రాధా వల్లభ సంప్రదాయం
 రాధా వల్లభ ఆలయం, వృందావనంలోని ప్రధాన విగ్రహం | |
| వ్యవస్థాపకుడు | |
|---|---|
| హిత్ హరివంశ్ మహాప్రభు[1] | |
| Regions with significant populations | |
| మథుర, ఉత్తర ప్రదేశ్[1] | |
| మతాలు | |
| హిందూమతం | |
| గ్రంథాలు | |
| హిత-చౌరాసీ[2] • ఇతర భక్తి గీతాలు | |
| భాషలు | |
| బ్రజ్ భాష •సంస్కృతం[3] |
రాధ వల్లభ సంప్రదాయం అనేది 1535లో వృందావనంలో సంత్ హిత్ హరివంశ్ మహాప్రభు తో ప్రారంభమైన ఒక వైష్ణవ హిందూ సంప్రదాయం. [4] హరివంశ్ యొక్క అభిప్రాయాలు కృష్ణతత్వానికి సంబంధించినవి, అయితే ఇది రాధ దేవతను పరమాత్మగా భావించే భక్తిని కలిగిన సంప్రదాయం[5][6][7][8]
లక్షణాలు
[మార్చు]పండితుడు గై ఎల్. బెక్ ప్రకారం, కృష్ణ సంప్రదాయాలతో పోల్చితే రాధా వల్లభ సంప్రదాయంలో ఈ క్రింది లక్షణాలు ఉన్నాయి.[9]
- ఈ సంప్రదాయంలో రాధా, కృష్ణుడుపై ఉన్న దృష్టికోణం సాంప్రదాయ కృష్ణభక్తి తత్వశాస్త్రంతో భిన్నంగా ఉంటుంది. ఈ సంప్రదాయం ప్రకారం పరమాత్మ స్వరూపం రాధాదేవి; ఆమె సహచరుడైన కృష్ణుడు పరమ దైవానికి చేరుకునే ముందస్తు స్థాయిగా వర్ణించబడతాడు[1], ఆమెకు అత్యంత సన్నిహిత సేవకుడిగా భావించబడతాడు.[note 1]
- ఈ సంప్రదాయం ఏ శాస్త్రీయ తాత్త్విక పంథాతోనూ తనను అనుసంధానించుకోవడం ఇష్టపడదు[3], నాలుగు ప్రధాన వైష్ణవ సంప్రదాయాలతో అధికారిక అనుబంధాన్ని నిరాకరించింది.[note 2]
- ఈ సంప్రదాయం శుద్ధ భక్తి, దైవిక ప్రేమను ప్రధానంగా ఉంచి, విస్తృతమైన తాత్త్విక లేదా శాస్త్రీయ వ్యాఖ్యానాలను రచించడాన్ని నివారించింది.
- స్థాపకుడు, అనుచరులు గృహస్థులుగా జీవించేవారు; సన్యాసంను ఈ సంప్రదాయంలో విశేషంగా ప్రశంసించరు.
- విమోచనాన్ని (మోక్షం) ఈ సంప్రదాయం మోక్షం, వైకుంఠం లేదా గోలోకం రూపంలో నిర్వచించదు; రాధా–కృష్ణుల దైవిక లీలలో సహచరి (సఖి)గా సాక్షిగా పాల్గొనడమే పరమ విముక్తి అని నిర్వచిస్తుంది.[12]
శాస్త్రాలు
[మార్చు]ఈ సంప్రదాయానికి సంబంధించిన ప్రధాన గ్రంథాలు ప్రాంతీయ భాష అయిన బ్రజ్ భాషలో రచించబడ్డాయి. ఈ భాషను సంప్రదాయం రాధా–కృష్ణులతో సంబంధం ఉన్న పవిత్ర భాషగా భావిస్తుంది — భౌతిక వృందావనంలోనూ, నిత్య దైవిక ధామంలోనూ ఇదే భాష ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉందని నమ్మకం. ఈ గ్రంథాలు తాత్త్విక వ్యాఖ్యానాలకన్నా కవిత్వం, గానరూప పద్యాలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తాయి.[13]
- హిత-చౌరాసీ : ఎనభై నాలుగు పద్యాల (స్తోత్రాల) సమాహారం; ఇది హిత్ హరివంశ్ మహాప్రభు యొక్క ప్రధాన కృతి.[2]
- వ్యాహులౌ ఉత్సవ్ కె పద్ (రాధా–కృష్ణుల వివాహ స్తోత్రాలు): రాధా–కృష్ణుల నిత్య దైవిక వివాహాన్ని గానరూపంలో వర్ణించే కీర్తనలు.[14]
- శ్రీ హిత్ రాధా సుధా నిధి: సంప్రదాయంగా హిత్ హరివంశ్ మహాప్రభుకు ఆపాదించబడే ఒక సంస్కృత స్తోత్రగ్రంథం; ఇది రాధావల్లభ తత్వశాస్త్రాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.[2]
- శ్రీ హిత్ సేవక్ వాణి: సేవక్ జీ (దామోదరదాస్ జీ) రచించిన గ్రంథం.[మూలాలు అవసరం]
రాధా వల్లభ సంప్రదాయం తమ గురుపరంపరలోని తరువాతి సభ్యులు రచించిన అనేక ప్రచురితం కాని కవితా సంకలనాలను కూడా సంరక్షిస్తుంది.[15]
రాధా వల్లభ సంప్రదాయం యొక్క వంశం
[మార్చు]మధురలోని బృందావనం శ్రీ రాధా వల్లభ ఆలయం రాధా వల్లభ సంప్రదాయంలోని ప్రసిద్ధ ఆలయం. రాధా వల్లభ, గోవింద, బాంకే బిహారీ, మరో నాలుగు దేవాలయాలతో సహా బృందావన్ ఠాకూర్ కు అత్యంత ప్రసిద్ధ 7 దేవాలయాలలో ఈ ఆలయం ఒకటి. ఈ ఆలయంలో, శ్రీ రాధ విగ్రహం లేదు, కానీ ఆమె ఉనికిని సూచించడానికి కృష్ణుడి పక్కన 'గాడి సేవ' (సింహాసనం) ఉంచబడుతుంది.[16] ఈ సంప్రదాయంలో భౌతిక ప్రాతినిధ్యానికి మించినదిగా పరిగణించబడి, ఆమె అత్యున్నత హోదాను ప్రతిబింబించే రాధకు సింహాసనం ప్రతీకాత్మక సర్రోగేట్గా పనిచేస్తుందని బెక్ పేర్కొన్నాడు.[17]
శ్రీ రాధ వల్లభ ఆలయాన్ని శ్రీ హిత్ హరివంశ్ మహాప్రభు స్థాపించారు, ఆయన ప్రక్కనే ఉన్న రాధా వల్లభ ఆలయంలో పూజలు అందుకుంటున్నారు, ఇది గతంలో రాధా వల్లభ ఆలయం, కానీ మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు బృందావనంపై దాడి చేయడం వల్ల ఆయనను వేరే ప్రదేశానికి తరలించారు, తరువాత కొత్త ఆలయం నిర్మించారు. "పట్" మూసివేయబడే ఆచారాల కారణంగా రాధా వల్లభ యుగళ దర్శనం కష్టంగా పరిగణించబడుతుంది. మదన్ తీర్, మహారస్మండలంతో సేవా కుంజ్ ఉన్న ఈ ఆలయం తికేత్ అధ్యక్ష్ చేత నిర్వహించబడుతుంది, రాధా వల్లభ ఆస్తిగా పరిగణించబడుతుంది. ఈ ఆలయంలో రాధాష్టమిని ఎక్కువగా జరుపుకుంటారు, ఇది రాధా పుట్టినరోజున జరిగే పండుగ.[
కీర్తన "సమాజ్-గయాన్" అనేది "ధ్రుపద్", "ధమర్" వంటి హిందూస్థానీ శాస్త్రీయ సంగీత రూపాలచే రాధా-వల్లభ యొక్క సామూహిక శ్లోకం.[3] ఇది బృందావన్ ప్రారంభంలో అభివృద్ధి చెందింది, బ్రజ్ భాష భక్తి కవిత్వాన్ని సామూహిక ఆరాధనగా ఉపయోగిస్తుంది.[3]
ప్రముఖ వ్యక్తులు
[మార్చు]- గౌరంగి శరణ్జి మహారాజ్-ప్రేమానంద్ మహారాజ్ కు గురువు
- ప్రేమానంద్ మహారాజ్[18]
- హరిరామ్ వ్యాస్
- మోహిత్ మారల్ గోస్వామి
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]నోట్సు
[మార్చు]- ↑ ఈ భావనకు పూర్వసూచనగా 12వ శతాబ్దపు కవి జయదేవుడు రచించిన గీత గోవిందం (10.9)లో రాధా కృష్ణునికి శ్రేష్ఠురాలిగా చిత్రించబడిన అంశాన్ని ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు.[10]
- ↑ కొంతమంది పండితులు రాధా వల్లభులను నింబార్క సంప్రదాయం యొక్క ఉపశాఖగా పరిగణిస్తారు.[11]
మూలాలు
[మార్చు]పాద పీఠికలు
[మార్చు]- 1 2 3 Beck 2005, p. 66.
- 1 2 3 White 1977; Snell 1991; Beck 2005, pp. 67–68.
- 1 2 3 4 Beck 2005, p. 67.
- ↑ White 1977; Snell 1991, chapter 1; Brzezinski 1992; Rosenstein 1998; Beck 2005.
- ↑ Rosenstein 1998.
- ↑ Vemsani, Lavanya (2016). Krishna in History, Thought, and Culture: An Encyclopedia of the Hindu Lord of Many Names: An Encyclopedia of the Hindu Lord of Many Names. Santa Barbara: ABC-Clio. ISBN 978-1-61069-211-3. Archived from the original on 2023-03-20. Retrieved 2020-12-25.
- ↑ Lochtefeld, James G. (2002). "Radha". The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N–Z. The Rosen Publishing Group. p. 542. ISBN 978-0-8239-3180-4.
- ↑ Balfour, Edward (1885). The Cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia: Commercial, Industrial and Scientific, Products of the Mineral, Vegetable, and Animal Kingdoms, Useful Arts and Manufactures (in ఇంగ్లీష్) (3rd ed.). London: B. Quaritch. p. 62. Archived from the original on 2023-03-20. Retrieved 2022-07-29.
- ↑ Beck 2005, pp. 74–76.
- ↑ Beck 2005, p. 76.
- ↑ De, Sushil Kumar (1942). Early History of the Vaisnava Faith and Movement in Bengal from Sanskrit and Bengali Sources. Calcutta: General Printers and Publishers. p. 6 note.
- ↑ Beck 2005, pp. 79–83.
- ↑ Beck 2005, pp. 67–68.
- ↑ Beck 2005, pp. 86–90.
- ↑ Beck 2005, p. 83.
- ↑ Rājaśekhara Dāsa (2000). The Color Guide to Vṛndāvana: India's Most Holy City of Over 5,000 Temples. Vedanta Vision Publication.
- ↑ Beck 2005, p. 82.
- ↑ Live, A. B. P. (24 May 2023). "प्रेमानंद जी महाराज वृंदावन का जीवन परिचय जान आप रह जाएंगे हैरान, यहां पढ़ें इनकी जीवनी". ABP News (in హిందీ). Retrieved 2023-07-09.
గ్రంథావళి
[మార్చు]- Beck, Guy L. (2005). "Krishna as Loving Husband of God: The Alternative Krishnology of the Rādhāvallabha Sampradaya". In Guy L. Beck (ed.). Alternative Krishnas: Regional and Vernacular Variations on a Hindu Deity. Albany, NY: SUNY Press. pp. 65–90. ISBN 978-0-7914-6415-1.
- Brzezinski, J. K. (1992). "Prabodhānanda, Hita Harivaṃśa and the Rādhārasasudhānidhi". Bulletin of the School of Oriental and African Studies. 55 (3): 472–497. doi:10.1017/S0041977X00003669. JSTOR 620194. S2CID 161089313.
- Rosenstein, Lucy (1998). "The Rādhāvallabha and the Haridāsā Samprādayas: A Comparison". Journal of Vaishnava Studies. 7 (1): 5–18.
- Snell, Rupert (1991). The Eighty-four Hymns of Hita Harivaṃśa: An Edition of the Caurāsī Pada. Delhi; London: Motilal Banarsidass; School of Oriental and African Studies. ISBN 81-208-0629-8.
- White, Charles S. J. (1977). The Caurāsī Pad of Śri Hit Harivaṃś: Introduction, Translation, Notes, and Edited Braj Bhaṣa. Asian studies at Hawaii, 16. Honolulu: University Press of Hawaii. ISBN 9780824803599. ISSN 0066-8486.