారం
• ఆదిత్య విక్రమ్ బిర్లా .2012లో స్థాపించిన సంగీత కళా కేంద్రం నుండి ఆదిత్య విక్రమ్ బిర్లా కళాశిఖర అవార్డు
• 2014లో ఉత్తుంగ్ వార్షికోత్సవ ఉత్సవంలో రసిక్మణి శ్రీకృష్ణ పండిట్ ఉత్తుంగ్ గుణగౌరవ్ అవార్డు.

ఇవి కూడా చూడండి

• శీతల్ మహాజన్

• రీతూ రాణి

• లలితా బాబర్

• పూజా రాణి

• శ్వేతా చౌదరి

• మమతా సోధా