రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్
రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్
రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్‌లో ఫస్ట్ క్లాస్ AC బెడ్‌రూమ్‌లో సౌకర్యవంతమైన లోపలి భాగం

రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ అనేది భారతదేశంలో న్యూఢిల్లీ మరియు ఇతర ముఖ్యమైన గమ్యస్థానాలు, ముఖ్యంగా రాష్ట్రాల రాజధానుల మధ్య నడిచే ఒక ప్రయాణిక రైలు సేవ. హిందీలో రాజధాని అంటే "కాపిటల్" (ఆంగ్లం) అని అర్థం.

చరిత్ర[మార్చు]

రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్‌ను 1969లో ప్రారంభించారు, ఇది భారతదేశ రాజధాని నగరం న్యూఢిల్లీ నుంచి వివిధ రాష్ట్రాల రాజధానులకు అత్యధిక వేగంతో గంటకు 140 km/87 మైళ్ళు ( వేగం అనేది ప్రత్యేక రైలు పట్టాల సెక్షన్ ఆధారంగా మారుతూ ఉంటుంది) వరకు, నడపబడుతుంది, (లేదా కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాల్లో రాష్ట్రాల్లో రైలు సేవలు ఉన్న ప్రముఖ నగరాలకు దీనిని నడుపుతున్నారు). మొట్టమొదటి రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ న్యూఢిల్లీ స్టేషను నుంచి హౌరా స్టేషను‌కు 1,445 కి.మీ దూరం ప్రయాణాన్ని 16 గంటలా 55 నిమిషాల్లో పూర్తి చేసింది.

రాజధాని[మార్చు]

న్యూఢిల్లీ రైల్వే స్టేషను వద్ద రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్

భారతీయ రైల్వే వ్యవస్థలో ఈ రైళ్లకు అత్యున్నత ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది. దీనికి పూర్తిగా ఎయిర్-కండిషన్ బోగీలు ఉంటాయి. ప్రయాణం సందర్భంగా ప్రయాణికులకు ఉచిత భోజనాలు అందజేస్తారు. ప్రయాణ వ్యవధి మరియు సమయాలు ఆధారంగా, మధ్యాహ్న భోజనం, టీ, రాత్రి భోజనం, ఉదయం టీ మరియు అల్పాహారం అందిస్తారు. దాదాపుగా అన్ని రాజధాని రైళ్లలో మూడు తరగతుల వసతి ఉంటుంది: అవి 2- లేదా 4 బెర్త్‌ల లాకబుల్ బెడ్‌రూములతో ఫస్ట్ క్లాస్ AC, ఓపెన్ బెర్త్‌లతో AC 2-టైర్ (4 బెర్త్‌ల గదులు + కారిడార్ మరోవైపు 2 బెర్త్‌లు), దీనిలో ఏకాంతం కల్పించేందుకు కర్టన్లు ఉంటాయి, మరియు AC 3-టైర్ (6 బెర్త్‌ల గదులు + మరోవైపు 2 బెర్త్‌లు), వీటికి కర్టన్లు ఉండవు. ప్రస్తుతం 20 జతల రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లు, న్యూఢిల్లీ నుంచి అహ్మదాబాద్, బెంగళూరు (2), భువనేశ్వర్, చెన్నై, గౌహతి/దిబ్రూగఢ్, హైదరాబాద్, రాంచీ, కోల్‌కతా (3), జమ్ము, ముంబయి (2), పాట్నా మరియు తిరువనంతపురం నగరాలకు నడపబడుతున్నాయి. ఇతర ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్ల కంటే ఈ రైళ్లు తక్కువ ప్రదేశాల్లో ఆగుతాయి. ఇవి భోపాల్, నాగ్‌పూర్, అలహాబాద్ లక్నో, కాన్పూర్, గయా, జంషెడ్‌పూర్, ధాన్‌బాద్, బొకారో, ఝాన్సీ, కోటా, మరియు జైపూర్ వంటి ప్రధాన నగరాలు మరియు రాష్ట్ర రాజధానుల్లో మాత్రమే ఆగుతాయి. ఢిల్లీగాక, రెండు రాష్ట్రాల రాజధానులైన ముంబయి మరియు కోల్‌కతా నగరాలకు ఒకటి కంటే ఎక్కువ రాజధాని రైళ్లు నడపబడుతున్నాయి. ఉదాహరణకు, 9 జతల రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లు కాన్పూర్ సెంట్రల్ స్టేషను‌లో, 5 జతల రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లు భోపాల్ జంక్షన్ వద్ద ఆగుతాయి.

ప్రస్తుత సమస్యలు[మార్చు]

రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ మూడో తరగతి AC కంపార్ట్‌మెంట్ అంతర్గత భాగం

ఈ రైళ్లు సుదూర గమ్యస్థానాలకు సుమారుగా 80 km/h (50 mph) సగటు వేగంతో నడుస్తూ, గమ్యస్థానాలకు చేరేందుకు గణనీయమైన సమయం తీసుకుంటున్నాయి. ఈ కారణంగా, మరియు టిక్కెట్ ఛార్జీలను పరిగణలోకి తీసుకుంటే, విమానసేవల వినియోగం మెరుగైన ప్రత్యామ్నాయంగా కనిపిస్తుంది. (భారతదేశంలో అత్యంత వేగవంతమైన రైళ్లు చూడండి ). ట్రంక్ మార్గాలపై, ఎయిర్‌లైన్ టిక్కెట్ల ధరలు కొన్నిసార్లు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ ఛార్జీల కంటే తక్కువగా ఉంటాయి. భారత ప్రభుత్వ NHDP కృషి ఫలితంగా భారతదేశంలో రహదారుల ప్రమాణాలు కూడా మెరుగుపడుతున్నాయి. ఇటువంటి ఒక దృష్టాంతంలో ఈ రైలు ప్రయాణం అధిక ధరతో కూడుకొనివుండటంతోపాటు, సౌకర్యం మరియు వేగం విషయంలో అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు తక్కువగా ఉంటుంది, అందువలన అధిక-ఆదాయ మరియు వ్యాపార ప్రయాణికులు రాజధాని మరియు శతాబ్ది ఎక్స్‌ప్రెస్‌ల కంటే విమాన మరియు రోడ్డు ప్రయాణాలకు మొగ్గుచూపుతున్నారు.

ఉత్తర ప్రాంతం నుంచి పశ్చిమ ప్రాంతాలకు నడిచే రాజధాని మరియు శతాబ్ది ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లు సాధారణంగా మెరుగైన స్థితిలో ఉంటాయి. అయితే బెంగళూరు, హైదరాబాద్, త్రివేండ్రం వంటి దక్షిణాది నగరాలకు నడిచే రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లు దయనీయ స్థితిలో ఉన్నాయి. ఈ రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లు పాత కోచ్‌లతో మరియు ఎలుకలు మరియు బొద్దింకల స్థావరాలుగా ఉన్నాయి అని; మురికి, చిరిగిన దుప్పట్లు మరియు తువ్వాళ్లు వీటిలో సాధారణంగా కనిపిస్తాయని; మురికి మరియు దుర్గంధంతో కూడిన టాయ్‌లెట్లు మరియు అన్నివైపులా కనిపించే చెత్త గురించి; పూర్వం ప్రజల నుండి ఫిర్యాదులు అందేవి . ప్రయాణికుల ఫిర్యాదులను రైల్వే అధికారులు, రైల్వే సిబ్బందితో మరియు అవుట్‌సోర్స్ సిబ్బందితో ఎప్పటికప్పుడు చర్చించి అన్ని విషయాలలో పటిష్ఠంగా పట్టించుకునే ఏర్పాట్లు ప్రస్తుతం కొనసాగుతూ ఉన్నాయి.

రాజధాని రైలు మార్గాలు[మార్చు]

రైలు నెంబరు. రైలు పేరు ప్రయాణం నడపబడే రోజు
12301-12302 హౌరా రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ న్యూఢిల్లీ → కాన్పూర్ సెంట్రల్అలహాబాద్గయాహౌరా ఆదివారం మినహా మిగిలిన అన్ని రోజులు
12305-12306 హౌరా రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ న్యూఢిల్లీ → కాన్పూర్ సెంట్రల్అలహాబాద్పాట్నామధుపూర్హౌరా ఆదివారం మాత్రమే
12309-12310 పాట్నా రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ న్యూఢిల్లీ → కాన్పూర్ సెంట్రల్అలహాబాద్పాట్నారాజేంద్ర నగర్ ప్రతిరోజు
12313-12314 సీల్దా రాజధాని న్యూఢిల్లీ → కాన్పూర్ సెంట్రల్గయాధాన్‌బాద్దుర్గాపూర్సీల్దా ప్రతిరోజు
12421-12422/12443-12444 భువనేశ్వర్ రాజధాని న్యూఢిల్లీ నుంచి భువనేశ్వర్ వయా బొకారో, జంషెడ్‌పూర్/అడ్రా మొదటి దాని నుంచి వారానికి మూడు రోజులు మరియు తరువాతి మార్గాల నుంచి 4 రోజులు
2957-2958 అహ్మదాబాద్ స్వర్ణ జయంతి రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ న్యూఢిల్లీ నుంచి అహ్మదాబాద్ ప్రతిరోజు
12429-12430 బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ హజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ నుంచి బెంగళూరు వయా సికింద్రాబాద్, నాగ్‌పూర్, భోపాల్ వారానికి 4 రోజులు
12493-12494 బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ హజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ నుంచి బెంగళూరు వయా సికింద్రాబాద్, నాగ్‌పూర్, భోపాల్ వారానికి 3 రోజులు
12433-12434 చెన్నై రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ హజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ నుంచి చెన్నై వయా విజయవాడ, నాగ్‌పూర్ వారానికి 2 రోజులు
2423-2424/2435/2436 గౌహతి/దిబ్రూగఢ్ రాజధాని న్యూఢిల్లీ నుంచి గౌహతి (ఒక భాగం దిబ్రూగఢ్ మీదగా వెళుతుంది) వయా కాన్పూర్, అలహాబాద్ మరియు పాట్నా (మార్గం 1) ; లేదా వయా లక్నో, వారణాసి మరియు హాజీపూర్ (మార్గం 2) వారానికి 6 రోజులు (మార్గం 1) ; వారానికి 2 రోజులు (మార్గం 2)
2439-2440/2453-2454 రాంఛీ ఎక్స్‌ప్రెస్ న్యూఢిల్లీ నుంచి రాంఛీ వయా కాన్పూర్ మరియు తరువాత వయా బొకారో/డాల్టోన్‌గంజ్ వారానికి 2 రోజులు (మార్గం 1) ; వారానికి ఒకసారి (మార్గం 2)
2425-2426 జమ్ము తావీ రాజధాని న్యూఢిల్లీ నుంచి జమ్ము తావీ ప్రతిరోజు
12951/52 ముంబై రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ న్యూఢిల్లీ నుంచి ముంబయి వయా కోటా ప్రతిరోజు
12953/54 అగస్టు క్రాంతి రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ హజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ నుంచి ముంబయి వయా కోటా ప్రతిరోజు
12437/38 సికింద్రాబాద్ రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ హజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ నుంచి సికింద్రాబాద్ వయా నాగ్‌పూర్, ఝాన్సీ వారానికి ఒకసారి
12431/32 తిరువనంతపురం రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ హజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ నుంచి తిరువనంతపురం వయా కోటా, వడోదరా, పాన్వెల్, మడ్గావన్, ఉడిపి, మంగళూరు, ఎర్నాకులం వారానికి 3 రోజులు

రాజధాని రైలు పేర్లు వివరంగా [2010 మే 15నాటికి]

రైలు నెంబరు. రైలు పేరు రైలు బయలుదేరు ప్రదేశం రైలు బయలుదేరు సమయం రైలు గమ్యస్థానం చేరుకునే ప్రదేశం రైలు గమ్యస్థానం చేరుకునే సమయం
12235 GHY NDLS రాజధాని గౌహతి 05:55 న్యూఢిల్లీ 13:50
12236 GHY రాజధాని న్యూఢిల్లీ 09:30 గౌహతి 19:00
12301 CAL రాజధాని హౌరా జంక్షన్ 16:55 న్యూఢిల్లీ 09:55
12302 కోల్‌కతా రాజధాని న్యూఢిల్లీ 17:00 హౌరా జంక్షన్ 09:55
12305 CAL రాజధాని హౌరా జంక్షన్ 14:05 న్యూఢిల్లీ 09:55
12306 కోల్‌కతా రాజధాని న్యూఢిల్లీ 17:00 హౌరా జంక్షన్ 12:40
12309 RJPB రాజధాని రాజేంద్ర నగర్ బీహార్ 19:00 న్యూఢిల్లీ 07:35
12310 RJPB రాజధాని న్యూఢిల్లీ 17:10 రాజేంద్ర నగర్ బీహార్ 06:00
12313 SDAH రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ సీల్దా 16:50 న్యూఢిల్లీ 10:20
12314 సీల్దా రాజధాని న్యూఢిల్లీ 16:35 సీల్దా 10:15
12421 BBS రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ భువనేశ్వర్ 11:30 న్యూఢిల్లీ 10:35
12422 భువనేశ్వర్ రాజధాని న్యూఢిల్లీ 17:20 భువనేశ్వర్

16:00

12423 DBRT రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ దిబ్రూగఢ్ టౌన్ 20:15 న్యూఢిల్లీ 10:10
12424 DBRT రాజధాని న్యూఢిల్లీ 14:00 దిబ్రూగఢ్ టౌన్ 05:00
12425 జమ్ము రాజధాని న్యూఢిల్లీ 20:40 జమ్ము తావీ 05:40
2426 జమ్ము రాజధాని జమ్ము తావీ 19:45 న్యూఢిల్లీ 05:00
12429 బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ బెంగళూరు సిటీ జంక్షన్ 20:20 హజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ 05:50
12430 బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ హజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ 20:50 బెంగళూరు సిటీ జంక్షన్ 06:40
12431 రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ త్రివేండ్రం సెంట్రల్ 19:15 హిజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ 12:40
12432 త్రివేండ్రం రాజధాని హిజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ 11:00 త్రివేండ్రం సెంట్రల్ 05:45
12433 చెన్నై రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ చెన్నై సెంట్రల్ 06:10 హిజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ 10:20
12434 చెన్నై రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ హిజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ 16:00 చెన్నై సెంట్రల్ 20:15
12435 DBRT రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ దిబ్రూగఢ్ టౌన్ 19:00 న్యూఢిల్లీ 13:50
2436 NDLS DBRT రాజధాని న్యూఢిల్లీ 09:30 దిబ్రూగఢ్ టౌన్ 06:25
12437 సికింద్రాబాద్ రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ సికింద్రాబాద్ జంక్షన్ 12:45 హిజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ 10:20
12438 NZM SC రాజధాని హిజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ 16:00 సికింద్రాబాద్ జంక్షన్ 14:00
12439 RNC NDLS రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ రాంఛీ 17:50 3 న్యూఢిల్లీ 10:50
12440 NDLS RNC రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ న్యూఢిల్లీ 16:10 రాంఛీ 09:20
12441 BSP NDLS రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ బిలాస్‌పూర్ జంక్షన్ 14:00 న్యూఢిల్లీ 10:50
12442 బిలాస్‌పూర్ రాజధాని న్యూఢిల్లీ 15:45 బిలాస్‌పూర్ జంక్షన్ 12:00
12443 BBS రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ భువనేశ్వర్ 09:15 న్యూఢిల్లీ 10:35
12444 భువనేశ్వర్ రాజధాని న్యూఢిల్లీ 17:20 భువనేశ్వర్ 17:30
12453 RNC NDLS రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ రాంఛీ 17:10 న్యూఢిల్లీ 10:50
12454 NDLS RNC రాజధాని న్యూఢిల్లీ 16:10 రాంఛీ 10:40
12493 రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ బెంగళూరు సిటీ జంక్షన్ 20:20 హిజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ 05:50
2494 బెంగళూరు రాజధాని హిజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ 20:50 బెంగళూరు సిటీ జంక్షన్ 06:40
12951 ముంబై రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ ముంబయి సెంట్రల్ 16:40 న్యూఢిల్లీ 08:30
12952 ముంబై రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ న్యూఢిల్లీ 16:30 ముంబయి సెంట్రల్ 08:35
12953 AUG KR రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ ముంబయి సెంట్రల్ 17:40 హిజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ 11:00
12954 AG క్రాంతి రాజధాని హిజ్రాత్ నిజాముద్దీన్ 16:55 ముంబయి సెంట్రల్ 10:15
12957 స్వర్ణ జయంతి రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ అహ్మదాబాద్ జంక్షన్ 17:25 న్యూఢిల్లీ 07:25
12958 ADI SJ రాజధాని న్యూఢిల్లీ 19:55 అహ్మదాబాద్ జంక్షన్ 10:05

ప్రతిపాదిత రైళ్లు[మార్చు]

2009లో ప్రతిపాదించబడినవి:

  • హిజ్రాత్ నిజాముద్దీన్-బెంగళూరు రాజధాని వారానికి మూడు రోజులు వయా కర్నూలు, సికింద్రాబాద్, నాగ్‌పూర్, భోపాల్

డిమాండ్‌లు[మార్చు]

కొత్త రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ సేవలు ప్రారంభించాలని వచ్చిన డిమాండ్‌లు (ఇవి ఇప్పటివరకు నడపబడలేదు) :

  • ఇండోర్ - న్యూఢిల్లీ రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ వయా కోటా (వారానికి 4 రోజులు)
  • ఇండోర్ - భోపాల్ - న్యూఢిల్లీ రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ (వారానికి మూడుసార్లు)
  • పూణే - ఢిల్లీ ప్రత్యేక రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్
  • జబల్‌పూర్ - అలహాబాద్ - న్యూఢిల్లీ వీక్లీ (వారానికొకసారి) రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్
  • జోధ్‌పూర్ - జైపూర్ - న్యూఢిల్లీ రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్
  • వాస్కో - న్యూఢిల్లీ రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్
  • విశాఖపట్నం/మచిలీపట్నం- న్యూఢిల్లీ రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్
  • తిరుపతి - న్యూఢిల్లీ రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్

గ్యాలరీ[మార్చు]

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

సూచనలు[మార్చు]

[indianrail.gov.in]
[irctc.co.in]

బాహ్య లింకులు[మార్చు]