రాణీకోట్ కోట
رني ڪوٽ قلعو | |
 | |
| ఇతర పేర్లు | సింధ్ మహా ప్రాకారం |
|---|---|
| స్థానం | జంశోరో జిల్లా, సింధ్, పాకిస్తాన్ |
| నిర్దేశాంకాలు | 25°53′47″N 67°54′9″E / 25.89639°N 67.90250°E |
| రకం | కోట రక్షణ వ్యవస్థ |
| పొడవు | 31 km (19 mi) |
| చరిత్ర | |
| నిర్మించినవారు | తెలియదు |
| పదార్థాలు | రాయి, సున్నపు మోర్టార్ |
| స్థాపన తేదీ | 4వ–5వ శతాబ్దం[1] |
| స్థల గమనికలు | |
| యజమాని | పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం |
| నిర్వహణ | సింధ్ ప్రభుత్వం |
| ప్రజలకు అందుబాటు | అవును |
రాణికోట్ కోట (రన్నికోట్ అని కూడా పిలుస్తారు), సింధ్ మహా ప్రాకారం అనే పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది క్రీ.శ. 4వ/5వ శతాబ్దానికి చెందిన గుప్త యుగం నాటి కోట. అనంతరం తల్పూర్ యుగంలో పునర్నిర్మించబడింది. ఇది పాకిస్తాన్ లోని సింధ్ ప్రావిన్స్లో జంశోరో జిల్లాలోని సాన్ సమీపంలో ఉంది.[2] ఈ కోట యొక్క ప్రాకారాలను చైనా మహా ప్రాకారంతో పోల్చారు.[3] ఈ ప్రదేశాన్ని 1993లో యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ హోదా కోసం పాకిస్తాన్ జాతీయ కమిషన్ నామినేట్ చేసింది. అప్పటి నుండి ఇది యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల తాత్కాలిక జాబితాలో ఉంది.[4] ఈ కోటను 1975 నాటి పురావస్తు చట్టం, తదనంతర సవరణల ప్రకారం చారిత్రక స్థలంగా జాబితా చేశారు. దీనికి రక్షిత స్మారక చిహ్న హోదా ఉంది.[5]
స్థానం
[మార్చు]
రాణికోట్ కోట హైదరాబాదుకు ఉత్తరంగా సుమారు 90 కి.మీ దూరంలో ఇండస్ హైవే (N55)పై ఉంది.[6][3] కరాచీ నుండి ఇండస్ హైవే ద్వారా సాన్ పట్టణానికి సుమారు ఒక గంటలో చేరుకోవచ్చు. సమీప పట్టణమైన సాన్కు కొంత దూరంలో ప్రారంభమయ్యే మలుపు రహదారి, గరుకైన 21 కి.మీ మార్గం గుండా కోటకు చేరుతుంది. ఈ మార్గం కోట తూర్పు ద్వారం అయిన సాన్ గేట్ వద్దకు తీసుకువెళ్తుంది.[7][8] సాన్, పాకిస్తాన్ రైల్వేలులోని కొట్రి–లర్కానా రైలుమార్గంలోని ఒక రైల్వే స్టేషన్. ఈ కోట కీర్థర్ జాతీయ ఉద్యానవనంలో ఉంది. ఇది పాకిస్తాన్లో రెండవ అతిపెద్ద జాతీయ ఉద్యానవనం.
చరిత్ర
[మార్చు]రాణికోట్ కోట యొక్క అసలు నిర్మాణ ఉద్దేశ్యం, దీన్ని నిర్మించిన శిల్పులు ఎవరో ఇప్పటికీ తెలియలేదు. గతంలో ఈ కోటను సస్సానియన్లు, స్కిథియన్లు, పార్థియన్లు లేదా బాక్ట్రియన్ గ్రీకులు నిర్మించారని భావించేవారు. అయితే ఇటీవలి ఆధారాలు వేరే విషయాన్ని సూచిస్తున్నాయి. 2018 మార్చిలో రాణికోట్ కోట ఆగ్నేయ మూలలో మూడు శాసనాలు, గుర్తులు కనుగొనబడ్డాయి. వీటిలో మొదటి శాసనం (ఒక శిలపై చెక్కబడినది) పేషావర్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన డా. నసీం ఖాన్కు పరిశీలన కోసం పంపబడింది. ఇందులో తొమ్మిది చిహ్నాలు ఉన్నాయి. ఆయన అభిప్రాయం ప్రకారం ఈ శాసనం గుప్త యుగానికి (క్రీ.శ. 4వ/5వ శతాబ్దం) చెందింది.
సింధ్కు చెందిన ప్రసిద్ధ పండితుడు బదర్ అబ్రో రాణికోట్పై అనేక సంవత్సరాల పాటు క్షేత్రస్థాయిలో పరిశోధనలు నిర్వహించాడు. ఈ పరిశోధనలలో ఆయన చరిత్రపూర్వ గుహలు, ఇతర పురావస్తు వస్తువులను కనుగొన్నాడు. అలాగే స్కిథియన్ కాలానికి చెందినవిగా ఆయన భావించిన ఇనుప బాణాల మొనలను కూడా గుర్తించాడు. కోట పరిసర ప్రాంతాలలో వివిధ కాలాలకు చెందిన అనేక నాణేలను సేకరించాడు. వాటిలో కొన్ని సింధ్లోని హబ్బారీద్ పాలన కాలానికి (క్రీ.శ. 854/55 – 910/11) చెందగా, మరికొన్ని తరువాతి మొఘల్ కాలానికి చెందినవి.[9][10] పురావస్తు శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ కోట మొదటిసారిగా 17వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడింది. అయితే ప్రస్తుత నిర్మాణాలలో కొన్ని భాగాలను తల్పూర్ వంశంకు చెందిన పాలకులు 1812లో 12 లక్షల రూపాయల వ్యయంతో పునర్నిర్మించారని సింధ్ పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు అంగీకరిస్తున్నారు [11].[12]
రాణికోట్ కోట ప్రాకారాలు, సింధ్ అమీర్ల చివరి రాజధానిగా ఉపయోగించబడ్డాయి. అనంతరం వారు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం వలస పాలనలోకి వెళ్లారు.[13] కోట తూర్పు ద్వారం అయిన సాన్ గేట్ వద్ద కూలిపోయిన స్తంభంలోని మోర్టార్లో చిక్కుకున్న బొగ్గు ముక్కలపై రేడియోకార్బన్ పరీక్షలు నిర్వహించారు. ఈ పరీక్షల ఫలితాల ప్రకారం, ఈ ద్వారం 18వ శతాబ్ద ప్రారంభం నుండి 19వ శతాబ్ద ప్రారంభం మధ్య కాలంలో పునరుద్ధరించబడినట్లు నిర్ధారించబడింది. ఇది బ్రిటిష్లు ఈ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించకముందు, కల్హోరాలు లేదా అత్యంత సంభావ్యంగా సింధ్కు చెందిన తల్పూర్ మీర్లు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలిస్తున్న సమయంలో జరిగినట్లు భావిస్తున్నారు.[14]
విశేషాలు
[మార్చు]
రాణికోట్ కోట అత్యంత విస్తారమైనది. ఇది కీర్థర్ పర్వతశ్రేణిలోని అనేక నిర్జన పర్వతాలను అనుసంధానిస్తూ నిర్మించబడింది.[4][3] కోట మొత్తం పొడవు సుమారు 31 కి.మీ. కోట గోడల వెంట అనేక బురుజులు నిర్మించబడ్డాయి. వీటిలో మూడు అర్థవృత్తాకార ఆకృతిలో ఉన్నాయి. కోట పరిధి ఉత్తర భాగంలో సహజసిద్ధమైన ఎత్తైన కొండలే రక్షణ గోడలుగా పనిచేస్తుండగా, మిగతా మూడు వైపులా కోట గోడలు నిర్మించబడ్డాయి. ఈ ప్రధాన కోటలోనే మిరీ కోట అనే చిన్న కోట ఉంది. ఇది సాన్ ద్వారం నుండి సుమారు 3 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.[15] ఇది సింధ్ మీర్ రాజకుటుంబ నివాస భవనంగా ఉపయోగించబడినట్లు భావిస్తారు. మొత్తం కోట నిర్మాణం రాయి, సున్నపు మోర్టార్తో నిర్మించబడింది.[4]
కోటను జిగ్జాగ్ ఆకృతిలో నిర్మించారు.[3] దీనికి రాంబస్ (వజ్రాకారం) ఆకృతిలో నాలుగు ప్రవేశ ద్వారాలు ఉన్నాయి. అవి:
- సాన్ గేట్
- అమ్రీ గేట్
- షా-పేర్ గేట్
- మొహన్ గేట్[16]
ఈ ద్వారాలలో రెండు సాన్ నది ప్రవాహాన్ని వికర్ణంగా దాటే ప్రాంతాలలో ఉన్నాయి. పశ్చిమ దిశలో ఉన్న మొదటి ద్వారం నది నీటితో చుట్టుముట్టబడి ఉండటం వల్ల చేరుకోవడం కష్టంగా ఉంటుంది.[17] దక్షిణ ద్వారానికి ద్విదళ తలుపులు ఉన్నాయి. ద్వారాల లోపల పుష్పాలంకరణలు, చెక్కిన రాతి అలంకారాలతో కూడిన రెండు గవాక్షాలు ఉన్నాయి.[4]
సాన్ గేట్ అత్యంత బాగా సంరక్షించబడింది. ఈ ద్వారం రెండు వైపుల నుండి పైభాగానికి ఎక్కవచ్చు. అక్కడి నుండి కోట పరిసర ప్రాంతాల అద్భుత దృశ్యాలను వీక్షించవచ్చు. ఇదే ద్వారం మిరీ కోటకు ప్రవేశ ద్వారంగా కూడా ఉపయోగించబడుతుంది.[7]
పునరుద్ధరణ
[మార్చు]తల్పూర్ వంశ పాలనలో సింధ్ ప్రధానమంత్రిగా పనిచేసిన నవాబ్ వాలి మహమ్మద్ లేఘారి రాణికోట్ కోట పునరుద్ధరణను మొదట చేపట్టాడు. అనంతరం కోటలోని సాన్ గేట్ సముదాయం, దక్షిణ దిశగా విస్తరించిన రక్షణ గోడలు, మసీదు, అలాగే ప్రధాన కోటలోని చిన్న మిరీ కోట లేదా రాజభవనం వంటి నిర్మాణాలపై పునరుద్ధరణ పనులు నిర్వహించబడ్డాయి.
ఈ పనులను పాకిస్తాన్ పురావస్తు శాఖ, సింధ్ సాంస్కృతిక శాఖ, దాదు జిల్లా పరిపాలన సంయుక్తంగా నిర్వహించాయి. అయితే పనుల నాణ్యతపై, కాంట్రాక్టుల కేటాయింపులో పక్షపాతంపై ఆరోపణలు రావడంతో 2005లో విచారణ కమిషన్ను నియమించారు. విచారణ కమిషన్ నివేదికలో, పునరుద్ధరణ పనులు సరైన పద్ధతిలో జరగలేదని పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా సిమెంట్, కొత్త రాతి నిర్మాణాన్ని ఉపయోగించడం ద్వారా స్మారకాలు, ప్రదేశాల సంరక్షణ, పునరుద్ధరణ కోసం రూపొందించిన వెనిస్ చార్టర్ నిబంధనలను పాటించలేదని నివేదిక తేల్చింది. ఈ నేపథ్యంలో కోటపై మరిన్ని పునరుద్ధరణ పనులను నిలిపివేయాలని సిఫారసు చేసింది. ఆ నివేదిక ఆధారంగా 2006లో అన్ని పునరుద్ధరణ కార్యక్రమాలు నిలిపివేయబడ్డాయి.[5]
చిత్రమాలిక
[మార్చు]
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- పాకిస్తాన్లోని యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితా
- పాకిస్తాన్లోని కోటల జాబితా
- పాకిస్తాన్లోని సంగ్రహాలయాల జాబితా
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Rani Kot Fort, Dadu, The Friday Times
- ↑ Ranikot Fort Archived 15 జూన్ 2014 at archive.today Tourism Pakistan Retrieved 14 June 2014
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Michigan 2004, p. 65.
- ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 "Ranikot Fort". UNESCO. Retrieved 10 January 2015.
- ↑ 5.0 5.1 "Restoration work in Ranikot stopped". The Dawn. 10 November 2006. Retrieved 10 January 2016.
- ↑ "Ranikot Fort is the Great Wall of Sindh". New Sindh (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2019-11-15. Archived from the original on 9 March 2022. Retrieved 2019-11-18.
- ↑ 7.0 7.1 Soomro, Farooq (10 April 2015). "Mysterious Ranikot: 'The world's largest fort'". The Dawn. Retrieved 10 January 2016.
- ↑ Raza 1984, p. 75.
- ↑ "Great Wall of Sindh". The Friday Times (in ఇంగ్లీష్). 2019-09-27. Retrieved 2026-03-20.
- ↑ Abṛo, Badaru (2019). Ranikot: The Wall of Sindh (in ఇంగ్లీష్). Endowment Fund Trust for Preservation of the Heritage of Sindh. ISBN 978-969-9860-016-4.
{{cite book}}: Check|isbn=value: length (help) - ↑ (Sindh Gazetteer, పుట 677)
- ↑ "Ranikot Fort – the Great Wall of Sindh". Islamic Arts and Architecture. Islamic Arts and Culture. Retrieved 10 January 2016.
- ↑ Singh 1985, p. 226.
- ↑ "Ranikot Fort (Jamshoro, Sindh): An AMS Radiocarbon Date from Sann (Eastern) Gate : Journal of Asian Civilizations Vol. 32, No. 2" (PDF). harappa.com. December 2009. Retrieved 10 December 2015.
- ↑ Baig, Saima (22 March 2017). "Rannikot: The mountains, the desert and the wall". The Nation. Retrieved 19 April 2018.
- ↑ Kingrani, Aziz (5 February 2017). "Can carbon dating solve the MYSTERY of rannikot?". Dawn. Retrieved 19 April 2018.
- ↑ Mustafa 2003, p. 49.
గ్రంథసూచి
[మార్చు]- King, John; Vincent, David St. (1993). Pakistan: A Travel Survival Kit. Lonely Planet Publications. ISBN 978-0-86442-167-8.
- Michigan, The University of (2004). Pakistan Illustrated. S.K. Shahab.
- Mustafa, Sayid Ghulam (2003). Sayyed: as we knew him. Manchhar Publications.
- Raza, M. Hanif (1984). Karachi, the Show Window of Sind. Editions Mystique.
- Singh, M. K. Ranjit (1985). Sanctuary Asia. S. Kumar.
మరింత పఠనం
[మార్చు]
- Rashid, K. A. (April 1965), Ranikot (the largest fort in the world), vol. VI, Iqbal Review, pp. 33–49
- రాణికోట్ కోట – పాకిస్తాన్ మహా ప్రాకారం – పాకిస్తాన్లోని ఒక రహస్యమైన ప్రదేశంగా కూడా ప్రసిద్ధి