రవిదాస్
రవిదాస్ లేదా రైదాస్ క్రీ. శ. 15 నుండి 16 వ శతాబ్దంలో భక్తి ఉద్యమానికి చెందిన భారతీయ ఆధ్యాత్మిక కవి-సాధువు.[1][2] ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, రాజస్థాన్, గుజరాత్, మహారాష్ట్ర, మధ్యప్రదేశ్, పంజాబ్, హర్యానా వంటి ఆధునిక ప్రాంతాలలో గురువు (ఆధ్యాత్మిక గురువు) గా గౌరవించబడ్డాడు, ఆయన కవి, సామాజిక సంస్కర్త, ఆధ్యాత్మిక వ్యక్తి.
రవిదాస్ జీవిత వివరాలు అనిశ్చితంగా, వివాదాస్పదంగా ఉన్నాయి. ఆయన క్రీ. శ. 1433లో జన్మించాడని కొందరు పండితులు భావిస్తున్నారు. కులం, లింగం సామాజిక విభజనలను తొలగించడాన్ని ఆయన బోధించారు వ్యక్తిగత ఆధ్యాత్మిక స్వేచ్ఛ సాధనలో ఐక్యతను ప్రోత్సహించారు.
గురు గ్రంథ్ సాహిబ్ అని పిలువబడే సిక్కు గ్రంథాలలో రవిదాస్ భక్తి శ్లోకాలు చేర్చబడ్డాయి.[3][4] హిందూ మతంలోని దాదు పంథి సంప్రదాయంలోని పంచవాణి గ్రంథంలో కూడా రవిదాస్ యొక్క అనేక కవితలు ఉన్నాయి.[5] ఆయన రవిదాసియా మత ఉద్యమంలో కూడా కేంద్ర వ్యక్తి.
ప్రధాన స్రవంతి సిక్కులు ఆయనను భగత్ గా భావిస్తారు, అయితే విడిపోయిన రవిదాసులు ఆయనను గురువు భావిస్తారు.[6]
తేదీలు
[మార్చు]రవిదాస్ జీవితానికి సంబంధించిన వివరాలు అంతగా తెలియవు. 14వ-15వ శతాబ్దం నాటి చారిత్రక రికార్డులు పరిమితం కావడంతో, రవిదాస్ పుట్టిన తేదీ పండితులు, భక్తుల మధ్య చర్చనీయాంశంగా ఉంది. వివిధ సంప్రదాయాలు, మూలాలు ఆయన జన్మించిన సంవత్సరాలను వివరిస్తాయి. కొంతమంది పండితులు ఆయన క్రీ. శ. 1377 లో జన్మించి, క్రీ. శ 1528 లో 151 సంవత్సరాల వయసులో బనారస్ లో మరణించాడని పేర్కొన్నారు.[7] అమరేష్ దత్తా వంటి ఇతరులు, అతను 1267లో జన్మించాడని, 1335లో మరణించాడని పేర్కొన్నారు.[8]
రాజపుత్ర యువరాణి భక్తి సాధువు, మీరా బాయి (ఐడి1), రవిదాస్ అంకితమైన శిష్యురాలిగా బహుళ సంప్రదాయాలలో నమోదు చేయబడింది. చారిత్రక, సాహిత్య ఆధారాలలో పేర్కొన్న ఈ శిష్య-గురు సంబంధం, క్రీ. శ. 1498 తరువాత రవిదాస్ సజీవంగా ఉండి, మీరాబాయి 1516లో తన వివాహం జరిగిన సమయంలో యుక్తవయస్సుకు చేరుకున్నప్పుడు తన అనుచరులకు చురుకుగా మార్గనిర్దేశం చేసి ఉండవచ్చని సూచిస్తుంది. రవిదాస్ మీరాబాయి మధ్య ఉన్న సంబంధం 15వ శతాబ్దం చివరలో 16వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఆయన జీవితాన్ని గడపడానికి పండితులకు సహాయపడుతుంది.[9]
పేర్లలో ప్రాంతీయ వైవిధ్యం
[మార్చు]ప్రాంతాలు, సంప్రదాయాలు, భాషలలో అనేక పేర్లతో ఆయనను గుర్తుంచుకుంటారు. ఈ వైవిధ్యాలు ఆప్యాయత, గౌరవప్రదమైన పదాలు, స్థానిక ఉచ్చారణలను ప్రతిబింబిస్తాయి. రవిదాస్ అత్యంత సాధారణ రూపం, ముఖ్యంగా హిందీ మాట్లాడే ప్రాంతాలలో, పశ్చిమ పాకిస్తాన్ నుండి వలస వచ్చిన అనుచరులు రామ్దాస్ను ఉపయోగించారు. ఉత్తర ప్రదేశ్, మధ్యప్రదేశ్,యు బీహార్ రైడాస్ విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతుంది, బెంగాల్, తూర్పు భారతదేశం రుహిదాస్/రుయిడాస్ సాధారణ ఉచ్చారణ మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, గుజరాత్ రోహిడాస్ ఉపయోగించబడుతుంది.[10][11][12]
రామదాసియా అనే పదం కేవలం రవిదాసియా అనే పదానికి అపభ్రంశం. [13][14] పంజాబ్, రామ్దాసియా, రవిదాసియా అనే రెండు పదాలను కూడా పరస్పరం మార్చుకుంటారు, అయితే వీటికి ప్రాంతీయ సందర్భం కూడా ఉంది. రామదాసియా అనే పదాన్ని ఎక్కువగా పువాధ్ , మాల్వా ఉపయోగించగా, రవిదాసియా ప్రధానంగా దోవాబాలో ఉపయోగించబడుతుంది.[15][16]
రవిదాస్ అనుచరులను చరిత్ర, రవిదాసులు, స్థానిక భాషా లేదా సామాజిక సందర్భాలను బట్టి వివిధ ప్రాంతాలలో వేర్వేరు పేర్లతో పిలుస్తారు. రవిదాసియాస్ ఈ రోజు అత్యంత సాధారణ, విస్తృతంగా ఆమోదించబడిన పేరు, ముఖ్యంగా వియన్నా సంఘటన తరువాత చాలా మంది అనుచరులు ఒక ప్రత్యేకమైన మత సమాజంగా గుర్తించడం ప్రారంభించినప్పుడు, సిక్కు చామర్ అనుచరులకు రామదాసియా, మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, గుజరాత్, ,రాజస్థాన్ వంటి ప్రాంతాలలో ఉన్నవారికి రోహిదాసిస్, రవిదాస్లను తమ ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శిగా గౌరవించేవారు, రవివేద ప్రధానంగా మారిషస్ ఉన్నవారికి.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ James Lochtefeld (2002), The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z, Rosen Publishing, ISBN 978-0823931804, page 569
- ↑
{{cite encyclopedia}}: Empty citation (help) - ↑
{{cite encyclopedia}}: Empty citation (help) - ↑ Callewaert and Friedlander, The Life and Works of Ravidass Ji, Manohar, Delhi, 1992, quoted in Gavin Flood, An Introduction to Hinduism, Cambridge 1996.
- ↑ James Lochtefeld (2002), The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z, Rosen Publishing, ISBN 978-0823931804, page 569
- ↑ Gurus and Media: Sound, image, machine, text and the digital. UCL Press. 25 September 2023. pp. 224–225. ISBN 9781800085541.
- ↑ Sharma, Arvind (2003). The Study of Hinduism. The University of South Carolina Press. pp. 229. ISBN 1-57003-449-4.
- ↑ Datta, Amaresh (1987). Encyclopaedia of Indian Literature: A-Devo, Volume 1. Sahitya Akademi. p. 79. ISBN 9788126018031.
- ↑ Upadhyaya, K. N. (1982). Guru Ravidas, Life and Teachings (in ఇంగ్లీష్). Radha Soami Satsang Beas. p. 7. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 September 2025.
- ↑ General, India Office of the Registrar (1962). Census of India, 1961 (in ఇంగ్లీష్). Manager of Publications. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 September 2025.
- ↑ Barstow, A. E. (1989). Handbook on Sikhs (in ఇంగ్లీష్). Uppal Publishing House. ISBN 978-81-85024-54-7. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 September 2025.
- ↑ Singh, Darshan (1978). Glimpses of Indian History (in ఇంగ్లీష్). Panjab Prakashan. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 September 2025.
- ↑ General, India Office of the Registrar (1962). Census of India, 1961 (in ఇంగ్లీష్). Manager of Publications. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 September 2025.
- ↑ Barstow, A. E. (1989). Handbook on Sikhs (in ఇంగ్లీష్). Uppal Publishing House. ISBN 978-81-85024-54-7. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 September 2025.
- ↑ "Punjab's dalit conundrum: A look into Sikhs' caste identity". The Times of India. 30 September 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 September 2025.
- ↑ Upadhya, Carol; Rutten, Mario; Koskimaki, Leah (27 June 2018). Provincial Globalization in India: Transregional Mobilities and Development Politics (in ఇంగ్లీష్). Routledge. ISBN 978-1-351-63107-5. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 September 2025.