Jump to content

రాజేంద్ర యాదవ్

వికీపీడియా నుండి
రాజేంద్ర యాదవ్
2013 ఫిబ్రవరిలో యాదవ్
2013 ఫిబ్రవరిలో యాదవ్
జననం(1929-08-28)1929 ఆగస్టు 28
ఆగ్రా, యునైటెడ్ ప్రావిన్సెస్, బ్రిటిష్ ఇండియా
మరణం2013 అక్టోబరు 28(2013-10-28) (వయసు: 84)
న్యూఢిల్లీ, భారతదేశం
వృత్తినవలా రచయిత
జాతీయతభారతీయుడు
పౌరసత్వంభారతీయుడు
దాంపత్యభాగస్వామిమన్నూ భండారి

రాజేంద్ర యాదవ్ (28 ఆగస్టు 1929 – 28 అక్టోబర్ 2013) ప్రముఖ హిందీ కథా రచయిత. హిందీ సాహిత్యంలో 'నయీ కథానీ' ఉద్యమానికి మార్గదర్శకులలో ఒకరిగా గుర్తింపు పొందారు. 1930లో మున్షీ ప్రేమచంద్ స్థాపించిన సాహిత్య పత్రిక హన్స్ కు ఆయన సంపాదకుడిగా పనిచేశారు. ఈ పత్రిక 1953లో ప్రచురణ నిలిపివేసింది. అనంతరం ప్రేమచంద్ జన్మదినమైన 31 జూలై 1986న రాజేంద్ర యాదవ్ దానిని తిరిగి ప్రారంభించారు.[1][2] ఆయన భార్య మన్నూ భండారి కూడా ప్రసిద్ధ హిందీ రచయిత్రి, నవలా రచయిత్రి.

జీవిత చరిత్ర

[మార్చు]

రాజేంద్ర యాదవ్ 1929 ఆగస్టు 28న ఆగ్రా, ఉత్తర ప్రదేశ్లో జన్మించారు.[మూలం అవసరం] ఆయన ప్రారంభ విద్యను ఆగ్రాలో అభ్యసించారు. తరువాత మీరట్ జిల్లాలోని మవానాలో కూడా చదివారు. 1949లో పట్టభద్రుడయ్యారు. అనంతరం 1951లో ఆగ్రా విశ్వవిద్యాలయం నుండి హిందీలో ఎం.ఏ. పట్టా పొందారు.[3] ఆయన తొలి నవల ప్రేత్ బోల్తే హైం (Pret Bolte Hain, "దయ్యాలు మాట్లాడుతున్నాయి") 1951లో ప్రచురితమైంది. తరువాత 1960లలో దీనికి సారా ఆకాశ్ (Sara Akash, "అనంత ఆకాశం") అనే పేరు పెట్టారు. సంప్రదాయ భారతీయ సంస్కృతిలోని కట్టుబాట్లను సవాలు చేసిన తొలి హిందీ నవలలలో ఇది ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.

ఈ నవల ఆధారంగా బాసు చటర్జీ 1969లో సారా ఆకాశ్ అనే పేరుతో చలనచిత్రాన్ని రూపొందించారు.[4] ఈ చిత్రం, మృణాల్ సేన్ రూపొందించిన భువన్ షోమ్ చిత్రంతో కలిసి, హిందీ సినీ రంగంలో సమాంతర సినిమా ఉద్యమానికి శ్రీకారం చుట్టిన చిత్రాలుగా భావించబడుతుంది.[5] ఈ చిత్రీకరణలో భాగంగా ఆగ్రాలోని రాజా కీ మండీలో ఉన్న యాదవ్ పూర్వీకుల ఇంటిని ఉపయోగించారు.[6] ఆయన తదుపరి నవల ఉఖ్రే హుఏ లోగ్ (Ukhre Huey Log, "వేరులు కోల్పోయిన ప్రజలు") సామాజిక-ఆర్థిక పరిస్థితుల కారణంగా సంప్రదాయ జీవన మార్గాన్ని విడిచిపెట్టిన ఒక దంపతుల మానసిక సంఘర్షణను చిత్రిస్తుంది. అవినీతి, క్రూరత్వంతో నిండిన సమాజంలో వారు సరిపడేందుకు చేసిన ప్రయత్నాలు, వాటి వైఫల్యాలను ఈ నవల ఆవిష్కరిస్తుంది. హిందీ సాహిత్యంలో "లివ్-ఇన్ రిలేషన్‌షిప్" భావనను మొదటిసారిగా ప్రస్తావించిన రచనగా ఇది గుర్తింపు పొందింది. ఆయన మరిన్ని రెండు నవలలు రచించారు: కుల్టా (Kulta, "సంప్రదాయాలకు విరుద్ధంగా నడిచే భార్య"), షాహ్ ఔర్ మాత్ (Shaah aur Maat, "చెక్ అండ్ మేట్"). అలాగే అనేక కథలు రచించారు. రష్యన్ భాష రచయితలైన తుర్గెనెవ్, చెఖోవ్, లెర్మొంటోవ్ (A Hero of Our Times), అలాగే అల్బెర్ కామ్యూ రచించిన The Outsider వంటి అనేక రచనలను హిందీలోకి అనువదించారు.

రాజేంద్ర యాదవ్, ఆయన భార్య మన్నూ భండారి కలిసి రచించిన ఏక్ ఇంచ్ ముస్కాన్ (Ek Inch Muskaan, "ఒక అంగుళం చిరునవ్వు") స్కిజోఫ్రేనియాతో బాధపడుతున్న వ్యక్తుల ప్రేమ విషాదాన్ని చిత్రిస్తుంది. రచయితగా మాత్రమే కాకుండా, రాజేంద్ర యాదవ్ 1999 నుండి 2001 వరకు ప్రసార్ భారతిలో నామినేట్ చేయబడిన బోర్డు సభ్యుడిగా కూడా పనిచేశారు. 2013 సంవత్సరానికి గాను ఉత్తర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆయనకు యశ్ భారతి అవార్డును ప్రదానం చేసింది. రాజేంద్ర యాదవ్ 2013 అక్టోబర్ 28న న్యూఢిల్లీలో మరణించారు. మరణించే సమయానికి ఆయన వయస్సు 84 సంవత్సరాలు. అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న సమయంలో ఆయన కన్నుమూశారు.[7]

సాహిత్య జీవితం

[మార్చు]

రచన

[మార్చు]

రాజేంద్ర యాదవ్, సహ రచయితలైన కమలేశ్వర్, మోహన్ రాకేష్ తో కలిసి హిందీ సాహిత్యంలో నయీ కథానీ (నూతన కథ) ఉద్యమానికి తొలి మార్గదర్శకులలో ఒకరిగా నిలిచారు.[8] ఆయన ప్రారంభ కథాసాహిత్యం ప్రధానంగా మధ్యతరగతి జీవనాన్ని ప్రతిబింబించింది. రాజకీయ అంశాలను కూడా తరచుగా స్పృశించింది.[8]

సంపాదకత్వం

[మార్చు]

హిందీ మాసపత్రిక హన్స్ సంపాదకుడిగా రాజేంద్ర యాదవ్ అసమానత, పేదరికం వంటి సామాజిక సమస్యలపై రచనలను ప్రోత్సహించారు.[8] తన సంపాదకీయాలలో ఆయన స్త్రీవాదం, దళిత సాధికారతకు సంబంధించిన అంశాలపై విస్తృతంగా రాశారు. దళిత, మహిళా రచయితల రచనలను పత్రికలో ప్రచురించేందుకు ప్రోత్సహించారు.[8] ఆయన స్పష్టమైన, నిర్మొహమాటమైన రచనా శైలి కొన్నిసార్లు వివాదాలకు దారితీసింది. ఆయన చేసిన కొన్ని వ్యాఖ్యలు మతపరమైన భావాలను దెబ్బతీశాయని ఆరోపిస్తూ ఒక సందర్భంలో ఆయనపై న్యాయపరమైన చర్యలు కూడా తీసుకున్నారు.[8] రాజేంద్ర యాదవ్ భావ వ్యక్తీకరణ స్వేచ్ఛకు బలమైన మద్దతుదారుడు. మంచి అయినప్పటికీ వివాదాస్పదమైన సాహిత్యాన్ని ప్రచురించడానికి హిందీ రచయిత-సంపాదకులు వెనుకంజ వేయడం వల్లే, అలాంటి రచనలను ప్రచురించే చిన్న పత్రికల (little magazines) అభివృద్ధికి దారితీసిందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.[9]

ఎంపిక చేసిన గ్రంథాలు

[మార్చు]
  • సారా ఆకాశ్ (Sara Akash), 2006
  • రండువా (Randua), 2015
  • ఉఖ్రే హుఏ లోగ్ (Ukhre Huey Log, వేర్లు కోల్పోయిన ప్రజలు)
  • కుల్టా (Kulta, సంప్రదాయాలకు విరుద్ధంగా నడిచే భార్య)
  • షాహ్ ఔర్ మాత్ (Shaah aur Maat, చెక్ అండ్ మేట్)
  • స్ట్రేంజర్స్ ఆన్ ది రూఫ్ (Strangers on the Roof), రూత్ వనిత ఆంగ్లానువాదం, 1994, పెంగ్విన్, ISBN 0-14-024065-9.[10]
  • ఏక్ ఇంచ్ ముస్కాన్ (Ek Inch Muskaan, ఒక అంగుళం చిరునవ్వు), మన్నూ భండారితో కలిసి రచించినది.

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Journals of resurgence[usurped] Frontline, The Hindu, 1 July 2005.
  2. ↑ "Swan's song: Celebrating 25 years of a landmark Hindi literary magazine". Mint. 27 December 2011.
  3. ↑ "Rajendra Yadav". literatureindia.com. 23 August 2010. Archived from the original on 8 August 2012. Retrieved 11 April 2012.
  4. ↑ ఇంటర్నెట్ మూవీ డేటాబేసు లో రాజేంద్ర యాదవ్ పేజీ
  5. ↑ Sara Akash Archived 4 సెప్టెంబరు 2008 at the Wayback Machine, passionforcinema.com.
  6. ↑ "Eminent Hindi writer Rajendra Yadav passes away". The Times of India. 29 October 2013. Retrieved 2013-10-30.
  7. ↑ "Renowned Hindi writer Rajendra Yadav, pioneer of Nayi Kahani movement, dies at 84". 29 October 2013.
  8. ↑ 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 Priyadarshan (2013-01-01). "The Crime and Punishment of Being Rajendra Yadav". Indian Literature. 57 (6 (278)): 23–27. JSTOR 43856476.
  9. ↑ Yadav, Rajendra; Kohli, Suresh (2013-01-01). "Custodians of Literature: A Note on Writer-Editors in Hindi". Indian Literature. 57 (6 (278)): 28–41. JSTOR 43856477.
  10. ↑ "Indiaclub.com". Indiaclub.com. Archived from the original on 19 October 2013. Retrieved 19 October 2013.

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=రాజేంద్ర_యాదవ్&oldid=4828747" నుండి వెలికితీశారు