Jump to content

రాధానాథ్ సిక్దర్

వికీపీడియా నుండి
రాధానాథ్ సిక్దార్
రాధానాథ్ సిక్దార్
(1813-10-05)1813 అక్టోబరు 5
జోరాసాంకో, కలకత్తా, బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ
మరణం1870 మే 17(1870-05-17) (వయసు: 56)
చందెర్నగోర్, ఫ్రెంచ్ ఇండియా
విద్యాలయాలుప్రెసిడెన్సీ కళాశాల (బీఏ)
తండ్రిటిటురామ్ సిక్దార్
బంధువులుశ్రీనాథ్ సిక్దార్ (సోదరుడు)

రాధానాథ్ సిక్దార్ (Bengali: রাধানাথ শিকদার; 5 అక్టోబర్ 1813 – 17 మే 1870)[1] భారతీయ గణిత శాస్త్రవేత్త, సామాజిక సంస్కర్త. 1852లో ఎవరెస్ట్ పర్వతం ఎత్తును మొదటిసారిగా గణించిన వ్యక్తిగా ఆయన ప్రసిద్ధి చెందాడు.[2] ఆయన హెన్రీ డెరోజియో యొక్క యంగ్ బెంగాల్ సమూహ సభ్యుడు.[3] 1854లో సహచర డెరోజియన్ ప్యారీ చంద్ర మిత్రాతో కలిసి, భారతీయ మహిళల విద్య కోసం బెంగాలీ పత్రిక అయిన మాసిక్ పత్రికా ను స్థాపించాడు.[4]

ప్రారంభ జీవితం

[మార్చు]

సిక్దార్ 1813 అక్టోబర్ 5న బెంగాలీ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో కలకత్తాలో టిటురామ్ సిక్దార్, దేవికీ సిక్దార్ దంపతులకు జన్మించాడు.[5] ఆయన తండ్రి ఒక క్లర్క్ గా పనిచేశారు. ఆయనకు శ్రీనాథ్ సిక్దార్ అనే సోదరుడు ఉన్నాడు. చిన్న వయస్సులోనే అసాధారణ గణిత ప్రతిభను ప్రదర్శించిన రాధానాథ్ ప్రతిభను హిందూ కళాశాల (ప్రస్తుతం ప్రెసిడెన్సీ విశ్వవిద్యాలయం) గణితశాస్త్ర ప్రొఫెసర్ జాన్ టైట్లర్ గమనించాడు. అతని ప్రతిభను గుర్తించిన టైట్లర్, రాధానాథ్‌కు అమూల్యమైన మార్గదర్శకత్వం, విద్యా సహాయాన్ని అందించాడు. ఇది సిక్దార్ మేధో వికాసంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది.

గ్రేట్ ట్రిగోనోమెట్రిక్ సర్వే

[మార్చు]

1831లో భారత సర్వేయర్ జనరల్ జార్జ్ ఎవరెస్ట్, గోళాకార త్రికోణమితిలో నైపుణ్యం కలిగిన గణిత శాస్త్రవేత్త కోసం అన్వేషణ ప్రారంభించాడు, తద్వారా వారు గ్రేట్ ట్రిగోనోమెట్రిక్ సర్వేలో భాగమవుతారు. 1832లో ఎవరెస్ట్ నాయకత్వంలో "త్రిభుజ" సర్వే యొక్క రేఖాంశ శ్రేణి మధ్య భారతదేశంలోని సిరోంజ్ నుండి కలకత్తా వరకు పూర్తయింది.

బెంగాల్‌లోని కలకత్తా మ్యాపింగ్ పనిలో ఉండగానే, ఎవరెస్ట్ ఒక గణిత శాస్త్రవేత్త కోసం అన్వేషణ ప్రారంభించాడు. త్వరలోనే హిందూ కళాశాల గణితశాస్త్ర ప్రొఫెసర్ జాన్ టైట్లర్, తన 18 ఏళ్ల విద్యార్థి రాధానాథ్ సిక్దార్‌ను సిఫారసు చేశాడు.

1824 నుండి కళాశాలలో చదువుతున్న రాధానాథ్, ఐజాక్ న్యూటన్ రచించిన ప్రిన్సిపియాను చదివిన తొలి ఇద్దరు భారతీయులలో ఒకడు. 1832 నాటికి ఆయన యూక్లిడ్ యొక్క ఎలిమెంట్స్, థామస్ జెఫ్సన్ యొక్క ఫ్లక్సియన్, విశ్లేషణాత్మక జ్యామితి, విండ్‌హౌస్ రచించిన ఖగోళ శాస్త్రంను అభ్యసించాడు. ఈ ప్రముఖ గ్రంథాల ప్రేరణతో, ఆయన కేవలం యౌవన దశలోనే రెండు వృత్తాలకు సాధారణ స్పర్శరేఖ గీయడానికి ఒక కొత్త పద్ధతిని రూపొందించాడు. రాధానాథ్ తన విషయంపై ఉన్న పట్టు విషయంలో ఎటువంటి సందేహం లేకుండా, 1831 డిసెంబర్ 19న నెలకు ముప్పై రూపాయల జీతంతో GTSలో "కంప్యూటర్"గా ఉద్యోగం పొందాడు. త్వరలోనే ఆయనను డెహ్రాడూన్ సమీపంలోని సిరోంజ్‌కు పంపించారు. ఆయనతో పాటు మరో ఏడుగురు బెంగాలీ "కంప్యూటర్లు" పనిచేస్తున్నప్పటికీ, రాధానాథ్ త్వరగా తన అత్యుత్తమ గణిత నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించి ఎవరెస్ట్‌కు అత్యంత ఇష్టమైన సహచరుడిగా మారాడు. ఒకసారి ఆయనను మరో విభాగానికి బదిలీ చేయడాన్ని కూడా ఎవరెస్ట్ ఆపివేశాడు. రాధానాథ్ పని భూగోళాకార సర్వేలు నిర్వహించడం — అంటే భూమి యొక్క జ్యామితీయ ఆకారం, అంతరిక్షంలోని దిశ,, గురుత్వాకర్షణ క్షేత్రాన్ని అధ్యయనం చేయడం. ఆయన కేవలం స్థాపిత పద్ధతులను ఉపయోగించడమే కాకుండా, ఈ అంశాలను ఖచ్చితంగా కొలవడానికి తన స్వంత పద్ధతులను కూడా ఆవిష్కరించాడు.

జార్జ్ ఎవరెస్ట్ 1843లో పదవీ విరమణ చేయగా, ఆయన స్థానంలో కల్నల్ ఆండ్రూ స్కాట్ వా నియమితుడయ్యాడు. ఎనిమిదేళ్ల తరువాత, 1851లో రాధానాథ్‌ను చీఫ్ కంప్యూటర్ హోదాకు పదోన్నతి చేసి కలకత్తాకు బదిలీ చేశారు. అక్కడ ఆయన వాతావరణ శాఖకు సూపరింటెండెంట్‌గా కూడా పనిచేశాడు.

కల్నల్ వా ఆదేశాల మేరకు రాధానాథ్ పర్వతాల ఎత్తులను కొలవడం ప్రారంభించాడు. ప్రతిభావంతమైన ఈ గణిత శాస్త్రవేత్త, బహుశా ఎప్పుడూ ఎవరెస్ట్ పర్వతంను ప్రత్యక్షంగా చూడకపోయినా, 1852లో ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన పర్వతంగా భావించబడిన కాంచెంజంగ నిజానికి అలా కాదని కనుగొన్నాడు. ఎవరెస్ట్ పర్వతంపై ఆరు పరిశీలనల ద్వారా సేకరించిన సమాచారాన్ని సమీకరించి, చివరకు అది ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన పర్వతమని నిర్ధారించాడు.

ఈశాన్య పరిశీలనల గణనల సమయంలో రాధానాథ్ Peak XV యొక్క ఎత్తును ఖచ్చితంగా 29,000 అడుగులు (8839 మీటర్లు)గా లెక్కించాడు. అయితే సిక్దార్ సంఖ్యను గుండ్రని సంఖ్యగా భావిస్తారేమోనని భయపడి, వా స్వేచ్ఛగా మరో రెండు అడుగులు జోడించాడు.[మూలాలు అవసరం] ఆయన ఈ విషయాన్ని అధికారికంగా 1856 మార్చిలో ప్రకటించాడు. ఈ ఎత్తు ఎవరెస్ట్ పర్వతంకు 1955లో భారత సర్వే మళ్లీ లెక్కించి 29,029 అడుగులు లేదా 8848 మీటర్లుగా నిర్ధారించే వరకు అమల్లో ఉండింది.

సాంకేతిక పురోగతులు, వేలాది పర్వతారోహకుల సమాచారం,, శిఖరానికి చేరుకునే వివిధ మార్గాల కనుగొనడం వల్ల ఎవరెస్ట్ పర్వత ఎత్తు మరింత ఖచ్చితంగా లెక్కించబడింది — ఈ శిఖరం ప్రతి సంవత్సరం 4 మిల్లీమీటర్ల చొప్పున పెరుగుతూ, ప్రతి ఏడాది ఈశాన్య దిశగా స్వల్పంగా కదులుతోంది.

ఇతర అంశాలు

[మార్చు]

ఎవరెస్ట్, వా ఇద్దరూ ఆయన అసాధారణ గణిత ప్రతిభను ప్రశంసించినప్పటికీ, వలస పాలనతో ఆయన సంబంధాలు అంత సౌహార్దపూర్వకంగా లేవని తెలుస్తోంది. దీనికి సంబంధించిన రెండు ప్రత్యేక సంఘటనలు నమోదయ్యాయి.

1851లో సర్వే విభాగం ద్వారా ఒక సర్వే మాన్యువల్ (సంపాదకులు కెప్టెన్ హెచ్. ఎల్. థులియర్, కెప్టెన్ ఎఫ్. స్మిత్) ప్రచురించబడింది. ఆ మాన్యువల్ ముందుమాటలో సాంకేతిక, గణిత సంబంధిత అధ్యాయాలను బాబు రాధానాథ్ సిక్దార్ రాశారని పేర్కొన్నారు. ఈ మాన్యువల్ సర్వేయర్లకు అత్యంత ఉపయోగకరంగా నిలిచింది. అయితే 1875లో (అంటే సిక్దార్ మరణానంతరం) ప్రచురించబడిన మూడవ ముద్రణలో ఆ ముందుమాటను తొలగించారు. దీంతో సిక్దార్ చేసిన విశిష్ట సేవలకు గుర్తింపు లేకుండా పోయింది. ఈ సంఘటనను కొంతమంది బ్రిటిష్ సర్వేయర్లు తీవ్రంగా ఖండించారు. ఫ్రెండ్ ఆఫ్ ఇండియా పత్రిక 1876లో దీనిని "మృతునిపై దోపిడీ"గా పేర్కొంది.[6]

1843లో సర్వే విభాగ కార్మికులను మేజిస్ట్రేట్ వాన్స్ిటార్ట్ అక్రమంగా దోపిడీ చేయడాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించినందుకు సిక్దార్‌పై 200 రూపాయల జరిమానా విధించబడిందని కూడా నమోదు ఉంది. ఈ సంఘటనను రామ్‌గోపాల్ ఘోష్ సంపాదకత్వంలోని ది బెంగాల్ స్పెక్టేటర్లో విపులంగా ప్రచురించారు.[6]

1854లో సిక్దార్ తన డెరోజియన్ స్నేహితుడు ప్యారీ చంద్ర మిత్రాతో కలిసి మహిళల విద్య, సాధికారత కోసం బెంగాలీ పత్రిక మాసిక్ పత్రికాను ప్రారంభించాడు. ఆయన రచనా శైలి సరళంగా, క్లిష్టతలేని విధంగా ఉండేది; అది ఆ కాలానికి విభిన్నంగా ఉండేది.

సిక్దార్ 1862లో ఉద్యోగ విరమణ చేశాడు. అనంతరం ఆయన జనరల్ అసెంబ్లీ ఇన్‌స్టిట్యూషన్ (ప్రస్తుతం స్కాటిష్ చర్చ్ కాలేజ్)లో గణితశాస్త్ర ఉపాధ్యాయుడిగా నియమితుడయ్యాడు.[7][8]

మరణం

[మార్చు]

ఆయన 1870 మే 17న చందర్నగోర్ లో మరణించారు. అనంతరం ఆయనను సేక్రెడ్ హార్ట్ సమాధి స్థలంలో అంత్యక్రియలు నిర్వహించారు.

గుర్తింపు

[మార్చు]

సిక్దార్ గణిత ప్రతిభకు గుర్తింపుగా, జర్మన్ ఫిలాసాఫికల్ సొసైటీకి చెందిన బవేరియా శాఖ అయిన నేచురల్ సైన్స్ సంస్థ 1864లో, ఆయన పదవీ విరమణ చేసిన రెండు సంవత్సరాల తరువాత, రాధానాథ్ సిక్దార్‌ను Corresponding Member‌గా నియమించింది.[9]

భారత ప్రభుత్వ తపాలా శాఖ 1802 ఏప్రిల్ 10న భారతదేశంలోని చెన్నైలో స్థాపించబడిన గ్రేట్ ట్రిగోనమెట్రికల్ సర్వే జ్ఞాపకార్థంగా 2004 జూన్ 27న ఒక తపాలా బిళ్లను విడుదల చేసింది. ఆ బిళ్లలపై సమాజానికి విశేష సేవలందించిన రాధానాథ్ సిక్దార్, నైన్ సింగ్ చిత్రాలు ముద్రించబడ్డాయి.[10]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Radhanath Sikdar
  2. ↑ "The man who 'discovered' Everest" (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). 2003-10-20. Retrieved 2021-01-14.
  3. ↑ Sengupta, Nitish K. (2001) History of the Bengali-speaking people, pp227-228, New Delhi: UBS Publishers' Distributors. ISBN 978-81-7476-355-6
  4. ↑ "INDIAN HISTORY COLLECTIVE". indianhistorycollective.com. Retrieved 2025-06-13.
  5. ↑ দত্ত, আবাহন. "Radhanath Sikdar | প্রথম স্বদেশি বিজ্ঞানী" (in Bengali). Archived from the original on 13 March 2023. Retrieved 2025-06-13.
  6. 1 2 For details, see Ashish Lahiri, Radhanath Sikdar: Beyond the Peak, Boi-Chitra, Kolkata, 2010.
  7. ↑ Hasnat, Abul. "Shikder, Radhanath". Banglapedia. Retrieved 26 July 2015.
  8. ↑ Staff List: General Assembly's Institution (1856-1907) in 175th Year Commemoration Volume. Scottish Church College, April 2008. page 569
  9. ↑ "Radhanath Sikdar: A past we must preserve". ది టెలిగ్రాఫ్.
  10. ↑ "When did modern science emerge in India?". ది హిందూ.

గమనికలు

[మార్చు]
  • బగాల్, జోగేశ్ చంద్ర, ఉనాబింగ్ష శతాబ్దిర్ బాంగ్లా, 1941
  • చౌధురీ, అజనా, ఎ బ్రీఫ్ హిస్టారికల్ రివ్యూ ఆఫ్ ఎర్లీ వెదర్ వర్క్ ఇన్ కలకత్తా, Psyche and Society, కలకత్తా, మే 2009
  • లాహిరి, ఆశిష్, రాధానాథ్ సిక్దార్ అండ్ కాలనియల్ సైన్స్, సాహిత్య సంసద్, కలకత్తా, 2017
  • నాథ్, శంకర్ కుమార్, రాధానాథ్ సిక్దార్: తథ్యేర్ ఆలోయే, చిరాయత, కలకత్తా-73, అక్టోబర్ 2012
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=రాధానాథ్_సిక్దర్&oldid=4840073" నుండి వెలికితీశారు