రావణహస్తం
రావణహత్తా (వేరే పేర్లు: రవణహట్టా, రావణహట్ట, రావణాస్ట్రోన్, రావణ హస్త వీణ) ఒక ప్రాచీన విల్లు సహాయంతో వాయించే తీగ వాయిద్యం. ఇది భారతదేశం, శ్రీలంక, పరిసర ప్రాంతాలలో ఉపయోగించబడుతుంది. దీనిని వయోలిన్‌కు పూర్వీక వాయిద్యంగా కొందరు భావిస్తారు.[1]
నిర్మాణం
[మార్చు]
రావణహత్తా యొక్క ధ్వని పెట్టె సాధారణంగా సొరకాయ, అర్ధంగా కోసిన కొబ్బరికాయ గుళిక లేదా లోపలిని తొలగించిన కలప సిలిండర్‌తో తయారు చేయబడుతుంది. దానిపై చాచిన మేక లేదా ఇతర జంతువుల చర్మాన్ని పొరగా కప్పుతారు. దీనికి కలప లేదా వెదురుతో చేసిన మెడ భాగం అమర్చబడుతుంది. ఆ భాగంపై గట్‌, జుట్టు లేదా ఉక్కుతో చేసిన ఒకటి నుండి నాలుగు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ తీగలు ఉంటాయి. వీటిని బ్రిడ్జ్ మీదుగా అమర్చి పెగ్‌ల ద్వారా శ్రుతి కుదుర్చుతారు. కొన్ని వాయిద్యాలలో అనుకంపన తీగలు కూడా ఉంటాయి. విల్లు సాధారణంగా గుర్రపు జుట్టుతో తయారు చేస్తారు; దీని పొడవు వివిధ రకాలుగా ఉంటుంది.
చరిత్ర
[మార్చు]భారతీయ సంప్రదాయం ప్రకారం, రావణహత్తా లంకలోని హేల ప్రజలు వద్ద ఆవిర్భవించిందని, దానికి పురాణ ప్రసిద్ధ రాజు రావణుడు పేరు పెట్టబడిందని నమ్ముతారు. అయితే హేల ప్రజలు సుమారు క్రీస్తుపూర్వం 500 ప్రాంతంలో మాత్రమే శ్రీలంకలో స్థిరపడ్డారని, అంతకుముందు నాగరికతకు చెందిన ఆనవాళ్లు కనుగొనలేదని, అక్కడ వారు “యక్షులు” అని పిలిచిన గిరిజన సమూహాలే ఉన్నాయని చెబుతారు. పురాణ కథనం ప్రకారం రావణుడు ఈ రావణహత్తాను హిందూ దేవుడు శివుడును ఆరాధించేందుకు ఉపయోగించేవాడు.[2]
హిందూ ఇతిహాసమైన రామాయణం ప్రకారం, రాముడు, రావణుడి మధ్య జరిగిన యుద్ధం అనంతరం హనుమంతుడు రావణహత్తాను ఉత్తర భారతదేశానికి తీసుకువచ్చాడని చెబుతారు. ప్రస్తుతం రావణహత్తా ముఖ్యంగా ఉత్తర భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ ప్రాంతంలో వీధి సంగీతకారుల మధ్య విశేషంగా ప్రాచుర్యం పొందింది.
మధ్యయుగ భారతదేశ చరిత్రంతటా రాజులు సంగీతానికి పరిరక్షకులుగా వ్యవహరించారు; దీనివల్ల రావణహత్తాకు రాజకుటుంబాల్లో విస్తృత ప్రాచుర్యం లభించింది. రాజస్థాన్, గుజరాత్ ప్రాంతాల్లో యువరాజులు మొదట నేర్చుకునే సంగీత వాయిద్యంగా ఇది ఉండేది. రాజస్థాన్‌లోని సంగీత్ సంప్రదాయం మహిళలలో కూడా రవణహట్టా ప్రాచుర్యాన్ని పెంచడంలో సహాయపడింది.[మూలాలు అవసరం]
కొన్ని ఆధారాల ప్రకారం, క్రీస్తుశకం ఏడవ శతాబ్దం నుండి పదవ శతాబ్దం మధ్య కాలంలో అరబ్ వ్యాపారులు భారతదేశం నుండి రావణాస్ట్రోన్‌ను పశ్చిమ ఆసియాకు తీసుకెళ్లారు. అక్కడ అది అరబ్ రెబాబ్, తరువాతి కాలంలో వయలిన్ కుటుంబానికి చెందిన ఇతర ప్రారంభ వాయిద్యాలకు ప్రాథమిక నమూనాగా మారిందని భావిస్తారు.[3]
ఆధునిక వినియోగం
[మార్చు]ఆధునిక కాలంలో ఈ వాయిద్యాన్ని శ్రీలంకకు చెందిన సంగీత దర్శకుడు, వయలినిస్ట్ దినేష్ సుబసింఘే పునరుద్ధరించాడు. ఆయన రూపొందించిన రావణ నాద, బౌద్ధ ఓరటోరియో కరుణా నదీ వంటి అనేక కృతుల్లో దీనిని ఉపయోగించాడు.[4][5] యూరోపియన్ ప్రయోగాత్మక జానపద సంగీత బృందం హైలుంగ్ కూడా తమ Ofnir, Futha అనే రెండు ఆల్బమ్‌లలో రావణహత్తాను వినియోగించింది. 1953లో వెలువడిన సామ్యూయెల్ బెకెట్ రచించిన Watt నవల రెండవ అధ్యాయంలో కూడా రావణహత్తా గురించి స్వల్ప ప్రస్తావన ఉంది: “గోడపై ఒక గోముతో వేలాడదీసిన రావణాస్ట్రోన్ ఒక ప్లోవర్ పక్షిలా కనిపించింది.”
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Heron-Allen, Edward (1885). Violin-Making. pp. 37–42. Retrieved 29 June 2017 – via Internet Archive (archive.org) facsimile of Cornell University Press copy.
As it was and is, being a historical, theoretical, and practical treatise on the science and art of violin-making, for the use of violin makers and players, amateur aer=Ward, Lock, and Co.
- ↑ "Sri Lankan revives Ravana's musical instrument". The Island. Sri Lanka. 9 March 2008.
- ↑ Heron-Allen, Edward, Violin-making : as it was and is, being a historical, theoretical, and practical treatise on the science and art of violin-making, for the use of violin makers and players, amateur and professional, Ward, Lock, and Co., 1885, pp. 37-42 Archive.org facsimile of Cornell University Press copy (accessed 29 June 2017)
- ↑ Balachandran, P.K. (7 February 2011). "A musical instrument played by Ravana himself!". Entertainment. New Indian Express. Archived from the original on December 3, 2013. Retrieved 1 May 2013.
- ↑ "Dinesh records highest sale for an instrumental". The Sunday Times. Sri Lanka. 8 March 2015. Retrieved 16 July 2015.
బాహ్య లింకులు
[మార్చు]
Media related to Ravanahatha at Wikimedia Commons
