పండిట్ రిత్విక్ సన్యాల్ (జననం 1953 ఏప్రిల్ 12) వారణాసికి చెందిన భారతీయ శాస్త్రీయ గాయకుడు, ధృపద్ మాస్ట్రో.[1] అతను బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయంలోని ప్రదర్శన కళల అధ్యాపకులలో గాత్ర సంగీత విభాగానికి చెందిన రిటైర్డ్ ప్రొఫెసరు, మాజీ డీన్. విద్యావేత్తగా, ప్రదర్శకుడిగా ధ్రుపద్ సంప్రదాయపు పునరుజ్జీవనానికి, వ్యాప్తికీ చేసిన అత్యుత్తమ కృషికి గుర్తింపుగా, 2023 ఏప్రిల్ 5 న ఆయనకు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేశారు. 2013 లో కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కారం అందుకున్నాడు.
పండిట్ రిత్విక్ సన్యాల్ కతిహార్లో జన్మించాడు. అతను పదిహేనవ శతాబ్దంలో, తాన్సేన్కు శిక్షణ ఇచ్చిన స్వామి హరిదాస్ వారసుడిగా నమ్మే దాగర్ సంప్రదాయపు ధ్రుపద్ శైలి గాన సంగీతంలో శిక్షణ పొందాడు. సన్యాల్ ధ్రుపద్ సాహిత్యాన్ని కూడా కంపోజ్ చేస్తాడు.
1963, 1975 మధ్య, అతను ముంబైలో జియా మొహియుద్దీన్ దాగర్, జియా ఫరిద్దుద్దీన్ దాగర్ ల వద్ద ధ్రుపద్లో శిక్షణ పొందాడు. ముంబై విశ్వవిద్యాలయం నుండి తత్వశాస్త్రంలో MA, బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం నుండి సంగీతంలో మాస్టర్స్ పట్టా పొందాడు, బంగారు పతకాన్ని సాధించాడు. అతను 1980లో ప్రేమ్ లతా శర్మ పర్యవేక్షణలో అదే విశ్వవిద్యాలయం నుండి సంగీతశాస్త్రంలో Ph.D.ని చేశాడు.
సన్యాల్ బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయంలో పెర్ఫార్మింగ్ ఆర్ట్స్ ఫ్యాకల్టీ నుండి రిటైర్డ్ ప్రొఫెసరు, మాజీ డీన్. వివిధ పత్రికలలో దాదాపు 50 పత్రాలను ప్రచురించాడు. ధృపద్ సాహిత్యాన్ని కూడా కంపోజ్ చేస్తాడు. ఆయన వారణాసిలోని ఆల్ ఇండియా రేడియో & దూరదర్శన్లో "టాప్" గ్రేడ్ ద్రుపద్ కళాకారుడు.
సన్యాల్, ధ్రుపద్ లోని దగర్వాణి సంప్రదాయాన్ని సమీకరించాడు. ధ్రుపద్ భాషా రచనలో తనకంటూ ఒక విలక్షణమైన శైలిని అభివృద్ధి చేసుకున్నాడు. అతనికి సాంప్రదాయ, సంస్థాగత రెండింటిలోనూ అలప్ - జోడ్ - ఝాల, లయకారి, గాత్ర సంస్కృతి, బోధనాశాస్త్రాల అధునాతన పద్ధతులలో ప్రత్యేకత ఉంది.
అతను భారతదేశం లోను, విదేశాల లోనూ ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు. వాటిలో UK, US, ఇటలీ, జర్మనీ, ఆస్ట్రియా, స్విట్జర్లాండ్, స్వీడన్, ఫ్రాన్స్, హాలండ్, దక్షిణ కొరియా, ఇజ్రాయెల్, క్రొయేషియా, బ్రెజిల్, ఆస్ట్రేలియా, మారిషస్, జపాన్ ఉన్నాయి. భారతదేశంలో అతని ప్రదర్శనలలో AIR, దూరదర్శన్ కోసం జాతీయ సంగీత కార్యక్రమం, గ్వాలియర్ తాన్సేన్ సమారోహ్, వారణాసి ధ్రుపద్ మేళా, హర్బల్లభ్ సంగీత సమరోహ్ జలంధర్, సప్తక్ అహ్మదాబాద్, దేశంలోని అన్ని ధ్రుపద్ ఉత్సవాలు, భారతదేశంలోని అనేక ప్రతిష్టాత్మక కచేరీ వేదికలు ఉన్నాయి.
పండిట్ రిత్విక్ సన్యాల్ అనేక రాగాల సృష్టికర్త కూడా. ఆయన సృష్టించిన రాగాలు తరువాతి తరం సంగీతకారులలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. 30 సంవత్సరాల క్రితం పండిట్జీ, దివంగత ఉస్తాద్ జియా ఫరీదుద్దీన్ డాగర్ లు సంయుక్తంగా సృష్టించిన రాగాలలో "శృతి వర్ధని" రాగం ఒకటి.
(శ్రుతిజ్ఞానం) 'శ్రుతిగ్యాన్' అనేది పండిట్ రిత్విక్ సన్యాల్ ధ్రుపద్ సాహిత్యానికి, కూర్పులకు అతని కలం పేరు. ఇటలీలోని విసెంజాలో రాగ కిర్వాణిపై అతని కూర్పు చాలా ప్రశంసలు అందుకుంది.
రిత్విక్ సన్యాల్ 2023 పద్మశ్రీ అవార్డును అందుకుంటున్నారు
1995లో ధృపద్కు చేసిన విశిష్ట సహకారానికి బనారస్లోని ధృపద్ ఉత్సవంలో కాశీరాజ్ ట్రస్ట్, వారణాసి, మహారాజా ట్రావెన్కోర్ స్వాతి తిరునాళ్ అవార్డుతో సత్కరించారు.
ఇండియన్ సోషల్ & కల్చరల్ లవర్స్ ఆర్గనైజేషన్ (ISCLO) ద్వారా సత్కారం-వారణాసి/కలకత్తా 1990
రిత్విక్ సన్యాల్ 2023 పద్మశ్రీ అవార్డును అందుకుంటున్నారు
