Jump to content

రాల్తే

వికీపీడియా నుండి
రాల్తే
ప్రాంతంభారతదేశం
స్వజాతీయత34,000 రాల్తే, మిజో[1]
స్థానికంగా మాట్లాడేవారు
900 (2007)e26
భాషా సంకేతాలు
ISO 639-3ral
Glottologralt1242

రాల్తే అనేది భారతదేశంలోని ఒక కుకీ-చిన్ భాష. రాల్తే తెగకు చెందిన వారిలో వెయ్యి కంటే తక్కువ మంది మాత్రమే ఈ భాష మాట్లాడుతున్నారు.

భౌగోళిక విస్తరణ

[మార్చు]

రాల్తే భాష మాట్లాడే ప్రాంతాల వివరాలు (ఎథ్నోలాగ్ ప్రకారం) కింద ఇవ్వబడ్డాయి.

పదజాలం

[మార్చు]

రాల్తే, మిజో, టెడిమ్ భాషలకు సంబంధించిన తులనాత్మక స్వాదేశ్ పదాల జాబితా (ఓట్సుకా 2016 పరిశోధన ప్రకారం) కింద పట్టికలో ఇవ్వబడింది.

సంఖ్యఅర్థంరాల్తేటెడిమ్ మిజో
1.నేనుkei˩kei˩˥kei˩˥
2.నువ్వుnaŋ˩naŋ˩˥naŋ˩˥
3.అతనుa˩maʔ˥a˥maʔ˩a˥maʔ˩
4.మేముkei˩muʔ˥kou˥˩kei˩nī˥˩
5.మీరుnaŋ˩muʔ˥nou˥˩naŋ˩nī˥˩
6.వారుa˩muʔ˥a˥māu˥˩an˩nī˥˩
7.ఇదిhī˩hiʔ˥hiʔ˥hei˥˩hi˥
8.అదిtou˩˥hiʔ˩tuaʔ˥kʰā˥˩kʰa˥
9.ఇక్కడhi˩tou˥˩vaʔ˩hiaʔ˥he˥taʔ˩
10.అక్కడtou˥˩vaʔ˩huaʔ˥so˥taʔ˩
11.ఎవరుkū˩˥hā˩˥kua˥˩tu˩ŋē˥˩
12.ఏమిటిī˩˥hā˩˥baŋ˥˩e˩ŋē˥˩
13.ఎక్కడkʰoi˥˩aʔ˩hā˩˥koi˩˥aʔ˩kʰoi˥˩aʔ˩ŋē˥˩
14.ఎప్పుడుī˩˥tik˩lāi˥˩cik˩ciaŋ˥˩eŋ˩tik˩lāi˥
15.ఎలాī˩tin˥˩hā˩˥baŋ˥˩cī˩eŋ˩tin˥ŋē˥˩
16.కాదుou˥˩lou˥˩lou˩
17.అంతాa˩rēŋ˩in˥˩a˩vek˥pī˩˥a˩vāい˩˥
18.చాలాtam˩tam˩˥tam˩˥
19.కొన్నిa˩kʰen˥˩pōl˧xat˥a˩ṭʰen˥
20.కొద్దిగాtōm˥˩tōm˧tlēm˥
21.ఇతరdaŋ˩daŋ˩˥daŋ˩˥
22.ఒకటిpa˩kʰat˥xat˩pa˩kʰat˩
23.రెండుpa˩niʔ˥niʔ˩pa˩n̥niʔ˩
24.మూడుpa˩tʰum˥˩tʰum˧pa˩tʰum˥
25.నాలుగుpa˩lī˥˩lī˧pa˩lī˥
26.ఐదుpa˩ŋā˥˩ŋā˧pa˩ŋā˥
27.పెద్దlian˩˥lian˥˩lian˩
28.పొడవుsāu˩sāu˩˥sei˥
29.వెడల్పుzāu˥˩zai˩˥zāu˥
30.లావుsaʔ˩saʔ˩cʰaʔ˩
31.బరువుhit˩ɡik˩rit˩
32.చిన్నnēu˩nēu˩˥tē˩˥
33.పొట్టిtōi˩tom˩˥tōi˩˥
34.ఇరుకైనzīm˥˩toi˩˥zīm˥
35.పలచనిpan˥˩pā˩˥pan˥
36.స్త్రీmei˩˥sia˩nu˩mei˩m̥mei˩cʰia˥˩
37.పురుషుడుpa˩sal˩pa˩sal˩˥mi˩pā˩
38.మనిషిmi˩hiŋ˥˩mi˥hiŋ˧mi˩ɕiŋ˥
39.పిల్లాడుnau˥˩paŋ˩nāu˧paŋ˩˥nau˥paŋ˩˥
40.భార్యzī˥˩zī˧nu˩pui˩˥
41.భర్తpa˩sal˩pa˩sal˩˥pa˩sal˩˥
42.తల్లిnū˩nū˩˥nū˥˩
43.తండ్రిpā˩pā˩˥pā˥˩
44.జంతువుham˥˩sā˩ɡam˧sā˩˥ram˥sā˥˩
45.చేపsa˩ŋā˩ŋa˥sā˩˥sa˩ŋ̊ŋā˥˩
46.పక్షిsa˩vā˩va˥sā˩˥sa˩vā˥˩
47.కుక్కui˩ui˩˥ui˩˥
48.పేనుhik˩hik˩ɕik˩
49.పాముhūl˥˩ɡūl˧rūl˥
50.పురుగుcaŋ˥˩pāt˩luŋ˩˥caŋ˥pāt˩˥
51.చెట్టుtʰiŋ˩siŋ˩˥tʰiŋ˩˥
52.అడవిham˥˩nuai˩ɡam˧lak˥ram˥n̥nuai˩˥
53.కర్రtiaŋ˩ciaŋ˩˥xut˩tiaŋ˩˥
54.పండుhaʔ˥ɡaʔ˩raʔ˩
55.విత్తనంcī˩xāi˥˩cī˩˥tʰlāi˩cī˥˩
56.ఆకుnaʔ˩teʔ˩n̥naʔ˩
57.వేరుzuŋ˩zuŋ˩˥zuŋ˩˥
58.బెరడుtʰiŋ˩hōŋ˥˩siŋ˩˥hōŋ˧tʰiŋ˩hōŋ˥
59.పువ్వుpāk˥˩pāk˧paŋ˩pār˥
60.గడ్డిkiak˩lou˧pā˩˥, kiak˩˥l̥lo˥bet˩
61.తాడుkʰāu˥˩xāu˧ɕui˩zēn˥
62.చర్మంvun˩vun˩˥vun˩˥
63.మాంసంsā˩sā˩˥sā˥˩
64.రక్తంtʰī˩sī˩˥tʰī˩˥
65.ఎముకhuʔ˩ɡuʔ˩ruʔ˩
66.కొవ్వుsa˩tʰāu˩˥sa˥tʰāu˥˩sa˩ɕiak˥˩
67.గుడ్డుtui˥˩tūi˧tui˥
68.కొమ్ముkī˩kī˩˥kī˥˩
69.తోకmei˩mei˩˥mei˩˥
70.ఈకmul˩mul˩˥m̥mul˩˥
71.జుట్టుsam˩sam˩˥sam˩˥
72.తలlū˥˩lū˧lū˥
73.చెవిbeŋ˥˩bil˩˥beŋ˥
74.కన్నుmit˩mit˩mit˩
75.ముక్కుnāk˩˥nāk˥˩n̥nār˥
76.నోరుkam˥˩kam˧kā˥
77.పన్నుhā˥˩hā˧hā˥
78.నాలుకlei˥˩lei˧lei˥
79.గోరుtin˩cin˩˥tin˩˥
80.అడుగుkēŋ˩pʰaʔ˥xe˩pēk˩˥ke˩pʰaʔ˩
81.కాలుkēŋ˩xē˥˩kē˩
82.మోకాలుkʰūp˩xūk˩˥kʰūp˥˩
83.చెయ్యిkʰut˩xut˩kut˩
84.రెక్కtʰā˩˥xā˥˩tʰlā˩
85.పొట్టdul˩˥ɡil˧pī˩˥dul˩
86.ప్రేగులుhil˥˩ɡil˧rīl˥
87.మెడŋōŋ˥˩ŋōŋ˧ŋ̊ŋōŋ˥
88.వీపుnuŋ˥˩zāŋ˥˩nuŋ˧zāŋ˧n̥nuŋ˥zāŋ˥
89.రొమ్ముnōi˩nōi˩˥n̥nu˩tē˩˥
90.గుండెluŋ˥˩luŋ˧luŋ˥
91.కాలేయంtʰin˩˥sin˥˩tʰin˩
92.త్రాగడంnē˩dōn˧in˥
93.తినడంcā˩nē˩˥ei˥
94.కరవడంpet˩pet˩seʔ˩
95.పీల్చడంcōp˥˩tōp˩˥fōp˥˩
96.ఉమ్మడంsia˥˩sia˩˥cʰāk˥˩
97.వాంతులు చేయడంluak˩lua˥˩luak˥˩
98.ఊదడంsēm˥˩mūt˧cʰēm˥
99.ఊపిరి పీల్చడంtʰō˩nāk˧tʰō˥˩
100.నవ్వడంnī˥˩nūi˧nui˥
101.చూడడంmū˩˥mū˥˩m̥mū˩
102.వినడంtʰei˩˥zā˩˥ɕia˩˥
103.తెలియడంtʰei˩˥tʰei˥˩ɕia˩˥
104.ఆలోచించడంŋaiʔ˩tuaʔ˩ŋaiʔ˩sun˥˩ŋaiʔ˩tuaʔ˩
105.వాసన చూడడంnam˩˥nam˥˩n̥nīm˩
106.భయపడడంlāu˩lāu˩˥l̥lāu˩˥
107.నిద్రపోవడంip˩iʔ˩mū˧mū˥
108.బ్రతకడంhiŋ˥˩hiŋ˧ɕiŋ˥
109.చనిపోవడంtʰī˥˩sī˧tʰī˥
110.చంపడంtʰat˩tʰat˩tʰat˩
111.పోరాడడంthawh˥˩lāi˩˥, ki˩sual˩˥sual˥
112.వేటాడడంham˥˩ suak˥˩ɡam˧ vāk˩˥ram˥ vāk˥˩, ram˥ cʰuak˥˩
113.కొట్టడంvua˩˥vua˥˩vua˩
114.నరకడంtan˩tan˩˥tan˩˥
115.పగలగొట్టడంtʰēr˩bāl˩˥kēk˩˥tʰlэр˩˥
116.పొడవడంsun˩˥sun˥˩cʰun˩
117.గోకడంhiat˩xuat˩˥hiat˥˩
118.తవ్వడంlāi˩˥tou˩˥lāi˩, cou˩˥
119.ఈదడంtui˩˥ leuʔ˩tūi˩˥ pēk˧tui˩˥ l̥leuʔ˩
120.ఎగరడంlēŋ˥˩lēŋ˧tʰlōk˥˩
121.నడవడంlēŋ˥˩lam˩˥ siau˥˩lēŋ˥
122.రావడంhoŋ˩ kel˥˩oŋ˩˥ pai˧lo˩ kal˥
123.పడుకోవడంlum˩˥lum˥˩lum˩
124.కూర్చోవడంkʰuŋ˥˩tū˧ṭhū˥
125.నిలబడడంdiŋ˥˩diŋ˧diŋ˥
126.తిరగడంvik˩pei˩˥vir˩˥
127.పడిపోవడంtā˩˥kia˥˩tlā˩
128.ఇవ్వడంpia˩pia˩˥pē˩
129.కలిగి ఉండడంnei˩˥nei˥˩nei˩
130.పిండడంhekˀ˩sūk˧herˀ˩
131.రుద్దడంnōt˩nōt˩˥nōt˥˩
132.కడగడంsil˩˥sil˩˥sil˩
133.తుడవడంsōp˩sōp˩˥ɕū˩
134.లాగడంbot˩kāi˥˩pot˩
135.నెట్టడంsōn˩sōn˩˥nam˩˥
136.విసరడంdēŋ˥˩dēŋ˧paiʔ˩
137.ముడివేయడంkanʔ˩hēn˧suiʔ˩
138.కుట్టడంkʰui˥˩xū˧ṭʰui˥
139.లెక్కించడంsiar˥˩sim˧cʰiar˥
140.చెప్పడంsoi˩ɡēn˩˥soi˩˥
141.పాడడంsā˩˥sā˥˩zāi˥
142.ఎగతాళి చేయడంciam˩˥niʔ˩dūn˩˥ki˩ciam˥˩nui˩˥in˩fiam˥
143.తేలడంlāŋ˥˩lām˧lāŋ˥
144.ప్రవహించడంluaŋ˥˩luaŋ˧luaŋ˥
145.గడ్డకట్టడంkʰaŋ˩xal˥˩kʰaŋ˥˩
146.వాపు రావడంvūŋ˥˩bōk˧vūŋ˥
147.సూర్యుడుnī˥˩nī˧nī˥
148.చంద్రుడుtʰā˩˥xā˥˩tʰlā˩
149.నక్షత్రంāk˥˩sī˩˥āk˧sī˥˩ar˥sī˩
150.నీరుtui˩tūi˩˥tui˩˥
151.వర్షంhuaʔ˩ɡuaʔ˩ruaʔ˩
152.నదిlui˩˥lūi˥˩lui˩
153.సరస్సుdīl˩tūi˩˥lī˧dīl˩˥
154.సముద్రంtui˩fin˩riat˩tūi˩˥pī˥tui˩fin˥˩riat˥˩
155.ఉప్పుcī˩˥cī˥˩cī˩
156.రాయిsuaŋ˩suaŋ˩˥luŋ˩˥
157.ఇసుకtiau˥˩seʔ˩nēl˩˥tiau˥
158.ధూళిvāi˥˩vut˩lei˩˥vui˧vai˥vut˩
159.భూమిlei˩lei˩˥lei˩˥
160.మేఘంsūm˩mei˧cʰūm˩˥
161.మంచు పొగro˩˥mei˩xo˥mui˧ro˩mei˩˥
162.ఆకాశంvān˩˥vān˥˩vān˩
163.గాలిtʰī˥˩huiʔ˩tʰlī˥
164.హిమంvūk˥˩vūk˧vūr˥
165.మంచు గడ్డvūk˩kʰal˩tūi˩˥xal˥˩vūr˥kʰal˥˩
166.పొగmei˩kʰū˩mei˩˥xū˩˥mei˩kʰū˥˩
167.నిప్పుmei˩mei˩˥mei˩˥
168.బూడిదvāp˩vut˩vāp˩˥
169.కాలడంkāŋ˩˥kāŋ˥˩kāŋ˩
170.దారిlam˩pui˩lam˩˥koŋ˥
171.కొండtāŋ˥˩mual˧tlāŋ˥
172.ఎరుపుsan˥˩san˧sen˥
173.పచ్చదనంhiŋ˥˩eŋ˧ɕiŋ˥
174.పసుపుeŋ˥˩nāi˧pāk˧eŋ˥
175.తెలుపుvāk˥˩kāŋ˧vār˥
176.నలుపుdum˥˩vom˧dum˥
177.రాత్రిzān˩˥zān˥˩zān˩
178.పగలుnī˥˩nī˧nī˥
179.సంవత్సరంkum˩˥kum˥˩kum˩
180.వెచ్చదనంlum˥˩lum˧lum˥
181.చల్లదనంdāi˩˥vot˩vōt˥˩
182.నిండుగాdim˩dim˩˥kʰat˩
183.కొత్తtʰar˥˩tʰak˥tʰar˥
184.పాతlui˥˩lui˧hlui˥
185.మంచిpʰā˩˥hoiʔ˩ṭʰā˩
186.చెడుsual˩sia˩˥sual˩˥
187.కుళ్ళినmuat˩muat˩˥ṭoiʔ˩
188.మురికిbolˀ˩loʔ˩nīn˥˩bolˀ˩l̥loʔ˩
189.తిన్ననైనŋīl˥˩taŋ˧ŋīl˥
190.గుండ్రనిbial˥˩bēm˩˥bial˥
191.పదునైనhiam˥˩hiam˧ɕiam˥
192.మొద్దుబారినbil˩mōl˩˥bil˩˥
193.నునుపైనnāl˩nāl˩˥nāl˩˥
194.తడిnom˥˩kōt˩˥huʔ˩
195.పొడిkou˥˩keu˧rou˥
196.సరైనdik˩mān˧, dik˩dik˩
197.దగ్గరnāi˩nāi˩˥n̥nāi˩˥
198.దూరంlam˩lā˩ɡam˧lā˩˥l̥lā˥
199.కుడిtak˩lam˩tak˩lam˩˥a˩diŋ˩˥lam˩˥
200.ఎడమa˩vei˩lam˩vei˩˥lam˩˥a˩vei˩˥lam˩˥
201.వద్దaʔ˩aʔ˩aʔ˩
202.లోపలaʔ˩aʔ˩aʔ˩
203.తోtuah˩toʔ˩nēn˩
204.తోపాటుleʔ˩leʔ˩leʔ˩
205.అయితేcʰun˥˩leʔ˩cʰuan˥
206.ఎందుకంటేa˩vāŋ˩in˥˩a˥hiʔ˩ciaŋ˩˥in˧a˥vāŋ˩in˥
207.పేరుmiŋ˥˩min˧m̥miŋ˥

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "e26" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=రాల్తే&oldid=4899431" నుండి వెలికితీశారు