Jump to content

రౌరాను ఖగనేటు

వికీపీడియా నుండి
Rouran Khaganate

柔然汗国
330–555
మూస:Continental Asia in 500 CE
Core territories of the Rouran Khaganate
స్థాయిKhaganate
రాజధానిTing northwest of Gansu
Mumocheng
సామాన్య భాషలుRouran[1][2]
Turkic[3][4][5][6][7]
Mongolic[7][8]
Middle Chinese (diplomacy)[7]
మతం
Tengrism
Shamanism
Buddhism
Khagan 
• 330 AD
Mugulü
• 555 AD
Yujiulü Dengshuzi
శాసనవ్యవస్థKurultai
చారిత్రిక కాలంLate antiquity
• స్థాపన
330
• పతనం
555
విస్తీర్ణం
4052,800,000 km2 (1,100,000 sq mi)
Preceded by		 Succeeded by
Xianbei
First Turkic Khaganate
Northern Qi
Northern Zhou
Today part ofChina
Kazakhstan
Mongolia
Russia
Rouran
Lua error in మాడ్యూల్:Infobox_multi-lingual_name at line 127: attempt to call field '_transl' (a nil value).

రౌరను ఖగనేటు (చైనీస్:మూస:Long-zh), దీనిని రువానురువాను లేదా 'జువాను-జువాను' అని కూడా పిలుస్తారు. (రుయానురుయాను) లేదా రకరకాలుగా జౌ-జానురురుయాను, జు జుయాను, రురు, రుయిరుయి, రౌరు, రౌరుయాను), లేదా టాంటను ఒక గిరిజన సమాఖ్య, తరువాత రాజ్యం. రౌరను రాజ్యం నిస్సందేహంగా బహుళ జాతి. పురాతన మూలాలు రౌరాను‌ను జియోంగ్ను ప్రత్యేక శాఖగా పరిగణించాయి. [9]ది బుక్ ఆఫ్ సాంగ్, బుక్ ఆఫ్ లియాంగు పుస్తకాలు రౌరాను‌లను మునుపటి జియోంగ్నుతో అనుసంధించాయి. [10]"ది బుక్ ఆఫ్ వీ“ దీనిని ప్రొటో మంగోలిక్ డోంగుతో అనుసంధానించాయి. రౌరాను తమ రాజ్యానికి జియానుబీ నుండి అరువు తీసుకున్న ఖగనేటు అనే పదాన్ని ఉపయోగించింది. రౌరాను ఖగానేటు 4వ శతాబ్దం చివరి నుండి 6వ శతాబ్దం మధ్యకాలం వరకు ఆధునిక మంగోలియా, లోపలి మంగోలియా, అలాగే ఈశాన్య చైనా, తూర్పు సైబీరియా, జిన్జియాంగు, కజకస్తాను లోని మంచూరియా భాగాలను కలిగి ఉన్న భూభాగంతో కొనసాగింది. 5వ శతాబ్దం ప్రారంభం నాటికి హెఫ్తలైట్లు రౌరాను ఖగానేటుకు సామంతులుగా మారారు. రౌరాన్ల రాజవంశం హెఫ్తలైట్ల రాజవంశంతో వివాహం చేసుకుంది.[11] గోక్టర్క్సు తిరుగుబాటు ద్వారా ఖగానేట్లు ఓడిపోయినప్పుడు అంతరించిపోయారు. ఇది వారి అధికారం అత్యున్నత స్థాయిలో జరిగింది. దీని ఫలితంగా కొత్తగా టర్కు ఆవిర్భవించింది.

వారి ఖగనేటు‌ను పడగొట్టిన తరువాత మిగిలిన అవశేషాల నుండి టాటర్లు (బహుశా టాటరు కాన్ఫెడరేషను) తలెత్తారని భావించబడింది.[3] మరికొందరు బహుశా పశ్చిమానికి వలస వెళ్లి పన్నోనియను అవార్సు వర్చోనైట్సు లేదా సూడో అవార్సుగా మారారని భావించబడింది. వీరు 6వ శతాబ్దంలో పన్నోనియాలో (ఆధునిక హంగేరీలో కేంద్రీకృతమై) స్థిరపడ్డారు. [12][13] ఈ అవారు‌లను గోక్టర్క్సు బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యంలోకి తరిమారు. వారు అవారు‌లను బానిసలు లేదా సామంతులుగా పేర్కొన్నారు. బైజాంటైను‌లు వారిని బహిష్కరించాలని అభ్యర్థించారు. ఈ రౌరాను-అవార్సు లింక్ వివాదాస్పద సిద్ధాంతంగానే ఉన్నప్పటికీ ఇటీవలి డిఎన్‌ఎ అధ్యయనం అవారులకు ఉన్నత వర్గాల జన్యు మూలాలు ఉన్నాయని పన్నోనియను అవార్సు మంగోలియను మైదానాల మూలాల కలిగిన ఉర్ వంటి ప్రజల నుండి ఉద్భవించాయని నిర్ధారించింది.

ఒక సామ్రాజ్య సమాఖ్య అయిన రౌరాను ఖగనేటు "వ్యవసాయ సమాజాల సుదూర దోపిడీ" మీద ఆధారపడింది. అయితే నికోలాయి క్రాడిను అభిప్రాయం ప్రకారం రౌరాను భూస్వామ్య వ్యవస్థ లేదా "సంచార భూస్వామ్య విధానం" కలిగి ఉంది. రౌరాను వాణిజ్య మార్గాలను నియంత్రించారు. గావోచాంగు వంటి ఒయాసిసు, అవుటు‌పోస్టుల మీద దాడి చేసి లొంగదీసుకున్నారు. వారు "ప్రారంభ రాజ్యం, ప్రధాన రాజ్యం" రెండింటి సంకేతాలను చూపించారని చెబుతారు. రౌరాను ఉత్తర చైనా మీద దాడులు, దోపిడీ వ్యూహాన్ని అనుసరించినందున వారిని "స్టెప్పీ దొంగల బృందం"గా అభివర్ణించారు. ఖగనేటు అనేది ఒక దూకుడు సైనికీకరణ సమాజం. ఇది "పొరుగు దేశాలు, రాజ్యాల నుండి మిగులు ఉత్పత్తులను అభ్యర్థించే విదేశాంగ విధాన సమస్యలను పరిష్కరించడానికి ప్రత్యేకంగా స్థాపించబడిన సైనిక-క్రమానుగత రాజకీయ వ్యవస్థ."

నామకరణం

[మార్చు]

రూరాను 柔然 అనేది సమాఖ్య ఎండోనిం క్లాసికలు చైనీసు లిప్యంతరీకరణ; [14]అదే సమయంలో 蠕蠕 రైనురుయాను ~ రురు (పుస్తకం ట్యూబా-జియాబీ మూలాధారాలలో "రిగ్లింగు వార్ము" లాగా అవమానకరంగా ఉపయోగించబడింది. [15][16][17]ఇతర లిప్యంతరీకరణలు 蝚蠕 రౌరు ~ రౌరుయాను (జిన్ పుస్తకం); 茹茹 రురు (ఉత్తర క్వి పుస్తకం, జోహు పుస్తకం, సుయి పుస్తకం);芮芮 రుయిరుయి (బుక్ ఆఫ్ క్వి, బుక్ ఆఫ్ లియాంగు, బుక్ ఆఫ్ సాంగు, 大檀 డాటను 檀檀 టాంటను (బుక్ ఆఫ్ సాంగ్). అయితే, బామరు (2018), రువానురువాను (蠕蠕) అనేది రౌరాను (柔然) పై "అవమానకరమైన శ్లేష" అని అంగీకరిస్తూ, రౌరాను (柔然) అనే జాతి పేరు వాస్తవానికి "గిరిజన తండ్రి" రురు (茹茹) లేదా రుయిరుయి (芮芮) పేరు నుండి ఉద్భవించిందని ప్రతిపాదించాడు. [a][19]

మంగోలియను సైనాలజిస్టు సుఖు‌బాటరు నిరును హిరును‌ను రౌరాను కోసం ఆధునిక మంగోలియను పదంగా సూచిస్తున్నారు. ఎందుకంటే హిరును *ń- లేదా *ŋ-తో ప్రారంభమయ్యే పునర్నిర్మించిన చైనీసు రూపాలను పోలి ఉంటుంది. రషీదు-అల్-దిన్ హమదానీ నిరును, దుర్లుకును లను మంగోలుల రెండు విభాగాలుగా నమోదు చేశారు.[20]

వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం

[మార్చు]

క్లియాస్టోర్నీ చైనీసు ట్రాన్స్క్రిప్షను 柔然 రౌరాను (తూర్పు హాన్ చైనీసు: ను-నాన్; మధ్య చైనీసు: రౌ-రియాను ఎల్‌ఎమ్‌సి: రియు-రియాను) వెనుక ఉన్న జాతి పేరును నొనారుగా పునర్నిర్మించారు. దానిని మంగోలికు нөкүр నొకూరు "స్నేహితుడు, సహచరుడు, సహచరుడు" (ఖల్ఖా нөхөр నొహరు) తో పోల్చారు. క్లైష్టోర్నీ అభి్పరాయం ప్్రకార,*నోనరు అనేది "స్టెప్నాజా వోల్'నికా" "స్టెప్పీలో స్వేచ్ఛగా తిరిగే బ్యాండు, ప్రారంభ రౌరాను నాయకుల సహచరులు అని సూచిస్తుంది. ప్రారంభ మంగోలు సమాజంలో నోకరు అనేది తన వంశం లేదా తెగను విడిచిపెట్టి ఒక ఆకర్షణీయమైన యుద్ధ ప్రభువుకు విధేయత చూపడానికి, సేవ చేయడానికి ప్రతిజ్ఞ చేసిన వ్యక్తి; ఈ ఉత్పన్నం సరైనదైతే, రూరాను 柔然 అనేది మొదట జాతి పేరు కాదు. కానీ రాజవంశ స్థాపకుడి మూలాలను లేదా ఆయన రాజ్యాన్ని నిర్మించడంలో ఆయనకు సహాయపడిన సహచరుల ప్రధాన వృత్తాన్ని సూచించే సామాజిక పదం. [21]

అయితే గోల్డెను భాషా శాస్త్ర సమస్యలను గుర్తిస్తుంది: జాతి పేరు నొనురు అయి ఉండాలి నొకుర కు సంబంధించినది. చైనీసు ట్రాన్స్క్రిప్షను‌లో -కె- నుండి -ఎన్- వరకు సమీకరించడం సాధ్యమయ్యే అవకాశం మరింత భాషాపరమైన రుజువులు అవసరం. 柔然 ఏదో ఒకవిధంగా నొకూరు ను ప్రసారం చేసినప్పటికీ అది ట్యూబా సబ్జెక్టులుగా రౌరాను స్థితిని సూచిస్తుంది. ఒక జాతి పేరుగా ఉపయోగించబడటానికి ముందు రౌరాను మొదట చీఫ్ చెలుహుయి (車鹿會) ఉపపేరుగా ఉండేది. ఇది బహుశా ఆయన హోదాను "వీ సేవకుడిగా" సూచిస్తుంది.[18]

చరిత్ర

[మార్చు]

మూలం

[మార్చు]

సాంగు బుక్, లియాంగు బుక్, ఇవి ప్రాథమిక వనరులుగా రౌరాను‌ను మునుపటి జియోంగ్నుతో అనుసంధానించాయి. అయితే వీ బుక్ రౌరాను మూలాలను డోంగ్హు నుండి వచ్చాయని గుర్తించింది,[22] సాధారణంగా ప్రోటో-మంగోలు అని అంగీకరించారు."రౌరాను వంశానికి చెందిన ప్రధాన సమూహం జియాంగ్ను మూలానికి చెందినది" అని జు ప్రతిపాదించాడు. రౌరాన్ల వారసులు, అవి డా షివే (అకా టాటర్లు), మంగోలికు జియాను‌బీతో పాటు టర్కికు అంశాలను కలిగి ఉన్నాయని ప్రతిపాదించారు.అయినప్పటికీ జియాంగ్ను భాష ఇప్పటికీ తెలియదు. [23] చైనీసు చరిత్రకారులు జియాంగ్ను మూలాలను వివిధ సంచార సమూహాలకు ఆపాదించారు. అయినప్పటికీ అలాంటి ఆపాదింపులు తప్పనిసరిగా విషయాల ఖచ్చితమైన మూలాలను సూచించవు: ఉదాహరణకు జియాంగ్ను పూర్వీకులను టర్కికు-మాట్లాడే గోక్టర్క్సు, టైలే అలాగే పారా-మంగోలికు-మాట్లాడే కుమో జి, ఖితాన్లుకు ఆపాదించారు. సవేలీవు, జియోంగు (2020) అభిప్రాయం ప్రకారం జియాంగ్ను రెండు సమూహాల మిశ్రమం నుండి వచ్చింది. తూర్పు యురేషియను జన్యు ఉపరితలం, ఇరానియను సకా సమూహం (చాండ్మను). వారు ఇంకా వ్రాస్తున్నారు జియోంగ్ను జనాభాలో ప్రధాన భాగం టర్కికు మాట్లాడే అవకాశం ఉంది. నిస్సందేహంగా ఈ ఇరానియను మాట్లాడే సమూహాలు కాలక్రమేణా జియోంగ్ను జనాభాలో ప్రధానమైన టర్కికు మాట్లాడే భాగం ద్వారా సమీకరించబడ్డాయి. [24][25]

క్వోకు కిన్ పూను అదనంగా ది, రౌరాను ప్రత్యేకంగా డోంఘు, జియాన్బీ వంశం నుండి వచ్చారని ప్రతిపాదించారు. [26] అంటే చాలా మంది జియాను‌బీలు దక్షిణానికి వలస వెళ్లి ఉత్తర చైనాలో స్థిరపడిన తర్వాత తూర్పు యురేషియను స్టెప్పీలో మిగిలిపోయిన జియాను‌బీ నుండి[27] రౌరాన్ల అవశేషాల మీద జన్యు పరీక్ష రౌరాన్లకు డోంఘు-జియాను‌బీ పితృ జన్యు సహకారాన్ని సూచించింది. [28]

ఖగనేటు

[మార్చు]
526–539 CEలో లియాంగ్ చక్రవర్తి యువాన్ రూపొందించిన రౌరాన్ (芮芮國, రుయిరుయ్) రాయబారి చిత్రం. [29]ఆవర్తన సమర్పణ చిత్రాలు, 10వ శతాబ్దపు కాపీ
ది గాదరింగ్ ఆఫ్ కింగ్స్‌లో రుయోరాన్ (రుయిరుయిగువో) నుండి రాయబారి, సుమారు సా.శ 650

రౌరాను ఖగనేటు స్థాపకుడు యుజియులు షెలును జియాన్బీ బానిస అయిన ముగులు వంశస్థుడు. రౌరాను స్త్రీలను సాధారణంగా జియాను‌బీ భార్యలుగా లేదా ఉంపుడుగత్తెలుగా తీసుకునేవారు. [30][31][32]

జియాను‌బీ దక్షిణానికి వలస వెళ్లి క్రీశ 3వ శతాబ్దం చివరిలో చైనీసు భూములలో స్థిరపడిన తర్వాత రౌరాను‌లు భయంకరమైన యోధులుగా తమకంటూ ఒక పేరు తెచ్చుకున్నారు. అయితే వారు క్రీశ 402 వరకు రాజకీయంగా విచ్ఛిన్నమై ఉన్నారు. ఆ సమయంలో షెలును రౌరాను అధిపతులందరి మద్దతును పొంది రౌరాను‌ను ఒకే బ్యానరు కింద ఏకం చేశాడు. ఐక్యమైన వెంటనే రౌరాను ఉత్తర వీతో శాశ్వత సంఘర్షణలోకి ప్రవేశించింది. వీ దాడితో రౌరాను‌ను ఓర్డోసు ప్రాంతం నుండి తరిమికొట్టింది. రౌరాన్లు పశ్చిమ దిశగా విస్తరించి పొరుగున ఉన్న టైలే ప్రజలను ఓడించి సిల్క్ రోడ్ మీద తమ భూభాగాన్ని విస్తరించారు. 5వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు సామంతులుగా ఉన్న హెఫ్తలైట్సును కూడా స్వాధీనం చేసుకున్నారు. [33][34]

రౌరాను ఒత్తిడి కారణంగా హెప్తలైట్లు ఆగ్నేయానికి వలస వెళ్లి బ్యాక్ట్రియాలో యుయెజిని స్థానభ్రంశం చేశారు. దీని వలన వారు మరింత దక్షిణానికి వలస వెళ్లాల్సి వచ్చింది. హెఫ్తలైట్లు, రౌరాను మధ్య వివాదం ఉన్నప్పటికీ వారి తూర్పు అధిపతుల నుండి చాలా అరువు తెచ్చుకున్నారు. ముఖ్యంగా "ఖాన్" అనే బిరుదును రౌరాన్లు తమ పాలకులకు బిరుదుగా మొదట ఉపయోగించారు.[34]

రౌరాను‌లను తుయోబా వీ సామంతులుగా (చెన్) పరిగణించారు. సాశ 506 నాటికి వారు ఒక సామంత రాజ్యాంగా (ఫాన్లి) పరిగణించబడ్డారు. రౌరాను అభివృద్ధి, వీని సాంప్రదాయ చైనీసు రాజ్యంగా మార్చిన తరువాత, వీ (లిండి గంగ్లి ) వారిని సమాన హక్కుల భాగస్వాములుగా పరిగణించారు.[34]

424లో రౌరాను ఉత్తర వీ మీద దండెత్తింది కానీ అది తిప్పికొట్టబడింది.[35]

429లో ఉత్తర వీ రౌరాను ‌మీద ఒక పెద్ద దాడిని ప్రారంభించి పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలను చంపింది.[33]

చైనీయులు పదాతి సైనికులు, మేము గుర్రపు సైనికులం. కోల్ట్సు, ఆవుల మంద పులులకు లేదా తోడేళ్ల గుంపుకు వ్యతిరేకంగా ఏమి చేయగలదు? రౌరాను విషయానికొస్తే, అవి వేసవిలో ఉత్తరాన మేస్తాయి; శరదృతువులో, అవి దక్షిణానికి వస్తాయి. శీతాకాలంలో మన సరిహద్దుల మీద దాడి చేస్తాయి. వేసవిలో వాటి పచ్చిక బయళ్లలో వాటి మీద దాడి చేయడమే మనం చేయవలసిన పని. ఆ సమయంలో వాటి గుర్రాలు పనికిరావు: గుర్రపు గుర్రాలు పిల్ల గుర్రాలతో, ఆడ గుర్రాలు తమ పిల్లలను పెంచుకుంటూ బిజీగా ఉంటాయి. మనం అక్కడ వారి మీద దాడి చేసి, వారి మేత, నీటి నుండి వారిని విడతీస్తే, కొన్ని రోజుల్లోనే వారు తీసుకెళ్లబడతారు లేదా నాశనం చేయబడతారు.[33]

— ఉత్తర వీ చక్రవర్తి దావు

సా.శ 434లో రౌరాను ఉత్తర వీతో వివాహ సంబంధాన్ని ఏర్పరచుకున్నాడు.[36] సా.శ 443లో ఉత్తర వీ రౌరాను ‌మీద దాడి చేశాడు.[33] 449లో రౌరాను‌లు ఉత్తర వీ చేతిలో యుద్ధంలో ఓడిపోయారు.[37] 456లో ఉత్తర వీ రౌరాను ‌మీద దాడి చేశాడు.[33] 458లో రౌరాన్లు ఉత్తర వీ దాడి చేశారు .[33]

సాశ 460లో రౌరాను ఆధునిక టర్పాను చుట్టూ నివసిస్తున్న అషినా తెగను లొంగదీసుకుని ఆల్టై పర్వతాలలో స్థిరపడ్డారు.[38] రౌరాను మునుపటి గావోచాంగు రాజవంశాన్ని (ఉత్తర లియాంగు అవశేషాలు) కూడా తొలగించి కాన్ బోజౌను దాని రాజుగా స్థాపించారు.

సా.శ 492లో తుయోబా హాంగు చక్రవర్తి రౌరాను మీదకు 70 వేల మంది గుర్రపు సైనికులను పంపాడు. ఈ యాత్ర ఫలితం చైనీసు మూలాల్లో కనిపించదు. నికోలాయి క్రాడిను అభిప్రాయం ప్రకారం చైనా మూలాలు ఈ యాత్ర ఫలితాన్ని ప్రస్తావించనందున అది విజయవంతం కాకపోవచ్చు.వీ ‌తో యుద్ధం తర్వాత బహుశా ఒత్తిడికి గురైన రౌరాన్లు, ఉయ్ఘరు చీఫ్ అబుజిలువో "100 వేల గుడారాలు" పశ్చిమానికి వెళ్లకుండా నిరోధించలేకపోయారని క్రాడిను పేర్కొన్నాడు. డౌలును ఖాను‌ను పడగొట్టి చంపడానికి దారితీసిన వరుస సంఘటనలలోతిరుగుబాటుదారులను వెంబడించడానికి రెండు సైన్యాలు పంపబడ్డాయి; ఒకటి డౌలును నాయకత్వంలో, మరొకటి ఆయన మామ నాగై నాయకత్వంలో. రౌరాన్లు విజయం సాధించారు. ఉయ్ఘర్లతో జరిగిన యుద్ధంలో డౌలాను బాగా పోరాడాడు. కానీ ఆయన మామ నాగై ఉయ్ఘర్లతో జరిగిన అన్ని యుద్ధాలలో గెలిచాడు. అందువలన, సైనికులు స్వర్గం ఇక మీద డౌలాను‌కు అనుకూలంగా లేదని. నాగైకి అనుకూలంగా ఉందని భావించి ఆయనను పదవీచ్యుతుని చేయాలని భావించారు. తరువాతివాడు నిరాకరించాడు. అయినప్పటికీ ప్రజలు డౌలాను‌ను చంపి ఆయన సమీప బంధువును హత్య చేసి నాగైని సింహాసనం మీద కూర్చోబెట్టారు. సాశ 518లో నాగై మంత్రగత్తె దివాను‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె అత్యుత్తమ సేవకు ఆమెకు ఖగతును బిరుదును ఇచ్చాడు.

సాశ 525 -527 మధ్య రౌరాను వారి భూభాగంలో తిరుగుబాట్లను అణచివేయడంలో ఉత్తర వీ చేత నియమించబడ్డాడు. ఆ తర్వాత రౌరాన్లు స్థానిక జనాభాను దోచుకున్నారు.

రౌరాను ఖగానేటు వారి యువరాణులలో ఒకరైన ఖగను యుజియులు అనగుయి కుమార్తె యువరాణి రురును తూర్పు వీ హాన్ చైనీసు పాలకుడు గావో హువానుతో వివాహం చేయడానికి ఏర్పాట్లు చేశాడు. [39]

హెకిన్

[మార్చు]

రౌరాన్లు అనేక రాజ అంతర వివాహాలు (చైనాలో హెకిను అని కూడా పిలుస్తారు)లో పాల్గొన్నారు. ఉత్తర యానుతో పాటు ఉత్తర వీ రాజవంశం, దాని వారసులు తూర్పు పశ్చిమ వీ, ఒకరితో ఒకరు పోరాడుతూ ఒకరిని ఓడించడానికి వేరొకరు రౌరాను మద్దతు కోరుతున్నారు. రెండు పార్టీలు, ముఖ్యమైన పొత్తులను ఏర్పరచుకోవడానికి లేదా సంబంధాలను బలోపేతం చేయడానికి అలాంటి వివాహాలను ప్రతిపాదించడంలో చొరవ తీసుకున్నాయి.

1970లలో యువరాణి లిన్హే సమాధి హెబీలోని సి కౌంటీలో బయటపడింది. ఇందులో కళాత్మకంగా అమూల్యమైన కుడ్యచిత్రాలు, ఎక్కువగా దోచుకోబడినప్పటికీ ఇప్పటికీ స్థిరమైన నిధి, బైజాంటైను నాణేలు, సుమారు వెయ్యి పాత్రలు, బంకమట్టి బొమ్మలు ఉన్నాయి. తరువాతి వాటిలో నృత్య భంగిమలో నిలబడి రంపపు లాంటి వాయిద్యం పట్టుకున్న షామను బొమ్మ ఉంది. ఈ విగ్రహం యువరాణి రౌరాను సంచార మూలాలను ప్రతిబింబిస్తుందని భావిస్తున్నారు.[40]

ఒక సందర్భంలో సాశ 540లో రౌరాన్లు ఒక మిలియను యోధులతో వెస్ట్రను వీ మీద దాడి చేశారని చెప్పబడింది. ఎందుకంటే రౌరాను యువరాణి చక్రవర్తి వెండి ప్రధాన భార్యకు రెండవ స్థానంలో ఉండటం పట్ల అసంతృప్తిగా ఉన్నట్లు నివేదించింది. [40]

మొదటి ఖాగను షెలును జిన్ పాలకులతో "బంధుత్వం ఆధారంగా శాంతి ఒప్పందం" కుదుర్చుకున్నట్లు చెబుతారు.రౌరాను రాజవంశం 6వ శతాబ్దంలో హెఫ్తలైట్ల రాజవంశంతో కూడా వివాహం చేసుకున్నట్లు చెబుతారు.

సమాజం

[మార్చు]

షెలును ఖాన్ కాలం నుండి ఖాను‌లకు వారి సింహాసనం అధిష్టించినప్పుడు అదనపు బిరుదులు ప్రదానం చేయబడ్డాయి. సాశ 464 తర్వాత యుచెంగు ఖాను‌తో ప్రారంభించి, వారు చైనీయులను అనుకరిస్తూ, యుగ పేర్లను ఉపయోగించడం ప్రారంభించారు. పాలక వర్గంలోని రౌరాను ప్రముఖులు కూడా చైనీయులు మరణానంతరం ఇచ్చిన బిరుదుల మాదిరిగానే వారి పనులను సూచించే మారుపేర్లను స్వీకరించారు. ఈ ఆచారం తరువాతి మంగోలియను నాయకులతో సారూప్యంగా ఉందని క్రాడిను పేర్కొన్నాడు. పెద్దలు, అధిపతులు, సైనిక కమాండర్లతో సహా సంచార కులీనులను కలిగి ఉన్న విస్తృత వృత్తం ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది. గ్రాండు‌లు ఉన్నత లేదా తక్కువ ర్యాంకు‌లో ఉండవచ్చు. క్రాడిను అభిప్రాయం ప్రకారం ఖగను అందించిన సేవలకు, అత్యుత్తమ పనులకు ప్రతిఫలంగా బిరుదులను ప్రదానం చేయవచ్చు. దీనికి ఆయన ఒక ఉదాహరణను ఉదహరించాడు; సాశ 518లో నాగై మంత్రగత్తె దివాయి ఖగతును అని పేరు పెట్టి, ఆమెను తన భార్యగా తీసుకొని ఆమె అప్పటి భర్త అయిన ఫుషెంగు‌మౌకి పరిహారం, పోస్టు, బిరుదును ఇచ్చినప్పుడు ఒక సంఘటన జరిగింది.రౌరాను టైటిల్సు‌లో, బాతురు, బాఘతురు, మోహే రుఫీ (cf. మంగోలియన్బాగా కోబెగును), (cf. టర్కికు ఇర్కిను), (cf. టర్కికు ఎల్టాబారు).

గావోచాంగు 460లో రౌరాను చేత లొంగిపోయింది.[41]

సాశ 521లో ఖగను అనగుయి‌కు చైనీయుల నుండి ఇద్దరు బాండు‌మెయిడు‌లను బహుమతిగా ఇచ్చినట్లు తెలిసింది. అయితే ఖగను షెలును ఒకసారి అద్భుతంగా పోరాడిన సైనికులు బందీలను స్వీకరిస్తారని ప్రకటించాడని చెబుతారు. అయితే "యుద్ధ ఖైదీలను బానిసలుగా చేసుకోవడం గురించి మూలాల్లో ఏమీ లేదు".అయితే రౌరాను ప్రజలు స్టెప్పీలో ప్రజలను పునరావాసం కల్పించారని ఆధారాలు ఉన్నాయి.

ప్రారంభంలో రౌరాను అధిపతులు రికార్డులు చేయడానికి అక్షరాలు లేకపోవడంతో "గొర్రెల రడాలు ఉపయోగించి యోధుల సంఖ్యను సుమారుగా లెక్కించారు".తరువాత వారు చెక్క మీద నాట్లను ఉపయోగించి రికార్డులు చేశారు. తరువాత రౌరాను దౌత్య సంబంధాల కోసం చైనీసు లిఖిత భాషను స్వీకరించారని[7] అనగుయి ఆధ్వర్యంలో అంతర్గత రికార్డులను రాయడం ప్రారంభించారని తరువాతి మూలం పేర్కొంది. అదే మూలం ప్రకారం ఆ సమయానికి రౌరాన్లలో చాలా మంది అక్షరాస్యులు కూడా ఉన్నారు."లిఖిత చైనీసు పరిజ్ఞానం ఆధారంగా" అక్షరాస్యత స్థాయి చాలా ఎక్కువగా ఉందని ఇది ఉన్నత వర్గాలను, వలసదారులను మాత్రమే ప్రభావితం చేయలేదని కొంతమంది పశువుల పెంపకందారులను కూడా చైనీసు భావజాలాలను ఉపయోగించగలిగారని క్రాడిను పేర్కొన్నాడు.సాంగు బుకులో విద్యావంతుడైన రౌరాను "ఆయన జ్ఞానం ఒక తెలివైన చైనీసు కార్యకర్తను సిగ్గుపడేలా చేసింది" అనే కథ ఉంది. రౌరాన్లు నిర్మించిన స్మారక చిహ్నాల రికార్డులు లేవు. అయితే తరువాతి వారు వైద్యులు, నేత కార్మికులు, ఇతర చేతివృత్తులవారిని చైనా నుండి పంపమని అభ్యర్థించినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి.

రౌరాన్ ఖగనేట్ మరియు ప్రధాన రాజకీయాలు సా.శ 500 చుట్టూ

చైనీయులను అనుకరిస్తూ అనగుయి ఖాన్ కోర్టులో అధికారుల వాడకాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు. "చైనీసు గ్రంథ పట్టిక సంప్రదాయంలో శిక్షణ పొందిన సలహాదారులతో తనను తాను చుట్టుముట్టాడు". బాడీగార్డు లేదా చాంబరు‌లైన్లు సిబ్బందిని స్వీకరించాడు. హ్యూను జిన్ కిం పశ్చిమాన సమకాలీన హూనిక్ సామ్రాజ్యంలో అదే విధిని నిర్వర్తించే బాడీగార్డు‌ల సారూప్య వాడకాన్ని గమనించాడు. [42] కిం రౌరాన్ల "ప్రాథమిక అధికారిక సంస్థ"ని హన్స్‌తో పాటు వారి "క్రమానుగత, స్తరీకరించిన ప్రభుత్వ నిర్మాణం"తో పోల్చాడు.[43]అనాగుయి ముఖ్య సలహాదారు చైనీసు షున్యు టాను. ఆయన పాత్ర యెలుహోంగోల్సుతో పోల్చదగినది. (లేదా హన్స్).

మంగోలియాలో ఇటీవలి పురావస్తు పరిశోధనలు (ఉర్ద్ ఉలాను ఉనీతు బరియలు, ఖుఖ్ నూర్ బరియలు) మంగోలికు రౌరను తెగలు కనీసం నాలుగవ, ఐదవ క్రీశ శతాబ్దాల నాటికి అధునాతనమైన, చెక్క ఫ్రేం జీనులు, ఇనుప స్టిరపు‌లను కలిగి ఉన్నాయని సూచిస్తున్నాయి. సంబంధిత వస్తువుల రేడియోకార్బను డేటింగు వాటిని 3వ శతాబ్దం, క్రీశ 6వ శతాబ్దం మధ్య కాలానికి చెందినవిగా గుర్తిస్తుంది. [44]ఈ ఖననాల వద్ద లభించే చెక్క చట్రం జీను, ఇనుప స్టిరపు‌లు మధ్య, తూర్పు ఆసియాలో కనుగొనబడిన తొలి ఉదాహరణలలో ఒకటి.[44]

రాజధాని

[మార్చు]

రౌరాను రాజధాని కాలక్రమేణా మారే అవకాశం ఉంది. రౌరాను ఖాన్ (టింగు) ప్రధాన కార్యాలయం మొదట్లో గన్సుకి వాయువ్యంగా ఉండేదని చెప్పబడింది. తరువాత రౌరాను రాజధాని ముమోచెంగు పురాణ పట్టణంగా మారింది. దీనిని "లియాంగు షు నిర్మించిన రెండు గోడలతో చుట్టుముట్టబడిందని చెబుతారు".ఈ నగరం ఉనికి రౌరాన్లలో ప్రారంభ పట్టణీకరణకు రుజువుగా ఉంటుంది.అయితే దాని జాడ ఇప్పటివరకు కనుగొనబడలేదు; దాని స్థానం తెలియదు. చరిత్రకారులలో చర్చనీయాంశమైంది.

క్షీణత

[మార్చు]

సాశ 461లో లు పి, ఉత్తర వీ జనరలు, రాజ రౌరాను వంశానికి చెందిన గ్రాండు ఛాన్సలరు అయిన హెడాంగు డ్యూకు ఉత్తర వీలో మరణించాడు. రౌరాను, హెఫ్తలైట్లతో విభేదించారు. వారి సమాఖ్యలో సమస్యలను చైనీసు ఏజెంట్లు ప్రోత్సహించారు.

ఎపిటాఫు ఆఫ్ యుజియులు ఫ్యూరెను (郁久闾伏仁), సా.శ 586 నవంబరు 29న మరణించారు

సాశ 508లో టైల్ రౌరాను‌ను యుద్ధంలో ఓడించాడు. సాశ 516లో రౌరాను టైలు‌ను ఓడించాడు. 551లో ఆషినా గోక్తుర్క్సు బుమిను రౌరాను కోసం టైల్ తిరుగుబాటును అణిచివేశాడు. ఆయన సేవ కోసం రౌరాను యువరాణిని అడిగాడు. రౌరాను తాను కేవలం కమ్మరి బానిస అని చెప్పుకోవడానికి నిరాకరించాడు. దీనితో బుమిను కోపగించి, ప్రతిస్పందనగా స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకున్నాడు. [45][46]

బుమిను ఉత్తర వీ వారసత్వ రాజ్యమైన వెస్ట్రను వీతో వివాహ సంబంధాన్ని ఏర్పరచుకుని సాశ 552లో రౌరాను ‌మీద దాడి చేశాడు. ఇప్పుడు వారి శక్తి శిఖరాగ్రంలో ఉన్న రౌరాను‌లను టర్కులు ఓడించారు. హువాయి‌హువాంగు (ప్రస్తుత జాంగ్జియాకౌ, హెబీలో) ఓటమి తర్వాత చివరి గొప్ప ఖాన్ అనగుయి తాను ఓడిపోయానని గ్రహించి తన ప్రాణాలను తీసుకున్నాడు. ఒటుకెనును జయించిన తర్వాత బుమిను తనను తాను టర్కికు ఖగనేటు ఇల్లిగు ఖగను‌గా ప్రకటించుకున్నాడు; ఆ తర్వాత కొద్దికాలానికే బుమిను మరణించాడు. ఆయన కుమారుడు ఇస్సికు ఖఘను ఆయన స్థానంలో వచ్చాడు. ఇస్సికు రౌరాను మీద దాడి కొనసాగించాడు. వారి ఖగనేటు ఇప్పుడు క్షీణదశలో పడిపోయి ఒక సంవత్సరం తరువాత సాశ 553లో మరణించింది.

సాశ 555లో టర్కులు రౌరాను మీద దాడి చేసి ఆక్రమించారు. యుజియులు డెంగ్షుజీ 3,000 మంది సైనికులను వెస్ట్రను వీకు తిరోగమనంలో నడిపించారు. [47]తరువాత ముకాను తన సైనికులతో గాంగు ఖఘను ఒత్తిడిలో చక్రవర్తి గాంగు ద్వారా టర్కులకు అప్పగించారు. [48]అదే సంవత్సరంలో ముకాను రౌరాను‌ను నిర్మూలించాడు. [45][49][50]టర్కులకు అప్పగించబడిన రౌరాన్లందరూ (పదహారేళ్లలోపు పిల్లలను మినహాయించి) దారుణంగా చంపబడ్డారు.

586 నవంబరు 29న యుజియులు ఫ్యూరెను (郁久闾伏仁), సుయి అధికారి. పాలక వంశానికి చెందిన వారసుడు హెబీలో మరణించాడు. ఆయన రాజవంశం నుండి వచ్చిన Yజీవికి సంబంధించిన శాసనం మిగిలిపోయింది. [51]

సాధ్యమయ్యే వారసులు

[మార్చు]

టాటర్లు

[మార్చు]

Xu (2005) ప్రకారం కొంతమంది రౌరాను అవశేషాలు గ్రేటరు ఖింగను పర్వత శ్రేణికి వాయువ్యంగా పారిపోయారు. తమను తాము 大檀 డాటాను మధ్య చైనీసు: దాH-డాన్) లేదా 檀檀 టాంటాను (MC: డాన్-డాన్) టాంటాను తర్వాత ఇది చారిత్రక రౌరను ఖగను వ్యక్తిగత పేరు స్వీకరించింది. టాంటాను క్రమంగా షివేయి గిరిజన సముదాయంలో విలీనం చేయబడింది. తర్వాత సుయిషులో గ్రేట్-డా షివే (大室韋)గా ఉద్భవించింది檀檀 టాటరు (దాదరు)గా, "క్లైష్టోర్నీ సాశ 420లలో తన అంతర్గత పోరాటాలలో డాటాను‌కు సహాయం చేసి ఆ తర్వాత "ఓటుజు టాటరు" ("ముప్పై టాటరు‌లు")గా గుర్తించబడ్డారు) అంత్యక్రియలకు సంతాపం తెలిపిన వారిలో ఉన్నారు. కుల్ టెగిను, ఇ4,బిల్గె,క్యుయాగను, శాసనాలు, ఇ5) ".[52]

అవర్లు

[మార్చు]

కొంతమంది మేధావులు రౌరాన్లు స్టెప్పీసు మీదుగా పశ్చిమానికి పారిపోయి అవార్లుగా మారారని పేర్కొన్నారు. అయితే అనేక మంది మేధావులు ఈ వాదనను వ్యతిరేకిస్తున్నారు. [53]కొత్త జన్యు డేటా ఆ ప్రశ్నకు సమాధానమిచ్చేలా ఉందని వియన్నా విశ్వవిద్యాలయంలో చరిత్రకారుడు వాల్టరు పోల్ చెప్పారు. "వారు రౌరాను సామ్రాజ్యం కేంద్రం నుండి వచ్చారని మాకు చాలా స్పష్టమైన సూచన ఉంది. వారు చైనీయుల పొరుగువారు." "జన్యుపరంగా చెప్పాలంటే ఎలైటు అవార్లు చాలా చాలా తూర్పు ప్రొఫైలు‌ను కలిగి ఉన్నారు" అని సియోలు నేషనలు యూనివర్శిటీలో సహ రచయిత. జన్యు శాస్త్రవేత్త చూంగ్వాను జియోంగు చెప్పారు. [54]

ఆ జన్యు డేటా అవారు మూలాల రెండు చారిత్రక ఖాతాలను సమర్థిస్తుంది. ఆరవ శతాబ్దపు ఒక చైనీసు మూలం రౌరాను అని పిలువబడే ఒక రహస్యమైన గడ్డి ప్రజలను వివరిస్తుంది. ఇది అనేక గుర్రపు స్వారీ చేసే సంచార సమూహాలలో ఒకటి, మంగోలియను స్టెప్పీల నుండి వారి ఉత్తర సరిహద్దుల మీద దాడి చేస్తుంది. రౌరాను గడ్డి భూముల సామ్రాజ్యం సాశ 552లో ప్రత్యర్థి సంచార జాతులచే ఓడిపోయినట్లు నివేదించబడింది.సాశ 567లో తూర్పు రోమన్ సామ్రాజ్యం నుండి దౌత్యవేత్తలు కాస్పియను సముద్రం ఒడ్డున తూర్పు నుండి ఒక కొత్త సమూహం రాకను నివేదించారు. కొత్తగా వచ్చిన వారు తమను తాము అవార్సు అని పిలిచారు. రౌరాను అని పిలువబడే సుదూర ప్రజలకు సంబంధించినవారని పేర్కొన్నారు.[54]

అయితే తీరని ప్రతిఘటనలు, సైనిక విపత్తులు, ఊచకోతల కారణంగా రౌరాను యూరపు‌కు వలస వెళ్లి ఉండే అవకాశం లేదు.మిగిలిన రౌరాను‌లు చైనాలోకి పారిపోయారు.వారు సరిహద్దు గార్డులలో కలిసిపోయారు. ఒక సంస్థగా అదృశ్యమయ్యారు. చివరి ఖగను పశ్చిమ వీ ఆస్థానానికి పారిపోయాడు. కానీ గోక్టర్కులతో కోరిక మేరకు, పశ్చిమ వీ ఆయన తనతో పాటు వచ్చిన ప్రభువులను ఉరితీశాడు.

అవారు‌లను గోక్టర్కు‌లు పశ్చిమానికి పారిపోయిన వారిగా వెంబడించారు. ఖగను సామ్రాజ్య బిరుదును. అవారు‌ల ప్రతిష్టాత్మక పేరును చట్టవిరుద్ధంగా ఆక్రమించుకున్నారని ఆరోపించారు. సమకాలీన వనరులు అవారు‌లు పశ్చిమ స్టెప్పీకి చెందినవారు కాదని చాలా కాలం సంచరించిన తర్వాత ఈ ప్రాంతానికి వచ్చారని సూచిస్తున్నాయి. హెఫ్తలైటు సామ్రాజ్యం దక్షిణాన ఉన్న మధ్య ఆసియాకు చెందినవారు కూడా కాదు. దీనిని కొంతమంది మేధావులు అవర్సు‌గా గుర్తించారు. బదులుగా అవార్ల మూలాలు తూర్పున ఉన్నాయి. పన్నోనియను బేసిను‌లో ఖననం చేయబడిన అవారు వ్యక్తుల డిఎన్‌ఎ అధ్యయనాల ద్వారా ఈ వాస్తవం ధృవీకరించబడింది. వారు ప్రధానంగా తూర్పు ఆసియన్లు అని తేలింది. వారి సంఖ్య తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ సామ్రాజ్యం కోసం వారి వాదనలు దూర ప్రాచ్యంలో గతంలో ఆధిపత్య శక్తి నుండి వచ్చిన వారసులను సూచిస్తున్నాయి. సాశ 557లో జస్టినియను Iకి అవార్ల మొదటి రాయబార కార్యాలయం సాశ 555లో రౌరాను ఖగనేటు పతనానికి నేరుగా అనుగుణంగా ఉంది. రౌరాను ఖగనేటు క్రమంగా క్షీణత ద్వారా కాదు, గోక్తుర్కు‌ల నేతృత్వంలోని ఆకస్మిక అంతర్గత విప్లవం ద్వారా పతనమైంది. అందువల్ల అవర్ ఖగను‌లో ఇప్పటికీ సామ్రాజ్యం స్పష్టమైన జ్ఞాపకాలు ఉన్నాయి. ఈ వాస్తవం తరువాత కారా-ఖితాన్లు ఉత్తర చైనా నుండి అకస్మాత్తుగా బహిష్కరించబడిన తర్వాత చాలా దూరం పశ్చిమానికి వలస వెళ్ళినప్పటికీ సామ్రాజ్యం కోసం వారి వాదనలను కొనసాగించి పశ్చిమ లియావోగా ఖత్వాను యుద్ధంలో గ్రేటు సెల్జుకు సామ్రాజ్యంను ఓడించారు. దక్షిణ మధ్య ఆసియాలోని హెఫ్తలైటు సామ్రాజ్యం సాశ 560 వరకు గోక్తుర్కు‌ల ఆధీనంలోకి రాదు. హెఫ్తలైట్లు గతంలో రౌరాను‌లకు సామంతులుగా ఉన్నారు. వారి నుండి ఖగను అనే బిరుదును స్వీకరించారు. వారు ఇప్పటికే బైజాంటైను‌లకు హెఫ్తలైట్లు అని కూడా పిలువబడ్డారు. ఈ వాస్తవాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని అవరు ఖగానేటు‌లో బలమైన రౌరాను భాగం ఉండే అవకాశం ఉంది. అయితే ఖగానేటు తరువాత స్లావు‌లు, గోత్‌లు వంటి అనేక ఇతర ప్రజలను చేర్చింది. [13]

జన్యుశాస్త్రం

[మార్చు]
(రువాన్రువాన్ యొక్క భాగాల విశ్లేషణ  ) , జియాంగ్ను ( ) ఆధునిక జనాభాకు వ్యతిరేకంగా భాగం విశ్లేషణ ( ). రౌరాన్లు ఆధునిక తూర్పు ఆసియా జనాభాకు దగ్గరగా ఉన్నారు, అవి బురియాట్సు, ఒరోకెను లేదా మంగోలులు.[25]

Li et al. 2018 మంగోలియాలోని ఖెర్మెను తాల్ సైటు‌లో ఖననం చేయబడిన రౌరాను పురుషుడి అవశేషాలను పరిశీలించారు. ఆయన తండ్రి హాప్లోగ్రూపు C-M21 తల్లి హాప్లోగ్రూపు D4b1a2a1 వాహకంగా ఉన్నట్లు కనుగొనబడింది. హాప్లోగ్రూపు C2b1a1b జియోగ్ను, జియాంబీ, గోక్త్రుక్లులో కూడా కనుగొనబడింది. [55][56][57]

అనేక జన్యు అధ్యయనాలు ప్రారం పన్నోవియను ఆవారు ఉన్నతవర్గాలు పెద్ద మొత్తంలో తూర్పు ఆసియను వంశపారంపర్యంగా ఉన్నాయని చూపించాయి. కొందరు దీనిని పన్నోనియను అవార్సు. మునుపటి రౌరాను మధ్య సంబంధానికి రుజువుగా సూచించారు. [58] అయితే రౌరాన్ల మీద ఇప్పటికీ తక్కువ జన్యు డేటా ఉందని. పన్నోనియను అవార్లతో వారి జన్యు సంబంధం ఇప్పటికీ అస్పష్టంగానే ఉందని సవేల్యేవు & జియోంగు 2020 పేర్కొంది. [59]

భాష

[మార్చు]

రౌరాను రాజ్యం నిస్సందేహంగా బహుళ జాతికి చెందినది. కానీ వారి భాషకు ఖచ్చితమైన ఆధారాలు లేవు. [60] భాష సంబంధాలు ఒక పజిలు‌గా మిగిలిపోయాయని అది ఒక ఐసోలేటు కావచ్చునని స్వీకరించబడిన అభిప్రాయం. [61]అలెగ్జాండరు వోవిను (2004, 2010) [62][63] రౌరాను భాషను అంతరించిపోయిన ఆల్టాయికు కాని భాషగా పరిగణించారు. ఇది ఏ ఆధునిక భాషతోనూ సంబంధం లేదు (అంటే, భాష ఐసోలేటు). అందువలన మంగోలికుతో సంబంధం లేదు. ఓల్డు టర్కికు రౌరాను అయి ఉండవచ్చని తెలియని ఆల్టాయికు కాని భాష నుండి కొన్ని పదాలను అరువు తెచ్చుకున్నట్లు వోవిను (2004) పేర్కొన్నాడు. 2018లో బ్రాహ్మీ బుగుటు, ఖుయిసు టోల్గోయిసు శాసనాల విశ్లేషణ ద్వారా కొత్త ఆధారాలు కనుగొనబడిన తర్వాత వోవిను తన అభిప్రాయాన్ని మార్చుకున్నాడు. రౌరను భాష వాస్తవానికి మంగోలికు భాష అని, మధ్య మంగోలియను‌కు దగ్గరగా కానీ ఒకేలా ఉండదని సూచిస్తుంది. [64]అలెగ్జాండర్ సవేల్యేవు, చూంగ్వాను జియోంగు ప్రకారం రౌరాను భాషతో బ్రాహ్మీ బుగుటు ఖుయిసు టోల్గోయిల గుర్తింపు సమస్యాత్మకంగా ఉంది. వారు వోవిను (2019a) అభిప్రాయం ప్రకారం బ్రాహ్మీ బుగుటు శాసనం సుమారు సాశ 584–587 నాటిదని, ఖుయిసు టోల్గోయి శాసనం సాశ 604 - 620 మధ్య నిర్మించబడి ఉండాలి. రౌరాను ఖగానేటు నాశనం అయిన అనేక దశాబ్దాల తర్వాత రెండూ సృష్టించబడ్డాయి కాబట్టి ఈ శాసనాల ఆధారంగా రౌరాను జనాభా లేదా దాని ఉన్నత వర్గాల కూర్పు మీద తీర్మానాలు చేయడం సురక్షితం కాదు.[25]

రౌరాను పాలకులు

[మార్చు]

జియోంగ్ను చాన్యు స్థానంలో ఖాగను, ఖాను అనే బిరుదులను తమ చక్రవర్తుల కోసం ఉపయోగించిన మొదటి వ్యక్తులు రౌరాన్లు. చాన్యు అనే బిరుదు శబ్దవ్యుత్పత్తి వివాదాస్పదంగా ఉంది: మంగోలికు, [65]టర్కికు, [66] యెనిసియను వెర్షన్లు.[67]

గిరిజన నాయకులు

[మార్చు]
  1. ముగులు, 4వ శతాబ్దం
  2. యుజియులు చెలుహుయి, 4వ శతాబ్దం
  3. తునుగుయి నుండి యుజియులు, 4వ శతాబ్దం
  4. యుజియులు బాటి, 4వ శతాబ్దం
  5. యుజియులు డిజైను, 4వ శతాబ్దం
  6. యుజియులు పిహౌబా, 4వ శతాబ్దం
  7. యుజియులు తండ్రి, 4వ శతాబ్దం
  8. యుజియులు హెడుయోహాను, 4వ శతాబ్దం

ఖగన్లు

[మార్చు]
వ్యక్తిగత పేరు రెగ్నల్ పేరు [68][69] పాలన యుగం పేర్లు
యుజియులు షెలును క్విడౌఫా ఖగన్ (丘豆伐可汗) 402–410
యుజియులు హులు ఐకుగై ఖగన్ (蔼苦盖可汗) 410–414
యుజియులు బులుజెను 414
యుజియులు డాటాను మౌహను‌హెషెంగు‌గై ఖగను (牟汗纥升盖可汗) 414–429
యుజియులు వుటీ చిలియను ఖగను (敕连可汗) 429–444
యుజియులు తుహెజెను చు ఖగన్ (ఖాన్ ఆఫ్ చు) 444–464
యుజియులు యుచెంగు షౌలుయోబుజెను ఖగను (受罗部真可) 464–485 యోంగ్‌కాంగ్ (永康)
యుజియులు డౌలును ఫుగుడును ఖగను (伏古敦可汗) 485–492 తైపింగ్ (太平)
యుజియులు నాగై హౌకిఫుడైకేజె ఖగను (侯其伏代库者可汗) 492–506 టైయాను (太安)
యుజియులు ఫుటు తుయోహాను ఖగను (佗汗可汗) 506–508 షిప్పింగు (始平)
యుజియులు చౌను డౌలుఫుబదౌఫా ఖగన్ (డౌలూ ఫుబా డౌఫా ఖాన్) 508–520 జియాన్‌చాంగ్
యుజియులు అనగుయి చిలియాంటౌబింగ్‌డౌఫా ఖగన్ (敕连头兵豆伐 ఖాన్) 520–521
యుజియులు పోలుమెను మియోకేషేజు ఖగను (弥偶可社句 ఖాన్) 521–524
యుజియులు అనాగుయి చిలియాంటౌబింగ్‌డౌఫా ఖగన్ (敕连头兵豆伐) 522–552

పశ్చిమ ఖగన్లు

[మార్చు]
  1. యుజియులు డెంగ్షుజీ, 555

తూర్పు ఖగన్లు

[మార్చు]
  1. యుజియులు టియేఫా, 552–553
  2. యుజియులు డెంగ్జు, 553
  3. యుజియులు కంగ్టి, 553
  4. యుజియులు అన్లూచెను, 553–554

మూలం

[మార్చు]
  1. ↑ History of Civilizations of Central Asia. UNESCO. 2006. p. 317. ISBN 978-92-3-103211-0.
  2. ↑ Crossley, Pamela Kyle (2019). Hammer and Anvil: Nomad Rulers at the Forge of the Modern World. Rowman & Littlefield. p. 49. ISBN 978-1-4422-1445-3.
  3. ↑ 3.0 3.1 Xu, Elina-Qian (2005). Historical Development of the Pre-Dynastic Khitan (PhD thesis). University of Helsinki. pp. 179–180. hdl:10138/19205.
  4. ↑ Clauson Gerard 1972 An Etymological Dictionary of pre-thirteenth-century Turkish Oxford Clarendon Press p.946
  5. ↑ Vovin, Alexander (3–5 December 2010). "Once Again on the Ruanruan Language". Ötüken'den İstanbul'a Türkçenin 1290 Yılı (720–2010) Sempozyumu From Ötüken to Istanbul, 1290 Years of Turkish (720–2010).
  6. ↑ History of Civilizations of Central Asia. UNESCO. 2006. p. 317. ISBN 978-92-3-103211-0.
  7. ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 Kradin 2004, p. 163.
  8. ↑ Vovin, Alexander (2019). "A Sketch of the Earliest Mongolic Language: the Brāhmī Bugut and Khüis Tolgoi Inscriptions". International Journal of Eurasian Linguistics (in ఇంగ్లీష్). 1 (1): 162–197. doi:10.1163/25898833-12340008. ISSN 2589-8825. S2CID 198833565.
  9. ↑ Litvinsky (2006). History of Civilizations of Central Asia The crossroads of civilizations: A.D. 250 to 750. p. 317.
  10. ↑ Songshu vol. 95 Archived 2020-06-06 at the Wayback Machine. "芮芮一號大檀，又號檀檀，亦匈奴別種。" tr. "Ruìruì, one appellation is Dàtán, also called Tántán; they were also a separate stock of the Xiōngnú."
  11. ↑ Grousset (1970), p. 67.
  12. ↑ Findley (2005), p. 35.
  13. ↑ 13.0 13.1 Silić, Ana; Heršak, Emil (2002-09-30). "The Avars: A Review of Their Ethnogenesis and History". Migracijske I Etničke Teme (in క్రొయేషియన్). 18 (2–3): 201–202. ISSN 1333-2546.
  14. ↑ 14.0 14.1 Wei Shou (554). "vol. 103". Weishu 魏書 [Book of Wei] (in చైనీస్). 木骨閭死，子車鹿會雄健，始有部眾，自號柔然 [Mugulü died; [his] son Cheluhui, fierce and vigorous, began to gather the tribal multitude, [his/their] self-appellation Rouran]
  15. ↑ Wei Shou (554). "vol. 103". Weishu 魏書 [Book of Wei] (in చైనీస్). 而役屬於國。後世祖以其無知，狀類於蟲，故改其號為蠕蠕。 [...[Y]et [Cheluhui/Rouran] [was/were] vassal(s) of (our) state. Later, (Emperor) Shizu took him/them as ignorant and [his/their] appearance worm-like, so [the Emperor] changed his/their appellation to Ruanruan ~ Ruru.]
  16. ↑ Grousset (1970), pp. 60–61
  17. ↑ Pohl, Walter (2018). The Avars: A Steppe Empire in Central Europe, 567–822. Cornell University Press. p. 31. ISBN 978-1-5017-2940-9. Additionally, the Chinese often sought to translate names into their language, or replaced them with a similarly sounding Chinese word that seemed to fit: for instance, the Rouran were also called Ruanruan, "wriggling worms."
  18. ↑ 18.0 18.1 Golden (2013), p. 58
  19. ↑ Baumer, Christoph (2018). The History of Central Asia, 4-volume Set. Vol. One. Bloomsbury Publishing. p. 90. ISBN 978-1-83860-868-2. in Mongolia the tribal confederation of the Rouran, whose name derives from that of tribal father Ruru or Ruirui.50 The name Juan Juan was given to them by the Tuoba emperor Taiwudi, a derogatory pun meaning 'wriggling worms'.
  20. ↑ Golden (2013), p. 54.
  21. ↑ Golden, Peter B. (2016) "Turks and Iranians: Aspects of Türk and Khazaro-Iranian Interaction" in Turcologica 105. p. 5
  22. ↑ Golden (2013), pp. 54–55.
  23. ↑ Lee, Joo-Yup (2016). "The Historical Meaning of the Term Turk and the Nature of the Turkic Identity of the Chinggisid and Timurid Elites in Post-Mongol Central Asia". Central Asiatic Journal. 59 (1–2): 105, 116. doi:10.13173/centasiaj.59.1-2.0101. JSTOR 10.13173/centasiaj.59.1-2.0101.
  24. ↑ Jeong, Choongwon; Wang, Ke; Wilkin, Shevan; Taylor, William Timothy Treal; Miller, Bryan K.; Bemmann, Jan H.; Stahl, Raphaela; Chiovelli, Chelsea; Knolle, Florian; Ulziibayar, Sodnom; Khatanbaatar, Dorjpurev; Erdenebaatar, Diimaajav; Erdenebat, Ulambayar; Ochir, Ayudai; Ankhsanaa, Ganbold (2020-11-12). "A Dynamic 6,000-Year Genetic History of Eurasia's Eastern Steppe". Cell. 183 (4): 890–904.e29. Bibcode:2020Cell..183..890J. doi:10.1016/j.cell.2020.10.015. ISSN 1097-4172. PMC 7664836. PMID 33157037.
  25. ↑ 25.0 25.1 25.2 Savelyev & Jeong 2020.
  26. ↑ Poon Kwok-kin (潘國鍵) (1983). The Northern Wei state and the Juan-juan nomadic tribe (PhD thesis). The University of Hong Kong. doi:10.5353/th_b3123015. hdl:10722/34790. Retrieved 16 November 2015.
  27. ↑ Hyacinth (Bichurin), Collection of information on peoples lived in Central Asia in ancient times, 1950. p. 209
  28. ↑ Li et al. (2018), pp. 895–905: "We conclude that F3889 downstream of F3830 is an important paternal lineage of the ancient Donghu nomads. The Donghu‐Xianbei branch is expected to have made an important paternal genetic contribution to Rouran. This component of gene flow ultimately entered the gene pool of modern Mongolic‐ and Manchu‐speaking populations."
  29. ↑ Yi Xuehua (2015). 江南天子皆词客——梁元帝萧绎之评价. Journal of Huanche S&T University (in చైనీస్). 17: 83 – via 百度文库. 他的《番客人朝图》及《职贡图》至今在中国画史上占据重要的位置。
  30. ↑ West, Barbara A. (2009). "Rouran (Djudjani, Geougen, Jeu-jen, Jorjan, Jou-jen, Juan-juan, Jujan, Jwen-jwen, Ruanruan, Rui Rui, Ruru)". Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania (in ఇంగ్లీష్). Vol. II (M to Z). Infobase Publishing. pp. 687–688. ISBN 978-1-4381-1913-7. OCLC 1345566908. Yujiulu Mugulu, the grandfather of Yujiulu Shelun, who was the first to unite the various Rouran clans, is believed to have been a slave of the Xianbei, and many Rouran women were taken by Xianbei as wives or concubines. The name Rouran also stems from the derogatory term used by the Xianbei to refer to them, ruanrua or ru, meaning "worms"
  31. ↑ Theobald, Ulrich. "Rouran 柔然". Chinaknowledge. Archived from the original on 7 April 2022. [Mugulu] had been a slave of the Taɣbač, a sub-division of the Xianbei. His descendants later chose the name Yujiulü 郁久閭 as their family name. Mugulü's son Che-lu-hui 車鹿會 was the first to assemble a lot of other families around him, and in the mid-4th century the tribal federation of the Rouran took shape.
  32. ↑ Golden, Peter B. (2010). Central Asia in World History. Oxford University Press. p. 35. ISBN 978-0-19-972203-7. According to the Wei dynastic annals, [the Rouran] ruling house descended from an early fourth-century Wei slave.
  33. ↑ 33.0 33.1 33.2 33.3 33.4 33.5 Grousset (1970), p. 67
  34. ↑ 34.0 34.1 34.2 Kurbanov, Aydogdy (2010). The Hephthalites: Archaeological and historical analysis (PDF) (PhD thesis). Free University, Berlin.
  35. ↑ Grousset 1970, p. 61.
  36. ↑ Xiong 2009, p. xcix.
  37. ↑ Xiong 2009, p. c.
  38. ↑ Bregel 2003, p. 14.
  39. ↑ Ching-Chung, Priscilla; Tai, Po Ying (2007). "Lou Zhaojun". In Lee, Lily Xiao Hong; Stefanowska, A. D. (eds.). Biographical Dictionary of Chinese Women: Antiquity Through Sui, 1600 B.C.E.–618 C.E. M.E. Sharpe. p. 316. ISBN 978-0-7656-4182-3.
  40. ↑ 40.0 40.1 Cheng, Bonnie (2007). "Fashioning a Political Body: The Tomb of a Rouran Princess". Archives of Asian Art. 57. Duke University Press: 23–49. doi:10.1484/aaa.2007.0001. JSTOR 20111346.
  41. ↑ Abe, Stanley Kenji (1989). Mogao Cave 254: A Case Study in Early Chinese Buddhist Art (in ఇంగ్లీష్). University of California, Berkeley. p. 147.
  42. ↑ Kim, Hyun Jin (2015). The Huns. Taylor & Francis. p. 83. ISBN 978-1-317-34091-1.
  43. ↑ Kim, Hyun Jin (2018). Geopolitics in Late Antiquity The Fate of Superpowers from China to Rome. Taylor & Francis. ISBN 978-1-351-86926-3.
  44. ↑ 44.0 44.1 Bayarsaikhan, Jamsramjav; et al. (February 2024). "The origins of saddles and riding technology in East Asia: Discoveries from the Mongolian Altai". Antiquity. 98 (397): 102–118. doi:10.15184/aqy.2023.172.
  45. ↑ 45.0 45.1 Barfield 1989, p. 132.
  46. ↑ History of Civilizations of Central Asia. UNESCO. 2006. p. 326. ISBN 978-92-3-103211-0.
  47. ↑ Kuwayama, Shoshin (2002). Across the Hindukush of the First Millennium: a collection of the papers. Institute for Research in Humanities, Kyoto University. p. 123.
  48. ↑ Pohl, Walter (2018). The Avars: A Steppe Empire in Central Europe, 567–822 (in ఇంగ్లీష్). Cornell University Press. p. 36. ISBN 978-1-5017-2940-9.
  49. ↑ Syvänne, Ilkka (2022). Military History of Late Rome 565–602. Pen and Sword. Appendix I. ISBN 978-1-4738-7221-9. Soon after his accession Muhan began a campaign of conquest by destroying the remnants of the Juan-juan.
  50. ↑ Xiong 2009, p. 103.
  51. ↑ మూస:Cite periodical
  52. ↑ Golden (2013), pp. 54–56.
  53. ↑ Mark, Joshua J. (2014). "Avars". World History Encyclopedia. Retrieved 6 August 2020.
  54. ↑ 54.0 54.1 మూస:Cite periodical
  55. ↑ Li et al. 2018, pp. 1, 8–9.
  56. ↑ Jeong, Choongwon; Wang, Ke; Wilkin, Shevan; Taylor, William Timothy Treal; Miller, Bryan K.; Ulziibayar, Sodnom; Stahl, Raphaela; Chiovelli, Chelsea; Bemmann, Jan H. (2020). "A Dynamic 6,000-Year Genetic History of Eurasia's Eastern Steppe". Cell (in ఇంగ్లీష్). 183 (4): 890–904.e29. Bibcode:2020Cell..183..890J. bioRxiv 10.1101/2020.03.25.008078. doi:10.1016/j.cell.2020.10.015. PMC 7664836. PMID 33157037.
  57. ↑ Lee, Juhyeon; Miller, Bryan K.; Bayarsaikhan, Jamsranjav; Johannesson, Erik; Ventresca Miller, Alicia; Warinner, Christina; Jeong, Choongwon (2023-04-14). "Genetic population structure of the Xiongnu Empire at imperial and local scales". Science Advances. 9 (15) eadf3904. Bibcode:2023SciA....9F3904L. doi:10.1126/sciadv.adf3904. PMC 10104459. PMID 37058560.
  58. ↑ Neparáczki et al. 2019, pp. 5–6, 9. "The Avar group carried predominantly East Eurasian lineages in accordance with their known Inner Asian origin inferred from archaeological and anthropological parallels as well as historical sources. However, the unanticipated prevalence of their Siberian N1a Hg-s, sheds new light on their prehistory. Accepting their presumed Rouran origin would implicate a ruling class with Siberian ancestry in Inner Asia before Turkic take-over. The surprisingly high frequency of N1a1a1a1a3 Hg reveals that ancestors of contemporary eastern Siberians and Buryats could give a considerable part the Rouran and Avar elite..."; Csáky et al. 2020, pp. 1, 9. "A recent manuscript described 23 mitogenomes from the 7th–8th century Avar elite group5 and found that 64% of the lineages belong to East Asian haplogroups (C, D, F, M, R, Y and Z) with affinities to ancient and modern Inner Asian populations corroborating their Rouran origin."
  59. ↑ Savelyev & Jeong 2020, p. 17. "Population genetics in the current state of research is neutral as regards the question of continuity between the Rourans and the Avars. What it is supported is that at least some European Avar individuals were of Eastern Asian ancestry, be it Rouran-related or not."
  60. ↑ History of Civilizations of Central Asia. UNESCO. 2006. p. 317. ISBN 978-92-3-103211-0.
  61. ↑ Crossley, Pamela Kyle (2019). Hammer and Anvil: Nomad Rulers at the Forge of the Modern World. Rowman & Littlefield. p. 49. ISBN 978-1-4422-1445-3.
  62. ↑ Vovin, Alexander (2004). "Some Thoughts on the Origins of the Old Turkic 12-Year Animal Cycle". Central Asiatic Journal. 48 (1): 118–132. JSTOR 41928342.
  63. ↑ Vovin, Alexander (2010). Once Again on the Ruan-ruan Language. 3–5 December 2010, İstanbul. Ötüken'den İstanbul'a Türkçenin 1290 Yılı (720–2010) Sempozyumu [From Ötüken to Istanbul, 1290 Years of Turkish (720–2010) Symposium]. pp. 1–10.
  64. ↑ Vovin, Alexander (2019). "A Sketch of the Earliest Mongolic Language: the Brāhmī Bugut and Khüis Tolgoi Inscriptions". International Journal of Eurasian Linguistics (in ఇంగ్లీష్). 1 (1): 162–197. doi:10.1163/25898833-12340008. ISSN 2589-8825. S2CID 198833565.
  65. ↑ Таскин В. С. (1984). Н. Ц. Мункуев (ed.). Материалы по истории древних кочевых народов группы дунху. Москва: Наука. pp. 305–306.
  66. ↑ Grousset (1970), pp. 61, 585, n. 91.
  67. ↑ Vovin A. "Did the Xiongnu speak a Yeniseian language? Part 2: Vocabulary", in Altaica Budapestinensia MMII, Proceedings of the 45th Permanent International Altaistic Conference, Budapest, June 23–28, pp. 389–394.
  68. ↑ 藤田 豊八 (April 1923). "蠕蠕の国号及び可汗号につきて". 東洋学報 (in జపనీస్). 13 (1): 55–70. Archived from the original on 19 October 2022. Retrieved 21 October 2022.
  69. ↑ Kang, Junyoung; Seong Gyu, L. E. E. (2019). "Rouran Khan Titles Research". The Oriental Studies (in కొరియన్) (77): 131–159. doi:10.17320/orient.2019..77.131. ISSN 1229-3199. Archived from the original on 2022-10-20. Retrieved 2026-03-11.


ఉల్లేఖన లోపం: "lower-alpha" అనే గ్రూపులో <ref> ట్యాగులు ఉన్నాయి గానీ, దానికి సంబంధించిన <references group="lower-alpha"/> ట్యాగు కనబడలేదు

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=రౌరాను_ఖగనేటు&oldid=4799589" నుండి వెలికితీశారు