యాదృచ్ఛిక సంగీతం
యాదృచ్ఛిక సంగీతం ('ఆలియేటోరిక్ సంగీతం లేదా అవకాశం సంగీతం) అని కూడా అంటారు; ' పాచికలు ' అని అర్థం వచ్చే లాటిన్ పదం అలియా ' నుండి వచ్చింది) అనేది ఒక సంగీతం, దీనిలో కూర్పులోని ఏదైనా ఒక అంశం యాదృచ్ఛికతకు వదిలివేయబడుతుంది, లేదా స్వరపరిచిన ఒక రచన ప్రదర్శనలోని ఏదైనా ప్రాథమిక అంశం దాని ప్రదర్శకుల నిర్ణయానికి వదిలివేయబడుతుంది, లేదా ఈ రెండూ జరుగుతాయి. ఈ పదం చాలా తరచుగా, యాదృచ్ఛిక అంశం సాపేక్షంగా పరిమిత సంఖ్యలో అవకాశాలను కలిగి ఉండే ప్రక్రియలతో ముడిపడి ఉంటుంది.
1950ల ప్రారంభంలో డార్మ్‌స్టాట్ ఇంటర్నేషనల్ సమ్మర్ కోర్సెస్ ఫర్ న్యూ మ్యూజిక్‌లో ధ్వని శాస్త్రవేత్త వెర్నర్ మేయర్-ఎప్లర్ ఇచ్చిన ఉపన్యాసాల ద్వారా ఈ పదం యూరోపియన్ స్వరకర్తలకు పరిచయమైంది. అతని నిర్వచనం ప్రకారం, "ఒక ప్రక్రియ గమనం సాధారణంగా నిర్ణయించబడి, వివరంగా యాదృచ్ఛికతపై ఆధారపడితే, ఆ ప్రక్రియను యాదృచ్ఛిక ప్రక్రియ అంటారు". [1] మేయర్-ఎప్లర్ జర్మన్ పదాలైన యాదృచ్ఛిక (నామవాచకం), యాదృచ్ఛిక (విశేషణం) ల మధ్య గందరగోళం కారణంగా, అతని అనువాదకుడు అప్పటికే ఉన్న ఆంగ్ల విశేషణం "యాదృచ్ఛిక" ను ఉపయోగించకుండా, "యాదృచ్ఛిక" అనే కొత్త ఆంగ్ల పదాన్ని సృష్టించాడు, ఇది త్వరగా ప్రాచుర్యం పొందింది, నిలిచిపోయింది. [2] ఇటీవలే, "అలియాటోరియాలిటీ" అనే రూపాంతరం ప్రవేశపెట్టబడింది. [3]
చరిత్ర
[మార్చు]ప్రారంభ పూర్వ ఉదాహరణలు
[మార్చు]యాదృచ్ఛిక రచనకు పూర్వ ఉదాహరణగా పరిగణించబడే రచనలు కనీసం 15వ శతాబ్దం చివరి నాటివి, జోహన్నెస్ ఓకెఘెమ్ మిస్సా క్యుయస్విస్ టోని ద్వారా ఉదాహరించబడిన కాథోలికాన్ ప్రక్రియతో ఇవి ప్రారంభమవుతాయి. తరువాతి కాలంలో వచ్చిన ఒక శైలి మ్యూజికలిషెస్ వుర్ఫెల్‌స్పీల్ లేదా సంగీత పాచికల ఆట, ఇది 18వ శతాబ్దం చివరిలో, 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ప్రాచుర్యం పొందింది. (ఇలాంటి పాచికల ఆటలు కార్ల్ ఫిలిప్ ఇమాన్యుయెల్ బాచ్, జోసెఫ్ హేడెన్, వోల్ఫ్‌గ్యాంగ్ అమేడియస్ మొజార్ట్‌లకు ఆపాదించబడ్డాయి.) ఈ ఆటలలో సంగీతపు కొలతల క్రమం ఉంటుంది, దీనిలో ప్రతి కొలతకు అనేక సాధ్యమైన సంస్కరణలు ఉంటాయి, అనేక పాచికలను వేయడం ఆధారంగా ఖచ్చితమైన క్రమాన్ని ఎంచుకోవడానికి ఒక విధానం ఉంటుంది. [4]
ఫ్రెంచ్ కళాకారుడు మార్సెల్ డూషాంప్ 1913, 1915 మధ్య యాదృచ్ఛిక కార్యకలాపాల ఆధారంగా రెండు కళాఖండాలను రూపొందించారు. వీటిలో ఒకటి, ఎర్రాటమ్ మ్యూజికల్, డూషామ్ సోదరీమణులు య్వోన్, మాగ్డెలీన్ [5] లతో కలిసి మూడు స్వరాల కోసం వ్రాయబడింది, ఇది 27 మార్చి 1920న డాడా ప్రదర్శనలో మొదటిసారి ప్రదర్శించబడింది, [6], చివరికి 1934లో ప్రచురించబడింది. అతని సమకాలీనులైన ఫ్రాన్సిస్ పికాబియా, జార్జెస్ రిబెమాంట్-డెస్సైగ్నెస్ కూడా యాదృచ్ఛిక కూర్పుతో ప్రయోగాలు చేశారు. ఈ రచనలు 26 మే 1920న పారిస్‌లోని సల్లే గవో కాన్సర్ట్ హాల్‌లో జరిగిన ఫెస్టివల్ డాడాలో ప్రదర్శించబడ్డాయి. అమెరికన్ స్వరకర్త జాన్ కేజ్ మ్యూజిక్ ఆఫ్ చేంజెస్ (1951) "యాదృచ్ఛిక విధానాల ద్వారా ఎక్కువగా నిర్ణయించబడిన మొదటి కూర్పు", [7] అయినప్పటికీ అతని అనిశ్చితి మేయర్-ఎప్లర్ భావన కంటే భిన్నమైన క్రమంలో ఉంది. తరువాత కేజ్ డూషాంప్‌ను ఇలా అడిగాడు: "నేను పుడుతున్నప్పుడు మీరు యాదృచ్ఛిక కార్యకలాపాలను ఎలా ఉపయోగించారు?" [8]
ఆధునిక వినియోగం
[మార్చు]యాదృచ్ఛిక అంశాల మొట్టమొదటి ముఖ్యమైన ఉపయోగం 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో అమెరికన్ చార్లెస్ ఐవ్స్ అనేక కూర్పులలో కనిపిస్తుంది. 1930లలో హెన్రీ కోవెల్, ఐవ్స్ ఆలోచనలను స్వీకరించి, మొజాయిక్ క్వార్టెట్ (స్ట్రింగ్ క్వార్టెట్ నెం. 3, 1934) వంటి రచనలలో తన సంగీతాన్ని ప్రదర్శించారు. ఇది వాద్యకారులకు సంగీత ఖండాలను అనేక విభిన్నమైన క్రమాలలో అమర్చుకునేందుకు వీలు కల్పిస్తుంది. ఒక రచన ప్రదర్శనలో వైవిధ్యాన్ని ప్రవేశపెట్టడానికి కోవెల్ ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన సంకేతాలను కూడా ఉపయోగించాడు, కొన్నిసార్లు ప్రదర్శకులకు ఒక చిన్న భాగాన్ని మెరుగుపరచమని లేదా స్వేచ్ఛగా వాయించమని సూచించాడు. [9] తరువాత అమెరికన్ స్వరకర్తలు, అలాన్ హోవ్నెస్ (1944లో అతని లౌసాడ్జాక్‌తో ప్రారంభించి) వంటి వారు, కోవెల్ పద్ధతులకు ఉపరితలంగా సారూప్యమైన విధానాలను ఉపయోగించారు, దీనిలో నిర్దిష్ట పిచ్‌లు, లయతో విభిన్న చిన్న నమూనాలు అనేక భాగాలకు కేటాయించబడతాయి, మిగిలిన బృందంతో సమన్వయం లేకుండా వాటిని వారి స్వంత వేగంతో పదేపదే ప్రదర్శించాలని సూచనలతో. [10] కొంతమంది పండితులు ఫలితంగా వచ్చే అస్పష్టతను "యాదృచ్ఛికం కాదు, ఎందుకంటే ఖచ్చితమైన పిచ్‌లు జాగ్రత్తగా నియంత్రించబడతాయి, ఏ రెండు ప్రదర్శనలు అయినా గణనీయంగా ఒకే విధంగా ఉంటాయి" అని భావిస్తారు [11], అయినప్పటికీ, మరొక రచయిత ప్రకారం, ఈ సాంకేతికత తరువాత విటోల్డ్ లుటోస్లావ్స్కీ ఉపయోగించిన దానితో ముఖ్యంగా సమానంగా ఉంటుంది. [12] సాంకేతికత తీవ్రతను బట్టి, హోవనెస్ ప్రచురించిన స్కోర్‌లు ఈ విభాగాలను విభిన్నంగా వ్యాఖ్యానిస్తాయి, ఉదాహరణకు "ఫ్రీ టెంపో / హమ్మింగ్ ఎఫెక్ట్" [13], "యాడ్ లిబ్ గా పునరావృతం చేయండి, కానీ కలిసి కాదు". [14]
యూరప్‌లో, మేయర్-ఎప్లర్ "అలేటరీ మ్యూజిక్" అనే పదాన్ని ప్రవేశపెట్టిన తరువాత, ఫ్రెంచ్ స్వరకర్త పియరీ బౌలెజ్ ఈ పదాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకురావడానికి ఎక్కువగా బాధ్యత వహించాడు. [15]
యాదృచ్ఛిక సంగీతానికి సంబంధించిన ఇతర ప్రారంభ యూరోపియన్ ఉదాహరణలలో కార్ల్‌హైన్జ్ స్టాక్‌హౌసెన్ రచించిన క్లావియర్‌స్టక్ XI (1956) ఒకటి, ఇందులో 19 అంశాలు ఉంటాయి, వీటిని ప్రదర్శకుడు ప్రతి సందర్భంలోనూ నిర్ణయించే క్రమంలో ప్రదర్శించాలి. [16] విటోల్డ్ లుటోస్లావ్స్కీ (1960–61లో జ్యూక్స్ వెనిటియన్స్‌తో ప్రారంభించి) [17] పరిమిత యాదృచ్ఛికత ఒక రూపాన్ని ఉపయోగించారు, ఇక్కడ పిచ్‌లు, లయల విస్తృతమైన భాగాలు పూర్తిగా నిర్దేశించబడ్డాయి, కానీ బృందంలోని భాగాల లయబద్ధమైన సమన్వయం యాదృచ్ఛిక అంశానికి లోబడి ఉంటుంది.
యాదృచ్ఛిక, అనిశ్చిత/అవకాశ సంగీతం అనే పదాల విషయంలో చాలా గందరగోళం నెలకొని ఉంది. యాదృచ్ఛిక ప్రక్రియలను ఉపయోగించి స్వరపరిచిన కేజ్ రచనలలో ఒకటైన HPSCHD, పైన పేర్కొన్న మొజార్ట్ మ్యూజికలిషెస్ వుర్ఫెల్‌స్పీల్ నుండి సంగీతాన్ని, అలాగే అసలైన సంగీతాన్ని కూడా ఉపయోగిస్తుంది.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Meyer-Eppler 1957, p. 55.
- ↑ Jacobs 1966.
- ↑ Roig-Francolí 2008, p. 340.
- ↑ Boehmer 1967, p. 9–47.
- ↑ "Erratum Musical, 1913". Retrieved 26 January 2022.
- ↑ "Manifestation Dada". NYPL Digital Collections. Retrieved 26 January 2022.
- ↑ Randel 2002, p. 17.
- ↑ Lotringer 1998, p. [page needed].
- ↑ Griffiths 2001.
- ↑ Farach-Colton 2005.
- ↑ Rosner & Wolverton 2001.
- ↑ Fisher 2010.
- ↑ Hovhaness 1944, p. 3.
- ↑ Hovhaness 1958, p. 2.
- ↑ Boulez 1957.
- ↑ Boehmer 1967, p. 72.
- ↑ Rae 2001.