Jump to content

రాణా లియాకత్ అలీ ఖాన్

వికీపీడియా నుండి
మదర్-ఎ-పాకిస్తాన్
బేగం
రాణా లియాకత్ అలీ ఖాన్
NI OMRI
بیگم رعنا لياقت على خان
1961లో రాణా
సింధ్ రాష్ట్ర 10వ గవర్నర్
In office
15 ఫిబ్రవరి 1973 – 28 ఫిబ్రవరి 1976
అధ్యక్షుడుఫజల్ ఇలాహీ చౌధరి
అంతకు ముందు వారుమీర్ రసూల్ బక్స్ తల్పూర్
తరువాత వారుమహమ్మద్ దిలావర్ ఖాన్‌జీ
పాకిస్తాన్ ప్రధానమంత్రిగారి భార్య
In office
14 ఆగస్టు 1947 – 16 అక్టోబర్ 1951
అంతకు ముందు వారుపదవి స్థాపించబడింది
తరువాత వారుషాహ్‌బానో అష్రఫ్
ఆల్ పాకిస్తాన్ ఉమెన్స్ అసోసియేషన్ అధ్యక్షురాలు
In office
14 ఆగస్టు 1949 – 29 అక్టోబర్ 1951
నెదర్లాండ్స్‌కు పాకిస్తాన్ రాయబారి
In office
1954–1961
ఇటలీ , ట్యునీషియాకు పాకిస్తాన్ రాయబారి
In office
1965–1966
వ్యక్తిగత వివరాలు
జననం
షీలా ఐరీన్ పాంట్

(1905-02-13)1905 ఫిబ్రవరి 13
అల్మోరా, యునైటెడ్ ప్రావిన్సెస్ ఆఫ్ ఆగ్రా అండ్ ఊధ్, బ్రిటిష్ ఇండియా
మరణం1990 జూన్ 13(1990-06-13) (వయసు: 85)
కరాచీ, సింధ్, పాకిస్తాన్
పౌరసత్వంబ్రిటిష్ ఇండియన్ (1905–1947)
పాకిస్తానీ (1947–1990)
రాజకీయ పార్టీముస్లిం లీగ్
జీవిత భాగస్వామిలియాకత్ అలీ ఖాన్ (వివాహం 1932; మరణం 1951)
చదువుఎంఎస్సీ (సైన్స్‌లో మాస్టర్స్)
కళాశాలలక్నో విశ్వవిద్యాలయం
వృత్తిరాజకీయ నాయకురాలు
పురస్కారాలు
  • నిషాన్-ఎ-ఇమ్తియాజ్
  • ఇటాలియన్ రిపబ్లిక్ ఆర్డర్ ఆఫ్ మెరిట్
  • ఆర్డర్ ఆఫ్ ఆరెంజ్-నాస్సౌ
Military service
Allegiance పాకిస్తాన్
Branch/service Pakistan Army
RankBrigadier (గౌరవ హోదా)[1]
Unitపాకిస్తాన్ ఆర్మీ మెడికల్ కార్ప్స్
Commandsనావల్ ఉమెన్స్ రిజర్వ్ కార్ప్స్
ఉమెన్స్ నేషనల్ గార్డ్
పాకిస్తాన్ ఆర్మీ మెడికల్ కార్ప్స్
Battles/warsఇండో-పాకిస్తాన్ యుద్ధం (1947)

బేగం రాణా లియాకత్ అలీ ఖాన్ (గుల్-ఇ-రాణా అని కూడా పిలుస్తారు; 13 ఫిబ్రవరి 1905 – 13 జూన్ 1990)[2] పాకిస్తాన్ తొలి ఫస్ట్ లేడీగా 1947 నుండి 1951 వరకు సేవలందించారు. ఆమె లియాకత్ అలీ ఖాన్ గారి భార్య, ఆయన పాకిస్తాన్ తొలి ప్రధానమంత్రిగా పనిచేశారు. ఆమె పాకిస్తాన్‌లో తొలి మహిళా గవర్నర్‌గా సింధ్ రాష్ట్రానికి సేవలందించారు. ఆమె పాకిస్తాన్ ఉద్యమంలో ప్రముఖ మహిళా నాయకురాలిగా, ఆర్థిక శాస్త్రవేత్తగా, శీతల యుద్ధం ప్రారంభం నుండి ముగింపు వరకు ప్రముఖ రాజకీయ నాయకురాలుగా నిలిచారు.[3]

ఆమె పాకిస్తాన్ చరిత్రలో జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలకు సాక్ష్యంగా నిలిచిన, దేశవ్యాప్తంగా గౌరవింపబడిన మహిళా నాయకుల్లో ఒకరు.[3] ఆమె పాకిస్తాన్ ఉద్యమంలో ప్రముఖ నాయకురాలిగా, ముహమ్మద్ అలీ జిన్నా నాయకత్వంలో పనిచేసిన పాకిస్తాన్ ఉద్యమ కమిటీలో కార్యనిర్వాహక సభ్యురాలిగా ఉన్నారు.[3] అదనంగా, ఆమె జిన్నా పాకిస్తాన్ ఉద్యమ కమిటీకి ఆర్థిక సలహాదారుగా కూడా పనిచేశారు. తరువాత ఆమె భర్త లియాకత్ అలీ ఖాన్ పాకిస్తాన్ తొలి ప్రధానమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టినప్పుడు, ఆమె పాకిస్తాన్ తొలి ఫస్ట్ లేడీ అయ్యారు.[1] ఫస్ట్ లేడీగా ఉన్న సమయంలో, ఆమె కొత్తగా ఏర్పడిన దేశంలో మహిళల అభివృద్ధి కోసం అనేక కార్యక్రమాలు ప్రారంభించారు. తరువాత ఆమె ఒక ప్రముఖ రాజకీయ నాయకురాలిగా దశాబ్దకాలం పాటు సేవలందించారు.[1]

1970లలో, ఆమె జుల్ఫికార్ అలీ భుట్టో నాయకత్వంలోని సామాజికవాద రాజకీయ ఉద్యమంలో చేరి, ఆ సమయంలో ఎన్నికైన ప్రధానమంత్రి జుల్ఫికార్ అలీ భుట్టో ప్రభుత్వంలో భాగమయ్యారు. ఆమె భుట్టోకు అత్యంత నమ్మకమైన , సమీప ఆర్థిక, ప్రభుత్వ సలహాదారులలో ఒకరుగా ఉండి, అనేక కీలక ఆర్థిక నిర్ణయాలలో ప్రభావవంతమైన పాత్ర పోషించారు.[4] జుల్ఫికార్ అలీ భుట్టో ఆమెను సింధ్ గవర్నర్ గా నియమించగా, ఆమె 15 ఫిబ్రవరి 1973న పదవీ స్వీకారం చేశారు. రాణా సింధ్ రాష్ట్రానికి తొలి మహిళా గవర్నర్ మాత్రమే కాకుండా, కరాచీ విశ్వవిద్యాలయంకు తొలి చాన్సలర్ కూడా అయ్యారు.[4] 1977లో, రాణా భుట్టో , ఆయన పార్టీతో కలిసి పార్లమెంటరీ ఎన్నికలులో విజయం సాధించినప్పటికీ, ఆపరేషన్ ఫెయిర్ ప్లే ద్వారా జనరల్ జియా-ఉల్-హక్ విధించిన సైనిక పాలన కారణంగా ఆమె గవర్నర్ పదవిని స్వీకరించలేకపోయారు.[4]

ఆమె జీవితాంతం పాకిస్తాన్ మహిళల సామాజిక , ఆర్థిక అభివృద్ధికి అంకితభావంతో పనిచేశారు.[1] 1990లో గుండెపోటుతో మరణించి, కరాచీలో పూర్తి ప్రభుత్వ, సైనిక గౌరవాలతో అంత్యక్రియలు నిర్వహించారు.[1] మహిళల అభివృద్ధి, వైద్య సేవలు , మహిళా సాధికారతకు చేసిన సేవల కారణంగా, ఆమెను సాధారణంగా "మదర్-ఎ-పాకిస్తాన్" (అర్థం: పాకిస్తాన్ తల్లి) అని పిలుస్తారు.[1]

జీవన చరిత్ర

[మార్చు]

ప్రారంభ జీవితం , విద్య

[మార్చు]

షీలా ఐరీన్ పాంట్ 1905లో అల్మోరా, కుమాయూన్ ప్రాంతంలో ఒక కుమాయూనీ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఈ కుటుంబం 1869లో క్రైస్తవ మతంలోకి మారింది.[5][3][6] ఆమె లక్నో విశ్వవిద్యాలయంలో విద్యను అభ్యసించి, 1927లో ఆర్థిక శాస్త్రంలో బీఏ (BA) , మత అధ్యయనాల్లో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ థియాలజీ పట్టాలను పొందారు. 1929లో ఆర్థిక శాస్త్రం , సామాజిక శాస్త్రాలలో ద్వంద్వ ఎంఎస్సీ (MSc) పట్టాలను సాధించారు.[7] ఆమె తన బోధనా వృత్తిని కలకత్తాలోని డయోసీసన్ కాలేజ్‌లో టీచర్స్ డిప్లోమా కోర్సును పూర్తి చేసిన తరువాత గోఖలే మెమోరియల్ స్కూల్‌లో ఉపాధ్యాయురాలిగా ప్రారంభించారు.[3] 1931లో ఆమెను ఇంద్రప్రస్థ కాలేజ్, ఢిల్లీ లో ఆర్థిక శాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా నియమించారు. అదే సంవత్సరంలో న్యాయంపై ఉపన్యాసం ఇవ్వడానికి వచ్చిన లియాకత్ అలీ ఖాన్ను ఆమె కలిశారు. ఈ జంట 1932లో వివాహం చేసుకున్నారు.

ఈ సమయంలో ఆమె ఇస్లాం మతంలోకి మారి "బేగం రాణా (గుల్-ఇ-రాణా) లియాకత్ అలీ ఖాన్" అనే పేరు స్వీకరించారు.[7][8] తర్వాత ఆల్ ఇండియా ముస్లిం లీగ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ జరిగిన తరువాత, బేగం రాణా బ్రిటిష్ భారత సామ్రాజ్యంలో ఉన్న ముస్లిం మహిళలలో రాజకీయ చైతన్యాన్ని పెంపొందించడానికి తనను అంకితం చేసుకున్నారు. ఈ సమయంలో ఆమె జిన్నా వర్కింగ్ కమిటీలో కార్యనిర్వాహక సభ్యురాలిగా చేరి, ఆర్థిక సలహాదారుగా కూడా పనిచేశారు. భారత ముస్లింల కోసం పాకిస్తాన్ స్థాపన వరకు (1947) ఆమె విముక్తి కోసం చేసిన పోరాటం కొనసాగింది.[3]

పాకిస్తాన్ ఉద్యమం

[మార్చు]

తన భర్తతో కలిసి రాణా సైమన్ కమిషన్ను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు.[3] ఆర్థిక శాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్న సమయంలో, ఆమె తన కళాశాల విద్యార్థులను ఉద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొనడానికి ప్రేరేపించారు.[3] 1942లో ఇంపీరియల్ జపాన్ భారతదేశంపై దాడి చేసే అవకాశముందని స్పష్టమైనప్పుడు, జిన్నా రాణాను పిలిచి "మహిళలకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా ఉండండి. ఇస్లాం మహిళలు బంధించబడాలని లేదా బయటకు రాకూడదని చెప్పదు" అని చెప్పారు.[9]

ఈ బాధ్యతను స్వీకరించి, అదే సంవత్సరంలో రాణా ముస్లిం మహిళలను సమీకరించి, ఢిల్లీలో నర్సింగ్ , ప్రథమ చికిత్స కోసం చిన్న వాలంటీర్ మెడికల్ దళాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.[3] బేగం రాణా మహిళల్లో రాజకీయ అవగాహన పెంపొందించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. దక్షిణ ఆసియాలో ఎదుగుతున్న మహిళా నాయకుల్లో ఒకరైన రాణా, వందలాది మహిళలను పురుషులతో కలిసి పాకిస్తాన్ కోసం పోరాడేందుకు ప్రేరేపించారు.[3]

ఫస్ట్ లేడీ

[మార్చు]
1950లో బేగం లియాకత్ అలీ MIT అధ్యక్షుడిని కలిసినప్పుడు, ఎడమ వైపున ఆమె భర్త కనిపిస్తున్నారు

రాణా పాకిస్తాన్ తొలి మొదటి మహిళ గా నిలిచారు.[3] ఫస్ట్ లేడీగా ఉన్న సమయంలో, ఆమె మహిళలు , పిల్లల అభివృద్ధి, అలాగే మహిళల సామాజిక పురోగతికి సంబంధించిన సంస్కరణలను ప్రారంభించారు , పాకిస్తాన్ రాజకీయాలలో మహిళల పాత్రను పెంపొందించడంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించారు.[3] 1951లో ఆమె భర్త లియాకత్ అలీ ఖాన్ హత్యకు గురైన తరువాత కూడా, బేగం రాణా 1990లో తన మరణం వరకు పాకిస్తాన్ మహిళల సామాజిక , ఆర్థిక అభివృద్ధి కోసం సేవలను కొనసాగించారు.[3] ఆమె ముందున్న ప్రధాన సవాళ్లలో ఒకటి భారతదేశం నుండి పాకిస్తాన్‌కు వలస వచ్చిన మహిళలు , పిల్లల కోసం ఆరోగ్య సేవలను ఏర్పాటు చేయడం.[3]

మహిళల కోసం కార్యక్రమాలు

[మార్చు]

రాణా మహిళల నేషనల్ గార్డ్ (PWNG)ను స్థాపించి, నేవీలో మహిళల నావల్ రిజర్వ్‌ను ఏర్పరచడంలో సహకరించారు , ప్రధాన నియంత్రకురాలిగా నియమితులయ్యారు.[10][1] సైన్యంలో పౌరురాలిగా చేసిన సేవలకు గాను, పాకిస్తాన్ ఆర్మీ ఆమెను తొలి మహిళా బ్రిగేడియర్ గా గౌరవ హోదాలో నియమించింది , ప్రత్యేకంగా ఆమె కోసం ఒక యూనిఫామ్‌ను కూడా రూపొందించారు.[1] పాకిస్తాన్ మహిళల నేషనల్ గార్డ్ మహిళల హక్కుల కోసం పోరాడటానికి , గృహ హింస లేదా కుటుంబంలో జరిగే దుర్వినియోగాన్ని నిరోధించడానికి లక్ష్యంగా ఏర్పాటైంది. ప్రారంభంలో ఈ సంస్థ విజయవంతంగా పనిచేసి పశ్చిమ పాకిస్తాన్ లో మహిళలపై హింసను తగ్గించడంలో కీలక చర్యలు తీసుకుంది.[1]

కానీ ఆమె భర్త మరణం తరువాత, రాణా నెదర్లాండ్స్‌కు పాకిస్తాన్ రాయబారిగా నియమితులైనందున దేశాన్ని విడిచిపోయారు. ఆమె వెళ్లిన తరువాత ఆర్థిక సమస్యలు, ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యం కారణంగా పాకిస్తాన్ మహిళల నేషనల్ గార్డ్ రద్దు చేయబడింది. అయితే మహిళల నావల్ రిజర్వ్ మాత్రం ఇప్పటికీ కొనసాగుతూ, అనేక మహిళలు ఈ కార్యక్రమం ద్వారా నేవీలో చేరుతున్నారు.[1] ఈ కార్యక్రమం పాకిస్తాన్ సాయుధ దళాలపై దీర్ఘకాలిక ప్రభావాన్ని చూపింది. ఆమె ఆలోచనల ప్రకారం, తరువాత సైన్యం , వాయుసేనలో కూడా మహిళల రిజర్వ్ కార్యక్రమాలు ప్రారంభించబడ్డాయి.[1]

ఏపిడబ్ల్యుఏ (APWA) స్థాపన

[మార్చు]

1949లో, బేగం రాణా పాకిస్తాన్ అంతటినుండి 100కి పైగా చురుకైన మహిళలతో ఒక సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఆ సమావేశంలో మహిళల సామాజిక, విద్యా, సాంస్కృతిక అభివృద్ధి కోసం స్వచ్ఛంద , రాజకీయాలకు సంబంధంలేని ఒక సంస్థను స్థాపించాలని నిర్ణయించారు. ఆ సంస్థకు ఆల్ పాకిస్తాన్ ఉమెన్స్ అసోసియేషన్ (APWA) అనే పేరు పెట్టబడింది.[6]

ఆమె ఈ సంస్థకు తొలి అధ్యక్షురాలిగా నియమితులయ్యారు. పాకిస్తాన్ మహిళల నేషనల్ గార్డ్‌తో భిన్నంగా, APWA నిరంతరం మహిళల హక్కుల కోసం పోరాడుతూ అభివృద్ధి చెందింది.[6] ఈ సంస్థ సేవలను గుర్తించి, పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం లాహోర్‌లో APWA కాలేజీని స్థాపించింది.[6]

రాజకీయ నాయకురాలిగా వృత్తి

[మార్చు]
న్యూయార్క్‌లోని పిల్లల కేంద్రాన్ని సందర్శిస్తున్న బేగం లియాకత్ అలీ ఖాన్

తన భర్త మరణం తరువాత, రాణా రాజకీయ నాయకురాలిగా తన వృత్తిని ప్రారంభించి, రెండు దశాబ్దాలకుపైగా కొనసాగించారు.[3] 1952లో, ఆమె ఐక్యరాజ్యసమితిలో పాల్గొన్న తొలి ముస్లిం మహిళా ప్రతినిధిగా నిలిచారు.[3] 1954లో, పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం ఆమెను నెదర్లాండ్స్కు పాకిస్తాన్ రాయబారిగా నియమించింది. ఈ విధంగా ఆమె పాకిస్తాన్ తొలి మహిళా రాయబారిగా నిలిచారు.[3] ఆమె 1961 వరకు నెదర్లాండ్స్‌లో పాకిస్తాన్‌ను ప్రతినిధ్యం వహించారు , అక్కడ డిప్లొమాటిక్ కార్ప్స్‌లో ప్రముఖ స్థానాన్ని పొందారు.[3] 1966 జూన్‌లో, ఆమెను ఇటలీకి పాకిస్తాన్ రాయబారిగా నియమించారు , అక్కడ కొంతకాలం సేవలందించారు.[3] తరువాత ఆమెను ట్యునీషియాకు పాకిస్తాన్ రాయబారిగా పంపించారు , 1966 మార్చి వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగారు.[3] పాకిస్తాన్‌కు తిరిగి వచ్చిన తరువాత, రాణా రాణా లియాకత్ అలీ ఖాన్ గవర్నమెంట్ కాలేజ్ ఆఫ్ హోమ్ ఎకనామిక్స్ లో ఆర్థిక శాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేసి 1973 వరకు కొనసాగించారు.[3] గవర్నమెంట్ కాలేజ్ యూనివర్సిటీ, లాహోర్ ఆమెకు గౌరవ డాక్టరేట్ (PhD) పట్టాన్ని 1967లో ప్రదానం చేసింది.[3]

భుట్టోతో అనుబంధం

[మార్చు]

1972లో, పాకిస్తాన్ తీవ్రమైన సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటున్న సమయంలో, రాణా అప్పటి అధ్యక్షుడు జుల్ఫికార్ అలీ భుట్టో , ఆయన సామాజికవాద ఉద్యమంతో కలిసి పనిచేశారు. ఆమె భుట్టో ప్రభుత్వంలోని ఆర్థిక , ఆర్థిక వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖలో భాగమై, ఆర్థిక నిర్ణయాలలో ముఖ్యమైన , ప్రభావవంతమైన పాత్ర పోషించారు.[4] భుట్టో ఆమెను ఎన్నికల్లో పాల్గొనమని ప్రోత్సహించగా, ఆమె 1973 ఎన్నికల్లో విజయం సాధించారు.[4] తరువాత భుట్టో ఆమెను సింధ్ గవర్నర్ గా నియమించారు.[4] ఈ విధంగా రాణా పాకిస్తాన్ తొలి మహిళా గవర్నర్‌గా నిలిచారు.[11][12] ఆమె సింధ్ యూనివర్సిటీ , కరాచీ యూనివర్సిటీకి తొలి చాన్సలర్‌గా కూడా సేవలందించారు. 1976లో కొత్త ఎన్నికలు జరిగే వరకు ఆమె ఈ పదవిలో కొనసాగారు.[4] తరువాత ఆమె 1977 ఎన్నికలులో మళ్లీ పోటీ చేసినప్పటికీ, జనరల్ జియా-ఉల్-హక్ విధించిన ఆపరేషన్ ఫెయిర్ ప్లే సైనిక పాలన కారణంగా గవర్నర్ పదవిని స్వీకరించలేకపోయారు.[4] ఆమె సైనిక పాలనకు వ్యతిరేకంగా , భుట్టోకు విధించిన మరణదండనకు వ్యతిరేకంగా గళమెత్తిన ప్రముఖ నాయకుల్లో ఒకరు.[3] భుట్టోను మరణదండన అమలు చేసిన రోజున, రాణా తీవ్ర విషాదానికి లోనై మూడు రోజులపాటు నిరంతరం కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నట్లు నివేదికలు తెలియజేశాయి.[3] రాణా తరువాత జనరల్ జియా-ఉల్-హక్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ప్రచారం ప్రారంభించి, సైనిక పాలనకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం కొనసాగించారు.[3]

మరణం

[మార్చు]

బేగం లియాకత్ అలీ ఖాన్ 13 జూన్ 1990న మరణించారు.[3]

గౌరవాలు , వారసత్వం

[మార్చు]

రాణా పాకిస్తాన్ చరిత్రలో అత్యుత్తమ మహిళా నాయకుల్లో ఒకరిగా భావించబడుతుంది. పాకిస్తాన్‌లో ఆమెకు 1950లో "పాకిస్తాన్ తల్లి" అనే బిరుదు ప్రదానం చేయబడింది.[1] మానవ సేవ , మహిళల అభివృద్ధి కోసం చేసిన నిస్వార్థ సేవలకు ప్రతీకగా ఆమెను ఇప్పటికీ గుర్తిస్తున్నారు.[1]

పేరుపెట్టబడిన సంస్థలు

[మార్చు]

పురస్కారాలు , గౌరవాలు

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 "Legend: Ra'ana Liaqat Ali Khan". The Directorate for Electronic Government. Women Parliament Caucuses of Pakistan Parliament. 2010. Archived from the original (aspx) on 28 మార్చి 2014.
  2. ↑ రాణా లియాకత్ అలీ ఖాన్ ప్రొఫైల్
  3. ↑ 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 3.11 3.12 3.13 3.14 3.15 3.16 3.17 3.18 3.19 3.20 3.21 3.22 3.23 3.24 3.25 Faisal Abdulla. "Women of Pakistan: Begum Ra'ana Liaquat Ali Khan". Jazbah Magazine. Archived from the original on 17 జూలై 2012.
  4. ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 Hassan, PhD., Mubashir (2000) [2000], "Building Pakistan with Mother of Pakistan.", The Mirate, Oxford, United Kingdom: Oxford University Press, pp. 209–309
  5. ↑ Hina Azmat, Journal of the Punjab University Historical Society, Volume No. 32, Issue No. 1, January - June 2019 [1]
  6. ↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 (APWA) Kumauni people, All Pakistan Woman Association. "APWA Public Press". APWA Directorate for Public Services. All Pakistan Woman Association. Archived from the original on 27 నవంబరు 2011.
  7. ↑ 7.0 7.1 Pirbhai, M. Reza (2017). Fatima Jinnah. Cambridge University Press. p. 68. ISBN 9781108131728.
  8. ↑ Ahmed, Khaled (24 June 2019). "Pakistan's First Lady". indianexpress.com. The Indian Express. Archived from the original on 24 June 2019. Retrieved 23 November 2021.
  9. ↑ Life devoted to human welfare, Dawn, Muneeza Shamsie, 11 June 1982
  10. ↑ "Begum Raana Liaquat Ali Khan". storyofpakistan.com. 23 October 2013.
  11. ↑ Siddique, Mohammad (27 Mar 2010). "First woman governor?". Dawn. Retrieved 18 Nov 2023.
  12. ↑ "Women Who Made History". Hilal for Her. Retrieved 18 Nov 2023.[permanent dead link]
  13. ↑ "LIAQUAT ALI KHAN S.E.la Begum Raana". Presidenza della Repubblica (in ఇటాలియన్). Italian Government. Retrieved 22 February 2015.

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=రాణా_లియాకత్_అలీ_ఖాన్&oldid=4820667" నుండి వెలికితీశారు