రొమేనియన్ సాహిత్యం
రోమేనియన్ సాహిత్యం అనేది రొమేనియన్ రచయితలు రాసిన సాహిత్యం. అయినప్పటికీ ఈ పదాన్ని రొమేనియన్ భాషలో రాసిన సాహిత్యం మొత్తాన్ని లేదా రొమేనియాకు చెందిన ఏ రచయితలైనా రాసిన సాహిత్యాన్ని సూచించడానికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు.
తొలి రొమేనియన్ సాహిత్యంలో పాత చర్చి స్లావోనిక్‌లో వ్రాయబడిన మత గ్రంథాలు, చారిత్రక కథనాలు ఉన్నాయి. చరిత్ర పొడవునా రొమేనియన్ సాహిత్యం, మానవతావాదం, జ్ఞానోదయం వంటి అంతర్జాతీయ ఐరోపా ఉద్యమాలచేత, అలాగే మోల్డావియా, వల్లాచియా ఏకీకరణ, ట్రాన్సిల్వేనియాను రొమేనియాతో విలీనం చేయడం వంటి స్థానిక భౌగోళిక రాజకీయ సందర్భం, ప్రధాన జాతీయ సంఘటనలచేత ప్రభావితమైంది. వ్యక్తిగత రచయితలు సృష్టించిన సాహిత్యంతో పాటు, రొమేనియాలో గొప్ప జానపద సాహిత్య సంప్రదాయం కూడా ఉంది, ఇది రొమేనియన్ జానపద సంస్కృతిలో ఒక భాగం. 2009లో, హెర్టా ముల్లర్‌కు సాహిత్యానికి నోబెల్ బహుమతి లభించింది.
రెండు ప్రపంచ యుద్ధాల మధ్య కాలంలో రొమేనియన్ సాహిత్యం తన స్వర్ణయుగాన్ని సాధించింది, మిర్సియా ఎలియాడే, ఎమిల్ సియోరాన్ వంటి 20వ శతాబ్దపు పలువురు రచయితలు అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందారు.
కమ్యూనిస్ట్ యుగంలో, సాహిత్యంతో పాటు జీవితంలోని చాలా ఇతర అంశాలు కూడా ప్రభుత్వ అధికారుల నియంత్రణకు, సెన్సార్‌షిప్‌కు లోనయ్యాయి. అయినప్పటికీ, రొమేనియన్ సంస్కృతిని ప్రోత్సహించాలనే కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ జాతీయవాద ఆకాంక్షలో భాగంగా, అదే కాలంలో రొమేనియన్ సినిమా, రొమేనియన్ టెలివిజన్ ద్వారా అనేక శాస్త్రీయ రొమేనియన్ సాహిత్య రచనలు చలనచిత్రాలు, టెలివిజన్ ధారావాహికలుగా రూపొందించబడ్డాయి.
పాత రొమేనియన్ సాహిత్యం
[మార్చు]
రొమేనియన్ సాహిత్యం అభివృద్ధి, ఆధునిక కాలంలో కొనసాగుతున్న గొప్ప రొమేనియన్ జానపద కథలతో - గేయ, ఇతిహాస, నాటకీయ, నీతిబోధక - సమాంతరంగా జరిగింది. రొమేనియన్ మౌఖిక సాహిత్యంలో డోయినే (గేయ గీతాలు), బలాడే (గేయాలు), హోరే (నృత్య గీతాలు), కొలిండే (క్రిస్మస్ గీతాలు), బాస్మే (జానపద కథలు), స్నోవే (చిన్న కథలు), వోర్బే (సామెతలు), ఘిసిటోరి (పొడుపు కథలు) ఉన్నాయి. మియోరిటా అనే జానపద గ్రామీణ గీతం రొమేనియన్ జానపద సాహిత్యంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణలలో ఒకటి. జానపద సాహిత్యాన్ని రచయితలు లిప్యంతరీకరించారు, వీరిలో ముఖ్యంగా జానపద కథలను సేకరించిన పెట్రే ఇస్పిరెస్కు ఉన్నారు.
మధ్యయుగ స్లావోనిక్ సాహిత్యం
[మార్చు]ప్రస్తుత రొమేనియా భూభాగాలలో పాత చర్చి స్లావోనిక్ లిపిని 10వ శతాబ్దం నాటికే ఉపయోగించడం ప్రారంభమైంది, దీనికి సంబంధించిన అత్యంత పురాతనమైన వ్రాతప్రతులు 12వ శతాబ్దం నాటివిగా గుర్తించబడ్డాయి. వల్లాచియా, మోల్డావియా నుండి వచ్చిన స్లావోనిక్ భాషలోని తొలి కాలనిర్ణయ గ్రంథాలలో నికోడిమ్, ఫిలోటీ రచించిన మతపరమైన పాటల శ్రేణి, గ్రిగోర్ టాంబ్లాక్ రచించిన ఒక పుణ్యచరిత్ర గ్రంథం ఉన్నాయి, ఇవన్నీ 1385, 1391 మధ్య కాలానికి చెందినవి. అలాగే 15వ శతాబ్దం నాటికి డానుబియన్ సంస్థానాల లేఖకులచే మధ్యయుగ స్లావోనిక్ గ్రంథాల అనేక ప్రతులు సృష్టించబడ్డాయి. [1]
ఈలోగా అలెగ్జాండర్ రొమాన్స్, బార్లామ్, జోసఫాట్ వంటి ప్రసిద్ధ మధ్యయుగ శృంగార కథల అనేక స్లావోనిక్, గ్రీక్ అనువాదాలు డానుబియన్ సంస్థానాలలో ప్రచారంలో ఉన్నాయి. [2]
ముఖ్యంగా గమనించదగినది నీగో బసరాబ్ తన కుమారుడు థియోడోసీకి ఇచ్చిన బోధనలు: వల్లాచియన్ ప్రభువు నీగో బసరాబ్ 1519 - 1521 మధ్య వ్రాసిన నైతికత, రాజకీయాలపై బోధనల శ్రేణి, [3] పునరుజ్జీవన స్ఫూర్తితో వ్రాయబడిన రచన,[4] ఆగ్నేయ యూరోపియన్ సాహిత్యం పురాతన గొప్ప రచనలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. [5]
16వ శతాబ్దంలో రాజసభ ఆదేశం మేరకు వ్రాయబడిన మోల్డావియన్ చారిత్రక గ్రంథాలలో మకారీ, అజారీ, ఎఫ్టిమీల గ్రంథాలు ఉన్నాయి. [6]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Deletant, D. J. (1980). "Slavonic Letters in Moldavia, Wallachia and Transylvania from the Tenth to the Seventeenth Centuries".
- ↑ Duÿescu, Victor. Lucrări Clasice anonime în literatura română [Anonymous Classic Works in Romanian Literature] (PDF) (Report) (in రొమేనియన్).
- ↑ "Neagoe Basarab (1481–1521) (II)". argesexpres.ro (in రొమేనియన్). 29 January 2017. Retrieved 2023-04-27.
- ↑ (1 September 2012). "Ruling Christian; Neagoe Basarab and the Beginning of 'Political Proto-Modernity' in Sixteenth-century Wallachia: a Case Study".
- ↑ Belu, Catalin (15 September 2021). "PORTRET: 500 de ani de la moartea lui Neagoe Basarab, domn al Ţării Româneşti (1512–1521) | Agenția de presă Rador" (in రొమేనియన్). Retrieved 2023-04-27.
- ↑ "The official Moldovian chronicles of the sixteenth century" (PDF) (in రొమేనియన్). Archived from the original (PDF) on 2025-04-20.