రాధా రాణి ఆలయం
| శ్రీ రాధా రాణి ఆలయం | |
|---|---|
| శ్రీజీ ఆలయం, శ్రీ లాడ్లీ లాల్ ఆలయం | |
 | |
  ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని స్థానం | |
| భౌగోళికం | |
| భౌగోళికాంశాలు | 27°39′01″N 77°22′25″E / 27.65028°N 77.37361°E |
| రాష్ట్రం | ఉత్తర ప్రదేశ్ |
| జిల్లా | మథుర జిల్లా |
| ప్రదేశం | బర్సానా |
| ఎత్తు | 250 m (820 ft) |
| సంస్కృతి | |
| దైవం | రాధా కృష్ణులు |
| ముఖ్యమైన పర్వాలు | రాధాష్టమి, జన్మాష్టమి, , హోళీ, శరద్ పౌర్ణిమ, కార్తీక పౌర్ణిమ |
| చరిత్ర, నిర్వహణ | |
| నిర్మించిన తేదీ | 1675 క్రీ.శ. |
శ్రీ రాధ రాణి ఆలయం, భారతదేశంలోని ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని మధుర జిల్లా బర్సానా ఉన్న ఒక చారిత్రక హిందూ దేవాలయం.[1] ఈ ఆలయం రాధ దేవతకు అంకితం చేయబడింది.[2] ఆలయంలోని ప్రధాన దేవతలు రాధాకృష్ణులు, వీరిని శ్రీ లాడ్లీ లాల్ రూపంలో కలిసి పూజిస్తారు, అంటే పట్టణానికి ప్రియమైన కుమార్తె, కుమారుడు అని అర్థం.[3]
ఈ ఆలయం భానుగఢ్ కొండల పైభాగంలో విస్తరించి ఉంది, ఇది సుమారు 250 మీటర్ల ఎత్తు ఉంటుంది.[1] ఇది అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన పండుగలు-రాధష్టమి, లత్మార్ హోలీ కోసం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ఆలయాన్ని సందర్శించే భక్తులు, పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తుంది.[4]
చరిత్ర
[మార్చు]రాధా రాణి ఆలయాన్ని మొదట వజ్రనాభ్ రాజు (కృష్ణుని మనవడు) సుమారు 5000 సంవత్సరాల క్రితం స్థాపించినట్లు నమ్ముతారు. ఈ ఆలయం శిథిలావస్థలో ఉందని చెబుతారు, ఈ విగ్రహాలను నారాయణ్ భట్ (చైతన్య మహాప్రభు శిష్యుడు) తిరిగి కనుగొన్నారు. ఒక ఆలయాన్ని క్రీ. శ. 1675లో రాజా బీర్ సింగ్ డియో నిర్మించారు. తరువాత, అక్బర్ ఆస్థానంలోని గవర్నర్లలో ఒకరైన రాజా తోడర్మల్ సహాయంతో నారాయణ్ భట్ ప్రస్తుత ఆలయ నిర్మాణాన్ని నిర్మించారు.
ఈ ఆలయానికి సంబంధించిన ఒక ప్రసిద్ధ పురాణం కూడా ఇక్కడ ఉంది. దాని ప్రకారం, కృష్ణుడి తండ్రి నందుడు, రాధ తండ్రి వృషభానుడు సన్నిహిత స్నేహితులు. నందుడు గోకుల అధిపతిగా ఉండగా, వృషభాను రావల్ అధిపతి. అయితే, మధుర రాజు కంసుడి దురాగతాలతో విసిగిపోయి, వారిద్దరూ, వారి ప్రజలు నందగావ్, బర్సానాకు మారారు. నందుడు నందీశ్వర కొండను తన నివాసంగా చేసుకున్నాడు, వృషభాను భానుగర్ కొండను తన శాశ్వత నివాసంగా చేసుకున్నాడు, చివరికి అది రాధ నివాసంగా మారింది. ప్రస్తుతం, బర్సానా, నందగావ్ జంట పట్టణాలలో, నందీశ్వర, భానుగర్ కొండల శిఖరంపై వరుసగా రాధా, కృష్ణులకు అంకితం చేయబడిన చారిత్రక దేవాలయాలు ఉన్నాయి. నందగావ్ ఆలయాన్ని నంద్ భవన్ అని పిలుస్తారు, బర్సానా ఆలయానికి రాధ పేరు పెట్టారు, దీనిని రాధా రాణి ఆలయం లేదా శ్రీజి (శ్రీజి ఆలయం) అని పిలుస్తారు.
నిర్మాణ విజ్ఞానం
[మార్చు]
శ్రీజీ ఆలయం, దాని తోరణాలు, స్తంభాలు, ఎర్ర ఇసుకరాయి తో, మొఘల్ శకానికి చెందిన నిర్మాణంగా కనిపిస్తుంది. బర్సానాలోని ఈ ప్రసిద్ధ ఆలయం ఆ సమయంలో ప్రబలంగా ఉన్న రాజపుత్ర నిర్మాణానికి ఒక ఉత్తమ ఉదాహరణ. [1][5][6] ఎర్ర ఇసుకరాయి తో తయారు చేయబడిన, క్లిష్టమైన చేతి చెక్కడాలు, అందమైన వంపులు, గోపురాలు, దాని లోపలి గోడలు, పైకప్పులపై సున్నితమైన చిత్రాలతో అలంకరించబడిన అద్భుతమైన రాజభవనంలా ఈ ఆలయం కనిపిస్తుంది. ఆలయ నిర్మాణానికి ఎరుపు, తెలుపు రాళ్లను ఉపయోగించారు, ఇవి రాధా, కృష్ణుడి ప్రేమకు చిహ్నంగా పరిగణించబడుతున్నాయి.[7]
భూమి నుండి ప్రధాన ఆలయానికి దారితీసే 200 కి పైగా మెట్లు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయానికి దారితీసే మెట్ల దిగువన వృషభాను మహారాజ్ రాజభవనం ఉంది, ఇక్కడ వృషభాను మహరాజ్, కీర్తిదా, శ్రీదమ (రాధ, శ్రీ రాధికా యొక్క సోదరి) విగ్రహాలు ఉన్నాయి. ఈ రాజభవనం సమీపంలో బ్రహ్మ ఆలయం ఉంది. అలాగే, సమీపంలో అష్టసాఖి ఆలయం ఉంది, ఇక్కడ రాధను ఆమె ప్రధాన సఖీలతో (స్నేహితులు) పూజిస్తారు.[8] ఈ ఆలయం కొండ శిఖరంపై ఉన్నందున, ఆలయ ప్రాంగణం నుండి బర్సానా మొత్తాన్ని చూడవచ్చు.
పండుగలు
[మార్చు]రాధా, కృష్ణుడి పుట్టినరోజులు అయిన రాధాష్టమి, కృష్ణ జన్మాష్టమి, రాధా రాణి ఆలయ ప్రధాన పండుగలు. ఈ రెండు రోజులలో ఆలయాన్ని పువ్వులు, బెలూన్లు, దీపాలతో అలంకరిస్తారు. దేవతలు కొత్త దుస్తులు, ఆభరణాల సెట్లను ధరిస్తారు. "ఆర్తి" చేసిన తరువాత, "చప్పన భోగ్" అని కూడా పిలువబడే 56 రకాల వంటకాలను రాధాకృష్ణకు సమర్పిస్తారు, తరువాత వీటిని భక్తులకు "ప్రసాదం" గా పంపిణీ చేస్తారు.[7]
రాధాస్తమి, జన్మాష్టమితో పాటు, లత్మార్ హోలీ కూడా ఆలయంలోని ముఖ్యమైన పండుగలలో ఒకటి. లత్మార్ హోలీని జరుపుకోవడానికి భక్తులు, పర్యాటకులు ఈ ఆలయాన్ని సందర్శిస్తారు. బర్సానాలో హోలీ పండుగ అసలు రోజుకు ఒక వారం ముందు ప్రారంభమై రంగ్ పంచమి వరకు కొనసాగుతుంది.[9]
సమయాలు
[మార్చు]భారతదేశం అంతటా పూజారి పరిశీలించిన సమయ క్షేత్రం (UTC+05:30).[7]
వేసవి సమయాలు - ఉదయం 05:00 నుండి మధ్యాహ్నం 02:00 వరకు, సాయంత్రం 05:00 నుండి రాత్రి 09:00 వరకు.
శీతాకాల సమయాలు - ఉదయం 05:30 నుండి మధ్యాహ్నం 02:00 వరకు, సాయంత్రం 05:00 నుండి రాత్రి 08:30 వరకు.
చిత్రమాలిక
[మార్చు]-
ఆలయ ముందుభాగ దృశ్యం -
రాధా రాణి ఆలయ ప్రాంగణ అంతర్భాగం -
శ్రీజీ ఆలయం నుండి బర్సానా పైభాగ దృశ్యం -
ఆలయ ప్రక్క భాగ దృశ్యం -
ఆలయం లోపల జరిగే హోలి వేడుకలు -
ఆలయ ప్రాంగణంలో హోలి సందర్భంగా భక్తుల సమాహారం
సమీప ఆకర్షణలు
[మార్చు]- కీర్తి ఆలయం అని కూడా పిలువబడే రంగీలి మహల్ బర్సానా, రాధ తల్లి కీర్తిదా పేరు పెట్టబడింది, రాధ దేవతకు అంకితం చేయబడింది.
- మాన్ మందిర్, రాధా కృష్ణ అంకితం చేయబడిన ఆలయం.
- మోర్ కుటీర్, రాధా, కృష్ణుడి నెమలి రూపాలకు అంకితం చేయబడిన ఆలయం.
- ఖాద్రి వాన్.
- శంకరి ఖోర్ బర్సానా. [10]
- రాధా దేవతకు అంకితం చేయబడిన ప్రియా కుండ్ అని కూడా పిలువబడే పిలీ పోఖర్.
- రాధా బాగ్.
- శ్రీ కుశాల్ బిహారీ, జైపూర్ ఆలయం, బర్సానా.
- శ్రీ చిత్రసాఖి ఆలయం. [1][11]
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- బంకే బిహారీ ఆలయం
- రంగేలీ మహల్, బర్సానా
- రాధా కుండ్
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 "Shriji Temple Barsana| Mandir History, Architecture & Visiting Time | UP Tourism". tour-my-india. Retrieved 2021-05-08.
- ↑ "Barsana | Welcome to UP Tourism-Official Website of Department of Tourism, Government of Uttar Pradesh, India". www.uptourism.gov.in. Retrieved 2023-03-07.[permanent dead link]
- ↑ Anand, D. (1992). Krishna: The Living God of Braj (in ఇంగ్లీష్). Abhinav Publications. pp. 60–65. ISBN 978-81-7017-280-2.
- ↑ "Historical town Barsana set to celebrate 'Lathmar Holi' Tuesday". Financialexpress (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2023-03-07.
- ↑ Barsana- Magik India
- ↑ "The Monumental Remains of the Bundela Rajputs in Mathura". Archived from the original on 2023-05-21. Retrieved 2026-02-24.
- ↑ 7.0 7.1 7.2 "Radha Rani Mandir Barsana | Barsana Temple | how to reach, timings". thedivineindia.com (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 4 March 2021. Retrieved 2021-05-08.
- ↑ "Shriji Temple at Barsana". Radhanath Swami Yatras (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 23 September 2011. Archived from the original on 13 May 2021. Retrieved 2021-05-08.
- ↑ "About Barsana". Shree Ji Barsana Mandal Trust (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2021-05-08.
- ↑ (1987). "Akbar and the Temples of Mathura and its Environs".
- ↑ "Places to Visit in Barsana, Tourist Places in Barsana, Barsana Attractions". Shri Mathura Ji (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2021-05-08.