లలిత కళా అకాడమీ
 రవీంద్ర భవన్లోని లలిత కళా గ్యాలరీ | |
| సంకేతాక్షరం | LKA |
|---|---|
| అవతరణ | 5 ఆగస్టు 1954[1] |
| కేంద్రస్థానం | రవీంద్ర భవన్, ఢిల్లీ |
| ప్రాంతం |
|
| సేవలందించే ప్రాంతం | భారతదేశం |
| అధికార భాష | ఆంగ్లం |
| Parent organisation | భారత ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ, భారత ప్రభుత్వం |
లలిత కళా అకాడమీ లేదా నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్ (LKA) భారతదేశంలోని లలిత కళల జాతీయ అకాడమీ. దేశంలోనూ, వెలుపల భారతీయ కళపై అవగాహనను ప్రోత్సహించడానికి, వ్యాప్తి చేయడానికి భారత ప్రభుత్వం దీనిని 1954లో న్యూఢిల్లీలో స్థాపించింది. ఇది ఒక స్వయంప్రతిపత్త సంస్థ. లలిత కళా అకాడమీ ఉపకారవేతనాలు, ఫెలో ప్రోగ్రామ్లను అందిస్తుంది. భారతదేశంలో, విదేశాలలో ప్రదర్శనలను స్పాన్సర్ చేసి నిర్వహిస్తుంది. ఇది ద్విభాషా పత్రికను ప్రచురిస్తుంది. కేంద్ర సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ దీనికి నిధులు సమకూరుస్తుంది. దీని ప్రధాన కార్యాలయం న్యూఢిల్లీలోని ఫిరోజ్షా రోడ్డులో గల రవీంద్ర భవన్లో ఉంది.
చరిత్ర
[మార్చు]
1947లో స్వాతంత్ర్యం సాధించిన తరువాత, భారతదేశ జాతీయవాద ఉద్యమ నాయకులు సంస్కృతి విలువను, భారతీయ గుర్తింపును స్వంతంగా రూపొందించడంలో దాని ప్రాముఖ్యతను గ్రహించారు. ఇతర కళా రూపాలు జాతీయ సమైక్యతకు తోడ్పడేలా పరస్పర చర్యల రంగాన్ని ఏర్పరచడం కూడా గుర్తించారు. రాష్ట్ర సంస్థాగత మౌలిక సదుపాయాల ద్వారా దేశ సాంస్కృతిక పునర్వ్యవస్థీకరణ జరగడం అవసరమని భావించారు. రాష్ట్ర ఆదరణ కళకు కాదు, కళాకారులకు. వారికి కల్పించిన భౌతిక వాతావరణం, మౌలిక సదుపాయాల ద్వారా వారు తమ కళను కొనసాగించగలరు. మార్కెట్ పరిస్థితుల ఆధారంగా మద్దతు కార్యక్రమాన్ని మార్చుకునే ప్రైవేట్ సంస్థల వలె కాకుండా లలిత కళా అకాడమీ స్టూడియో, ప్రయోగాత్మక, అభివృద్ధి, 'జానపద', 'గిరిజన' వంటి అన్ని రకాల కళలకు మద్దతు ఇవ్వాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
భారతదేశ జాతీయ వారసత్వాన్ని నిర్మించడంలో ప్రాచీన, మధ్యయుగ, ఆధునిక వంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. వలసవాద వ్యతిరేక స్వాతంత్ర్యోద్యమం నేపథ్యంలో, భారతదేశంలో ఆధునిక కళ వారసత్వంగా వచ్చిన స్వదేశీ గతం, ఆధునికతను అనుసంధానించే అంతర్లీన ప్రవాహాల నుండి ఉద్భవించింది. వలస ఆధిపత్యం, జాతీయ స్వీయ-చిత్రం మధ్య పరస్పర చర్యలు, ఘర్షణల పరంపర ద్వారా భారతదేశంలో ఆధునిక కళ అభివృద్ధి చెందిందని కళా-చరిత్రకారుడు పార్థ మిట్టర్ వాదించారు.[2] పశ్చిమ దేశాల వలసవాద ఆక్రమణ నుండి ఉద్భవించిన ఎంపికలు వలసవాద భావజాలాలు, వలసవాద కళా సంస్థల పరిమితుల్లో ఉన్నాయి.
గాంధేయ ఉద్యమం రాజకీయమైనదే కానీ సామాజికమైనది కాదని అనుభా మెహతా పేర్కొన్నారు. కళాకారులు ప్రత్యక్షంగా పాల్గొన్న దశలు కొన్ని మాత్రమే ఉన్నాయి. ఇందులో నందలాల్ బోస్ ప్రమేయం అత్యంత ముఖ్యమైనది. 1920 నుండి, అప్పుడప్పుడు జరిగిన కొన్ని చిత్రలేఖన ప్రదర్శనలు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సమావేశాలతో సమానంగా జరిగాయి. 1936లో లక్నోలో జరిగిన కాంగ్రెస్ సమావేశంలో భారతీయ కళా ప్రదర్శనను నిర్వహించాలన్న గాంధీ పిలుపుకు నందలాల్ బోస్ స్పందించారు. ఇక్కడి నుండి భారతీయ కళల నిరంతర చరిత్రకు సంబంధించిన ప్రదర్శనలను ఏర్పాటు చేసే ప్రాజెక్ట్ ముఖ్యమైనదిగా మారింది.[3] 1937లో మహారాష్ట్రలోని ఫైజ్పూర్లోని మొత్తం కాంగ్రెస్ టౌన్షిప్ ప్రముఖ ఆధునిక కళాకారుల ద్వారా సైద్ధాంతిక ప్రకటనగా రూపొందించబడింది. 1938 నాటికి, హరిపురలోని కాంగ్రెస్ పెవిలియన్లను నందలాల్ బోస్ నేతృత్వంలోని శాంతినికేతన్ కళాకారులు అలంకరించారు. 'జానపద' కళ నుండి శైలీకృత స్ఫూర్తిని పొందిన ఈ కళాఖండాల ఇతివృత్తం గ్రామీణ జీవితం, సామాన్య ప్రజలు. పశ్చిమ దేశాల అకడమిజం కంటే గొప్ప దృశ్య పదజాలం కలిగిన ఊహాత్మక, సాంకేతిక పరిధిని అండర్లైన్ చేసినట్లు కనిపించే జానపదంతో ఉన్న అనుబంధాన్ని ఆస్వాదించినందున భారతదేశ ఆధునిక కళ చరిత్రలో ఇది ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టం. ఈ కళ వ్యసనపరులకు, సామాన్యులకు విజ్ఞప్తి చేసేలా రూపొందించబడింది. ఇది వలస కళల స్థాపనకు పూర్తి వ్యతిరేకతతో జాతీయవాద ప్రత్యామ్నాయంగా మారింది. పశ్చిమ దేశాల కళా రీతులకు భారతీయ కళాకారులు ఇచ్చిన బహుళ ప్రతిస్పందనలు ఉత్ప్రేరక శక్తిగా పనిచేశాయి. ఆధునిక భారతీయ కళ నిర్దిష్ట భారతీయ లక్షణాన్ని అన్వేషించడానికి ఇది పునాది వేసింది. 1954లో లలిత కళా అకాడమీని స్థాపించినప్పుడు ఈ భారతీయ లక్షణాన్ని స్వీకరించారు.[3]
నందలాల్ బోస్, జామినీ రాయ్, అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ వంటి కళాకారులు 1920 తర్వాత జాతీయవాద ఉద్యమంలోని గాంధేయ దశలో తమ ప్రమేయం ద్వారా కాలక్రమేణా అలవర్చుకున్న అనేక జానపద జాతీయ అంశాలను తమ ఇతివృత్తంలో పొందుపరిచినందున వారిని 'ప్రామాణికమైన' కళాకారులుగా చూడటం జరిగింది. ఈ జాతీయ అంశాలను భారతీయ ఆధునికవాద నియమావళిలోకి చేర్చారు, సౌందర్యవంతం చేశారు, ఆధునికీకరించారు. అధికారిక సాంస్కృతిక ప్రసంగం ఎంపిక దృష్టి భారతదేశంలో ఆధునిక కళను నిర్వచించడంలో ప్రధాన అంశంగా మారింది. 1950లో భారత రాజ్యాంగం అసలు చేతిరాత మాన్యుస్క్రిప్ట్ కోసం చిత్రాల సమితిని పూర్తి చేయడానికి రాష్ట్రపతి నందలాల్ బోస్ను నియమించారు. ఆ తర్వాత ఆయన వివిధ జాతీయ అవార్డులతో సత్కరించబడ్డారు, ఆయన పనిని 'జాతీయ కళాకారుడు' పనిగా జరుపుకున్నారు. లలిత కళా అకాడమీ ఆధునిక కళలో ఒక మైలురాయిగా ఆయన చిత్రాలను తమ అన్ని శతాబ్ది ప్రచురణలలో ఒక ప్రత్యేక పోర్ట్ఫోలియోగా (1982–83) విక్రయించింది.
ఆధునిక భారతీయ కళలో ఈ జాతీయవాద ఆలోచనకు కట్టుబడి విద్యా మంత్రి మౌలానా ఆజాద్ లలిత కళా అకాడమీని ఏర్పాటు చేశారు. దీని ద్వారా రాష్ట్రం భారతదేశంలో సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లగలదు, దేశవ్యాప్తంగా ప్రభావంతో, విస్తృతితో కళను పోషించగలదు.
1940ల నాటికి, కలకత్తా, బొంబాయి, ఢిల్లీ, మద్రాసులలో వ్యవస్థీకృత కళాకారుల బృందాలు ఉద్భవించాయి. దేశంలో దృశ్య కళల ప్రోత్సాహం కోసం పనిచేసిన కొన్ని ప్రముఖ సంస్థలు ఢిల్లీలో ఉన్నాయి. వాటిలో శారదా ఉకిల్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్, ఆల్ ఇండియా ఫైన్ ఆర్ట్స్ అండ్ క్రాఫ్ట్స్ సొసైటీ, ఢిల్లీ శిల్పి చక్ర ముఖ్యమైనవి. విద్యా మంత్రి 1942లో ఢిల్లీ పాలిటెక్నిక్లో ఒక ఆర్ట్ విభాగాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేశారు.
ఏప్రిల్ 2015లో, దాని పనితీరులో పరిపాలనా, ఆర్థిక అవకతవకలకు సంబంధించిన ఫిర్యాదులను ఉటంకిస్తూ భారత ప్రభుత్వం లలిత కళా అకాడమీ నిర్వహణ నియంత్రణను చేపట్టింది.[4]
ఏర్పాటు
[మార్చు]లలిత కళల జాతీయ అకాడమీగా 'లలిత కళా అకాడమీ' ఒక జాతీయ సంస్థగా దాని ప్రయోజనానికి సంబంధించి స్పష్టమైన దృక్పథంతో ఊహించబడింది. ఇది 1954 ఆగస్టు 5న స్థాపించబడింది. నెహ్రూ LKAను దాని పరిధి, సభ్యత్వం, పనితీరులో ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా ఉండాలని భావించగా, ఆజాద్ ఆలోచన ప్రత్యేకమైన ప్రమాణాలను కలిగి ఉన్న ఫ్రెంచ్ అకాడమీ పంక్తిపై ఆధారపడింది. ఇటువంటి వైరుధ్యాలు చాలా ఉన్నాయి. 1954లో LKA రాజ్యాంగ లక్ష్యాలలో ఒకటి దేశీయ హస్తకళాకారులు, చిత్రకారులు, శిల్పుల కళారూపాలను సంరక్షించడం, ప్రదర్శించడం. అయితే 1954 రాజ్యాంగంలో నిర్వచించిన "క్రియేటివ్ ఆర్ట్స్" కేవలం పెయింటింగ్స్, శిల్పం, గ్రాఫిక్స్ మాత్రమే. 1978లో ట్రిన్నాలేలో పాల్గొనే నియమాలు 'జానపద', 'గిరిజన', 'సంప్రదాయం' అని నిరంతరం సూచించే కళారూపాలను "సమకాలీన" పరిధిలో లేనందున అనుమతించబడవని పేర్కొన్నాయి. ఆల్ ఇండియా స్థాయిలో సంస్థ తనను తాను నిర్వహించుకోవాలని కోరుకున్నప్పటికీ, రాష్ట్ర లలిత కళా అకాడమీలు, ప్రాంతీయ కేంద్రాలు, జోనల్ కల్చరల్ సెంటర్ల మధ్య సంబంధాలను వ్యక్తపరిచే ఒక అధికారిక పత్రం కూడా లేదు.[3] సంస్థ అధిపతిగా ఉన్న అధికారుల ధోరణులు, వారి వృత్తిపరమైన ఆధారాలు LKA కార్యక్రమాల రూపకల్పన, చట్టం, అమలు స్వభావాన్ని నిరంతరం ప్రభావితం చేశాయి. LKA బాధ్యతల ప్రారంభ ప్రేరణ వ్యవస్థాపకుడి సంభావిత చట్రం నుండి ఉద్భవించింది. "లలిత కళలలో ఒకదానిని అభ్యసించడం ద్వారా సున్నితత్వాన్ని శిక్షణ ఇవ్వడానికి సౌకర్యాలను కల్పించడం" అని LKA పాత్రను ఆజాద్ నిర్వచించారు. పౌరుడి వ్యక్తిత్వంలోని సూక్ష్మ అంశాలను అభివృద్ధి చేయడమే దీని ఉద్దేశ్యం.
రాజ్యాంగ లక్ష్యాలలోని సంఘర్షణ దాని విధాన దృక్పథం గురించి, ముఖ్యంగా దాని స్వభావాన్ని ప్రత్యేకమైన, ఉన్నతమైన సంస్థగా లేదా విధానం, పనితీరులో ప్రజాస్వామ్యంగా నిర్ణయించడంలో చాలా గందరగోళానికి దారితీసింది. స్పష్టంగా పేర్కొన్న కార్యక్రమం లేనందున LKA రెండూగా ముగిసింది.[3] అంతర్గత పనితీరు, ప్రోగ్రామ్ చట్టాలకు సంబంధించి LKA సభ్యులకు పూర్తి స్వయంప్రతిపత్తిని మంజూరు చేయడానికి నెహ్రూ, ఆజాద్ ఇద్దరూ అంగీకరించారు. చాలా ప్రోగ్రామర్లు ఆర్ట్ ఫారమ్లు, ఆర్టిస్ట్ల ఎలైట్ సర్క్యూట్లలో రూపొందించబడ్డారు, ముందుకు తీసుకెళ్లబడ్డారు. ఈ ఎలైట్ ఓరియంటేషన్ కూడా విలీనం చేయబడిన దృశ్య కళల రూపాలను ప్రభావితం చేసింది. ఉదాహరణకు 1940లు, 50లలో, సమకాలీన కళా రంగం చిత్రకారుల ప్రాబల్యాన్ని చూసింది. పర్యవసానంగా, కొత్తగా స్థాపించబడిన LKA అధికారిక జాబితాలలో వసతి పొందిన కళాకారులు ఎక్కువగా చిత్రకారులుగా ముగిశారు. అందువలన, LKA ఎక్కువగా చిత్రకారుల అకాడమీగా స్థాపించబడింది.
భారత ప్రభుత్వం నియమించిన కమిటీలు మూడు సందర్భాలలో LKA సంస్థాగత పనితీరుతో పాటు రాజ్యాంగ లక్ష్యాలను సమీక్షించాయి.
- 1962లో భాభా కమిటీ
- 1972లో ఖోస్లా కమిటీ నేషనల్ ఎగ్జిబిషన్ ఆఫ్ ఆర్ట్
- 1992లో హక్సర్ కమిటీ
కార్యకలాపాలు
[మార్చు]నేషనల్ ఎగ్జిబిషన్ ఆఫ్ ఆర్ట్
[మార్చు]నిర్మాణాత్మక సంవత్సరాల్లో, LKA సంస్థాగత వ్యక్తిత్వాన్ని స్థాపించడానికి ప్రదర్శనలపై చాలా ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది. మొదటి ఏడు సంవత్సరాలలో కార్యకలాపాల పరంగా చాలా ఆర్భాటం జరిగింది, వీటిని ఎల్లప్పుడూ భారత రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి ప్రారంభిస్తారు. 1955-56 నాటికి, LKA తన మొదటి ప్రదర్శనను ఇద్దరు సభ్యుల ప్రతినిధి బృందంతో ఒక సంవత్సరం పాటు ఆరు దేశాలకు విదేశాలకు పంపింది. దాని అంతర్జాతీయ ప్రదర్శనల కార్యక్రమం ద్వారా, నేషనల్ ఎగ్జిబిషన్ ఆఫ్ ఆర్ట్ (జాతీయ కళా ప్రదర్శన) భారతదేశానికి మాత్రమే కాకుండా ప్రపంచానికి సమర్థించుకోవాలని కోరింది.
నేషనల్ ఎగ్జిబిషన్ ఆఫ్ ఆర్ట్ (NEA) అనేది LKA నిర్వహించే అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన వార్షిక కార్యక్రమం. ప్రతి సంవత్సరం ఇది కళాకారులను ప్రదర్శిస్తుంది, పురస్కారాలను అందజేస్తుంది. 1958 నుండి 1980ల వరకు, LKA వారి శాశ్వత సేకరణకు జోడించడానికి ఏటా NEA లలో కళాఖండాలను కొనుగోలు చేసే పద్ధతిని అనుసరించింది. దాని స్వంత ప్రదర్శనల ద్వారా కొనుగోలు చేయబడిన LKAతో ప్రశంసలు పొందిన కళాకృతుల మ్యూజియంను సృష్టించడం దీని లక్ష్యం. 1980ల నుండి LKA ఒక నిర్దిష్ట థీమ్ కింద వారి శాశ్వత సేకరణ నుండి కళాకృతుల ప్రదర్శనలను నిర్వహించే పద్ధతిని అభివృద్ధి చేసింది. 1997లో ప్రభుత్వం కొన్ని సంవత్సరాల పాటు LKA నిర్వహణను చేపట్టింది, ప్రైవేట్ ఆర్ట్ గ్యాలరీలు ఆర్ట్ మార్కెట్పై ఆదేశించిన నియంత్రణ కారణంగా కళాఖండాలను కొనుగోలు చేసే కార్యక్రమం నిలిపివేయబడింది.
రాష్ట్రీయ కళా మేళాలు
[మార్చు]రాష్ట్రీయ కళా మేళా, ఆర్ట్ ఫెయిర్లు ట్రిన్నాలేకు రెగ్యులర్ కాంప్లిమెంటరీ ఫీచర్గా మారాయి. వాటిని ట్రిన్నాలే పరిధిని విస్తృతం చేసే సంఘటనలుగా చూశారు, కళలను ఆలింగనం చేసుకోగల జాతీయ సాంస్కృతిక ఉత్సవానికి ఆధారం అయ్యాయి.
గర్హి స్టూడియోలు
[మార్చు]సెమినార్లు, ఆర్టిస్ట్ వర్క్షాప్లు, లెక్చర్ డిమాన్స్ట్రేషన్లు, ప్రదర్శనల నిర్వహణ కోసం LKA గర్హి స్టూడియోలను సంస్థాగత సౌకర్యంగా అందించింది. న్యూఢిల్లీలోని బిస్తిదారి మల్చా మహల్లో ఎనిమిది స్టూడియోల స్థాపనతో ప్రారంభించి ముప్పై రెండు వ్యక్తిగత స్టూడియోలు, నాలుగు కమ్యూనిటీ స్టూడియోలతో సహా ముప్పై ఆరు స్టూడియోలకు విస్తరించబడింది. ఇది ప్రదర్శనలు, వేడుకలు, కళాకారుల శిబిరాలు, సెమినార్లు మొదలైన వాటిని ఏర్పాటు చేయడానికి ఒక కేంద్రంగా మారింది. ఇది నిర్వహించే విధులు స్టూడియో పరిధికి మించి ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, 1978 ట్రిన్నాలేలో గర్హి కేంద్రం ఒక ప్రధాన కార్యాచరణ కేంద్రంగా ఉంది. ఈ స్టూడియోల ద్వారా విదేశీ ప్రముఖులకు సావనీర్లు తయారు చేయబడ్డాయి, దీని మైదానాలు సమావేశాలు, శిబిరాలు, అక్కడికక్కడే వర్క్షాప్లు, ప్రదర్శనలను నిర్వహించడానికి ఉపయోగించబడ్డాయి.
ది ట్రిన్నాలే-ఇండియా
[మార్చు]1968లో LKA ట్రిన్నాలే-ఇండియా ప్రదర్శనలతో అంతర్జాతీయ ఆర్ట్ సర్క్యూట్లోకి ప్రవేశించే లక్ష్యంతో తన ప్రతిష్టాత్మక కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. ఈ ప్రదర్శనలలో న్యూఢిల్లీలో 3-4 సంవత్సరాల క్రమం తప్పని వ్యవధిలో పాల్గొనడానికి అనేక దేశాలను ఆహ్వానించారు. పశ్చిమ దేశాలలో ఇటువంటి అంతర్జాతీయ ప్రదర్శనల ఉద్దేశ్యం ఇప్పటికే ప్రశ్నించబడుతున్న సమయంలో ఇది ప్రారంభమైంది.[3] అయినప్పటికీ కళల అంతర్జాతీయతకు ముందస్తు అవసరంగా ట్రిన్నాలే సామర్థ్యాన్ని విశ్వసించిన వారు చాలా మంది ఉన్నారు. వలసవాదం ముగింపుతో కొత్త కొలతలు, సందర్భం, ఇడియమ్స్ అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి - ట్రిన్నాలే గ్లోబల్ సౌత్ కళాకారులకు మాత్రమే కాకుండా పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకు కూడా సమావేశ మైదానాన్ని సృష్టించే లక్ష్యంతో ఉంది.
పశ్చిమ ఐరోపా, ఉత్తర అమెరికాలోని పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన సమాజాల గుత్తాధిపత్యం అంతర్జాతీయవాదం చుట్టూ ఉన్న వాక్చాతుర్యాన్ని ట్రిన్నాలే ఎలా ప్రతిధ్వనిస్తుందో నాన్సీ అడజానియా రాశారు.[5] ప్రపంచ దృష్టిని స్పష్టీకరించడంలో గ్లోబల్ సౌత్ సమాజాలు సమాన దావా వేయగలవని ఇది నొక్కి చెప్పింది. ట్రిన్నాలే ప్రపంచ రాజకీయాల్లో థర్డ్-వే లేదా థర్డ్ పొజిషన్ నాన్-అలైన్మెంట్ మూవ్మెంట్ భావనలో దాని మూలాలను కలిగి ఉంది. ట్రిన్నాలేను ప్రతిపాదించి, స్థాపించిన ముల్క్ రాజ్ ఆనంద్ దాని అనుసంధానం కాని విధానాన్ని "వంశపారంపర్య మాతృక"గా పరిగణించారు.[5] ఆనంద్ సృజనాత్మక మానవతా విధానం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై, ట్రిన్నాలే ఇండియా మొదటి ఎడిషన్ 31 దేశాల నుండి 609 రచనలను ఒకచోట చేర్చింది.
1970లలో ట్రిన్నాలేకు వ్యతిరేకంగా వివాన్ సుందరం నిరసన అంతర్జాతీయంగా నొక్కిచెప్పడం నుండి ఉద్భవించింది, ఇది భారతీయుల స్వంత సంక్లిష్ట చరిత్రను విస్మరించింది. నిరసన వెనుక ఉన్న అనేక కారణాలలో LKA పనిని ప్రజాస్వామ్యీకరించాలని పిలుపునిచ్చారు. ప్రశంసలు పొందిన ఆర్ట్-క్రిటిక్ గీతా కపూర్ ట్రిన్నాలే అత్యంత తీవ్రమైన విమర్శకులలో ఒకరిగా ఉద్భవించారు, పబ్లిక్, ప్రైవేట్, వ్యక్తిగత, జాతీయ ఏజెంట్ల తరపున పనిచేస్తున్న వాణిజ్య ఆర్ట్ డీలర్ల స్వార్థ వాణిజ్య ఆసక్తులతో అంతర్జాతీయ కళా ప్రదర్శనల పొడిగింపుగా వారి ఇరుకైన ఆర్థిక శాస్త్రాన్ని ఆమె గుర్తించారు.
ఈ అంతర్జాతీయ దృక్పథం కారణంగా ట్రిన్నాలే ఇతర పాత్రలు, బాధ్యతలను కప్పివేసే ప్రాధాన్యతగా మారింది. ఇది సమకాలీన భారతీయ కళల అభివృద్ధి, ప్రోత్సాహం, ఉన్న రూపాల రాజ్యాంగ లక్ష్యాల కంటే ముఖ్యమైనదిగా మారింది. ట్రిన్నాలే ప్రాతినిధ్యాలు పేరున్న, ప్రశంసలు పొందిన హోదాను కలిగి ఉండాలి, ఇది కళారూపం నుండి కళాకారుడికి దృష్టిని మార్చడానికి దారితీసింది. 60వ దశకం మధ్యలో ట్రిన్నాలే ద్వారా LKA భారతదేశంలో కళల స్థితిపై ఒక ప్రకటన చేసింది. LKA ప్రకారం సమకాలీన భారతీయ కళ వ్యక్తిగత అనుభవాలు, ఆలోచనల వైపు ఖచ్చితమైన మలుపు తీసుకుంది. మార్చి 1977లో ట్రిన్నాలే కమిటీ కొత్త ప్రతిభను అన్వేషించడానికి ట్రిన్నాలే ఒక ప్రాతిపదికగా పరిగణించబడకపోతే మాత్రమే బలమైన భారతీయ విభాగాన్ని ప్రదర్శించవచ్చని ప్రకటించింది, దీనిని NEA జాగ్రత్త తీసుకోగలదు.[3]
కేంద్రాలు
[మార్చు]లలిత కళా అకాడమీ కేంద్రాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:[6]
చైర్మన్
[మార్చు]- 17 మే 2018న రాష్ట్రపతి రామ్నాథ్ కోవింద్ కళాకారుడు, శిల్పి అయిన ఉత్తమ్ పచార్నేను లలిత కళా అకాడమీ చైర్మన్గా నియమించారు. ఆయన గోవా కళా అకాడమీ సలహా కమిటీ సభ్యుడు, పి ఎల్ దేశ్పాండే స్టేట్ లలిత్ కళా అకాడమీ సలహా కమిటీ సభ్యుడు, ముంబైలోని బోరివలిలోని జనసేవ సహకారి బ్యాంక్ డైరెక్టర్.[7] ఆయన బాధ్యతలు స్వీకరించిన తేదీ నుండి మూడేళ్లపాటు పదవిలో ఉంటారు. ఆయన నేషనల్ లలిత కళా అవార్డు 1985, మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుండి మహారాష్ట్ర గౌరవ్ పురస్కార్ 1985, జూనియర్ నేషనల్ అవార్డు 1986, ప్రఫుల్ల దహనుకర్ ఫౌండేషన్ నుండి జీవన్ గౌరవ్ పురస్కార్ 2017 గ్రహీత.[8]
- మార్చిలో రాష్ట్రపతి రామ్నాథ్ కోవింద్, సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖలో జాయింట్ సెక్రటరీ (అకాడమీలు) అయిన ఎం.ఎల్. శ్రీవాస్తవను లలిత కళా అకాడమీ ప్రొటెమ్ ఛైర్మన్గా నియమించారు.[9]
- ప్రభుత్వం బాధ్యతలు స్వీకరించినప్పటి నుండి, కర్ణాటక లలిత కళా అకాడమీ మాజీ ఛైర్మన్, ప్రముఖ కళాకారుడు, కళా విమర్శకుడు సిఎస్ కృష్ణ శెట్టి అడ్మినిస్ట్రేటర్గా LKA కు నాయకత్వం వహించారు. 2017 మధ్యలో నిధుల దుర్వినియోగానికి పాల్పడినట్లు అభియోగాలు మోపబడిన తర్వాత మంత్రిత్వ శాఖ ఈ ఆరోపణలను విచారించేందుకు ముగ్గురు సభ్యుల విచారణ కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. ఈ ఆదేశం 16 ఆగస్టు 2017న ఉపసంహరించబడింది. జాతీయ కళల సంస్థలో నిధుల దుర్వినియోగాన్ని ఆరోపిస్తూ పిల్ను విచారించిన ఢిల్లీ హైకోర్టు, 24 ఆగస్టు 2017న మంత్రిత్వ శాఖ నుండి వివరణ కోరింది, అయితే మంత్రిత్వ శాఖ సమాధానం ఇవ్వలేదు. కేసు తదుపరి విచారణ తేదీ మే 8 కావడంతో, ప్రముఖ చిత్రకారుడు ఎమ్.ఎఫ్. హుస్సేన్ మిస్సింగ్ ఆర్ట్వర్క్లతో సహా పదే పదే వచ్చిన ఫిర్యాదులను ప్రధాని కార్యాలయం (పిఎంఓ) 2017లో గమనించిన తర్వాత, మంత్రిత్వ శాఖ ఏప్రిల్ 2018 మొదటి వారంలో శెట్టిని వెళ్లనివ్వాలని నిర్ణయించుకుంది. ఒక వార్తాపత్రికకు ఇచ్చిన సమాధానంలో ఆయన ఇలా పేర్కొన్నారు, "ఎమ్.ఎఫ్. హుస్సేన్ పని చాలా కాలం క్రితం (లలిత కళా అకాడమీ నుండి) కనుమరుగైంది. ఇది నా హయాంలో జరగలేదు, కాబట్టి నేను దానికి కనెక్ట్ కాలేదు".[10]
- LKA మాజీ ప్రో టెమ్ ఛైర్మన్ కళాకారుడు బాలన్ నంబియార్.[11]
- అశోక్ వాజ్పేయి (ఏప్రిల్ 2008-డిసెంబర్ 2011)[12]
- ప్రస్తుత ఛైర్మన్ వి. నాగదాస్ 13 మార్చి 2023న నియమితులయ్యారు. ఆయన లలిత కళా అకాడమీ నుండి నేషనల్ అకాడమీ అవార్డు, భోపాల్ భారత్ భవన్ నుండి ఇంటర్నేషనల్ ప్రింట్ బైనియల్ అవార్డు, AIFACS గ్రాండ్ అవార్డు, కేరళ లలిత కళా అకాడమీ బంగారు పతకం వంటి పలు ప్రతిష్టాత్మక అవార్డుల గ్రహీత. [13]
ఈవెంట్లు
[మార్చు]16 సెప్టెంబర్ 2014న, లలిత కళా అకాడమీ 60వ వార్షికోత్సవాన్ని "స్పిరిట్ ఆఫ్ ఢిల్లీ" అనే ఈవెంట్తో గుర్తించారు, ఈ సందర్భంగా కవులు, కళాకారులు తమ ప్రత్యేకమైన కళాకృతులను ప్రదర్శించారు.[14]
జాతీయ కళా పురస్కారం అందుకున్న కళాకారులు
[మార్చు]నేషనల్ ఆర్ట్ అవార్డ్ భారతదేశం, ఆసియాలోని అవార్డులు, సత్కారాలలో ఒకటి, దీనిని లలిత కళా అకాడమీ అందజేస్తుంది. ఈ అవార్డులలో అవార్డు గ్రహీతకు ఒక ఫలకం, శాలువా, 2 లక్షల రూపాయలు అందజేస్తారు.[citation needed] లలిత కళా అకాడమీ అవార్డును గెలుచుకున్న అత్యంత పిన్న వయస్కులలో కరణ్ గెరా ఒకరు.[15]
ఇంకా చూడండి
[మార్చు]- కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ
- ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడమీ
- కర్ణాటక సంగీత నృత్య అకాడమీ
- సాహిత్య కళా పరిషత్
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Lalit Kala Akademi". Archived from the original on 27 August 2018. Retrieved 12 August 2018.
- ↑ Mitter, Partha. (1994). Art and nationalism in colonial India 1850-1922 : occidental orientations. Cambridge University Press. ISBN 0521443547. OCLC 780034304.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 Mehta, Anubha. State and culture: a case study of Lalit Kala Akademi; the national academy of visual arts, New Delhi (1954–1999) (New Delhi: Jawaharlal Nehru University, 2000. Unpublished.)
- ↑ Press Trust of India (6 April 2015). "Govt takes over Lalit Kala Akademi's management". Business Standard. Archived from the original on 29 January 2019. Retrieved 28 January 2019.
- ↑ 5.0 5.1 Nancy Adajania, ‘Globalism Before Globalisation: The Ambivalent Fate of Triennale India’ in Shanay Jhaveri ed., Western Artists and India: Creative Inspirations in Art and Design (Bombay: The Shoestring Publisher, 2013).
- ↑ About us Archived 2011-10-11 at the Wayback Machine
- ↑ "Artist Uttam Pacharne appointed Lalit Kala Akademi chairman". The New Indian Express. Archived from the original on 21 January 2021. Retrieved 2021-01-15.
- ↑ "Chairman". The New Indian Express. 17 May 2018. Archived from the original on 28 May 2018. Retrieved 27 May 2018.
- ↑ "Joint Secretary ML Srivastava appointed as Lalit Kala Akademi protem chairman". The Indian Express (in ఇంగ్లీష్). 2018-04-01. Archived from the original on 21 January 2021. Retrieved 2021-01-15.
- ↑ "Lalit Kala Akademi". The Wire. 8 May 2018. Archived from the original on 28 May 2018. Retrieved 27 May 2018.
- ↑ "General Council Members". Official website. Archived from the original on 2014-07-15.
- ↑ "Arty soul: Lalit Kala Akademi Chairman Ashok Vajpeyi." The Hindu. 24 December 2010.
{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link) - ↑ "Lalit Kala Akademi". lalitkala.gov.in. Retrieved 2024-09-22.
- ↑ "Artists highlight the glory of Delhi through poetry-paintings". ANI News. Archived from the original on 17 September 2014. Retrieved 16 September 2014.
- ↑ The Hindu, one of India's leading English Daily newspaper http://www.hindu.com Archived 6 జనవరి 2009 at the Wayback Machine