రై ధాన్యం
| రై | |
|---|---|
| |
Scientific classification 
| |
| Unrecognized taxon (fix): | సెకాలే |
| Species: | Template:Taxonomy/సెకాలేస సెరియాలే
|
| Binomial name | |
| Template:Taxonomy/సెకాలేస సెరియాలే ఎల్
| |
| Synonyms | |
|
Secale fragile M.Bieb. | |
రై (సెకేల్ తృణధాన్యాలు) అనేది గడ్డి, ఇది ధాన్యం, కవర్ పంట పశుగ్రాసం పంటగా విస్తృతంగా పండించబడుతుంది. ఇది ప్రధానంగా తూర్పు, ఉత్తర ఐరోపా నుండి రష్యా వరకు ఒక ప్రాంతంలో పండించబడుతుంది. ఇది ఇతర తృణధాన్యాల కంటే చల్లని వాతావరణం,పేలవమైన మట్టిని చాలా తట్టుకోగలదు, ఆ ప్రాంతాలలో ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది-దాని బలమైన పెరుగుదల కలుపు మొక్కలను అణిచివేస్తుంది, సంవత్సరం ప్రారంభంలో జంతువులకు సమృద్ధిగా మేత అందిస్తుంది. ఇది గోధుమ తెగ (ట్రిటిసియా) లో సభ్యురాలు, ఇందులో గోధుమలు, బార్లీ తృణధాన్యాలు ఉన్నాయి. ఐరోపాలో రెండవ పంటగా రై వచ్చి ఉండవచ్చు, అంటే ఇది వావిలోవియన్ అనుకరణ ఫలితంగా గోధుమలలో ఒక చిన్న మిశ్రమం అని, తరువాత దాని స్వంత హక్కులో మాత్రమే సాగు చేయబడింది.
రై ధాన్యాన్ని రొట్టె, బీర్, రై విస్కీ, జంతువుల పశుగ్రాసం కోసం ఉపయోగిస్తారు. స్కాండినేవియాలో, మధ్య యుగాలలో రై ప్రధాన ఆహారంగా ఉండేది, రై క్రిస్ప్బ్రెడ్ ఈ ప్రాంతంలో ఒక ప్రసిద్ధ ఆహారంగా మిగిలిపోయింది. ఐరోపా ప్రపంచంలోని రైల్లో దాదాపు సగం ఉత్పత్తి చేస్తుంది, దేశాల మధ్య వ్యాపారం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. గోధుమ-రై హైబ్రిడ్, ట్రిటికేల్, రెండు మాతృ పంటల లక్షణాలను మిళితం చేస్తుంది, ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెద్ద పరిమాణంలో ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. యూరోపియన్ జానపద కథలలో, రోగెన్ వోల్ఫ్ (రై వోల్ఫ్) అనేది మాంసాహార మొక్కజొన్న రాక్షసుడు లేదా ఫెల్డ్జిస్ట్.
వివరణ
[మార్చు]రై అనేది దాని విత్తనాల కోసం పెంచే ఒక పొడవైన గడ్డి జాతి; ఇది వార్షికంగా లేదా రెండేళ్లకు ఒకసారి పెరగగలదు . పర్యావరణ పరిస్థితులు రకాన్ని బట్టి ఇది 1 నుండి 3 మీటర్ల ( 3 నుండి 3 మీటర్ల) ఎత్తుకు పెరుగుతుంది. +ఇది 1/2 నుండి 10 అడుగుల ఎత్తు పెరుగుతుంది. దీని ఆకులు నీలం-ఆకుపచ్చ రంగులో, పొడవుగా, మొనదేలి ఉంటాయి. విత్తనాలు సుమారు 7 నుండి 15 సెంటీమీటర్ల ( 2) పొడవున్న వంగిన కంకి లేదా స్పైక్లో ఉంటాయి .+3/4 నుండి 6 అంగుళాల పొడవు. పుష్పగుచ్ఛం అనేక స్పైక్లెట్లతో కూడి ఉంటుంది , వీటిలో ప్రతి ఒక్కటి రెండు చిన్న పువ్వులను కలిగి ఉంటుంది; స్పైక్లెట్లు పుష్పగుచ్ఛంపై ఎడమ, కుడి వైపులా ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా ఉంటాయి.[1]
-
వృక్షశాస్త్ర దృష్టాంతం -
పొట్టులో విత్తనం -
వివిధ రకాల ధాన్యాలు -
పరిమాణంలో విత్తనాలు
.jpg)
మూలాలు
[మార్చు]
రై ప్రజాతి సెకాలే అనేది ట్రిటిసియే అనే గడ్డి తెగకు చెందినది, ఇందులో బార్లీ ( హోర్డియం ), గోధుమ ( ట్రిటికమ్ ) జాతులు వంటి ఇతర ధాన్యాలు ఉన్నాయి.[2]
"రై" అని అర్థం వచ్చే ఇటాలియన్ పదం ' సెగాలే ' , ఫ్రెంచ్ పదం 'సీగల్' లకు సంబంధించిన 'సెకాలే' అనే సాధారణ నామం యొక్క మూలం తెలియదు, కానీ ఇది బాల్కన్ భాష నుండి ఉద్భవించి ఉండవచ్చు.[3] 'రై' అనే ఆంగ్ల నామం పాత ఆంగ్ల పదం ' రైగే' నుండి వచ్చింది, ఇది డచ్ పదం ' రోగ్గే' , జర్మన్ పదం ' రోగ్గెన్' , రష్యన్ పదం ' రోజ్' లకు సంబంధించినది , వీటన్నింటికీ కూడా అదే అర్థం ఉంది.[4]
రై అనేది లెవంత్ మధ్య, తూర్పు టర్కీ, ప్రక్కనే ఉన్న ప్రాంతాలలో సహజంగా పెరిగే అనేక ధాన్యాలలో ఒకటి . ఉత్తర సిరియాలోని యూఫ్రటీస్ లోయలో ఉన్న టెల్ అబు హురేరా అనే ఎపిపాలియోలిథిక్ ప్రదేశంలో కనుగొనబడిన ఆధారాలు , సుమారు 13,000 సంవత్సరాల క్రితం క్రమపద్ధతిలో సాగు చేయబడిన మొదటి ధాన్యపు పంటలలో రై కూడా ఒకటని సూచిస్తున్నాయి. అయితే, ఆ వాదన వివాదాస్పదంగానే ఉంది; విమర్శకులు రేడియోకార్బన్ తేదీలలోని అస్థిరతలను, పొట్టు ఆధారంగా కాకుండా కేవలం ధాన్యం ఆధారంగా చేసిన గుర్తింపులను ఎత్తి చూపుతున్నారు.[5] పెంపకం చేయబడిన రై పూర్వజాతికి ప్రస్తుత ఉత్తమ అభ్యర్థి సెకాలే సెజెటాలే.[6]
ఆసియా మైనర్ ( అనటోలియా , ఇప్పుడు టర్కీ)లోని అనేక నియోలిథిక్ ప్రదేశాలలో , ఉదాహరణకు Çatalhöyük సమీపంలోని కుండల తయారీకి పూర్వపు నవీన శిలాయుగం B కాన్ హసన్ III వద్ద, పెంపకం చేయబడిన రై (rye) తక్కువ పరిమాణంలో కనిపిస్తుంది, కానీ క్రీ.పూ. 1800–1500 మధ్యకాలంలో మధ్య ఐరోపా కాంస్య యుగం వరకు పురావస్తు రికార్డులలో ఇది మరెక్కడా కనిపించదు.[7]
ఇది ఆసియా మైనర్ నుండి రెండవ పంటగా పశ్చిమానికి తీసుకువచ్చినట్లుగా భావిస్తున్నారు, అంటే ఇది వావిలోవియన్ అనుకరణ ఫలితంగా గోధుమలలో ఒక చిన్న మిశ్రమం, తరువాత దాని స్వంత హక్కులో మాత్రమే సాగు చేయబడింది.[8] ఈ ధాన్యం యొక్క పురావస్తు ఆధారాలు రైన్, డాన్యూబ్ వెంట ఐర్లాండ్, బ్రిటన్లలో రోమన్ సందర్భాలలో కనుగొనబడ్డాయి.[9] రోమన్ ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త ప్లినీ ది ఎల్డర్ ఒక ధాన్యాన్ని రై అని కొట్టిపారేశారు, ఇది "చాలా పేలవమైన ఆహారం, ఆకలిని నివారించడానికి మాత్రమే ఉపయోగపడుతుంది" అని రాశారు.[10] "దాని చేదు రుచిని తగ్గించడానికి, అప్పుడు కూడా కడుపుకు చాలా అసహ్యకరమైనది" అని అతను చెప్పాడు.[11]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Rye". PlantVillage. Retrieved May 4, 2024.
- ↑ Soreng, Robert J.; Peterson, Paul M.; Romaschenko, Konstantin; Davidse, Gerrit; Teisher, Jordan K.; Clark, Lynn G.; Barberá, Patricia; Gillespie, Lynn J.; Zuloaga, Fernando O (2017). "A worldwide phylogenetic classification of the Poaceae (Gramineae) II: An update and a comparison of two 2015 classifications". Journal of Systematics and Evolution. 55 (4): 259–290. Bibcode:2017JSyEv..55..259S. doi:10.1111/jse.12262. hdl:10261/240149. ISSN 1674-4918.
- ↑ Walde, Alois; Hofmann, Johann Baptist (1954). "secale". Lateinisches etymologisches Wörterbuch [Latin Etymology Dictionary] (in German). Vol. 2 (3rd ed.). Heidelberg: Carl Winter. p. 504.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ "rye (n.)". Online Etymology Dictionary. Retrieved May 4, 2024.
- ↑ Error on call to Template:cite paper: Parameter title must be specified
- ↑ Yen, Chi; Yang, Junliang (2024). "Biosystematics of Secale". Biosystematics of Triticeae. pp. 1–40. doi:10.1007/978-981-15-8057-4_1. ISBN 978-981-15-8056-7.
- ↑ Hillman, Gordon; Hedges, Robert; Moore, Andrew; Colledge, Susan; Pettitt, Paul (2001). "New evidence of Lateglacial cereal cultivation at Abu Hureyra on the Euphrates". The Holocene. 11 (4): 383–393. Bibcode:2001Holoc..11..383H. doi:10.1191/095968301678302823. S2CID 84930632. Archived from the original on November 20, 2021. Retrieved July 12, 2016.
- ↑ McElroy, J. Scott (2014). "Vavilovian Mimicry: Nikolai Vavilov and His Little-Known Impact on Weed Science". Weed Science. 62 (2): 207–216. Bibcode:2014WeedS..62..207M. doi:10.1614/ws-d-13-00122.1. S2CID 86549764.
- ↑ Gyulai, Ferenc (2014). "Archaeobotanical overview of rye (Secale cereale L.) in the Carpathian-basin I. from the beginning until the Roman age". Journal of Agricultural and Environmental Science. 1 (2): 25–35. Archived from the original on December 31, 2019. Retrieved July 14, 2016. page 26.
- ↑ Evans, L. T.; Peacock, W. J. (1981). Wheat Science: Today and Tomorrow. Cambridge University Press. p. 11. ISBN 978-0-521-23793-2. Archived from the original on May 26, 2020. Retrieved November 15, 2015 – via Google Books.
- ↑ Pliny the Elder (1855). The Natural History. Translated by Bostock, John; Riley, H. T. London: Taylor and Francis (T&F). Book 18, Ch. 40. Archived from the original on January 6, 2017. Retrieved July 12, 2016 – via Perseus Digital Library, Tufts University.