రాస్ ద్వీపం, దక్షిణ అండమాన్ జిల్లా
రాస్ ద్వీపం, అధికారికంగా నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపం అని పిలుస్తారు,[1] ఇది అండమాన్ దీవులలోని ఒక ద్వీపం. ఇది అండమాన్ నికోబార్ దీవులలోని దక్షిణ అండమాన్ జిల్లా పరిపాలనా పరిధిలోకి వస్తుంది.[2] ఈ ద్వీపం మధ్య పోర్ట్ బ్లెయిర్ నుండి తూర్పున 3 km (2 mi) దూరంలో ఉంది. ఇక్కడి చారిత్రక శిధిలాలు పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తాయి.
.jpg) | |
  రాస్ ద్వీపం నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపం ఉనికి  రాస్ ద్వీపం రాస్ ద్వీపం (Bay of Bengal)  రాస్ ద్వీపం రాస్ ద్వీపం (India) | |
| భూగోళశాస్త్రం | |
|---|---|
| ప్రదేశం | బంగాళాఖాతం |
| అక్షాంశ,రేఖాంశాలు | 11°40′30″N 92°45′47″E / 11.675°N 92.763°E |
| ద్వీపసమూహం | అండమాన్ దీవులు |
| ప్రక్కన గల జలాశయాలు | హిందూ మహాసముద్రం |
| విస్తీర్ణం | 0.312 km2 (0.120 sq mi)[3] |
| పొడవు | 1.25 km (0.777 mi) |
| వెడల్పు | 0.52 km (0.323 mi) |
| తీరరేఖ | 3.20 km (1.988 mi) |
| అత్యధిక ఎత్తు | 45 m (148 ft)[4] |
| నిర్వహణ | |
| జిల్లా | దక్షిణ అండమాన్ |
| ద్వీప సమూహం | అండమాన్ దీవులు |
| ద్వీప ఉప సమూహం | పోర్ట్ బ్లెయిర్ దీవులు |
| తహసీల్ | పోర్ట్ బ్లెయిర్ |
| అతిపెద్ద ప్రాంతము | INS జరావా క్వార్టర్స్ |
| జనాభా వివరాలు | |
| జనాభా | 10 (2011) |
| జన సాంద్రత | 32 /km2 (83 /sq mi) |
| జాతి సమూహాలు | భారతీయులు, అండమానీయులు |
| అదనపు సమాచారం | |
| సమయం జోన్ | |
| పిన్ కోడ్ | 744101[5] |
| టెలిఫోన్ కోడ్ | 031927[6] |
| ISO కోడ్ | IN-AN-00[7] |
| అక్షరాస్యత | 84.4% |
| సగటు వేసవి ఉష్ణోగ్రత | 30.2 °C (86.4 °F) |
| సగటు శీతాకాల ఉష్ణోగ్రత | 23.0 °C (73.4 °F) |
| లింగ నిష్పత్తి | 1.2 పురుషులు/స్త్రీలు |
| సెన్సస్ కోడ్ | 35.639.0004 |
| అధికారిక భాషలు | హిందీ, ఆంగ్లం |
రాస్ ద్వీపం, అధికారికంగా నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపం అని పిలుస్తారు,[8] ఇది అండమాన్ దీవులలోని ఒక ద్వీపం. ఇది అండమాన్ నికోబార్ దీవులలోని దక్షిణ అండమాన్ జిల్లా పరిపాలనా పరిధిలోకి వస్తుంది.[2] ఈ ద్వీపం మధ్య పోర్ట్ బ్లెయిర్ నుండి తూర్పున 3 km (2 mi) దూరంలో ఉంది. ఇక్కడి చారిత్రక శిధిలాలు పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తాయి.
పేరు వెనుక చరిత్ర
[మార్చు]రాస్ ద్వీపానికి గతంలో బ్రిటిష్ వలస పాలకులు మెరైన్ సర్వేయర్ డేనియల్ రాస్ (1780-1849) పేరు పెట్టారు.[9] డిసెంబర్ 2018లో, భారతీయ జాతీయవాది నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ (1897-1945) కు నివాళిగా దీని పేరును నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపంగా మార్చారు.[10]
చరిత్ర
[మార్చు]1789: తొలి చరిత్ర
[మార్చు]1789లో ఆర్చిబాల్డ్ బ్లెయిర్ అండమాన్ నికోబార్ దీవుల సర్వే చేసిన తరువాత, ప్రస్తుత పోర్ట్ బ్లెయిర్ (అప్పట్లో పోర్ట్ కార్న్వాలిస్ అని పిలిచేవారు) వద్ద ఒక స్థావరాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 1792లో దీనిని ఉత్తర ఓడరేవుకు (ప్రస్తుత దిగ్లీపూర్) మార్చారు, దానికి కూడా పోర్ట్ కార్న్వాలిస్ అని పేరు పెట్టారు (మునుపటి దానిని ఓల్డ్ హార్బర్ అని పిలిచేవారు). కానీ, అధిక మరణాల రేటు కారణంగా ఆ స్థావరాన్ని 1796లో విడిచిపెట్టారు. 1789, 1792 మధ్య, బ్లెయిర్ నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపంలో ఒక ఆసుపత్రి, ఒక ఆరోగ్య కేంద్రాన్ని స్థాపించాడు.
బ్రిటిష్ వలస కాలం
[మార్చు]1858-1947: పీనల్ సెటిల్మెంట్ (శిక్షా వలసల) కాలం
[మార్చు]ఆరు దశాబ్దాల తరువాత, బ్రిటిష్ వారు అండమాన్ దీవులలో ఒక శిక్షా వలసను ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు, 1858లో సింగపూర్ నుండి పోర్ట్ బ్లెయిర్ కు (వైపర్ ఐలాండ్) శిక్షా వలసను మార్చారు. 1857 తిరుగుబాటు బ్రిటిష్ వారికి అండమాన్ దీవులలో శిక్షా వలసను స్థాపించడానికి ఒక వరం లాంటిది, ఎందుకంటే భారతదేశ ప్రధాన భూభాగంలో, ఇతర చోట్ల దీనికి వ్యతిరేకత ఉండేది. కెప్టెన్ (డాక్టర్) జేమ్స్ ప్యాటిసన్ వాకర్ 1858 మార్చి 6న సింగపూర్ నుండి నలుగురు అధికారులతో సహా 773 మంది నేరస్థులతో పోర్ట్ బ్లెయిర్ చేరుకున్నాడు. కరుడుగట్టిన నేరస్థులను ఎదుర్కోవడంలో కెప్టెన్ (డాక్టర్) జేమ్స్ ప్యాటర్సన్ వాకర్ అత్యంత శిక్షణ పొందిన జైలర్. సుమారు 200 మంది విప్లవకారులను అండమాన్ దీవులకు పంపారు; విప్లవకారులతో కూడిన ఓడ మార్చి 6న కలకత్తా నుండి బయలుదేరి 1858 మార్చి 10న పోర్ట్ బ్లెయిర్ చేరుకుంది. 1945--`46 వరకు రాస్ ద్వీపం ఈ దీవులకు పరిపాలనా ప్రధాన కార్యాలయంగా ఉంది. మళ్లీ ఆక్రమించిన తర్వాత 1945--`46లో దీనిని విడిచిపెట్టారు. 1943 డిసెంబర్ 29 నుండి 31 వరకు జపాన్ ఆక్రమణ సమయంలో పోర్ట్ బ్లెయిర్ పర్యటనలో నేతాజీ ఈ ద్వీపంలో బస చేశారు. 1941లో గానీ, ఆ తర్వాత గానీ భూకంపం వల్ల ఎలాంటి నష్టం జరిగినట్లు నివేదించబడలేదు. పాత బ్రిటిష్ పాలనను గుర్తుచేసే శిథిలావస్థలో ఉన్న బజారు, బేకరీ, దుకాణాలు, నీటి శుద్ధి కర్మాగారం, చర్చి, టెన్నిస్ కోర్టు, ప్రింటింగ్ ప్రెస్, సెక్రటేరియట్, ఆసుపత్రి, స్మశానవాటిక, స్విమ్మింగ్ పూల్, చీఫ్ కమిషనర్ నివాసం దాని భారీ ఉద్యానవనాలు, విశాలమైన బాల్రూమ్లు, ప్రభుత్వ భవనం, పాత అండమానీస్ హోమ్,[11] దళాల బ్యారక్లు ఇక్కడ ఉన్నాయి. 1857 నవంబరులో, ప్రభుత్వం అండమాన్లో ఒక శిక్షా వలసను ఏర్పాటు చేయాలని, బ్రిటిష్ వారిపై పోరాడిన వారిలోని "తీవ్రవాద అంశాలను" అక్కడికి పంపాలని నిర్ణయించింది. దీనికి రెండు కారణాలు ఉన్నాయి: ఒకటి, వారిని ఇతర ఖైదీలకు దూరంగా ఉంచడం, రెండవది, బ్రిటిష్ అధికారాన్ని సవాలు చేసే వారెవరికైనా ఇదే విధమైన శిక్ష ఉంటుందని సందేశం పంపడం. 1858 జనవరిలో, బ్రిటిష్ వారు పోర్ట్ బ్లెయిర్ చుట్టుపక్కల ఉన్న మూడు ద్వీపాలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు, ఎగ్జిక్యూటివ్ ఇంజనీర్ కెప్టెన్ హెచ్. మాన్ యూనియన్ జాక్ ఎగురవేశాడు. మార్చిలో, అనుభవజ్ఞుడైన జైలు సూపరింటెండెంట్ జె.పి. వాకర్ నలుగురు యూరోపియన్ అధికారులు, ఒక భారతీయ పర్యవేక్షకుడు, ఇద్దరు వైద్యులు, 50 మంది నావికాదళ గార్డులు, 773 మంది ఖైదీలతో పోర్ట్ బ్లెయిర్ చేరుకున్నాడు. జపనీస్ ఆక్రమణలో దురాగతాలకు గురైన కుటుంబానికి చెందిన గౌరీ శంకర్ పాండే, నీటి కొరత కారణంగానే వాకర్ పోర్ట్ బ్లెయిర్ నుండి నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపానికి మారినట్లు నమోదు చేశాడు.
గతంలో మెరైన్ సర్వేయర్ కెప్టెన్ డేనియల్ రాస్ పేరు మీద ఉన్న ఈ ద్వీపం త్వరలోనే స్థావరంగా మారింది. మొదట, ఖైదీల కోసం వెదురు, గడ్డితో తాత్కాలిక బ్యారక్లు నిర్మించారు, మిగిలిన వారు తమను తీసుకువచ్చిన ఓడల్లోనే ఉన్నారు. తరువాత, ఖైదీలు ఇళ్ళు, కార్యాలయాలు, బ్యారక్లు, ఇతర నిర్మాణాలను శిక్షా వలసలో నిర్మించారు, ఆ తర్వాత వారిని వెంటనే వైపర్ ద్వీపానికి పంపారు, అక్కడ మొదటి జైలు నిర్మించబడింది. పీనల్ సెటిల్మెంట్ చీఫ్ కోసం ఉద్దేశించిన బంగ్లాను ద్వీపం ఉత్తర శిఖరాగ్రంలో నిర్మించారు. గవర్నమెంట్ హౌస్ అని పిలువబడే ఈ పెద్ద ఇంటికి గ్రౌండ్ లెవల్లో ఇటాలియన్ టైల్డ్ ఫ్లోరింగ్ ఉండేది. ఇప్పుడు, ఆ ఫ్లోరింగ్కు సంబంధించిన కొన్ని అవశేషాలు శిథిలావస్థలో ఉన్నాయి. 1880ల చివరలో 'రాస్ ఐలాండ్ లిటరరీ' అనే చిన్న పత్రిక ఈ ప్రాంతపు తొలి వలస నాటి కథలు, జ్ఞాపకాలను ప్రచురించింది. ఈ పత్రిక ద్వీపం ఉత్తర చివర ఉన్న ఒక దుకాణం నుండి పంపిణీ చేయబడేది, నేడు మర్చిపోయినప్పటికీ, ఆ సమయంలో ఇది వివాదాస్పదమైనప్పటికీ సాపేక్షంగా ప్రాచుర్యం పొందిందని భావించారు.[12]
1872లో, సూపరింటెండెంట్ పదవిని చీఫ్ కమిషనర్ స్థాయికి పెంచారు, ఒక సంవత్సరం పాటు రాస్ ద్వీపంలో ఉన్న సర్ డోనాల్డ్ మార్టిన్ స్టీవర్ట్ మొదటి చీఫ్ కమిషనర్ అయ్యాడు. స్టీవర్ట్ 1872 జూలై నుండి 1875 జూన్ వరకు ఆ పదవిలో ఉన్నాడు.
స్టీవర్ట్ తరువాత, నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపం 24 మంది చీఫ్ కమిషనర్లను చూసింది. కానీ, సర్ చార్లెస్ ఫ్రాన్సిస్ వాటర్ఫాల్ పదవీకాలంలోనే ఈ ద్వీపం అధికార కేంద్రంగా తన స్థానాన్ని కోల్పోయింది.
1938లో చీఫ్ కమిషనర్ అయిన వాటర్ఫాల్ను 1942 మార్చిలో జపనీయులు అండమాన్ నికోబార్ దీవులపై దండెత్తినప్పుడు పట్టుకున్నారు. అతన్ని యుద్ధ ఖైదీగా ఉంచారు, అతని డిప్యూటీ మేజర్ బర్డ్ ను పోర్ట్ బ్లెయిర్లోని అబెర్డీన్ క్లాక్ టవర్ వద్ద జపనీయులు శిరచ్ఛేదం చేశారు.
1941 భూకంపం
[మార్చు]జపనీయులు మొత్తం ద్వీప సమూహాన్ని ఆక్రమించుకోవడానికి సుమారు తొమ్మిది నెలల ముందు, నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపంలో భూకంపం సంభవించింది. బ్రిటిష్ వారు అండమాన్ను ఖాళీ చేయడం భూకంపం వల్ల కాదు, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో జపనీయుల ఆక్రమణ ఆసన్నమైనందున. అదేవిధంగా, భూకంపం తర్వాత 1941లో రాస్ ద్వీపాన్ని విడిచిపెట్టలేదు. నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్, ఇతర ప్రముఖులు 1947 వరకు నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపంలో ఉన్నారు. బ్రిటిష్ వారు మళ్లీ ఆక్రమించిన తర్వాత, స్వాతంత్ర్యానికి ముందు దీనిని విడిచిపెట్టారు. అదేవిధంగా, 1941, 1942 లేదా 2004లో సంభవించిన భూకంపం వల్ల సెల్యులార్ జైలులోని ఒక్క ఇటుక కూడా కదలలేదు, దెబ్బతినలేదు. సెల్యులార్ జైలులో ఖైదు చేయబడిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు నిరసన తెలిపి కోర్టులో రిట్ పిటిషన్ దాఖలు చేసినప్పుడు, 1960లో అండమాన్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ సెల్యులార్ జైలును కూల్చివేసింది. అందువల్ల, జైలులోని మొత్తం ఏడు విభాగాలలో రెండున్నర విభాగాలు మాత్రమే నేడు మిగిలి ఉన్నాయి. అందువల్ల, భారతదేశ ప్రధాన భూభాగంలో వెలివేయబడినందున, మళ్లీ ఆక్రమించిన తర్వాత అండమాన్లో స్థిరపడిన నేరస్థుల వంశస్థులు పీనల్ సెటిల్మెంట్ చరిత్రను వక్రీకరించడానికి తీవ్రంగా ప్రయత్నించారు. అండమాన్లో ఖైదు చేయబడిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు ఎవరూ ఈ ద్వీపంలో స్థిరపడలేదు. చాలా మంది తిరుగుబాటుదారులను ఆదిమవాసులు చంపారు, వారిలో 66 మందిని నేరస్థులు, ఆదిమవాసుల సహాయంతో పట్టుకుని 1858లో వైపర్ ఐలాండ్లో ఉరితీశారు. వారిలో ఇద్దరిని ప్రధాన భూభాగానికి తిప్పి పంపారు. అందువల్ల, ఎవరూ అండమాన్లో స్థిరపడలేదు.
1942-1945: జపనీయుల కాలం
[మార్చు]1942 నుండి 1945 వరకు, ఈ ద్వీపం జపనీయుల ఆక్రమణలో ఉంది. ప్రభుత్వ భవనం మూడు సంవత్సరాల పాటు (1942 మార్చి నుండి 1945 అక్టోబరు వరకు) జపనీస్ అడ్మిరల్ నివాసంగా మారింది. ఈ కాలంలోనే బ్రిటిష్ వారిపై పోరాటంలో జపనీయుల సహాయం తీసుకున్న సుభాష్ చంద్రబోస్ 1943 డిసెంబరులో ఒక రోజు ఈ ద్వీపంలో బస చేశారు. నేతాజీ ప్రభుత్వ భవనం పైన జాతీయ త్రివర్ణ పతాకాన్ని కూడా ఎగురవేశారు. జపనీయులు కూడా ఈ ద్వీపంపై తమ ముద్రను విడిచిపెట్టారు, ఇవి ఏ విధమైన దాడి నుండైనా ద్వీపాన్ని రక్షించడానికి వాచ్ పాయింట్లుగా ఉపయోగించే బంకర్ల రూపంలో నిలిచి ఉన్నాయి.
1945: బ్రిటిష్ వారిచే తిరిగి ఆక్రమణ
[మార్చు]మిత్రరాజ్యాలు 1945లో ద్వీపాన్ని తిరిగి ఆక్రమించాయి, తరువాత దానిని విడిచిపెట్టాయి.
1947-తర్వాత స్వతంత్ర భారతదేశం
[మార్చు]1979: భారత నావికాదళ స్థావరం
[మార్చు]1979 ఏప్రిల్లో, ఈ ద్వీపాన్ని నావికాదళానికి అప్పగించారు. ఈ ద్వీపాన్ని నావల్ బేస్ INS జరావా నిర్వహిస్తుంది, ఇది 1964లో ప్రారంభించబడింది, ఇది పోర్ట్ బ్లెయిర్లో ఉంది.[13]
2018: పేరు మార్పు
[మార్చు]2018 డిసెంబర్ 30న, ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ రాస్ ద్వీపాన్ని నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపంగా మార్చినట్లు ప్రకటించారు.[14]
భౌగోళికం
[మార్చు]ఈ ద్వీపం పోర్ట్ బ్లెయిర్ దీవులకు చెందుతుంది, పోర్ట్ బ్లెయిర్ ప్రవేశద్వారం వద్ద ఉంది.
పరిపాలనా వ్యవస్థ
[మార్చు]పౌర పరిపాలన
[మార్చు]రాజకీయంగా, నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపం పోర్ట్ బ్లెయిర్ తాలూకాలో ఒక భాగం.[15]
జనాభా గణాంకాలు
[మార్చు]నావికాదళ అధికారులు ఎటువంటి పౌర స్థావరాలను ఇక్కడ అనుమతించరు.
ఆవరణశాస్త్రం
[మార్చు]వృక్షజాలం
[మార్చు]నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపంలో దట్టమైన అడవులు ఉన్నాయి.[16]
జంతుజాలం
[మార్చు]మచ్చల జింకలు, నెమళ్లు ఈ ద్వీపంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి, ఈ ద్వీపం పామ్, కొబ్బరి చెట్లతో నిండి ఉంటుంది.[16] [17]
పర్యాటకం
[మార్చు]నేతాజీ సుభాష్ స్మారకం
[మార్చు]2023లో ప్రధాని మోదీ ఆవిష్కరించిన నేతాజీ సుభాష్ స్మారక ప్రతిపాదిత నమూనా, ప్రణాళికలో "ఒక మ్యూజియం, కేబుల్ కార్ రోప్వే, లేజర్-సౌండ్ షో, చారిత్రక భవనాల గుండా మార్గదర్శక హెరిటేజ్ ట్రైల్, థీమ్-ఆధారిత పిల్లల వినోద ఉద్యానవనంతో పాటు విశ్రాంతి లాంజ్" ఉంటాయి.[18]
లైట్హౌస్
[మార్చు]ద్వీపం ఉత్తర చివర వరకు ఒక మార్గం ఉంది, ఇక్కడ 1977లో తీర రేఖకు సుమారు 50 metres (160 ft) దూరంలో ఉన్న ఒక రాతిపై కొత్త కాంక్రీట్ 10 మీ ఎత్తైన వృత్తాకార లైట్హౌస్ టవర్ను నిర్మించారు. అల్పపీడన ఆటుపోట్ల సమయంలో టవర్ను చేరుకోవచ్చు. కాంతి కార్యకలాపాల కోసం బ్యాటరీలను ఛార్జ్ చేయడానికి భారతదేశంలో మొదటిసారిగా ఫోటో వోల్టాయిక్ ప్యానెల్స్ను ప్రవేశపెట్టింది ఈ లైట్హౌస్ వద్దే.[మూలాలు అవసరం]
రవాణా
[మార్చు]నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీప్ రోప్వే, దేశవ్యాప్త పర్వతమాల చొరవలో భాగంగా 2023లో ప్రతిపాదించబడింది.[18]
చిత్రమాలిక
[మార్చు]
నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపం (అండమాన్)
బ్రిటిష్ కాలం నాటి బేకరీ
పాత నౌకాశ్రయం, లైట్హౌస్
స్వేచ్ఛగా తిరుగుతున్న మచ్చల జింకలు
పోర్ట్ బ్లెయిర్లోని వాటర్ స్పోర్ట్స్ కాంప్లెక్స్ నుండి నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపం దృశ్యం
రాస్ ద్వీపం జైలు ప్రధాన కార్యాలయం, 1872
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Narendra Modi renames Ross Island to Netaji Dweep". The Hindu. 2018-12-30. Retrieved 2024-11-30.
- 1 2 "Village Code Directory: Andaman & Nicobar Islands" (PDF). Census of India. Archived (PDF) from the original on 5 August 2016. Retrieved 2011-01-16.
- ↑ "Islandwise Area and Population – 2011 Census" (PDF). Government of Andaman. Archived from the original (PDF) on 28 August 2017. Retrieved 6 October 2016.
- ↑ మూస:Cite enroute
- ↑ "A&N Islands – Pincodes". 22 September 2016. Archived from the original on 23 March 2014. Retrieved 22 September 2016.
{{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link) - ↑ "STD Codes of Andaman and Nicobar". allcodesindia.in. Archived from the original on 17 October 2019. Retrieved 2016-09-23.
- ↑ Registration Plate Numbers added to ISO Code
- ↑ "Narendra Modi renames Ross Island to Netaji Dweep". The Hindu. 2018-12-30. Retrieved 2024-11-30.
- ↑ "Andaman islands to be renamed as Netaji Subhash Chandra Bose". Times of India Travel. 2018-12-27. Retrieved 2024-11-30.
- ↑ Ananya Bhardwaj (25 December 2018). "Andaman's most-visited islands to be renamed during PM Modi visit". Hindustan Times (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 26 December 2018. Retrieved 31 December 2018.
- ↑ which was Established between 1863 and 1866 by the Rev. Henry Fisher Corbyn of the Bengal Ecclesiastical Establishment, who was sent to also set up proper full-time church services, and after whom 'Corbyn Cove' is also named. Rev. Corbyn was eventually posted out as Vicar to St. Luke's Church, Abbottabad, and he later died there and is buried in the Old Christian Cemetery, Abbottabad
- ↑ Report on the Administration of the Andaman and Nicobar Islands and the Penal Settlement of Port Blair. ISBN 9781277277838.
- ↑ "INS Jarawa Turns 50 Today".
- ↑ "PM Narendra Modi renames 3 islands of Andaman Nicobar". The Times of India. 30 December 2018. Archived from the original on 30 December 2018. Retrieved 31 December 2018.
- ↑ "DEMOGRAPHIC – A&N ISLANDS" (PDF). andssw1.and.nic.in. Archived from the original (PDF) on 28 August 2017. Retrieved 2016-09-23.
- 1 2 "Ross Island in Andaman and Nicobar, About Ross Island Andaman". 2013-05-20. Archived from the original on 20 May 2013. Retrieved 2021-11-22.
- ↑ "Ross Island, Port Blair" (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 3 October 2016. Retrieved 2021-11-22.
- 1 2 PM Modi inaugurates model of proposed Netaji memorial in Andaman, The News Minute, 23 Jan 2023.
బయటి లింకులు
[మార్చు]
అండమాన్ నికోబార్ దీవులు travel guide from Wikivoyage- show
- రాస్ ద్వీపం - ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ ఫెర్రీ షెడ్యూల్స్, ధరలు (రెగ్యులర్ అప్డేట్స్).
- ది హిందూ[usurped] (దినపత్రిక)
- BBC ఫోటో స్టోరీ
