లలితాసనం
.jpg)
లలితాసనం అనేది భారతీయ కళ, ఇతర దేశాలలోని ధార్మిక మతాల కళలలో ఒక భంగిమ లేదా ముద్ర. దీనిని తరచుగా "రాజరికపు స్థానం", "రాజరికపు విశ్రాంతి" అని పిలుస్తారు. ఇది రాజుల చిత్రపటాలలో, తమ "రాజరికపు" లక్షణాలను నొక్కిచెప్పే మతపరమైన వ్యక్తులలో కనిపించే ఒక సాధారణ విశ్రాంతి భంగిమ. ఈ భంగిమలో ఉన్న వ్యక్తి సింహాసనంపై ఒక కాలును ఆసనం లోపలికి మడిచి, మరొక కాలును నేలను తాకేలా లేదా ఒక ఆధారంపై (తరచుగా శైలీకృతమైన కమలం సింహాసనం) ఆనించి వేలాడేలా ("పెండెంట్") కూర్చుని ఉంటాడు. సాధారణంగా కుడి కాలు వేలాడుతూ ఉంటుంది, కానీ దీనికి వ్యతిరేక భంగిమ కూడా కనిపిస్తుంది. చెప్పులు లేకుండా ఉండటం సాధారణం. ఆసనం అనేది కూర్చునే భంగిమను సూచించే ఒక సాధారణ పదం, ఇది సంస్కృత పదం ఆసన (కూర్చోవడం), కూర్చునే భంగిమ లేదా పీఠం నుండి ఉద్భవించింది.[1][2]
కొన్ని మూలాలు పైన వివరించినట్లుగా లలితాసనం భంగిమకు, "రాజరికపు విశ్రాంతి" (మహారాజలీలాసనం లేదా రాజలీలాసనం) భంగిమకు మధ్య తేడాను చూపుతాయి. రాజలీలాసనంలో (సాధారణంగా) కుడి కాలు వంగి ఉంటుంది, పాదం కూర్చున్న శరీరంతో సమాన స్థాయిలో ఉంటుంది, చాపిన చేయి పైకి లేపిన మోకాలిపై ఉంచబడుతుంది.[3] అన్ని వైవిధ్యాలతో పాటు, సాంకేతిక పదజాలం ఒక వ్యక్తిని ఆ భంగిమలో ఉన్నట్లు వివరిస్తుంది: "లలితాసనంలో కూర్చున్నారు".[4] ఇతర మూలాలు ఈ రెండింటినీ పర్యాయపదాలుగా పరిగణిస్తాయి.[5]
చేతిని పైకి లేపిన మోకాలిపై ఆనించి కూర్చునే భంగిమ ముఖ్యంగా చైనీస్ బౌద్ధ కళలో, బోధిసత్వుల చిత్రాలకు కనిపిస్తుంది,[6] కానీ కనీసం 8వ శతాబ్దం నుండి భారతీయ కళలో కూడా కనిపిస్తుంది,[7] అజంతా గుహల నుండి ఒక ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ (కింద చిత్రించబడిన నాగ-రాజు) బహుశా 478 నాటిది కావచ్చు.[8] ఇది చైనాలో 9వ శతాబ్దం చివరి నుండి గ్వాన్యిన్ తో ముడిపడి ఉంది.[9] అనేక చైనీస్ లలితాసన భంగిమలలో, ముఖ్యంగా మైత్రేయుడికి, లోపలికి మడిచిన కాలు మరొక తొడపై ఉంటుంది, ఇది సాధారణంగా భారతీయ కళలో కనిపించదు.[10]
మూలాలు
[మార్చు]
- ↑ Monier-Williams, Monier (1899). "Asana". A Sanskrit-English Dictionary. Oxford Clarendon Press. p. 159.
- ↑ MacDonell, Arthur Anthony. "आसन". A Practical Sanskrit Dictionary. Digital Dictionaries of South Asia. Retrieved 23 November 2018.[permanent dead link]
- ↑ Harle, 216
- ↑ See museum and other references. Contradictory definitions and distinctions between the variants of the basic pose are seen in the sources.
- ↑ "Green Tara, Seated in Pose of Royal Ease (Lalitasana),...", Art Institute of Chicago, (a bronze with pendent leg)
- ↑ "Posture of Royal Ease"[permanent dead link], Chung Tai World Museum
- ↑ Asia, 130–132
- ↑ Craven, 129
- ↑ "Guanyin seated in Royal-ease pose, ca. 1250", Princeton University Art Museum
- ↑ "Contemplation Posture"[permanent dead link] and "Lalitasana Posture"[permanent dead link], Chung Tai World Museum